Bütün dünya birkaç gündür ABD ve İsrail’in İran’a  saldırısıyla başlayan savaşa odaklanmış durumda.

Ancak, savaşın dışında kalan bütün ülkelerin sıradan insanları için ne yazık ki sağlıklı haber alabilecekleri kaynaklar yok!

Çünkü ortada, birbirine toplarla, tanklarla, elde tüfek taşıyan askerleriyle saldıran “düşman taraflar” yok!

Doğal olarak, savaşa taraf orduları hayatları pahasına izleyen ve gerçekten canlarını tehlikeye atarak cephelerin ön saflarına ulaşmaya çalışan gazeteciler yok.

Uluslararası “savaş muhabirleri” uzak mesafelerden gelen savaş uçakları ve füzelerle işlenen cinayetleri tespit edebilmek için kent merkezlerindeki otellerde kendilerine “bildirilecek” haberleri bekliyorlar.

Sonra, Ordu brifinglerinden ya da politikacılardan gelen her şeyi kendine yontan açıklamalardan teyit ettirme şansları olmayan haberler yapıyorlar.

Bir kısmı da bomba ya da  füze isabet etmiş semtlere gidebiliyorlarsa da, yakınlarını yeni yitirmiş hınçlı insanların anlattıklarıyla yetinmek zorunda kalıyorlar.

O isabet almış yerlere ulaşmaya çalışanlardan polisin göz altına aldığı meslektaşlarımız çıkıyor.

Bunun son örneğini Tel Aviv’ de görev yapmaya çalışırken göz altına alınan CNN Türk muhabiri Emrah Çakmak ile kameraman Halil Kahraman’a yapılan muamelede gördük.Arkadaşlarımıza geçmiş olsun diyoruz.

İsrail, gazeteciliği küresel anlamda suç haline getirmeye çalışan bir ülke konumuna çoktan gelmişti zaten.

Bu menfur savaş, sorumlularının marifetlerini dünyanın geride kalan her yerinde bir “bilgisayar oyunu”na indirgemeye çalışmaları ile de hatırlanacak.

•         *         *

Türkiye’de de, 24 saat karşılıklı saldırılardan, füze ve bombalardan söz edilen haberler yapılıyor TV kanallarında.

Aslında TV’ler her ne kadar değişik unsurlar  katmaya çalışsalar da, sonuçta aynı spekülatif açıklamalara ve dolaylı tanıklıklara dayalı haberleri veriyorlar.

Örneğin “Tel Aviv’de patlama sesleri”, “Tahran’dan yükselen dumanlar”, “Arap emirliklerinde ya da bölgeye yakın ülkelerde hasar yaratan İran saldırıları” gibi.

İlk “bomba haber” İran’lı dini lider Hamaney’in bir çok üst düzey komutan ve yetkili ile birlikte öldürülmesi idi.

Bunun dışında tarafların açıklamalarından öğretilen çoğu spekülatif olaylar ardı ardına haber diye servis ediliyordu.

Bu haber kısırlığında TV haber kanalları, yorumculara yöneldiler.

Ortalık, benzetmede hata olmaz, bilmeden ahkam kesen bazı yorumcuların ego pazarına dönüştü.

Sonuçta birkaç yeni yüz dışında halk arasında  “herşeyolog” denilen  bildik simalar bir kez daha ekranları doldurdular.

Ardından yalnızca saldırıları değil, Trump’ın kaşını gözünü oynatmasını bile hiçbir bilimsel veriye dayanmadan “analiz etmeye” başladılar.

Lakin, söyledikleri öyle birbiriyle ilgisiz, öyle spekülatif, öyle çelişkiliydi ki, insanların kafası karışıyordu.

Örneğin, kimine göre Trump çok hesaplı davranıp kurnazca tüm insiyatifi ele geçirmişti.

Bu görüşe “hop” diyen bir başka yorumcu, Trump ve ABD yönetiminin İran’ın beklenmedik direnişi karşısında paniğe kapıldığını, kasım ayında yapılacak kongre seçimlerini kaybetmesinin kesinleştiğini söylüyordu.

