İspanya hükümetinin enerji harcamaları destek paketi için 80 maddelik bir yol haritası hazırlandı. Destek paketi Türk parasıyla yaklaşık 6 milyar Euro (330 milyar TL) tutarında.

Hükümetin destek paketinden 20 milyon hanenin ve 3 milyon şirketin yararlanması öngörülüyor. Pedro Sanchez hükümeti vatandaşlarını İran savaşı nedeniyle ortaya çıkan enerji krizinden korumaya çalışırken özellikle vergilerden feragat etti. 

İspanya hükümetinin destek tedbirlerinin ana hatları şöyle:

-Yakıt fiyatları: KDV oranları düşürüldü. %21 idi %10 oldu. Tarıma ve ulaşıma destek için ayrıca litre başına 20 cent sübvansiyon uygulamaya konuldu. İspanya’da benzinin litresi 1,55 Euro; motorinin litresi ise 1,80 Euro…

Enerji faturaları: Elektrikten ve doğal gazdan alınan KDV %21’den %10’a düşürüldü. %7’lik elektrik üretim vergisi askıya alındı.

Endüstriye destek: Enerjiyi yoğun olarak kullanan enerji sektörlerine toplam 600 milyon Euro’nun üzerinde sübvansiyon sağlanıyor. 

Kira desteği: Süresi dolan kira sözleşmelerinde kira tutarları donduruldu. 

Sosyal destek: Hükümet daha önce parlamentodan geçiremediği sosyal destek paketini enerji fiyatlarına göre yeniden düzenleyerek parlamentoya sunmaya hazırlanıyor. Buna göre yoksul ya da dezavantajlı haneler için elektrik faturaları sübvansiyonu artırılacak. En savunmasız hanelerin elektriğinin ya da suyunun kesilmesi yasaklanacak. 

Ödül’ün yarısı, ABD’deki Northwestern Üniversitesi’nde görev yapan Joel Morkyr’e verildi. Joel Mokyr, “teknolojik gelişme sayesinde sürekli büyüme için gerekli ön koşulları tanımlayan” çalışması ile ödül aldı.

Ödül sahibi diğer iki ekonomistler College de France ve London School of Economist’te görevli Philippe Aghion ve ABD’deki Brown Üniversitesi’nden Peter Howitt ise “yaratıcı yıkım” diye tanımlanan çalışmaları dolayısıyla ödüllendirildiler. Aghion ve Howitt teknolojik gelişmelerin eski ürünleri ve eski üretim yöntemlerini yok etmesine ilişkin olarak buldukları matematik model nedeniyle ödüle layık görüldüler.

Sonuçta üç ekonomistin bilimsel çalışmaları, ekonomik büyüme için teknolojiye yapılacak yatırım konusunda ülke yönetimlerine rehber niteliği taşıyor. 

Nobel Ekonomi Ödülü’nün parasal tutarı 1,200 000 dolar. 

Türkiye giderek 1990’lı yıllara benzemeye başladı. O yıllarda çeteler ve mafya savaşları gündemdeydi. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Nezih Demirkent, “mafya devlet dahil her şeyi ele geçirmeye çalışıyor” uyarısında bulunmuştu. Sonra Susurluk olayıyla devlet içinde yapılanmış güçler tasfiye edildi. Ancak, çetelerin ve mafyanın etkisi o dönemde tümüyle ortadan kaldırılamadı. O dönemin gazetelerine bakıldığında çetelerin karşılıklı sokak ortasında nasıl birbirlerini öldürdükleri, güç kazanma mücadelesi verdikleri kolayca görülebilir.

O dönemin şimdiden farkı koalisyon hükümetlerinin olması ve parçalı bir siyasal iktidarın Türkiye’nin sorunlarını çözmekte yetersiz kalmasıydı. Faili meçhul cinayetler, askeri ve sivil bürokrasiden kimi cinayet yoluyla tasfiyeler söz konusuydu. Türkiye sorunlarına parlamenter demokrasi içinde çözüm arayışındaydı ama askeri otorite zaman zaman müdahale ederek gücünü ortaya koyuyordu. O dönemin aydınlatılmamış olayları hala var.

Var olan siyasal iktidar 2002-2012 yılları arasında Türkiye’de mafya ve çetelerle sistematik biçimde mücadele etti ve onların büyük bölümünü tasfiye etti. Türkiye’nin büyüdüğü, geliştiği yıllardı bu dönem. Ne zaman ki ekonomik kriz kendini göstermeye başladı. Finansal kaynaklar konusunda sıkıntılar ortaya çıktı. Çeteler yeniden gündeme geldi.

