Görüşmelerde Konu Hürmüz

Bölgesel yetkililerden alınan bilgilere göre dolaylı görüşmeler, askeri tırmanışın ana tetikleyicisi olan Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin güvenli bir mekanizmaya bağlanması ve haziran ortasında sağlanan geçici ateşkes şartlarına geri dönülmesi üzerine yoğunlaşıyor. ABD’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz, ABD Başkanı Donald Trump’ın diplomatik temaslara alan tanıdığını belirterek, Umman ve İran dâhil birçok aktörle teknik düzeyden en üst seviyeye kadar temasların sürdüğünü ifade etti. 

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Washington ile doğrudan bir temaslarının olmadığını, mesajların aracı ülkeler vasıtasıyla iletildiğini doğrulayarak, Umman ile Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer güvenliğine ilişkin görüşmeler yapıldığını ancak boğazın şu aşamada kapalı kalmaya devam ettiğini bildirdi.

Son Füze Atışmasında ABD Askerleri Can Verdi

Son iki haftalık süreçte ise taraflar arasında şiddetli füze salvoları ve ağır bombardımanlar yaşanmış. İran’ın, küresel petrol taşımacılığının kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere ateş açmasının ardından ABD ordusu, İran kıyı bölgelerini ve altyapı tesislerini hedef alan geniş çaplı hava operasyonları düzenlemişti. Buna karşılık İran, bölgede ABD güçlerine ev sahipliği yapan üslere füze ve insansız hava araçlarıyla misillemede bulunmuş; Ürdün ve Irak’taki üslere düzenlenen saldırılarda ABD askerleri hayatını kaybetmişti. ABD ve İsrail ile İran hattında daha önce de defalarca benzer şekilde tırmanan krizler yaşanmış; gerilimin füzelerle tırmandığı, ardından geçici ateşkes ve arabuluculuk girişimleriyle durulduğu, fakat kısa süre sonra yeniden çatışmaya dönüştüğü bu savaş-ateşkes döngüsü defalarca tekrarlanmıştı.

Her İki Tarafın Füze Kapasitesi Stoklarıyla Sınırlı

Görüşmelerde sağlanan iyileşmeye rağmen, haziran ayında imzalanan 60 günlük geçici anlaşmanın süresi hızla tükenirken, İran’ın nükleer programı gibi temel anlaşmazlık konuları henüz masaya gelebilmiş değil. Öte yandan askeri uzmanlar, her iki tarafın füze ve hava savunma mühimmatı stoklarını ne kadar süre bu yoğunlukta sürdürebileceğini sorgularken, Washington yönetimi savunma kapasitesinde bir sıkıntı yaşanmadığını vurguluyor. Deniz ablukasını sürdüren ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise bölgedeki ticari gemilerin yönlendirildiğini ve güçlerinin yüksek alarm durumunu koruduğunu bildiriyor.

Görüşmelerde, tarafların İran’a yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve nükleer konunun ele alınacağı aktarıldı.

Suudi Arabistan’ın Al Arabiya televizyonunun kaynaklarına dayandırdığı habere göre, İran ve ABD müzakereleri 11 Temmuz’da Pakistan’da yapılacak.

Pakistan’da yapılacak görüşmelerde, tarafların İran’a yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve nükleer konunun ele alınacağı aktarıldı.

ABD ve İran arasındaki son askeri gerginliğin ardından, haber sitesi Axios dikkat çeken bir iddiayı gündeme taşıdı. Üst düzey ABD’li yetkililere dayandırılan habere göre, ABD ve İran’ın karşılıklı saldırıları durdurma konusunda mutabık kaldığı ve tarafların Hürmüz Boğazı ile ilgili anlaşmazlıkları çözmek üzere Salı günü Katar’ın başkenti Doha’da bir araya gelmeyi planladığı bildirildi.

Axios’a konuşan ABD’li bir yetkili “Tüm saldırıları durdurmaya karar verdik” derken, bir diğer yetkili ise teknik görüşmelerin devam edeceği bu süreçte her iki tarafın da “şimdilik” geri çekileceğini ve Hürmüz Boğazı’ndaki “gemilerin serbestçe hareket edebileceğini” kaydetti.

ABD basını, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD’li mevkidaşı Donald Trump arasındaki telefon görüşmelerinin dostane bir havada geçtiğini yazdı.

