Denizden Mahşeri Akın

Sınır Hattının Çöküşü: Ceuta’daki Tarajal plajı ve sınır kapısı çevresinde kontrol bütünüyle yitirildi. İspanyol Sivil Muhafız teşkilatı yetkilileri, sınır güvenlik mekanizmalarının “tamamen çöktüğünü” ve sahada kelimenin tam anlamıyla bir kaosun hakim olduğunu bildirdi.

On binlerce insan, Fas’ın Fnideq ve Belyounech kıyılarından Ceuta’ya ulaşabilmek için kilometrelerce yüzdü veya el yapımı yüzme ekipmanları kullandı. Sahile ulaşan grupların sevinç gösterileri sosyal medyada gündem olurken, kent sokaklarında binlerce insan açık havada ve parklarda gecelemek zorunda kaldı.

Can Kayıpları Artıyor

Dalgalarla mücadele eden gruptan çok sayıda kişinin cansız bedenine ulaşıldı. Son verilere göre 34 kişi boğularak hayatını kaybetti, onlarca kişinin ise kayıp olduğu bildirildi. 

Madrid yönetimi, yerel kolluk kuvvetlerinin yetersiz kalması üzerine Silahlı kuvvetleri Ceuta’ya sevk etti. Askerler, sınır hattında güvenliği temin etmek ve akını durdurmak için konuşlandırıldı.                                                    

Başbakan Pedro Sánchez ve İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska durumu yerinde incelemek üzere Ceuta’ya gitti. Ceuta Özerk Yönetim Başkanı Juan Jesús Vivas, kapasitelerinin tamamen dolduğunu belirterek ulusal acil durum ilan edilmesini istedi.

İnsani Yardım Faaliyetleri Çöktü; Fas da Akını Durduramıyor

Sığınmacı kabul merkezlerinin kapasitesi katbekat aşıldı. İspanya, ani insani yük karşısında barınma, gıda ve sağlık hizmeti sunmakta büyük güçlük çekiyor.                                                                                              Fas güvenlik güçleri ise sınırın kendi tarafında toplanan kalabalıkları dağıtmak için tazyikli su ve fiziki barikatlar kullandı; ancak binlerce kişinin aynı anda hareket etmesi tedbirleri etkisiz kıldı.

Hızlı İade Anlaşması: İspanya ve Fas İçişleri Bakanlıkları, yasa dışı yollarla Ceuta’ya giren kişilerin en kısa sürede Fas’a iade edilmesi konusunda anlaştıklarını duyurdu.

Bölgede Göç Basıncının Yakın Geçmişi

İspanya’nın Kuzey Afrika kıyısındaki özerk toprakları olan Ceuta ve Melilla, Avrupa Birliği’nin Afrika kıtasındaki tek kara sınırını oluşturuyor. Bu stratejik konum, her iki şehri de Afrika’dan Avrupa’ya ulaşmak isteyen düzensiz göçmenler için birincil hedef haline getiriyor.

Ceuta, Mayıs 2021’de de benzer bir krizle sarsılmış, iki gün içinde 8 binden fazla kişi yüzerek şehre girmişti. O dönemde kriz, Batı Sahra anlaşmazlığı ve diplomatik gerilimler nedeniyle Fas’ın sınır kontrollerini gevşetmesiyle patlak vermişti. Günümüzde yaşanan son akın ise sayısal büyüklüğü itibarıyla 2021 krizini geride bıraktı.

Avrupa Birliği’ndeTedirginlik

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, İspanya’daki göç krizinin kontrolden çıkması ve Avrupa’ya yayılma riski taşıması halinde, ulusal güvenlik gerekçesiyle İspanya ile Schengen açık sınır anlaşmasını askıya alabileceklerini ima eden bir uyarıda bulundu.

İspanyol yetkililer, ani göç patlamasında İspanya Yüksek Mahkemesi’nin kısa süre önce aldığı bir kararın etkili olmuş olabileceğini belirtiyor. Söz konusu karar, karadan girenlerin aksine deniz yoluyla ulaşan göçmenlerin yasal süreç tamamlanmadan derhal sınır dışı edilmesini (“sıcak iade”) sınırlandırıyordu. Kaçakçılık şebekelerinin bu hukuki boşluğu propaganda malzemesi olarak kullandığı ifade ediliyor.

