“Acayip sesler duydum, adeta duvardan duvara savuran sallantılarda ayakta duramadım”…Deprem kabusunu yaşayan asla unutamaz.   Ancak depremler dünyanın diyalektik gelişim sürecinde olması gereken doğa olayı.

Depremler yer kabuğunun yenilenmesi, gençleşmesi gibi bir şey.  Madenlerin ve yeraltı su kaynaklarının çıkmasını sağlıyor. Mesela “ülkemizin bor madeni yönünden zengin olmasını depremlere borçluyuz” diyor bilim insanları.

Depremler olmasaydı mavi gezegen denizi olmayan, soğuk bir yığın halinde evrende döner dururdu.

Dünyada sallantısız günü neredeyse olmayan Japonya depremlerle yaşamayı biliyor.  Bizde de adettir, deprem olunca “Japonya neler yapıyor? “ diye  depremden değil; asıl tsunamiden korkan bu ülkeye bakarız .

Çünkü depremin yol açtığı tsunami çok daha yıkıcı. Bu yüzden balık hafızalı olmayan Japonlar Fukuşima’yı asla unutmazlar.

11 Mart 2011’de Sendai kentine 130 km uzaklıkta meydana gelen dokuz büyüklüğündeki deprem ve yol açtığı tsunami sonucu, Fukuşima nükleer santralinde tarihini en büyük ikinci kazası meydana gelmişti.

Ancak Pasifik kıyılarında bir ülke daha var Şili…  Dünyanın en yıkıcı depremlerinin meydana geldiği bir coğrafyada.

Bizim milli gelirimiz Japonya kadar değil, ekonomik yönden aynı sayılabileceğimiz Şili’ye bakmakta yarar var.

Tarihinde 9 büyüklüğünde depremler gören ülke 2014’te meydana gelen 8.1, 2015’de 8.3 büyüklüğünde depremler yaşadı, iki depremde sadece 21 kişi can verdi. Onların da bir bölümü kalp krizi…

Ülkede 1920’lerden beri bir afet kültürü var. Her bölgede zemin ve araziyle ilgili güncel çalışmalar yapılıyor, yapılar sürekli sismik kontrolden geçiyor.  İnşaat kuralları çok sert. ‘Depremde evden çıkmayın, turistlere de otelleri terk etmeyin’ çağrısı yapan bir ülke…

Bu ülkede inşaatlarda iki sistem var. İzolatör ve karbon elyaf …

İZOLATÖR VE KARBON ELYAF

Biraz kabaca olacak ama izolatör bir insanın belini daireler şeklinde kıvırması gibi bir şey. Yapıyı yerden gelen sismik dalgalara karşı sağa sola ileri geri hareketlerle koruyor. Yer hareketini yapıya yansıtmıyor. Mesela depremin merkezi olan Elbistan Devlet Hastanesi’nde bu sistem var. Doktorlar deprem anında bile ameliyatların devam ettiğini söylüyorlar.

İzolatör bizde yaygın değil, ancak okul, hastane ve stratejik kamu bina binalarının öncelikle bu sistemle inşa edilmesi gerekiyor.

Türkiye ranta dayalı kentsel dönüşümden bir türlü sıyrılamadı.  Mal sahibi de, yapıcı da kazanç peşinde olunca işin içinden çıkılamıyor.

Gelelim karbon elyaf meselesine; bunun da uzman terzileri var. Adeta kumaşa benzer(elbette daha sert)  karbon elyafla  binanın kolon ve kirişlerini  giydiriyorlar.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, Antakya’da karbon elyaf yöntemiyle güçlendirilen ve üç depremde de yıkılmayan binayı inceldikten sonra şöyle demiş;   “25 yıl kentsel dönüşüm açısından boşa harcandı. Bu hızla devam edilirse de 100 yılda ancak tamamlanabilir. O yüzden İstanbul’da olası bir depremde yıkılacağı kesin olan binalarda insanlarımızı kaybetmemek için acilen karbon elyaf yöntemiyle koruma sistemine geçiyoruz.”

Bir yenilik duymayalım bizde adettendir, buluşun çakması, sahtekarı hemen yüzünü gösterir…

Yıkılacak binayı karbon elyaf falan kurtarmaz. Siz önce binanızı kontrol ettirin, işin uzmanı ‘güçlendirelim’ derse, uluslararası standartlara sahip bir firmaya temasa geçin…

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 26 Mart 2023

Yazarın Tüm Yazıları

Ankara’nın siyasi depremi canımızı çok yakan Hatay-Maraş merkezli depremleri birdenbire arka plana attı. Ankara’da estirilen 72 saatlik fırtına, elbette depremi unutturmamalı. İmar aflarını çıkaranlar kadar; ‘beka sorunu var’ deyip o partiden bu partiye transferle kadim Antakya’yı bir garip inşa programına dahil edenleri de ifşa etti bu deprem.