Günümüzde siyasi iktidar küçük ortağına dayalı olarak gücünü sürdürebiliyor. Üstelik ne olduğu tam anlaşılamayan “Türk Tipi Başkanlık sistemi” uygulanıyor. Tek adamın her şeye karar verdiği bir rejim söz konusu. Ancak bu rejim, ekonomik krizin derinleştiği, kayıt dışı ekonominin giderek ağırlık kazandığı bir ortamda sorunları çözmekten hızla uzaklaşıyor. Dış politikada Türkiye’yi de uzun vadede etkileyecek gelişmeler özellikle Orta Doğu’da şekilleniyor. ABD Büyük Orta Doğu Projesi’nin son ayağını da gerçekleştirmek üzere. Siyasi iktidar, bu konuya hazırlıksız yakalanmamak için ön almaya çalışıyor. Bir tür Suriye’de kurulacak Kürt Devleti konusunda iç koşulları yaratmaya ve etki oluşturmaya çalışıyor. 

Ancak iç koşullar oldukça ağır. Bu koşulları düzeltmeden dış koşullarda istenilen etkinin yaratılması oldukça zor görünüyor. Devlet kurumları giderek etkisiz hale geliyor. Sağlık, hukuk, eğitim gibi alanlarda her gün farklı çetelerin ortaya çıktığını haberlerden öğreniyoruz. Güvenlik bürokrasisi içinde her şeye rağmen devletin işleyişini sürdürmek ve çetelerle mücadele eden gruplar varlığını sürdürüyor. Yoksa bu çeteler nasıl ortaya çıkartılabilir ve çökertilebilir. 

Sorunun temeli hukuk sisteminin adil biçimde işleyememesinde. Böyle olunca çeteler ve mafya için oldukça elverişli bir zemin ortaya çıkıyor. Bataklığı kurutmak için demokrasi ve hukukun üstünlüğünün her alanda savunulması ve uygulanması gerekiyor. Ancak, hukuku “guguk” olarak gören kesimlerin varlığı da bir gerçek. Bu da hukuk konusunda ortak bir zeminde buluşmayı engelliyor.  Bataklığın varlığını sürdürmesi, yapanın yanına kaldığı anlayışının toplumda giderek kabul görmesi yeni çeteler için zemin oluşturuyor.

Türkiye’de hiçbir zaman şimdiye kadar olduğu kadar ne çocuk ne kadın öldürüldü. Ne de yeni doğanlar göz göre göre ölüme terk edildi. Yaşanan bu olaylara tekil olarak tepki ortaya konulsa da yeterli değil. Çünkü artık toplumsal çürüme derinleşmeye başladı. Ekonomik kriz bunu görünür hale getirdi. Bu durumdan rahatsız olmayan kesimlerin varlığı da bu bataklığı besleyen öğelerden biri. Bu çürüme her şeyi normal gören, rasyonelleştiren bir zihniyetin oluşmasına yol açtı. Bu zihniyet ile mücadele etmen, toplumsal ve ekonomik koşulları düzeltmeden, ortak değerleri kabul etmeden çürümenin önüne geçilmesi mümkün değildir. Üstelik artık neo-liberalizmin sağlık, eğitim gibi alanları piyasaya bırakan kâr etmeyi önceleyen anlayışı yerine kamusal toplumsal bir hizmet olarak gören bir anlayış siyasal bir program olarak uygulanmadıkça bu bataklıkta daha çok debeleniriz. Ancak acı bir gerçek şu ki: Ana muhalefet partisinin de bu konuda siyasal iktidardan farklı yok. Biz umudu tüketmeden var olan gerçekliği de görerek hareket etmeliyiz. Yol uzun işimiz oldukça zor olsa da a bu çürümeyi, yayılan pis kokuları durdurmak için çaba harcamalıyız. 

Kemal ASLAN

Manisa’da Büyükşehir Belediyesi’nin yaptığı proje ile su 1 lira ekmek ise 5 lira oluyor. Pilot bölgede başlayan proje 17 ilçeye yayılacak.

Manisa Büyükşehir Belediyesi yaptığı proje ile suyu 1 liradan ekmeği ise 5 liradan satacak. ‘Halk Ekmek’ projesi için pilot bölge olarak Yunusemre seçilirken sonrasında 17 ilçeye yayılması hedefleniyor.

Manisa Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ferdi Zeyrek, konuyla ilgili yaptığı açıklamada “Önümüzdeki haftadan itibaren söz verdiğimiz gibi su 1 lira, ekmek de 5 lira oluyor” ifadelerini kullandı.

İkinci Dünya Savaşı’nın son aylarında imzalanan Bretton Woods Anlaşması’na göre ABD’nin uluslararası para birimi olarak kullanımı, altın karşılığı dolar basımı ile sağlanmış ancak 1971’de ABD, elindeki doları altına çevirememiş, dış borcu tavan yapmış ve anlaşmadan çekilerek karşılıksız dolar basmaya başlamıştı. Yani önceden altın karşılığı üretilen dolar, Amerikan hükümetlerinin keyfine göre basılır hale gelmişti. 1970’lere kadar 40 bin ton altın rezervine sahip olan ABD, daha fazla kaşrılıklı dolar basamamış ve rezervi 8 binlere kadar gerilemişti. Yıl 2024 ve güncel altın rezervi de 8133 ton.

