Dünyanın en yüksek tepesi Everest Dağı’nda tırmanışlar için kurulan son kampta biriken çöplerin toplanmasının yıllar alacağı belirtiliyor.

8.849 metre yüksekliğindeki zirvenin 850 metre aşağısında bulunan kampta 50li yıllardan beri dağcıların bıraktığı birikmiş çöpler, Nepalli rehber ve taşıyıcılar Şerpalar ile askerlerden oluşan bir ekip tarafından toplanıyor. Kamptaki Şerpaların lideri, biriken çöp miktarının 40-50 ton civarında olduğunu belirtti.

Çöpler, genellikle terkedilmiş çadırlar, boş veya dolu gıda paketleri, gaz tüpleri ve tırmanış halatlarından oluşuyor.

Kuşkusuz zirvenin altında donmuş insan dışkıları da bulunuyor.

Çöplerin bulunduğu yerin konumu nedeniyle toplanıp taşınmaları zor bir süreç. Çöpler önce insanlar tarafından, sonra bölgenin büyükbaş hayvanı yaklara yüklenerek ve en son da kamyonlarla Nepal’in başkenti Katmandu’ya götürülüyor. Çöp toplama işleminin başlamasından bu yana 11 ton çöp taşınabildi.

Nepal Hükümeti, bir süre önce Everest’e tırmananların atıklarını, çöplerini geri getirmelerini zorunlu kılmıştı. Bu nedenle son zamanlarda dünyanın zirvesine çöp bırakılmıyor. Ancak eski dönemden kalma çöpler zirve öncesi son kampta donmuş halde hala duruyor.

Çöp toplama işini yürüten Şerpaların bulduğu en eski çöp 1957 yılından kalma aydınlatma feneri pilleri.

Bu arada Şerpalar Everest zirvesi yakınlarında 4 dağcının donmuş cesetlerini de bulup Katmandu’ya gönderdiler.

Dünyanın en yüksek noktası Everest Dağı’nın zirveye yakın bölümleri hatta zirvesi, bilinen atıkların yani çöplerin yanı sıra insan dışkısıyla da dolu. Her yıl yüzlerce, dağcının tırmanış yaptığı bölgenin belediyesi, ana kamptan ayrılıp zirveye tırmananların dönüşte kakalarını geri getirmelerini zorunlu kılan bir karar aldı. Ana kamptan ayrılanlar kakalarını satın almaya zorunlu oldukları kaka torbalarında geri getirecekler. “Kakamı geri getirdim” demek yetmeyecek. Zirveden veya zirve denemesinden her dönenin kakasını beraberinde getirdiği kontrol edilecek.

Bölgenin yetkililerinden biri, “Kayaların üzerinde insan dışkılarının görüldüğüne ve bazı dağcıların hastalandığına dair şikayetler alıyoruz. Bu kabul edilemez ve imajımızı aşındırıyor” diyor. Yetkililer kar ve buzun olmadığı yerlerde her tarafta insan dışkısı görüldüğünü belirtiyorlar. Everest Dağı’nın zirvesine yakın yerlerde insan dışkısı soğuktan ve diğer hava koşullarından ötürü tabiata karışmıyor.

Everest Dağı tırmanışında ana kamp bölgesinde tuvalet çadırları kuruluyor. Bu çadırlarda toprak altına variller konuluyor ve dağcılar bunlara dışkılıyor. Sonra da bu atıklar usulünce hallediliyor.

Tırmanışlarda ana kamptan sonraki bölümlerde ise dağcılar dışkılamalarını açıkta yapıyorlar ve çok az istisna hariç, kakalarını öylece bırakıp yola devam ediyorlar.

Everest Dağı’nın zirve altında ve buraya yakın alanlarda 3 ton bölgenin genelinde ise yaklaşık 10 ton insan dışkısı bulunduğu tahmin ediliyor.