İran’ın birkaç parçaya bölünme olasılığından söz edenler de vardı, saldırıların İran halkını bütünleştirdiğini söyleyenler de.

Tel Aviv’in harabe haline geldiği görüşünde olanlar söz konusuydu; bazıları ise birkaç binanın isabet almasıyla bunun söylenemeyeceğini savunuyordu!

İsrail’in artık masala dönüşen demir kubbesi delik deşik olsa da, İsrail’in gücünü koruduğuna inananlar vardı!

Bir çoğu, kendi yaklaşımlarına, politik ve dini referanslarına, kişisel sempatilerine , kafasında kemikleşmiş düşüncelerine göre, görüşlerini biz sade vatandaşların beynine adeta şırıngayla zerk etme çabasındaydı.

Amerika’yı bu saldırganlığından dolayı “desteklemediğini” vurgulamaya çalışsa da,  kıyamayıp eninde sonunda kazanacağını söylüyordu bir kısmı.

Kimisi İran’ı desteklerken, İslamın sonunda siyonist İsrail’i yok edeceğine gönülden inanıyordu.(Tabii bu görüşte olanlar, hala İran füzelerinden nasibini alan beş-altı Arap ülkesinin halklarının da İran saflarında olacağını düşünüyordu her halde!)

Kısacası, ülkemizin belki yüzlerce TV haber kanalında yorumculuk yapanların en azından bir bölümünün “bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olma” örneklerini izliyoruz.

Rahmetli Uğur Mumcu’nun , bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmanın sakıncalarını anlatabilmek için dilinde tüy bitmişti.

Ne yazık ki, o tavır tüm sakıncalarıyla birlikte  yaygınlaştı ve tarafsız yayıncılık anlayışını yok olma tehdidiyle karşı karşıya bıraktı. 

COŞKUN KARTAL

Bilimsel dergi Journalism: Theory, Practice, and Criticism’de 22 Ekim’de yayımlanan araştırmaya, Birleşik Krallık’ta internet sitelerinden düzenli haber okuyan en az 3 bin kişi katıldı. Katılımcılar, yarısı yapay zekayla yarısı da gazeteciler tarafından yazılmış 24 metinden birini değerlendirdi.

Araştırmanın başyazarı Sina Thäsler-Kordonouri, okurların yapay zekayla yazılmış haber metinlerini daha az anlaşılır bulduğunu aktardı.

Thäsler-Kordonouri, bazı yapay zeka metinleri gazeteciler tarafından düzeltilse de sonucun değişmediğini söylüyor.

Yapay zekayla üretilen metinlerin daha zor anlaşılmasının sebeplerinden birinin kelime seçimi olduğu aktarılıyor. Okurların bu metinlerde, anlaşılması zor sözcük ve ifadelerle karşılaşmasının olumsuz sonuç doğurduğu belirtiliyor.

Ayrıca katılımcıların, yapay zekayla hazırlanan metinlerde sayı ve verilerin ele alınış biçimini iyi bulmadığı da ifade ediliyor.

Diğer yandan okurların, akışı, yapısı ve üslubu açısından metinlerden memnun kaldığı belirtiliyor.

Araştırma projesini yürüten Profesör Neil Thurman, gazetecilerin ve teknoloji uzmanlarının yapay zeka destekli metinler oluştururken, verilerin sunuluş biçimine ve anlaşılmayacak kelimeleri kullanmamaya özen göstermesi gerektiğini söylüyor.

Bu amaçla aber arşivlerini lisanslamak için en az 50 milyon dolar değerinde çok yıllı anlaşmalar yapıldı

Apple’ın temasa geçtiği haber kuruluşları arasında Vogue ve New Yorker’ın yayıncısı Condé Nast; NBC Haberleri; People, Daily Beast, Better Homes and Gardens’ın sahibi olan IAC yer alıyor.