1971 itibariyle sınırsız dolar basan ABD’nin eline güçlü bir koz geçmişti. Bu hamleden sonra altın fiyatları beş yılda 5 kat artış gösterdi. ABD çıldırmış gibi adımlar atıyordu. 1973’te İsrail’e karşı adım atarak dünyaya petrol satmayan Kral Faysal’ı masaya çağırdı. Dünyanın en büyük petrol üreticisi ve rezervine sahip ülkesi Suudi Arabistan’a dedi ki; “bu petrolü dolar ile satacaksın, ben de sana askeri destek ve koruma sağlayacağım.” Ayrıca petrolden elde edilen gelirin büyük bir kısmını ABD’deki borçlanma kağıtlarına yatırılma şartı getirildi. Suudiler bunu kabul etmezlerse de -Amerikan gazetecilerin o dönemki yazılarında belirtildiği üzere- ABD tarafından işgal edilecekti. Anlaşmayı onaylamak zorunda kalan Kral Faysal, bir yıl sonra yeğeni tarafından suikast sonucu öldürüldü.

Aslında ABD, Suudilere petrolü dolarla satma şartı koymasından ziyade, ABD tahvilini alma şartı koyduğu için Suudiler petrolü dolar ile satmak zorunda kaldı. Çünkü ABD tahvili alması için dolar gerekiyordu. Resmiyette bir anlaşma yok ancak 9 Haziran 2024 itibariyle anlaşma 50’nci yılında sona erdi. Peki bu ne demek?

IMF verilerine göre merkez bankalarının rezervleri içinde dolar oranı 1970’lerin başında % 85 iken bugün % 58’lere düştü. Her geçen yıl da düşüyor. Gönül ister ki dolar hegemonyası sona ersin ama şu an için bu mümkün değil. Geçtiğimiz yıl uluslararası petrol ticaretinin yüzde 80’ini dolar ile gerçekleşmişti. Petro-dolar anlaşması sona ererse, bu oranın zamanla azalması mümkün. Bu da farklı ülke merkez bankalarının doları rezerv olarak tutmasını azaltacaktır. Çin ve Rusya gibi ülkelerin kurucusu olduğu BRICS’in en yeni üyesi Suudi Arabistan’ın, artık ABD’nin korumasına ihtiyacı olmayabilir. Uluslararası sistem değişiyor…

Stratejik Ortak, BAY DNO

https://stratejikortak.com/2024/06/50-yil-sonra-petro-dolar-anlasmasinin-sona-ermesi-ne-anlama-geliyor.html

Harç, 150 TL’den 500 TL yükseldi.

Yurt dışı çıkış harcı 2024 yılı itibarıyla 150 TL olarak uygulanıyordu.

Temmuz 2019 ile Şubat 2022 döneminde 50 TL olan çıkış harcı, Mart 2022’de 150 TL’ye yükseltilmişti.

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD), yüksek hızlı tren (YHT) bilet fiyatlarına yüzde 25.6 oranında zam yaptı.

430 TL olan İstanbul-Ankara YHT bilet fiyatı, bugün yürürlüğe giren zammın ardından 540 TL’ye yükseldi.

Ocak 2023’te 215 TL’den 248 TL’ye, Temmuz 2023’te 248 TL’den 323 TL’ye yükselen İstanbul-Ankara YHT bileti, Eylül 2023’te 430 TL’ye yükselmişti.

Bir buçuk yılda YHT bilet fiyatlarına yüzde 151.2 oranında zam geldiği ifade edildi.

Milli Savunma Bakanlığı (MSB), 2024 yılının ikinci yarısı için bedelli askerlik tutarının 217 bin 871 TL olarak belirlendiğini açıkladı.

Ücret, Ocak ayında 182 bin 609 TL’ydi.

Milli Savunma Bakanlığı (MSB), bedelli askerlik ücretlerine ilişkin yaptığı açıklamasında, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan “Mali ve Sosyal Haklar” genelgesine atıfta bulundu. Bu genelgeye göre, 2024 yılının ikinci altı ayı için bedelli askerlik tutarı 217 bin 871,04 TL olarak belirlendi.

8 Temmuz 2024 tarihinden itibaren bedelli askerlik başvuru işlemleri başlamış bulunuyor

ENAG verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (E-TÜFE) haziran ayında yüzde 4,27 arttı.

E-TÜFE’nin son 12 aylık artışı ise yüzde 113,08 olarak gerçekleşti.

TÜİK enflasyon rakamlarını açıkladı.

Buna göre enflasyon haziran ayında aylık bazda yüzde 1,64 olurken yıllık enflasyon ise yüzde 71,60 seviyesinde gerçekleşti.