Dünyanın tepesi Everest’e tırmanmak dağcılığında zirve noktasıdır. 8 bin 888 metre yükseklikteki Everest’e çıkan batılı dağcılar kendilerini general zanneder. Küçümsemiyorum; gerçekten zor ve büyük iş… Ancak bunu meslek olarak yapanlar var, onlara Everest’in askerleri demek doğru olur… Nepalli Şerpalar, Everest’e onlarca kez tırmanıyorlar, sanki Everest onlar için köy yolu…Zaten bir Şerpa’yı kılavuz almadan Everest’e çıkmak delilik. Bunu yapanlar da var ama bazıları dönememiş.

Şerpalar sadece tırmanmakla kalsalar iyi, batılı dağcıların hamallığını yapıyorlar, kamplarını kuruyorlar.

Peki kim bu Şerpalar? Nepal’de bir klana verilen isim. Yaşadıkları köyler dağ yamaçlarında. Aslında çoğu çiftçilik yapıyor, hayvan yetiştiriciliğinde de bir numaralar. Ancak genç olanlar ek iş olarak dağ rehberliğini tercih ediyor, çünkü çok para var. Deneyimli bir Şerpanın yıllık geliri 100 bin doları buluyor. Şerpa klanına mensup olmakla gurur duyuyorlar zaten herkesin soyadı aynı. İsimlerini de ya doğadan veya haftanın günlerinden alıyorlar.

Şimdi size ünlü bir Şerpa’dan söz edeyim… Sanu Şerpa…. 47 yaşında, 16 yaşından beri Everest’e tırmanıyor. Tam 38 kez zirve çıkışı var. Dağların adamı Sanu bilmediği dağlara da gitti. Dünyanın en tehlikeli zirvesi sayılan Pakistan-Çin sınırındaki K-2 dağına tırmandı. Bu dağa bölge halk arasında ölüm dağı diye anılıyor ve “Zalim Dağ” deniliyor. Zirveyi zorlayan dağcılar en çok burada kayıp veriyor.

Sanu tırmanış dışında yüzlerce kampın kurulmasını sağladı, donarak ölen dağcıların cesetlerini aşağıya indirdi. Kampların kurulmasında görev aldı, şimdi emekli olma vakti geldi.

Sanu AP Ajansı’na şöyle demiş;

“38 kez zirveye bayrak diken ekiplere önderlik ettim, ancak aynı zamanda cesetleri indirmek veya hareket edemeyen insanları kurtarmak için 8.000-8.200 metre gibi birçok kez en yüksek noktaya çıktım. Sanırım artık bırakmanın vakti geldi, yüksek dağlara tırmanmayı bırakıp diğer yabancı ülkelere turist olarak seyahat etmek istiyorum.”

Sanu yorulduğunu kabul ediyor ama ‘Dağlardan da uzak kalamam’ diyor. Sanu artık dağ eteklerinde genç dağcılarının eğitimini üstlenecek.

Şerpaların üzerlerinde genetik, biyolojik ve fiziksel araştırmalar da yapıldı. Sonuçlar ilginç; özellikle çok yüksek ortamlarda akciğerlerdeki oksijen basıncının düşmesinden kaynaklanan hastalıklara karşı dayanıklı oldukları saptandı. Ayrıca yükseklerde beden dokularında da oksijen azalmıyor. Dağların çocukları ‘kaya’ gibi sizin anlayacağınız.

ÇEVREMİZDE ÇOK ŞERPA VARDIR

Everest’e çıkan oranın yabancısı dağcılar, Şerpalara muhtaç… Onlarsız olmuyor. Şöyle bir çevrenize bakın çok sayıda Şerpalar göreceksiniz. Birileri zirveye çıkar, ya onları arkalarından itekleyen, ya da önden ip atıp çıkmasını sağlayan Şerpalar vardır. “Şerpalar olmadan herhangi bir zirveye çıkılmaz” diye bitirivereyim.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 11 Aralık 2022

Yazarın Tüm Yazıları