Büyük teknoloji, üretken yapay zekayı entegre etmek için agresif yatırımlar yapıyor .

Apple ayrıca Ekim ayında yeni MacBook Pro ve iMac bilgisayarları ve bunlara güç sağlayacak üç yeni yongayı tanıtarak bunların, sohbet robotları ve diğer yaratımları genellikle bilgisayarın belleğinde ne kadar veri tutulabileceğiyle sınırlı olan yapay zeka araştırmacıları tarafından kullanılabileceğini vurguladı.

Türkiye’de haber kaynağı olarak YouTube ve Instagram ilk sıralarda yer alıyor.

İngiltere’nin Oxford Üniversitesi ve Reuters Enstitüsü tarafından hazırlanan 2023 Dijital Haber Raporu, 2017 yılında dünya genelinde insanların yüzde 63’ünün haberlerle çok ya da yoğun ilgi gösterdiğini, bu oranın 2023 yılında yüzde 48’e düştüğünü ortaya koydu.

Dünya çapında haberlere yoğun ilgi gösterenlerin sayısının son altı yılda yaklaşık yüzde 25 oranında azaldığını ortaya koyan rapora göre, dünya genelinde insanların yüzde 36’sı haberlerden bazen ya da sıklıkla kaçındığını ifade etti. Türkiye hakkında da bilgi paylaşılan 2023 Dijital Haber Raporu’nda, Türkiye’de haber kaynağı olarak sosyal medya kullanımında YouTube ve Instagram’ın ilk sıralarda yer aldığı görüldü.

TV ve yazılı basın gibi geleneksel medya tüketimi çoğu ülkede düşmeyi sürdürürken, çevrimiçi ve sosyal medya tüketimi aradaki farkı kapatamadı. Veriler çevrimiçi tüketicilerin geçmişe kıyasla haberlere daha az eriştiğini ve daha az ilgi gösterdiğini ortaya koydu.

Reuters Enstitüsü raporunun yazarları, izleyicilerin ‘iç karartıcı haberlerden uzaklaşıp ruh sağlıklarını korumaya çalışırken Ukrayna’daki savaş ve hayat pahalılığı krizi gibi önemli haberlerden seçici bir şekilde kaçınmaya devam ettiklerine’ dair veriler olduğunu ifade etti.

Dijital Haber Raporu 2023 ayrıca geleneksel TV ve basılı haber medyasının gerilemeye devam ettiği, ‘çevrimiçi tüketicilerin geçmişe kıyasla haberlere daha az eriştiği ve daha az ilgi gösterdiği’ sonucuna vardı. Bunun yanı sıra, araştırma kapsamında yapılan ankete katılan kişilerin yanıtları, yüzde 56’sının internette hangi haberlerin gerçek, hangilerinin sahte olduğunu tespit etme konusunda endişe duyduğunu da ortaya koydu.

Dünya genelinde ankete katılanların yüzde 40’ı çoğu zaman haberlere güvendiğini söylerken, bu oran 2022’ye kıyasla iki puan düşüş gösterdi. Türkiye’de ise bu oran geçen yıla göre bir puan düşüşle yüzde 35 düzeyinde düz denebilecek bir çizgi izledi.

Raporda haber kaynağı bakımından 2015-2023 arasında Türkiye’deki değişimde en büyük farklılık gazete ve dergi gibi basılı haber kaynaklarının oranında görüldü. 2015’te yüzde 50 olan bu oran bu yıl yüzde 21’e düşmüş durumda. Sosyal medya da dahil olmak üzere çevrimiçi haber kaynakları da düşmekle beraber, yüzde 75 ile en yüksek haber kaynağı olmaya devam ediyor. TV’nin yeri ise yüzde 75’ten yüzde 56’ya gerilemiş bulunuyor.

