KAMU YÖNETİMİ VE SİYASİ ETİK

Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem metninde kamu yönetimi ve siyasi etik bölümünde, kamu yönetiminde eşitlik, tarafsızlık ve liyakat, hukuka uygunluk ve şeffaflık ilkeleri vaad ediliyor.

Metnin bu bölümün satırbaşları şöyle:

KAMUYA PERSONEL ALIMINDA MÜLAKAT İSTİSNA OLACAK

-Paralel bütün kurum ve kurulların faaliyetlerine son verilecek.

-Mulakat uygulamalarına son verilecek. Yazılı sınav sonuçları esas alınacak. Mulakatın yapılması zorunlu olan durumlar istisna olarak kanunla düzenlenecek. Bu durumda sorular kurayla belirlenecek. Sözlü mülakat ve sınavlar mutlaka kayda alınacak.

YOLSUZLUK

-Yolsuzlukla mücadeleye ilişkin düzenlemeler, Yolsuzluğa Karşı Devletler müktesebatına uygun hale getirelecek.

-Kamu İhale Kanunu yeniden düzenlenecek. Tek bir kanun haline getirilecek.

-Kamu ihalalerinde keyfiliğe yol açan istisna ve muafiyet hükümleri kaldırılacak.

-Siyasi etik kanunu hazırlanacak. Kanunun uygulanması için kurumsal yapılanma tesis edilecek.

 YEREL YÖNETİMLER

-Yerel yönetimlerin yetkileri artırılacak.

-Yerel yönetimler üzerindeki merkezi denetim yeniden düzenlenecek. Yerindelik denetimi anlamına gelen vesayet uygulamalarına son verilecek.

-Yerel yönetimlerde seçimle gelenin seçimle gitmesi güvence altına alınacak. Kayyum uygulamalarına son verilecek.

AKADEMİK ÖZGÜRLÜK VE ÜNİVERSİTELER

-Üniversitelerin bilimsel özgürlükleri ve idari mali özerklikleri anayasal güvence altına alınacak.

-YÖK kaldırılacak. Yerine yetkileri daraltılmış ve üyelerinin demokratik usüllerle seçildiği bir ÜNİVERSİTELERARASI KURUL oluşturulacak.

-Öğretim üyelerinin kendi üniversitelerinin rektörlerini seçmesine imkan sağlanacak.

DÜZENLEYİCİ DENETLEYİCİ KURULLAR KURUMLAR

-Düzenleyici ve denetleyici kurullar ya da kurumların idari ve mali özerkliğe kavuşması sağlanacak; bağımsızlıkları tesis edilecek. Bu oluşumların yürütmenin müdahelelerine karşı korunması için yasal önlemler alınacak.

-Merkez Bankası başta olmak üzere düzenleyici ve denetleyici kurumların bağımsızlıklarını zedeleyici hiç bir uygulamaya yer verilmeyecek.

MUTABAKAT METNİNDEKİ TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER BÖLÜMÜ.

Mutabakat metninde bu bölümde, başta ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü olmak üzere tüm özgürlüklerin garanti altına alındığı; bireylerin ve sivil toplumun güçlendirildiği, çevre haklarının ve sürdürülebilirliğin sağlandığı, kadın erkek eşitliğinin tesis edildiği özgür ve demokratik bir Türkiye’nin hakim kılınması esas alınıyor.

Metinde ötekileştirme hissi oluşturan tüm uygulamaların ortadan kaldırılması vaadediliyor.

İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ, TOPLANTI VE GÖSTERİ YÜRÜYÜŞÜ ÖZGÜRLÜĞÜ, KADIN HAKLARI.

Metnin, düşünce ve ifade özgürlüğü başlığı altında şu satırbaşları yer alıyor:

-Düşünce ve ifade özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşü ile örgütlenme özgürlüklerinin kullanımını engelleyen  mevzuat yeniden düzenlenecek.

-İfade özgürlüğü, şiddete teşvik, nefret söylemi ya da kişilik haklarına saldırı durumları dışında sınırlandırılmayacak.

–Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının idare tarafından keyfi olarak kısıtlanması engellenecek.

-Temel hakların yeniden düzenlenmesinde din inanç ve yaşama tarzı farketmeksizin kişinin özgürce yaşama hakkı sağlanacak. Kişinin kendi kimliğiyle eşit şekilde topluma katılması esas alınacak.

-Kadınların tüm karar alma mekanizmalarında erkeklerle eşit şekilde yer alması devlet politikası haline getirilecek.

-Kadına yönelik şiddette uluslararası ve ulusal mevzuatın etkili şekilde yürütülmesi sağlanacak. Türk Ceza Kanunu’nda gerekli düzenlemeler derhal yapılacak. Cezalarda indirim gerekçeleri yeniden düzenlenecek.

