Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanımı son dönemde giderek daha yoğun bir tartışma konusu haline geliyor. Özellikle gençlerin dijital platformlarda geçirdiği sürenin artması, siber zorbalık, bağımlılık ve veri güvenliği gibi başlıkların kamuoyunda daha görünür hale gelmesiyle birlikte, bu alana yönelik düzenleme ihtiyacı daha sık dile getiriliyor. Yetkililerin zaman zaman sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirilmesi ya da ebeveyn denetiminin güçlendirilmesi gibi önerileri gündeme getirmesi, tartışmanın yalnızca toplumsal değil, aynı zamanda politik bir başlık haline geldiğini de gösteriyor.

Ancak Türkiye’de bu tartışmaya eşlik eden önemli bir kaygı da var: Bu tür düzenlemelerin çocukları koruma amacıyla geliştirilirken, aynı zamanda daha geniş bir denetim ve gözetim mekanizmasına dönüşme ihtimali.

Özellikle sosyal medya alanının zaten yoğun biçimde düzenlendiği bir ortamda, çocuklara yönelik getirilecek yaş sınırı, kimlik doğrulama ya da ebeveyn denetimi gibi uygulamaların yalnızca koruma amacıyla mı sınırlı kalacağı, yoksa kullanıcı davranışlarını daha geniş ölçekte izlemeye imkân tanıyan araçlara mı dönüşeceği tartışılıyor.

Bu nedenle mesele yalnızca “çocukları nasıl koruyacağız?” sorusuyla sınırlı değil.

Aynı zamanda şu soruyu da beraberinde getiriyor:

Koruma ile gözetim arasındaki sınır nerede çizilecek?

Ancak bu tartışma Türkiye’ye özgü değil. Dünya genelinde devletler benzer sorularla karşı karşıya: Çocukları sosyal medyanın risklerinden korumak için en doğru yol nedir? Yasaklar mı, denetim mekanizmaları mı, yoksa platformların daha fazla sorumluluk üstlenmesi mi?

Bugün farklı ülkeler bu sorulara farklı yanıtlar veriyor. Kimi doğrudan yasak getiriyor, kimi ebeveyn kontrolünü öne çıkarıyor, kimi ise sorumluluğu platformlara yüklüyor. Ortaya çıkan tablo, tek bir çözümden ziyade farklı modellerin bir arada var olduğu karmaşık bir yapıya işaret ediyor.

Bugün dünya genelinde çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenlemeler kabaca dört ana model etrafında toplanıyor: yaş yasağı, yaş doğrulama/ebeveyn izni, platform sorumluluğu ve parçalı düzenleme modelleri. Bu yazı, bu farklı yaklaşımları ve öne çıkan örnekleri ele alarak küresel tabloyu ana hatlarıyla ortaya koymayı amaçlıyor.

En sert müdahale: Yaş yasağı modeli

Yaş yasağı modeli, belirli bir yaşın altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişiminin tamamen engellenmesine dayanıyor. Son dönemde bu eğilimin en dikkat çekici örneği Avustralya oldu. 2025 sonunda yürürlüğe giren düzenleme ile 16 yaş altındaki çocukların birçok sosyal medya platformuna erişimi yasaklandı ve bu yasağın uygulanmasından doğrudan platformlar sorumlu tutuldu.

Fransa da benzer bir yönde ilerliyor. 2026’da kabul edilen düzenleme ile 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya erişiminin tamamen yasaklanması hedefleniyor. Bu düzenlemelerde dikkat çeken nokta, sosyal medya şirketlerinin yalnızca içerik sağlayıcı değil, aynı zamanda çocukları korumakla yükümlü aktörler olarak konumlandırılması.

Bu modelin arkasındaki temel motivasyon, çocukların özellikle algoritmik içerik akışları karşısında korunması. Sosyal medya platformlarının kullanıcıyı mümkün olduğunca uzun süre içeride tutmaya yönelik tasarımı, çocuklar açısından bağımlılık ve psikolojik riskler doğurabiliyor. Yaş yasağı modeli bu riski doğrudan ortadan kaldırmayı hedefliyor.

Bununla birlikte, bu hat yalnızca bu iki ülkeyle sınırlı değil. Avrupa’nın farklı bölgelerinde ve bazı ülkelerin politika tartışmalarında da benzer yasak önerileri gündeme geliyor. Ancak bu model henüz yaygınlaşmış bir uygulama değil ve birçok ülkede tartışma aşamasında. Bunun en önemli nedeni, böylesi katı bir yasağın pratikte ne ölçüde uygulanabileceği sorusu

Kısmi kontrol: Yaş doğrulama ve ebeveyn izni

Tam yasak yerine daha esnek bir yaklaşım sunan bu modelde, çocukların sosyal medya kullanımına tamamen son verilmez; ancak erişim yaş doğrulama ve ebeveyn onayı gibi mekanizmalara bağlanır.

