Abluka kararı ve sahadaki mesajlar

ABD yönetimi, ablukayı İran limanlarına giriş-çıkış yapan deniz trafiğini hedefleyen bir uygulama olarak tanımladı. Açıklamalarda, İran’a ait gemiler ile İran limanlarına uğrayan ya da bu limanlardan çıkan ticari gemilerin denetlenebileceği; buna karşılık İran’la bağlantısı olmayan limanlara giden gemilerin seyrüseferinin engellenmemesi hedeflendiği vurgulandı.

Tahran ise ablukayı yasa dışı bir baskı girişimi olarak niteledi ve Körfez’deki komşu ülkelerin limanlarının da risk altına girebileceği uyarısında bulundu. İranlı yetkililerin mesajları, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki güvenlik dengesinin daha kırılgan hale gelebileceğine işaret etti.

Buna rağmen ABD tarafı, İran’la temas kanallarının tamamen kapanmadığını, bir anlaşmaya dönük görüşme zemininin korunmaya çalışıldığını belirtti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de krizin çözümü için diplomatik çabaların sürdüğünü söyledi.

İslamabad görüşmeleri ve krizin tırmanışı

ABD ile İran heyetleri, hafta sonu Pakistan’ın başkenti İslamabad’da ateşkesin kalıcı hale getirilmesi ve çatışmanın sona erdirilmesi için görüşmüş, ancak görüşmeler, tarafların temel başlıklarda uzlaşamaması nedeniyle somut bir anlaşma üretemeden dağılmıştı.

Süreçte İran, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri sıkı kontrol altına almış; kendi gemileri dışındaki deniz trafiğini sınırlamış ve geçişlerin İran denetimine tabi olacağını duyurmuştu. ABD Başkanı Donald Trump da bu uygulamayı “küresel ticareti şantaj” olarak nitelemiş ve İran’a nükleer silah izni vermeyeceklerini yinelemişti.

Petrol, deniz ticareti ve uluslararası tepkiler

Petrol piyasasında fiyatlar, bir yandan arz kesintisi riskini, diğer yandan da yeniden müzakere ihtimalini tartmaya devam ediyor. Hürmüz Boğazı, küresel petrol akışının önemli bir bölümünün geçtiği dar bir deniz koridoru olduğu için, bölgede atılan her adım enerji maliyetlerine doğrudan yansıyor.

Öte yandan bazı NATO müttefiklerinin, ABD ablukasına askeri olarak katılma konusunda mesafeli durduğu; buna karşılık boğazın yeniden güvenli biçimde açılmasına dönük çağrıların öne çıktığı bildirildi. Deniz taşımacılığı şirketleri ve sigorta piyasaları ise risk primlerindeki artış nedeniyle rota, takvim ve navlun planlarını yeniden gözden geçiriyor.

Taliban, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik müdahalesi konusunda tarafsız olduklarını belirterek iki ülkeyi, aralarındaki sorunları diyalog ve barışçıl yollarla çözmeye çağırdı.

Taliban geçici hükümetinin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Abdul Kahhar Belhi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Taliban yönetiminin, Ukrayna’daki gelişmeleri yakından izlediği ve sivil kayıpların artmasına endişe duyduğunu ifade etti.

Belhi, her iki tarafın da geri adım atması gerektiğini vurgulayarak “Tüm tarafların, şiddeti yoğunlaştırabilecek pozisyonlar almaktan vazgeçmesi gerekiyor.” ifadesine yer verildi.

Taliban yönetiminin Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik müdahalesi konusunda tarafsız dış politika izlediğini belirten Belhi, Rusya ve Ukrayna’ya, aralarındaki “krizleri diyalog ve barışçıl yollarla çözme” çağrısı yaptı.

Belhi ayrıca, her iki tarafın da Ukrayna’da yaşayan Afgan öğrenci ve göçmenlerin güvenliğini sağlamasını istedi.