Ceuta’daki krizle eş zamanlı olarak İspanya’nın diğer Afrika exclave’ı olan Melilla’daki Beni Ansar sınır kapısında da gerginlikler yaşandığı, araçların ateşe verildiği ve yaralanmaların olduğu kaydedildi.

Fas’ta “GEN Z 212” adlı gençlik hareketinin 27 Eylül’de başlattığı protestolar 10’uncu gününde de devam etti.

Başkent Rabat başta olmak üzere birçok kentte protestocular, sağlık ve eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi ile yolsuzlukla mücadele ve adil kamu politikaları taleplerini yineledi.

Hareketin resmî hesabı “GenZ212” Discord  platformu üzerinden yaptığı açıklamada, her şehirde gösterileri yönlendirecek yerel koordinatörlerin belirlendiği ve “GEN Z 212”nin bağımsız bir gençlik hareketi olduğu vurgulandı.

Rabat’taki Bab El-Had Meydanı’nda toplanan yüzlerce kişi, “hükümet istifa” sloganı attı.

Protestocular kalabalığa “Sokağa çıkın, taleplerinizi dile getirin; bu meşru bir haktır” mesajı verdi.

Tetvan kent merkezindeki ana caddede yüzlerce gencin katıldığı gösteride ise “Yolsuzluktan arınmış bir Fas hayal ediyoruz” yazılı pankart açıldı.

Eylemciler, “Yurt sevgisi, reform ve yolsuzlukla mücadele talebiyle çelişmez” mesajı vererek, eğitim ve sağlık sisteminin iyileştirilmesi, istihdam fırsatlarının artırılması ve daha adil kamu politikalarının uygulanması yönündeki sosyal taleplerini dile getirdi.

bianet

Fas İçişleri Bakanlığı’nın Pazar günü yaptığı son güncellemeye göre, Cuma gecesi Fas’ın merkezinde meydana gelen büyük depremden bu yana en az 2.122 kişi öldü ve 2.421 kişi yaralandı.

Bakanlık bir basın açıklamasında, ölümlerin Al Haouz Eyaleti’nde 1.351, Taroudant Eyaleti’nde 492, Chichaoua’da 201 ve Marakeş’te 17 kişiyi içerdiğini bildirdi.

Yerel basında çıkan haberlere göre, Fas birliklerinin ve acil servislerin Atlas Dağları bölgesindeki yolların düşen kayalar nedeniyle en çok etkilenen bölgelere ulaşmakta zorlandığı bildirildi.

Günün erken saatlerinde Marakeş sakinleri Xinhua muhabirlerine artçı şokların hala hissedildiğini söyledi.

Dünya Sağlık Örgütü’nün tahminlerine göre felaket, antik antik kent ve çevresinde 300.000’den fazla insanı etkiledi.

Yaralı sayısının artması bekleniyor.  Fas Kızılayı (MRC), sahadaki durumun arama ve kurtarma çabaları için büyük bir zorluk oluşturduğunu ve “buna yardımcı olmak için Atlas Dağları’nın uzak bölgelerine ağır makineler göndermenin bir öncelik olduğunu” söyledi.

Fas, önceki gün meydana gelen 6.8 şiddetindeki depremle sarsıldı…

Yetkililer çoğunluğu Marakeş olmak üzere bölgedeki beş bölgede en az 2012 insanın yaşamını yitirdiğini duyurdu. Açıklamada 2059 kişinin yaralandığını ve bunların 1404’ünün durumunun ise ağır olduğunu açıkladı.

Yetkililer ölüm sayısının artmasını beklerken, birçok bölgeye erişilemediğine de dikkat çekti.

Dünya Sağlık Örgütü, ülkeyi sarsan depremlerden 300 binden fazla insanın etkilendiğini açıklarken Fas’ta milli yas ilan edildi…

Milli yasın 3 gün süreceği belirtildi.

Fas’taki depremde can kaybı bini aştı. Ülkede tarihi simge yapılar büyük zarar gördü.

Fas içişleri bakanlığına göre, Cuma gecesi geç saatlerde Fas’ta meydana gelen güçlü bir deprem, en az 1.037 kişinin ölümüne, 1.204’ten fazla kişinin yaralanmasına ve büyük şehirlerdeki binalara ve tarihi simge yapılara zarar verdi.