Kaynakların aktardığına göre, telefon görüşmeleri sırasında, daha çok Rus liderinin konuşuyor, ABD Başkanı da “genellikle sabırsızlıkla ve heyecanla bir şeyler söylemek için fırsat bekliyor ve dikkatle dinliyor”.

Trump’ın bu görüşmeler sırasında, sık sık ABD-Rusya ilişkilerini ekonomik işbirliğini güçlendirerek onarma hedefinden bahsettiğini ifade edildi.

Liderlerin ayrıca temsilcileri aracılığıyla çok sayıda mesaj alışverişinde bulunduğu kaydedildi.

Putin ve Trump, 2025’in başından bu yana altı telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

ABD lider, Ocak ayında göreve başladığı günün hemen ertesinde, Putin ile görüşmek istediğini açıklamıştı. Trump, geçen altı ay içinde, bir zirve düzenleme niyetini defalarca dile getirmişti.

Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Yuriy Uşakov, 7 Ağustos Perşembe günü, Moskova ve Washington’ın önümüzdeki günlerde iki ülke başkanları arasında bir görüşme yapılması konusunda mutabakata vardığını bildirmişti.

sputnik

Putin, İstanbul Dolmabahçe’deki Cumhurbaşkanlığı Ofisi’nde yapılması öngörülen görüşmelere ikinci kademe danışmanlar olarak değerlendirilen bir heyet gönderdi.

Görüşmeler için Türkiye’ye gelen ve önce Ankara’ya inen Ukrayna Devlet Başkanı Zelensky Rus heyetini “dekoratif” olarak tanımladı. 

Rusya ise İstanbul’a gönderilen heyetin ciddi işler için hazır olduğunu belirtip, Ukrayna’yı “şov yapmakla” suçladı. 

Zelensky, Putin’in barış görüşmelerine katılmaya karar vermesi halinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la İstanbul’a geçeceklerini bildirdi. 

Uluslararası haber ajansı Reuters durumu, “kafa karışıklığı” olarak betimledi. Ajans görüşmeleri izleyecek habercilerin Dolmabahçe’de beklemede olduklarını ancak tarafların buluşması için herhangi bir programın henüz yapılmadığı belirtiliyor. 

Rusya ise bugün için günün ikinci yarısında heyetler arasındaki görüşmelerin başlayacağını bildirmişti. 

Bu arada Ortadoğu’da üç ülkeyi kapsayan bir tura çıkmış bulunan ABD Başkanı Donald Trump da Rusya-Ukrayna buluşmasını yakından takip ediyor. Donald Trump, Putin’in katılması halinde kendisinin de İstanbul’a gidebileceğini söylemişti. Trump son olarak cuma günü İstanbul’a gitme olasılığını dile getirdi. 

Rusla Devlet Başkanı Vladimir Putin, televizyondan yayınlanan açıklamasında, “Kiev’in herhangi bir önkoşul olmaksızın doğrudan müzakerelere devam etmesini öneriyoruz” dedi. Puti, sözlerini zaman ve mekan işaret ederek tekrarladı ve “Kiev yetkililerine müzakereleri perşembe günü İstanbul’da yeniden başlatmalarını öneriyoruz” diye konuştu.

Putin’in açıklamalarına Kiev’in tepkisi ateş kes önermek oldu. 

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky X hesabından yaptığı açıklamada, “Rusların savaşı sona erdirmekle ilgilenmeye başlaması olumlu bir işaret ama savaşı sona erdirmede ilk adım ateş kestir'” dedi. 

Zelensky, Rusya’nın 12 Mayıs’ta tam, kalıcı ve güvenilir bir ateş kesi teyit etmesini beklediklerini belirtti. 

Zelensky, mesajında “Ukrayna görüşmeye hazır” diye yazdı.

Ajans haberini Rusya-Abd ilişkilerine odaklanan iki Rus yetkiliye dayandırdı.

ABD Başkanı Trump, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşı sona erdireceğini ve Rus lider Putin’le görüşmeye hazır olduğunu bildirmişti. Putin de görüşmeye hazır olduğunu açıklamıştı. 

Gerek Kremlin gerekse Riyat ve Abu Dhabi yönetimleri iki liderin görüşmeleri konusundaki soruları yanıtsız bıraksa da Reuters’a göre yüksek düzeyli Rus yetkililer, Suudi Arabistan’a ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne ziyaretler gerçekleştirdiler.