-Eğitim mevzuatına ilkokul birinci sınıftan itibaren insan hakları ve kadın erkek eşitliği dersleri konulacak. 

BASIN VE MEDYA ÖZGÜRLÜĞÜ, TRT, ANADOLU AJANSI VE RTÜK

-Gazetecilere karşı ceza soruşturmasına gerekçe yapılan mevzuat, Anayasa Mahkemesi ve AİHM içtihatları çerçevesinde yeniden düzenlenecek.

-TRT ve Anadolu Ajansı bağımsızlık esaslarına göre yeniden yapılandırılacak. Keyfi akreditasyon kararlarına son verilecek. Basın kartlarının verilmesinde meslek kuruluşları belirleyici rol alacak.

-RTÜK’ün bağımsız ve tarafsızlığı için yasal ve yapısal değişiklikler yapılacak. Kurul’un üyeleri, meslekten olmak özellikleri gözetilerek Meclis tarafından nitelikli çoğunlukla seçilecek. 

– Medya sahipliği şeffaf hale getirilecek.

-İnternet mevzuatı, uluslararası standartlara uygun olarak ifade özgürlüğünü kısıtlamayacak ve kişilik haklarını ihlal etmeyecek şekilde yeniden düzenlenecek.

SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI, SOSYAL HAKLAR VE ÇEVRE

-Sivil toplum kuruluşları konusunda ayrımcılığa son verilecek. Faaliyetlerinin keyfi şekilde engellenmesine bahane olabilecek düzenlemeler kaldırılacak.

-Devletin sosyal haklar yükümlülüğü insan onuruna yaraşır biçimde ve hak temelli bir yükümlülük olarak güçlendirilecek.

-Doğal yaşam kaynaklarının korunması ve devletin bu konudaki yükümlülükleri Anayasa’da açık şekilde yer alacak.

-Devlet içme suyu kaynaklarının korunmasında, iklim değişikliğinin engellenmesi konusunda yükümlü kılınacak.

-Çevre konusunda uzmanlaşmış yargıçların görev yapacağı çevre mahkemeleri kurulacak.

Devam edecek.

Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’in yargı bölümünün satırbaşları da açıklandı.
Satırbaşları şöyle:
-Yüksek yargı organlarına hükümetin müdahelesini engelleyecek tedbirler alınacak.

HAKİMLER KURULU VE SAVCILAR KURULU OLUŞTURULACAK

-Hakimlik teminatı güçlendirilecek. Hakimlere coğrafi güvence getirilecek.
-Hakimlik ve savcılık müesseseleri birbirlerinden kesinlikle ayrılacak. Hakimler ve Savcılar Kurulu kaldırılacak. Hakimler Kurulu, Savcılar Kurulu oluşturulacak.
-Adalet Bakanı ve müsteşarı Hakimler Kurulu’nda yer almayacak.
-Hakimlerin idari açıdan Adalet Bakanı’na bağlı olduğunu hükme bağlayan madde kaldırılacak.-Hakimlerin ve savcıların mesleğe kabullerinde ve kariyerlerinde yükselmelerinde objektif kriterler getirilecek.
-Sulh ceza hakimlerinin görev ve yetkileri hukuk devleti ilkeleri doğrultusunda yeniden düzenlenecek.
-Tutuklanmanın istisna olması için gerekli tedbirler alınacak.

ANAYASA MAHKEMESİ VE AİHM KARARLARI VE YÜKSEK YARGI ORGANLARI

-Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının ve aldıkları kararların derhal uygulanmasını sağlayacak düzenlemeler getirilecek.
-Hakimlerin terfilerinde Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarına uyumları temel ölçütlerden biri olacak.
-Anayasa Mahkemesi ve AİHM tarafından verilen bozma kararlarında öngörülen tazminatların sözkonusu kararı veren hakime rücu ettirilmesi sağlanacak.
–Yüksek yargı organları üyelerinin yarısının TBMM tarafından 2/3 çoğunlukla seçilmesi sağlanacak. Üyelerin diğer yarısı ise Yargıtay, Danıştay, Türkiye Barolar Birliği, adli ve idari yargı birinci sınıf hakimleri tarafından seçilecek.
-Yüksek organlarının disiplin kararları yargı denetimine açık hale getirilecek.
-Savunma müessesi anayasal güvenceye kavuşturulacak.
-Çoklu baro uygulamasına son verilecek.
-Temel hak ve özgürlüklerin daha güçlü şekilde korunabilmesi için Anayasa Mahkemesi yeniden yapılandırılacak. Bireysel başvuru hakkı genişletilecek.
-Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açabileceklerin kapsamı genişletilecek.
-Anayasa Mahkemesi üyelerinin en az 3/4’ünun hukukçu olması esası getirilecek.
–Anayasa Mahkemesi üyeleri, Danıştay, Yargıtay, Sayıştay, Türkiye Barolar Birliği ve Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen 3 katı aday içinden Meclis’in 2/3 çoğunluğunun oyu ile seçilecek. Anhayasa Mahkemesi’nin 3 üyesi ise farklı kaynaklardan gelen adaylar arasından seçilecek.
-Yüksek Seçim Kurulu idari ve yargı açısından iki daireye ayrılacak. Yargı bölümü bir yüksek yargı organı olarak çalışacak.
-Sayıştay Anayasa’da bir yüksek mahkeme olarak yer alacak.
-Sayıştay denetimi bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kapsayacak.