Halk bu seçimde, cebindeki paranın nasıl eridiğinin yanı sıra; depreme hazırlık, kuraklık ve çevre felaketleri konularında da kara kaplı defteri açacak gibi görünüyor

Siyasileri bırakıp, yurdun her türlü halini yazmaya devam edenleri selamlayalım.

Ve ne varsa bilimde var diyelim…

Bilim insanları zaten bu bölgede büyük bir deprem bekliyorlardı. Dedikleri oldu; şimdi yine sahadalar. Deprem bölgesi bilim insanları için bir laboratuvar… burada dokuz saat arayla yaşanan iki büyük deprem jeologlar için çarpıcı sonuçlar demek çünkü.

Bölgeyi iyi tanıyan Jeoloji Mühendisleri Odası Başkanı Hüseyin Alan depremden sonra da buraları karış karış gezdi ve videolarını sosyal medyada paylaştı. Bölgede genel hasarın sıvılaşmadan kaynaklı olduğunu belirtirken, ikiye bölünen köylerde ayak izi bırakarak adeta fayın günlüğünü tuttu.

Deprem Bölgesi konuyla ilgili akademisyenlerin akın ettiği bir yer. Yurtdışından gelen çok sayıda bilim insanı da var.

İTÜ ÖN RAPORU

Depremde, selde, kuraklıkta her türlü belada aklımıza gelen asırlık bilim yuvası İstanbul Teknik Üniversitesi’nin her alanda araştırması pek çok. İTÜ’lü akademisyenler de deprem bölgesiyle ilgili bir rapor hazırladılar.

Raporun fay bakımından özü şu; iki büyük deprem kırılmadık yer bırakmadı, hala da kırılacak yerler var. Deprem o kadar şiddetliydi ki yer kabuğunda ciddi yer değişimleri oldu. Deprem, 110 bin kilometrekare alanı doğrudan etkiledi. 400’lik kırılma meydana geldi.

Şunun altını çizelim bu deprem, 1999 Gölcük Depreminden 10 kat daha güçlüydü.

45 ilimizin depremin yıkıcı etkilerine açık olduğu ülkemizde İTÜ’nün raporu ders çıkarılacak notlarla dolu.

”İMAR BARIŞI, İMAR AFFI GİBİ UYGULAMALARA SON VERİLMELİ”

Bölge nüfusu 13 milyon… Buna bir de Suriyelileri eklerseniz 16 milyonu bulursunuz. Bölgede resmi rakamlara göre 507 bin bina yıkıldı, ağır hasar gördü. Ayrıca içine girilemeyecek yapıların çoğu sayılamadı bile. İTÜ raporunda bu konutlarla ilgili şu tespit var;

”Yıkılan binaların enkaz haline gelmesinde birçok parametre etkin olmakla beraber binaların yaşı, temellerin oturduğu zeminlerin taşıma kapasitelerinin düşük olması, inşaatlarda kullanılan malzeme kalitesinin, kolonlar ve kirişlerin en kesit boyutlarının ve donatı miktarlarının yetersizliği, inşa edildiği yıllarda yürürlükte olan yönetmeliklere uygun olarak taşıyıcı sistem elemanlarının inşa edilmemiş olmaları, diğer yapım kusurları ile bitişik nizamda inşa edilen binaların kat seviyelerinin farklı olmaları gibi hususlar en belirgin yıkım
nedenleri olarak görülmüştür.”

Yani ranta ve aç gözlülüğe dayalı imar planlarıyla oluşturulan cadde ve sokaklar en başından yanlıştı. Caddeleri saran bitişik, altı dükkanlı konutlar da çürük çarıktı.

“Yapalım nasıl olsa devlet affeder, bir kereden bir şey olmaz, herkes yapıyor, ben niye yapmayayım.” İşte bu sözler ‘kirli, çürük ve adi’ tuğla olup insanların kafasına düştü.

İTÜ raporunda terbiyeli, efendice şu saptama yapılmış;

”Bilimsel temele dayanmayan imar affı, imar barışı gibi mühendislik hizmeti almamış, sağlıksız ve güvensiz yapı stokunu yasallaştıran düzenlemelere son verilmeli, doğal eşikler yeniden yapılanma sürecinde esas alınmalı, yeni planlama sürecinde kültür varlıkları hariç bu alanlarda yapılaşmalara izin verilmemelidir.”

Artık nasıl yanıt verileceği; bu depremi yaşayanlara ve gelecekteki olası depremzedelere kalmış.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 12 Mart 2023

Yazarın Tüm Yazıları