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri Abd’nin Ortadoğu’daki yakın müttefikleri arasında. Suudi Arabistan’ın fiili yöneticisi Prens Muhammed Bin Selman Donald Trump’ın sık sık hayranlığını dile getirdiği bir isim. 

Buna karşılık, Rusya Lideri Putin’in de Suudi Arabistan ve Birleik Arap Emirlikleri yönetimleriyle iyi ilişkileri var. 

Rusya devlet haber ajansı Tass’ın haberine göre, Kremlin’in gönderdiği heyet Şam’a ulaştı.

Heyette Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mikhail Bogdanov ve Kremlin’in Suriye özel temsilcisi Alexander Lavrentiev yer alıyor. Heyet Şam’da Rusya’nın desteklediği ve Moskova’ya sığınma izni verdiği Beşar Esad’ı deviren HTŞ yönetimiyle temaslar yapacak. 

Rusya heyetinin görüşmelerde önceliği Suriye’de Tartus’taki deniz üssüyle Lazkiye Humeymim’deki hava üssünde faaliyetlerine devam edebilmek.

Suriye’nin yeni yönetimi 2025 Ocak ayında Tartus limanının yönetimi ve işletmesini yürüten Rus şirketiyle Esad döneminde yapılan sözleşmeyi iptal etmişti.

Suriye’de HTŞ yönetiminin geçici savunma bakanı Murhaf Ebu Kasra, Rusya ile iki ülke ilişkilerinin geleceğini belirleme konusunda görüşmeler yapıldığını bildirmişti. Kasra, devlet olarak geçmişte varılan mutabakatlara bağlı olduklarını ancak Suriye’nin çıkarlarını gözetecek bazı değişiklikler olabileceğini bildirmişti. 

Rusya, Suriye’de 2011’de başlayan ayaklanmaların en kritik döneminde Beşar Esad rejiminine siyasi desteğini askeri desteğe de dönüştürmüş ve iç savaşa özellikle hava gücüyle müdahele etmişti. 

Birleşik Devletler’de Biden yönetimi yetkililerinin Hamas’ın elinde bulunan Amerikalı rehiniler için örgütle dolaylı görüşme yapmayı ele aldıkları bildirildi.

Amerikan NBC TV kanalının haberine göre, üst düzey Amerikalı yetkililer, eğer İsrail ile Hamas arasındaki dolaylı görüşmelerden bir sonuç çıkmazsa Hamas’ın elinde bulunan 5 Amerikalı rehinenin serbest bırakılması için görüşmeler yapmayı çeşitli boyutlarıyla ele aldılar. Alınan bilgiye göre, görüşmeler Katarlı muhataplar arabuluculuğunda yapılacak ve İsrailliler yer almayacak. Beyaz Saray, Hamas’ın elinde bulunan ve 7 Ekim saldırısında öldürülen 3 Amerikan vatandaşının cesetlerini almayı da umuyor.

NBC’nin kaynakları ABD’nin rehineler karşılığında Hamas’a ne verebileceğini bilmediklerini belirttiler. Yetkililer, Hamas’ın ABD ile tek taraflı bir anlaşma yapmaya hevesli olabileceği görüşündeler. Zira eğer böyle bir görüşme ve ardından anlaşma olursa ABD İsrail ilişkileri gerginleşebilir ve halen gündemde olan ateş kes anlaşması konusunda İsrail Başbakanı üzerindeki baskı daha da artabilir.  

O arada ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ateş kes görüşmelerinin ilerlemesini sağlamak için bir kez daha Ortadoğu’da temaslar yapıyor. 

Fenerbahçe Başkan Vekili Erol Bilecik, Fenerbahçe Başkanı Ali Koç ve Sadettin Saran’ın Olağan Seçimli Genel Kurul ile ilgili bugün bir görüşme yapacaklarını açıkladı.

Sosyal medyadan paylaşım yapan Bilecik, şu ifadeleri kullandı;

“Başkanımız Ali Y. Koç’un talebi doğrultusunda, Fenerbahçe SK Seçimli Olağan Genel Kurulumuz ile ilgili istişare yapmak üzere Sayın Sadettin Saran ile 11 Mayıs Cumartesi (bugün) bir görüşme gerçekleşecektir.”