Devam edecek

CHP, İYİ Parti, Saadet Partisi, Gelecek Partisi, Demokrat Parti ve DEVA Partisi’nin aylardır süren “Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem” çalışmasında uzlaştıkları Mutabakat Metni açıklandı. 48 sayfalık Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Mutabakat Metni, 6 muhalefet lideri tarafından imzalandı

Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem metni kamuoyuna açıklandı. CHP, İYİ Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, Gelecek Partisi ve DEVA Partisi temsilcilerinin Meclis’te yaptığı görüşmelerin ardından üzerinde uzlaşılan ve 48 sayfadan oluşan “Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Mutabakat Metni” 6 siyasi partinin genel başkanının katılımıyla Ankara’da kamuoyuna açıklandı.

Metni kaleme alan CHP Genel Başkan Yardımcısı Muharrem Erkek, İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Bahadır Erdem, Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kaya, Demokrat Parti Genel Başkan Yardımcısı Bülent Şahinalp, DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Yeneroğlu ve Gelecek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Ayhan Sefer Üstün bölüm bölüm okudu. Metnin giriş bölümünde kuvvetler ayrılığı vurgusu yapılırken, metnin geriye dönüş değil yeni bir başlangıç olduğu ifade edildi. Yasama bölümünde, seçim barajının yüzde 3 indirilmesi, yüzde 1 oy alan partilerin yardım alması, meclis iç tüzüğün yenilenmesi, cumhurbaşkanının veto yetkisine son verilmesi, yazılı soru önergesinde süresi içinde cevap vermeyen bakanlara yaptırım uygulanması, bütçe yapım yetkisi meclise verilmesi başlıkları yer aldı.
Yürütme başlığında ise yasama organını meclisin içinden çıkması, cumhurbaşkanı görev süresinin 7 yıl olması, cumhurbaşkanının bir dönem için seçilmesi, cumhurbaşkanının partisi ile ilişkisinin kesilmesi ve görevi bitimi sonrasında aktif siyasete geri dönememesi bulunuyor.

Hükümetin düşürülmesi yeni hükümetin salt çoğunluk tarafından seçilmesi ile mümkün olacak. Cumhurbaşkanı veya bakanlar kurulu tek başına OHAL kararı alamayacak. OHAL KHK’larına yer verilmeyecek. Yargı başlığında ise yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı sağlanacak. Yüksek yargı organlarına yürütmenin müdahalesi engellenecek. Hakimlere coğrafi teminat sağlanacak. Hakimlerin Adalet Bakanlığına bağlı olduğu düzenlemesi kaldırılacak. Anayasa ve AİHM kararlarının derhal uygulanmasını sağlayacağız. Hak ihlal kararına neden olan hakimlere rücu edilecek. Hakimlik ve savcılık mesleği birbirinden ayrılacak. Hakimler ve savcılar kurulu ayrılacak. Adalet Bakanı ve müsteşarı hakimler kurulunda yer almayacak. Çoklu Baro uygulamasına son verilecek. AYM görev ve yetkileri genişleyecek mahkeme yapısı yeniden yapılandırılacak. İptal davası açabileceklerin kapsamı genişleyecek. YSK iki daireye ayrılacak. Sayıştay denetiminin kapsamı genişletilecek. Düzenlemenin demokratik hak ve hürriyetler başlığı kapsamında ise ifade ve basın özgürlüğü başta olmak üzere tüm haklar güvence altına alınacak. Düşünce ve ifade, toplantı gösteri hakkını düzenleyen mevzuat yeniden değerlendirilecek.

CUMHURBAŞKANI, BAKANLAR KURULU, BAŞBAKAN VE OHAL

YÜRÜTME BAŞLIĞINDA ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER. 

Ankara’da ana hatları açıklanan “Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem” in yürütmeyle ilgili bölümleri de açıklandı.