Raporun Türkiye ile ilgili bölümünde, medyanın büyük kısmının hükümet kontrolü altında olduğu, eleştirel seslerin dijital ve sosyal medyada da kısıtlandığından söz edildi. Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün (RSF) hükümetin ‘internette neredeyse sistematik sansür’ politikası izlediği tespitine yer verilen Reuters raporunda, Türkiye’nin dünya basın özgürlüğü endeksinde 180 ülke arasında 165’inci sırada yer aldığı hatırlatıldı.

Haberler için en önemli sosyal medya platformu olarak Facebook dünya genelinde düşüş halinde olsa da hâlâ önemli bir yere sahip. Her hafta haber için Facebook’a erişenlerin sayısı son yedi yılda yüzde 42’den yüzde 28’e düştü. TikTok ve Instagram’ın kullanımında ise artış kaydedildi. Instagram artık dünya genelinde insanların yüzde 14’ü için, TikTok ise yüzde 6’sı için haber kaynağı. Çin merkezli sosyal medya platformu TikTok özellikle Asya-Pasifik, Afrika ve Latin Amerika’da daha hızlı tırmanışta. Türkiye’de ise haber kaynağı olarak YouTube’un ilk sırada yer aldığı sosyal medya platformlarının oranı şöyle:

YouTube: Yüzde 45
Instagram: Yüzde 40
Facebook: Yüzde 33
WhatsApp: Yüzde 28
Twitter: Yüzde 26
TikTok: Yüzde 10

Rapora göre, açık sosyal medya platformlarında haberleri beğenme, paylaşma ve yorum yapma da düşüş halinde. Bu değişimin bir nedeni olarak, Facebook ve Twitter gibi platformlardaki çevrimiçi tartışmaların giderek daha toksik hale geldiği yönündeki algının artması gösterildi. Ancak, makale paylaşımı ve etkileşim süresi düşmüş olsa da bu, bu tür platformların terk edildiği anlamına gelmiyor.

Kaynak :BBC Türkçe

Canberk TURAN Hazırladı…

ABD’nin New York kentinde yaşayan 33 yaşındaki Taylor A. Humphrey, yeni doğan bebeklere isim bulmayı hedefleyen butik bir şirketin sahibi. Dünyada belki de sayılı insanın ilgilendiği mesleği ise ona 450 bin TL’ye kadar kazandırabiliyor. Hem de sadece bir bebek ismi karşılığında…

New York’tan 33 yaşındaki Taylor A. Humphrey, sıradışı işi hakkında konuştu ve yeni doğan bebeklere isim bulma sürecinin 1500 dolardan (22 bin TL) başladığını ve 30 bin dolara (440 bin TL) kadar yükseldiğini duyurdu.

Humphrey’in New York’ta kurduğu şirketine giden ebeveynlerin önce burada bir anket doldurduğu daha sonra ise çocuklarına mükemmel ismi bulmak için Humphrey ile görüştükleri açıklandı.

Humphrey, son işinden 10 bin dolar gibi bir ücret aldığını belirtirken, New Yorker dergisine yaptığı açıklamada, “En popüler bebek isimlerine bakarsanız, kültürel değerlerimizin ve beklentilerimizin açık bir işareti” dedi.

Humphrey, eski aile adlarını bulmak için bir soy araştırması da dahil olmak üzere, ebeveynlerin ideal ismi bulmalarına yardımcı olmak için ciddi çabalar sarf ettiklerini de açıkladı.

Genç kadın, geçtiğimiz yıl 100’den fazla çocuğa isim bulunmasına yardım ettiğini belirtirken, işinin bir parçasının da süreç boyunca ebeveynlere danışmanlık yapmak olduğunu vurguladı.

Humphrey, Lübnanlı, Fransız ve Amerika’da büyüyen bir çocuk için 50 isimlik bir liste hazırladığını da anlattı. Daha sonra ailenin Chloe adında karar kıldığını vurguladı.

Danışman, ilham almak için film jeneriğinden sokak tabelalarına kadar her şeyi taradığını söyleyerek yeni isimleri nasıl bulduğunu anlattı.

