Uluslararası Kızılhaç Federasyonu, Moğolistan’ın son yarım yüzyılın en sert kışını geçirmekte olduğunu açıkladı. Federasyonun açıklamasına göre Moğolistan’da aşırı koşullar nedeniyle 4,7 milyondan fazla hayvan öldü. Soğuk hava binlerce insanın geçimini ve gıda tedarikini tehdit ediyor.

Uluslararası Kızılhaç Federasyonu, Moğolistan’ın son 50 yılın en sert kışını geçirdiğini açıkladı.

Açıklamaya göre Moğolistan’da bu kış soğuk hava nedeniyle 4,7 milyondan fazla hayvan öldü.

Soğuk havanın binlerce insanın geçimini ve gıda tedarikini etkileyebileceği konusunda uyarıda bulundu.

BESİ HAYVANLARI GIDAYA ERİŞEMİYOR

“Dzud” olarak bilinen şiddetli hava koşulları, düşen sıcaklıklar, otlatma alanlarını kaplayan ve besi hayvanlarının gıdaya erişimini engelleyen derin kar ve buzla karakterize ediliyor.

KIŞ MOĞOLLARI YOKSULLAŞTIRDI

Moğolistan nüfusunun yaklaşık 300 bini göçebe çobanlardan oluşuyor. Bu insanlar yiyecek ve pazarda satış yapabilmek için sığır, keçi ve atlarına bağımlı.

Bölgede yaşayan ve hayatta kalmak için tamamıyla hayvanlarına bağımlı olan insanlar, sadece birkaç ay içinde yoksul hale geldiler.

7 BİNDEN FAZLA AİLE YETERSİZ BESLENİYOR

Verilere göre kasım ayından bu yana en az 2 bin 250 çoban aile, hayvanlarının yüzde 70’inden fazlasını kaybetti.

Raporda, şu anda 7 binden fazla ailenin yeterli gıdaya erişemediği belirtildi.

YÜKSEK HAZIRLIK DURUMU İLAN EDİLDİ

“Dzud” ülkenin dörtte üçünü etkiledi ancak kış devam ettikçe koşulların kötüleşmesi bekleniyor.

Bahar gelmiş olsa bile Moğolistan’da hala yerler kar ve buzla kaplı ve bu da hayvanları öldürmeye devam ediyor.

Moğol hükümeti geçen ay 15 Mayıs’a kadar sürecek bir yüksek hazırlık durumu ilan etti ve geçim kaynaklarını kaybeden insanların acılarını hafifletmek için fon çağrısında bulundu.

Moğolistan’da bu yıl ve önceki yıllarda görülen yüksek düzeyde hazırlık, koşulların aşırılığıyla başa çıkmak yeterli değil.

SAĞLIK VE EĞİTİM HİZMETLERİ AKSIYOR

Kış koşulları, çobanlar için yıkıcı bir ekonomik bedele yol açtı ve yoğun kar yağışının yol erişimini kesmesi nedeniyle başta kırsal bölgelerde yaşayanlar olmak üzere birçok Moğol’un seyahat, ticaret ve sağlık ve eğitim hizmetlerine erişiminde aksamalara neden oldu.

BU SENEKİ KIŞ NEDEN BU KADAR KÖTÜ?

Çoban aileleri genellikle mevsimlere göre hareket eder ve hayvanlarını otlatmak için yeni meralar bulmak amacıyla ülkenin geniş otlaklarını dolaşır.

Hayvanlarının kışı atlatabilmesi için yaz aylarını yem, ot ve mahsul yetiştirmek için kullanıyorlar.

Aileler Moğolistan’ın sert kışlarına alışkın olsalar da, yaz kuraklıklarını yoğun kar yağışı ve aşırı soğuk takip ettiğinde “felaket” koşulları meydana geliyor.

Sıcaklıklar -30 santigrat dereceye veya daha düşük bir seviyeye düşebilir.

49 YILIN EN SOĞUK KIŞI

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, bu yılki kar yağışı son 49 yılın en yüksek seviyesiydi ve ocak ayında zirveye ulaşarak ülkenin yüzde 90’ını kapsadı.