Fas’ta son 120 yılda meydana gelen en büyük deprem, antik kentlerdeki taş ve duvarlardan yapılmış, depreme dayanıklı olmayan bina ve duvarların yıkılmasına neden oldu. Bakanlık, hasarın çoğunun şehir ve kasabaların dışında meydana geldiğini bildirdi .

Kurtarma ekipleri kayalarla kaplı yollardan en çok etkilenen uzak dağ köylerine ulaşmaya çalışırken, tam ölü sayısı bilinmiyor.

Faslılar, binaların moloz ve toza dönüştüğünü ve UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Marakeş’teki eski şehri çevreleyen ünlü kırmızı duvarların bazı kısımlarının hasar gördüğünü gösteren videolar yayınladı.

Marakeş’te 12. yüzyıldan kalma ünlü Koutoubia Camii hasar gördü, ancak boyutu hemen belli olmadı.

CBS News yazarı Dr. Celine Gounder şehirdeydi ve şehrin eski merkezinden, hasarlı binaları ve sokakları gösteren fotoğraflar paylaştı.

Gounder, şehrin bazı bölgelerinin daha az etkilendiğini ancak eski bölgelere erişimin imkansız olduğunu söyledi.

İlk belirlemelere göre, 153 kişinin de yaralandığı bildirildi.

Fas Ulusal Jeofizik Enstitüsü, ülkede 7 büyüklüğünde deprem olduğunu duyurdu. Enstitü, 8 kilometre derinlikte meydana gelen depremin merkez üssünün ülkenin kuzeyindeki Marakeş’in El-Huz bölgesi olduğunu belirtti.

Fas İçişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, ülkenin pek çok kentinde hissedilen depremde ilk belirlemelere göre 296 kişinin öldüğü, 153 kişinin de yaralandığı bildirildi.

Ölümlerin yaşandığı şehirler arasında Marakeş, Azilal, Agadir, Varzazat ve Chichaoua’nın bulunduğu aktarıldı.

Yerel kurumlar, emniyet güçleri ve sivil savunma ekiplerinin deprem nedeniyle oluşan zararın tespiti ve gerekli yardımın ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması için tüm imkanlarını seferber ettiği vurgulanan açıklamada, vatandaşlar sakin olmaya ve paniğe kapılmamaya çağrıldı.

Fas’taki kurtarma ekipleri yıkılan binaların enkazında kalanları kurtarmaya çalışıyor.

Bu arada ekiplerin depremden sonra yolların hasar görmesi ve kapanması nedeniyle deprem bölgelerine ulaşmakta zorlandığı öğrenildi.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken resmi ziyaret için geldiği Fas’ta Rusya’ya savaşı durdurması, askerlerini çekmesi çağrısı yaparak, “Rusya’nın şu ana kadar savaşı durdurmak istediğine dair hiçbir belirti yok” dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken Fas’ın başkenti Rabat’ta Faslı mevkidaşı Nasır Burita ile gerçekleştirdiği görüşme sonrası ortak basın toplantısında konuştu. Rusya’nın şimdiye kadar Ukrayna’da “acımasızca muamelede” bulduğunu vurgulayarak, “Rusya’nın saldırıları Ukraynalı çocukların yerinden etti. Şimdi artık bu saldırıyı bitirmeli, askerlerini geri çekmeli ve müzakerelere alan açmalıdır” dedi.

Ukraynalıların savaşın gölgesinde müzakerelere başlayabilecek cesarette olduklarına vurgulayan Blinken, “Ancak Rusya’nın şu ana kadar savaşı durdurmak istediğine dair hiçbir belirti yok.” ifadelerini kullandı. Blinken, “Rusya’nın Ukrayna hakkında ne söylediğine değil ne yaptığına bakıyoruz. Dünyadaki birçok ürünün tedarikinin askıya alınmasının arkasında Rusya var” dedi.

Orta Doğu turu kapsamında İsrail’deki Necef Zirvesi’ne katılan Blinken, dün akşam Fas’a gelmişti. Blinken’in Fas ziyareti yarın sona erecek.