Ayrıca Sosyal Güvenlik veritabanını kullanarak trendleri takip ettiğini ve doğal afetler ve belirli markalar gibi şeylerle olumsuz çağrışımlar nedeniyle keskin bir düşüş yaşayan isimleri not ettiğini de vurguladı.

İstanbul’da Pazartesi ve salı yer yer yağmur bekleniyor.

Kentte, aynı günlerde sıcaklık 11 derece dolayında olacak.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü Pazartesi günü (yarın) Balkanlar üzerinden gelen soğuk havayla birlikte hava sıcaklıklarının 10-15 derecede düşeceğini açıkladı.

Uyarıya göre kuzey ve doğu bölgelerde yüksek kesimler başta olmak üzere yer yer karla karışık yağmur ve kar şeklinde etkili olacak.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından yapılan son değerlendirmelere göre: Ülkemiz genelinin parçalı, yer yer çok bulutlu, bu sabah ve öğle saatlerinde Ankara, Kırıkkale, Çankırı, Kastamonu, Tokat, Kayseri, Mersin, Adana ve Osmaniye çevreleri ile Samsun ve Sinop’un iç kesimlerinin, Karabük ve Yozgat’ın doğu, Sivas’ın batı çevrelerinin; akşam saatlerinden sonra (Bilecik hariç) Marmara ve Kıyı Ege’nin kuzey kesimleri ile Antalya ve Isparta çevrelerinin yerel sağanak, yer yer gök gürültülü sağanak yağışlı geçeceği tahmin ediliyor.

İstanbul’da Pazartesi ve salı yer yer yağmur bekleniyor.

Kentte, aynı günlerde sıcaklık 11 derece dolayında olacak.

Halk Sağlığı Kurumundan yapılan açıklamada, Buitoni markasına ait Fraich’Up pizzaları tükettiği için 48’i çocuk 2’si yetişkin 50 kişiye E.coli bakterisi bulaştığının teyit edildiği belirtildi. Çocukların yaşlarının 1-17 arasında, yetişkinlerin ise 90 yaş üzerinde olduğu kaydedilen açıklamada, bakteri bulaşan 2 çocuğun yaşamını yitirdiği aktarıldı. Açıklamada, kuruma bu pizzaların tüketilmesiyle ilişkili olarak gönderilen diğer hastalık vakalarının E.coli bakteriyle bağlantısının araştırıldığı ifade edildi.

Paris Kamu Savcılığının kamu sağlığı birimi tarafından 22 Mart’ta olayla ilgili “adam öldürme”, “aldatma” ve “başkalarının hayatını tehlikeye atma” suçlamalarıyla soruşturma açtığı öğrenildi.

Fransa’da Nestle grubuna ait Buitoni marka Fraich’Up pizzalar mart ortalarında E.coli bakterisi içerdiği için geri çağrılmıştı. Basında, pizzaları tüketen 75 kişiye bakteri bulaştığı haberi yer almıştı.

Fabrikanın eski bir çalışanının medyayla paylaştığı fotoğraflarda, pizza üretim hattında kurtçuklar, duvarlarda mantarlar, yerlerde yiyecek parçaları, ağzı açık çöplerin olduğu görülmüştü.

Nord bölgesi Valiliği, 1 Nisan’da yaptığı açıklamada Caudry’de Buitoni pizzaları üreten fabrikada yapılan 2 denetimde, hijyen koşullarının yetersiz olduğunun tespit edildiğini, bu nedenle fabrikada pizza üretiminin yasaklandığını duyurmuştu

Avrupa’da bazı ülkelerde salmonella şüphesiyle Kinder Surprise ürünlerinin piyasadan toplatılması kararlaştırılmıştı.

İlgili Haber :

Ferrero, Kinder Sürpriz çikolataları geri çağırdı ve tüketmeyin uyarısı yaptı!

Kanal D ekranlarında yayınlanan ‘Yargı’, Yunanistan’da da ekrana gelmeye başlayacak.

