Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’in yargı bölümünün satırbaşları da açıklandı.
Satırbaşları şöyle:
-Yüksek yargı organlarına hükümetin müdahelesini engelleyecek tedbirler alınacak.

HAKİMLER KURULU VE SAVCILAR KURULU OLUŞTURULACAK

-Hakimlik teminatı güçlendirilecek. Hakimlere coğrafi güvence getirilecek.
-Hakimlik ve savcılık müesseseleri birbirlerinden kesinlikle ayrılacak. Hakimler ve Savcılar Kurulu kaldırılacak. Hakimler Kurulu, Savcılar Kurulu oluşturulacak.
-Adalet Bakanı ve müsteşarı Hakimler Kurulu’nda yer almayacak.
-Hakimlerin idari açıdan Adalet Bakanı’na bağlı olduğunu hükme bağlayan madde kaldırılacak.-Hakimlerin ve savcıların mesleğe kabullerinde ve kariyerlerinde yükselmelerinde objektif kriterler getirilecek.
-Sulh ceza hakimlerinin görev ve yetkileri hukuk devleti ilkeleri doğrultusunda yeniden düzenlenecek.
-Tutuklanmanın istisna olması için gerekli tedbirler alınacak.

ANAYASA MAHKEMESİ VE AİHM KARARLARI VE YÜKSEK YARGI ORGANLARI

-Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının ve aldıkları kararların derhal uygulanmasını sağlayacak düzenlemeler getirilecek.
-Hakimlerin terfilerinde Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarına uyumları temel ölçütlerden biri olacak.
-Anayasa Mahkemesi ve AİHM tarafından verilen bozma kararlarında öngörülen tazminatların sözkonusu kararı veren hakime rücu ettirilmesi sağlanacak.
–Yüksek yargı organları üyelerinin yarısının TBMM tarafından 2/3 çoğunlukla seçilmesi sağlanacak. Üyelerin diğer yarısı ise Yargıtay, Danıştay, Türkiye Barolar Birliği, adli ve idari yargı birinci sınıf hakimleri tarafından seçilecek.
-Yüksek organlarının disiplin kararları yargı denetimine açık hale getirilecek.
-Savunma müessesi anayasal güvenceye kavuşturulacak.
-Çoklu baro uygulamasına son verilecek.
-Temel hak ve özgürlüklerin daha güçlü şekilde korunabilmesi için Anayasa Mahkemesi yeniden yapılandırılacak. Bireysel başvuru hakkı genişletilecek.
-Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açabileceklerin kapsamı genişletilecek.
-Anayasa Mahkemesi üyelerinin en az 3/4’ünun hukukçu olması esası getirilecek.
–Anayasa Mahkemesi üyeleri, Danıştay, Yargıtay, Sayıştay, Türkiye Barolar Birliği ve Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen 3 katı aday içinden Meclis’in 2/3 çoğunluğunun oyu ile seçilecek. Anhayasa Mahkemesi’nin 3 üyesi ise farklı kaynaklardan gelen adaylar arasından seçilecek.
-Yüksek Seçim Kurulu idari ve yargı açısından iki daireye ayrılacak. Yargı bölümü bir yüksek yargı organı olarak çalışacak.
-Sayıştay Anayasa’da bir yüksek mahkeme olarak yer alacak.
-Sayıştay denetimi bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kapsayacak.

Devam edecek

CHP, İYİ Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, Gelecek Partisi ve Demokrasi ve Atılım Partisi temsilcilerinin Meclis’te yaptığı görüşmelerin ardından üzerinde uzlaşılan “Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Mutabakat Metni” açıkladı. 48 sayfalık metni 6 muhalefet lideri tarafından imzalandı.

İşte imzalanan metinde yer alan maddeler.

*Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem yasama organının etkili ve katılımcı olduğu, yürütmede hesap verebilirlik ve istikrarın sağlandığı, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının tesis edildiği, temel hak ve özgürlüklerin herkes için güvence altına alındığı, düşüncelerin özgürce ifade edildiği, din ve vicdan özgürlüğünün, basın özgürlüğünün, kadın haklarının tam anlamıyla korunduğu özgürlükçü bir sistem olarak tasarlanıyor.

*Yeni yönetim modeliyle beraber Türkiye’nin kuvvetler ayrılığına dayalı yeni bir sisteme geçmesi amaçlanıyor. Devletin temel organları ve demokratik hukuk devletinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

*TBMM’nin etkili ve katılımcı bir yapıya kavuşturulacağı yeni sistemde siyasi partiler ile seçim mevzuatının demokratikleştirilmesi, seçim barajının yüzde 3’e düşürülmesi ve yurt dışında yaşayan vatandaşlar için yeni bir seçim bölgesi oluşturulması öngörülüyor.