Moğolistan’da “Dzud” denilen bu felaket düzeyindeki hava koşulları daha sık hale geliyor.

Bu nedenle otlakların ve çobanların sürekli değişen aşırı hava koşulları arasında toparlanmaya zamanları yok.

BM Kalkınma Programı’na (UNDP) göre Moğolistan, iklim krizinden en çok etkilenen ülkelerden biri ve ortalama hava sıcaklıkları son 70 yılda 2,1 santigrat derece arttı.

BM kuruluşlarına göre insan kaynaklı iklim değişikliği, ülkenin dört farklı mevsimini bozarak tekrarlayan yaz kuraklıklarının ve ardından gelen sert kışların artmasına yol açtı.

Moğolistan’da hükümet aşırı soğuk ve kar nedeniyle kış boyunca iki milyon 100 bin baş hayvanın açlıktan ve donarak öldüğünü söyledi.

Aralıktan mart ayına kadar şiddetli hava koşullarının yaşanabildiği ülkede hava sıcaklıkları bazı bölgelerde eksi 50 santigrat dereceye kadar düşebiliyor.

Birleşmiş Milletler (BM) bir raporunda, bu kışın normalden daha şiddetli geçtiğini belirtti.

Rapor ayrıca ülkede ‘Dzud’ olarak adlandırılan aşırı soğuk dönemlerin sıklığı ve yoğunluğunun arttığına da dikkati çekiyor.

Resmi istatistiklere göre, Moğolistan’da 2023 yılı sonunda koyun, keçi, at ve inek dahil olmak üzere 64,7 milyon hayvan bulunuyor. 

Ülkede son on yılda, 4,4 milyon baş hayvan Dzudlar yüzünden hayatını kaybederken 2022-23 kışı da dahil olmak üzere bu aşırı soğuk hava dalgalarının toplam altı kez yaşandığı bildirildi. Geçen yazın kurak geçmesi nedeniyle hayvanların vücutlarında yeterli yağ oranını biriktirememesi de ölümlerin artmasında önemli rol oynadı.

Dzudların en şiddetlisinin 10 milyondan fazla hayvanın öldüğü 2010-11 kışı olduğu belirtilirken bu sayı ülkedeki toplam hayvan sayısının dörtte birine denk geliyordu.

Hükümet, ülkenin en önemli ihracat kalemlerinden biri olan et ve kaşmir gibi önemli malların daha fazla kaybı önlemek amacıyla çobanlara saman yemi dağıtmak için bir kampanya başlatarak yardım sözü verdi.

BM Genel Sekreteri Guterres, 22 Mayıs Uluslararası Biyolojik Çeşitlilik Gününden yaptığı açıklamada, doğaya karşı anlamsız ve yıkıcı savaşın sona erdirilmesi çağrısında bulundu.

Guterres, şu anda yaklaşık 1 milyon hayvan ve bitki türünün yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.

Guterres, karadaki çevrenin dörtte üçü ve deniz çevresinin yaklaşık yüzde 66’sının insan eylemleriyle önemli ölçüde değişmiş olduğununda altını çizdi.

Guterres, “Doğaya karşı anlamsız ve yıkıcı savaşımıza bir son vermeliyiz. İklim değişikliğinin var olan tehdidini sona erdirmek, arazi bozunumunu durdurmak ve gıda güvenliğini sağlamak için biyoçeşitliliği korumak esastır. Birlikte, gezegenimizle barışı sağlayalım” ifadelerini kullandı.

BM’nin sitesinde yer alan bilgilere göre, balıklar yaklaşık 3 milyar insana hayvansal proteinin yüzde 20’sini, bitkiler de insan beslenmesinin yüzde 80’inden fazlasını sağlıyor. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelerde kırsal alanlarda yaşayan insanların yüzde 80’inin, birinci basamak sağlık hizmetleri için geleneksel bitki bazlı ilaçlara bel bağladığı ifade edildi.