Muhalefette yer alan 6 siyasi partinin önce kurmaylar tarafından hazırlanan ve uzlaşmadan sonra liderlerin onayına sunulan ardından liderler tarafından da mutabakata varılan “Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem”in yürütmeyle ilgili bölümlerinin öne çıkan satırbaşları şöyle:

CUMHURBAŞKANI

-Cumhurbaşkanı Meclis tarafından seçilecek.

-Cumhurbaşkanı’nın görev süresi 7 yıl olacak.

–Cumhurbaşkanı bir dönem için seçilecek. Görev süresi dolan cumhurbaşkanı aktif siyasette yer alamayacak.

-Cumhurbaşkanı devletin ve milletin birliğini gözetmekle yükümlü olacak. Uzlaştırıcı, hakem pozisyonunda olacak.

-Cumhurbaşkanı siyasi parti üyesi olamayacak. Cumhurbaşkanlığı makamı partilerüstü bir yapıya kavuşturulacak.

-Cumhurbaşkanı’nın tek başına yapacağı işler anayasayla düzenlenecek.

BAKANLAR KURULU

-Bakanlar Kurulu Meclis’e karşı sorumlu olacak.

-Hükümetin kurulması için parlamentoda en fazla sandalyeye sahip partinin genel başkanı cumhurbaşkanı tarafından görevlendirilecek. Hükümet kurulamazsa cumhurbaşkanı, sandalye sayısına göre sırasıyla diğer parti genel başkanlarına görev verecek.

-Hükümetin kurulmasında basit çoğunluk, düşürülmesinde ise salt çoğunluk esas alınacak.

-Hükümete istikrar sağlamak amacıyla gensoru ile yapıcı güvensizlik oyu birleştirilecek. Yani hükümetin düşürülmesi zorlaşacak.

-Hükümetin düşürülmesi yeni hükümetin Meclis’in salt çoğunluğu ile kurulmasına bağlı olacak. Böylece olası hükümet krizleri önlenecek.

–Yeni hükümetin kurulması güvence altına alınmadan mevcut hükümet düşürülemeyecek.

-Cumhurbaşkanı’nın veya Bakanlar Kurulu’nun tek başına Olağanüstü Hal ilan etme yetkisi olmayacak.

OLAĞANÜSTÜ HAL 

-OHAL ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu’nda olacak.

-OHAL süresi kısaltılacak.

–OHAL’in keyfi bir yönetime dönüşmesine engel olmak için OHAL kararnamelerine hukuk sisteminde yer verilmeyecek.

Liderler, hazırlanan 22 sayfalık metini açıklamak ve imzalamak için Ankara’da bir araya geldi.

Metni hazırlayan genel başkan yardımcılarının sunumunun ardından Kılıçdaroğlu, Babacan, Uysal, Davutoğlu, Akşener ve Karamollaoğlu metni imzalayacak.

6 partinin güçlendirilmiş parlamenter sisteme dönüş çalışması: Cumhurbaşkanı’nın parti üyeliği sona erecek, görev süresi sona erince aktif siyasete dönemeyecek

Sözcü gazetesi yazarı Saygı Öztürk, CHP, İyi Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, Gelecek Partisi ile DEVA Partisi Güçlendirilmiş Parlamenter Sistemi toplantılarında Cumhurbaşkanı seçilecek kişinin siyasi parti üyeliğinin sona erdirilmesi konusunda görüş ayrılığı olmadığını yazdı.

Öztürk yazısında, “Cumhurbaşkanı’nın parti üyeliği sona erecek, görev süresi sona erince aktif siyasete dönemeyecek. Cumhurbaşkanının sadece sembolik ve törensel yetkilerinin olması öne çıkıyor. Partilerin her konuda aynı öneride bulunduğu söylenemez. Örneğin İyi Parti seçim barajının yüzde 5’e indirilmesini önerirken, CHP ve Gelecek Partisi barajın kaldırılmasından yana.” ifadesini kullandı.

Bu arada, İlk toplantılarda yüzde 100 uzlaşı sağlandığını belirten siyasi parti temsilcileri, “Tüm temel ilkelerde anlaşıyoruz” mesajı verdi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Muharrem Erkek,
“Türkiye’nin yeni bir siyaset kültürüne ihtiyacı var. 6 parti birlikte çalışmamızın da aslında anlamı bu. Anlaşamadığımız hiçbir temel ilke yok. ” açıklamasını yaptı.

İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Bahadır Erdem de,
“Çalışmalarımızın bir sırası var. Öncelikle anayasaya uygun olarak yasama yürütme ve yargı şeklimde çalışmalarımızı yürüttük. Her partinin kendi açıkladığı ilkeleri var. Bizim de iyileştirilmiş, güçlendirilmiş parlamenter sistem ilkelerimiz var.” ifadelerini kullandı.