*TBMM’nin iç işleyişine ilişkin yapılacak değişikliklerde katılımcılık esas alınıyor. Buna göre yeni bir İçtüzük hazırlanması planlanıyor. Ayrıca, yasama organının yürütme organını etkili şekilde denetleyebilmesi için Meclis’in denetim yetkileri genişletilip işlevselleştiriliyor.

*Bu kapsamda, TBMM’ye Başbakan ve Bakanlar Kurulu hakkında gensoru verme yetkisi tanınıyor.

*Meclis soruşturması açılması için gereken yeter sayılar bu denetimi mümkün kılacak şekilde düşürülüyor. Bütçe hakkı etkili hale getiriliyor ve bütçe hakkının devredilmezliği tesis ediliyor.

*Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de, Cumhurbaşkanının görev süresi 7 yıl olacak, tarafsızlığı sağlanacak ve varsa partisiyle ilişiği kesilecek.

*Yürütmeye dair icrai yetkiler, Meclis’e karşı siyasi sorumluluğu olan Başbakan ve Bakanlardan oluşan Bakanlar Kurulu tarafından kullanılacak.

*Hükûmetin öngörülen sürede kurulamaması halinde hükûmeti kurma görevi, milletvekili sayısıyla doğru orantılı olarak diğer siyasi partilere sırasıyla verilecek.

*Hükûmete istikrar kazandırmak amacıyla yeni hükûmetin kurulması güvence altına alınmadan mevcut hükûmet düşürülemeyecek.

*Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de ayrıca OHAL KHK’larına yer verilmeyecek.

*Altı parti, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ile uyumlu kararlar alınması ve bu mahkemeler tarafından verilen kararların uygulanmasını sağlayacak düzenlemeler yapılması konusunda da uzlaştı.

*Hakimlik teminatını güçlendirerek, hakimlere coğrafi teminat güvencesi sağlanacak.

*Hakimler ve Savcılar Kurulu kaldırılacak, yerine Hakimler Kurulu ve Savcılar Kurulu şeklinde iki farklı kurul oluşturulacak.

*Savunma anayasal güvenceye kavuşturulacak, çoklu baro uygulamasına son verilecek.

*Anayasa Mahkemesi’nin görev ve yetkileri genişletilecek, etkili denetim için Mahkeme yeniden yapılandırılacak.

*Yüksek Seçim Kurulu bir yüksek mahkeme olarak açıkça düzenlenecek; Kurul idari ve yargısal görevler bakımından ayrı iki daire şeklinde çalışacak.

*Mutabakat metninde ayrıca temel hak ve özgürlüklerin; dil, din, mezhep, ırk, cinsiyet, siyasi ve sosyal aidiyet farkı gözetmeksizin tüm insanlar için güvenceye kavuşturulacağı hususu yer aldı.

*Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de, ifade, toplantı ve gösteri yürüyüşü ile örgütlenme özgürlükleri üzerindeki baskılara son verilecek.

*Kadın-erkek eşitliğini sağlamak ve korumak devlet politikası haline getirilecek.

*Kız çocuklarının eğitim hakkı güvence altına alınacak.

*Gazetecilere karşı ceza soruşturmasına gerekçe
yapılan mevzuat, Anayasa Mahkemesi ve
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 
içtihatları çerçevesinde yeniden düzenlenecek.

*Sosyal haklar ve devlet yardımları güçlendirilecek.

*Çevre konusunda uzmanlaşmış yargıçların görev yapacağı ‘Çevre Mahkemeleri’ kurulacak.

*Mülakat sistemi ve kayyum uygulamalarına son verilecek, YÖK kaldırılacak
Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de kamu görevine alımlarda objektifliği sağlamak amacıyla kapsamlı bir değişikliğe gidilecek.

*Mülakat uygulamalarına son verilerek her kademede liyakat esas alınacak. Kamuya alımlarda, yazılı sınav sonuçları esas alınacak.

*Yerel yönetimlerin yetki ve sorumluluklarının arttırılacağı sistemde demokrasi ile bağdaşmayan kayyum uygulamalarına son verilecek.

*Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kaldırılacak. YÖK’ün yerine üniversiteler arası bir kurul oluşturulacak.

*Merkez Bankası başta olmak üzere düzenleyici ve denetleyici kurumların bağımsızlığını zedeleyen düzenleme ve uygulamalara son verilecek.

*Altı siyasi parti, son olarak siyasi makamların millete hizmetten başka bir amacının olmaması için Siyasi Etik Kanunu hazırlanmasında da uzlaştı.

*Siyasi makamların millete hizmetten başka bir amacının olmaması için Siyasi Etik Kanunu çıkarılacak, TBMM bünyesinde Siyasi Etik Komisyonu kurulacak.