Yapımını Ay Yapım’ın üstlendiği ‘Yargı’ dizisi , ‘Family Secrets’ adıyla Porto Riko, ABD, İspanya, Şili, MENA, İsrail, Kıbrıs, Romanya ve Gürcistan’dan sonra Yunanistan’da da izlenecek.

Cannes’da gerçekleştirilen ve dünyanın en büyük içerik fuarı olma özelliği taşıyan MIPTV’de Madd Entertainment tarafından satışı yapılan ‘Yargı’, büyük ilgi gördü.

Pazar akşamları Kanal D’de ekrana gelen ve bu yılın en çok konuşulan dizisi olan ‘Yargı’nın yayın haklarını HBO Max, Latin Amerika’da yayınlamak üzere almıştı. Dizi çok yakında Yunanistan’da da seyirci ile buluşmaya başlayacak.

Yargı’nın kadrosunda Kaan Urgancıoğlu ve Pınar Deniz ile beraber Hüseyin Avni Danyal, Uğur Polat, Cezmi Baskın, Mehmet Yılmaz Ak, Zeyno Eracar, Uğur Aslan, Arda Anarat, Şükran Ovalı, Pınar Çağlar Gençtürk, Başak Gümülcinelioğlu, Nilgün Türksever, Onur Özaydın, Özlem Çakar Yalçınkaya, Beren Nur Karadiş, Zeynep Atılgan ve Merve Ateş yer alıyor.

Bilimsel bir araştırma düzenli iktidarsızlık hapları kullanımının göz kaybına kadar göz ile ilgili birçok hastalığa yakalanma riskini artırdığını ortaya koydu.

Kanada’da yer alan British Columbia Üniversitesi’nde yapılan yeni bir araştırma, iktidarsızlık haplarını düzenli olarak kullanmanın, göz kaybı dahil olmak üzere üç ciddi göz rahatsızlığı riskini artırabileceğini ortaya çıkardı.

Araştırmalarda, Viagra, Cialis, Levitra ve Spedra’nın vizyonu direkt olarak etkilediği belirtilirken, ani görme kayıplarına ve görüşte parlamalara neden olabileceği bulundu.

British Columbia Üniversitesi’nde bir göz doktoru olan baş araştırmacı Dr Mahyar Etminan, görme sorunları geliştiren ilaçları kullanan kişilerin ‘tıbbi yardım almaları’ gerektiğini söyledi.

Dr Etminan yaptığı açıklamada “Bunlar nadir görülen durumlardır. Gelişme riski düzenli olmayan kullanımlar için oldukça düşüktür. Ama yine de görüşlerinde herhangi bir değişiklik bulan düzenli kullanıcılar bunu ciddiye almalı ve tıbbi yardım almalıdır.’ dedi.

Yapılan araştırmalarda, ilaçları düzenli almayan kullanıcılarda göz problemi yaşanmadığı belirtilirken, sonuçlar, düzenli kullanımın ciddi retina dekolmanı geliştirme olasılığının yüzde 158 daha fazla olduğunu gösterdi.

Ayrıcaoptik sinire giden kan akışının bozulması olasılıklarının da yüzde 102 daha fazla olduğu ve bu durumun, merkezi görme kaybına neden olabileceği vurgulandı. Bu kişilerin, retina damar tıkanıklığı geliştirme olasılıkları yüzde 44 daha fazla olduğu belirtildi.

Dr Etminan “Yani çalışmamız neden-sonuç kanıtlamasa da, bu ilaçların düzenli kullanımının göz problemlerine yol açtığı aşikar. Kanıtların toplamı güçlü bir bağlantıya işaret ediyor.” dedi.

Daha fazla araştırmanın bağlantıyı kanıtlayacağını ve üreticilerin haplara uyarı etiketleri koymasına yol açacağını umduğunu söyledi.

Pfizer, Viagra kullanan yaklaşık 100 kişiden birinin ‘göz tahrişi, kanlanmış gözler/kırmızı gözler, göz ağrısı, görsel parlaklık, ışık hassasiyeti, gözlerde sulanma’ yaşadığı konusunda uyarıyor.