Avrupa Birliği ülkelerinin önemli bir kısmında bu model uygulanıyor. Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) çerçevesinde dijital hizmetlerde çocukların kendi rızasını verebilmesi için 16 yaş sınırı esas alınıyor; ancak üye devletlere ebeveyn iznini zorunlu tutmak açısından bu sınırı 13–16 yaş aralığında belirleme esnekliği tanınıyor. Yunanistan’da geliştirilen “Kids Wallet” gibi uygulamalar, ebeveynlerin çocukların sosyal medya erişimini doğrudan kontrol etmesine imkân tanıyor.

ABD’de ise federal düzeyde 13 yaş altı için ebeveyn izni zorunlu tutulurken, eyalet bazında farklı düzenlemeler görülüyor. Bu tablo, modelin tek tip değil, parçalı bir şekilde uygulandığını gösteriyor.

Bu yaklaşımın en önemli avantajı, aileyi sürece dâhil etmesi. Ancak uygulamada ciddi açıklar bulunuyor. Yaş doğrulama sistemlerinin kolaylıkla aşılabilmesi, çocukların ebeveynlerinin cihazları üzerinden kendilerine izin verebilmesi gibi durumlar, bu modelin etkinliğini sınırlayan başlıca sorunlar arasında yer alıyor. Nitekim Belçika ve Fransa gibi ülkelerde bu tür açıkların tartışma konusu olduğu ve bu nedenle daha sert düzenlemelere yönelim olduğu görülüyor.

Buna ek olarak, bu model çocukların korunması sorumluluğunu büyük ölçüde ailelere devrettiği için, tüm ebeveynlerin aynı dijital bilgiye ve denetim kapasitesine sahip olmadığı durumlarda eşitsizlikleri derinleştirme riski de taşıyor.

Platform sorumluluğu: Çözüm mü, sınırlı etki mi?

Platform sorumluluğu modeli, çocukların korunması yükümlülüğünü doğrudan sosyal medya şirketlerine devreden bir yaklaşım. Bu modelde devletler, kullanıcı davranışını değil, platformların işleyişini düzenlemeyi hedefliyor.

Birleşik Krallık’ta yürürlüğe giren Online Safety Act bu hattın en güçlü örneklerinden biri. Yasa, platformlara çocukları zararlı içeriklerden koruma yükümlülüğü getirirken, aynı zamanda dijital hizmetlerin çocuklara uygun şekilde tasarlanmasını zorunlu kılıyor.

Benzer şekilde bazı ülkelerde algoritmik içerik akışlarının sınırlandırılması, bağımlılık yaratan tasarım unsurlarının kısıtlanması ve veri kullanımının düzenlenmesi gibi önlemler gündemde. ABD’de bazı eyaletlerde geliştirilen düzenlemeler de platformların özellikle çocuklara yönelik içerik sunum biçimlerine müdahale etmeyi hedefliyor.

Bu model, sorumluluğu bireylerden alıp şirketlere yüklemesi açısından önemli bir dönüşüme işaret ediyor. Ancak uygulamada platformların bu yükümlülükleri ne ölçüde yerine getirdiği ve denetimin ne kadar etkili olduğu hâlâ tartışmalı.

Dolaylı yaklaşım: Parçalı ve zayıf düzenlemeler

Dünyanın önemli bir bölümünde ise çocukların sosyal medya kullanımına yönelik doğrudan ve bütüncül bir düzenleme bulunmuyor. Bu ülkelerde konu genellikle veri koruma, siber güvenlik ve zararlı içeriklerle mücadele gibi başlıklar üzerinden dolaylı olarak ele alınıyor.

Orta Asya, Afrika ve Ortadoğu’nun büyük bölümünde bu tür parçalı düzenlemeler öne çıkıyor. Bu ülkelerde düzenlemeler çoğu zaman çocuklara özgü politikalar olarak değil, genel internet ve dijital güvenlik politikalarının bir parçası olarak şekilleniyor.

Bu yaklaşım, esneklik sağlasa da çoğu zaman çocukların korunması açısından sınırlı bir etki yaratıyor. Düzenlemeler daha çok genel çerçevelerle sınırlı kaldığı için sosyal medya kullanımının doğrudan kontrolüne yönelik güçlü mekanizmalar geliştirilemiyor.

Tek bir model yok

Dünya genelinde ortaya çıkan tablo, çocukların sosyal medya kullanımını düzenlemenin tek bir yolu olmadığını açıkça gösteriyor. Ülkeler farklı modelleri deniyor, çoğu zaman bu modelleri bir arada kullanıyor ve kendi sosyo-politik koşullarına göre hibrit çözümler geliştiriyor.

Alıntı
bianet, Figen Algül

Geç Konuşma Nedir?

Geç konuşma, çocuğun yaşına göre beklenen kelime sayısına, iletişim becerilerine veya cümle kurma düzeyine ulaşamamasıdır. Örneğin iki yaşına gelen bir çocuğun birkaç kelime kullanması, isteklerini ifade etmeye çalışması beklenir. Üç yaş civarında ise basit cümleler kurabilmesi önemlidir. Eğer çocuk bu alanlarda belirgin gerilik gösteriyorsa uzman değerlendirmesi gerekebilir.

Geç Konuşmanın Nedenleri

Geç konuşmanın tek bir nedeni yoktur. Birçok farklı etkene bağlı olarak ortaya çıkabilir:

İşitme problemleri

Gelişimsel dil gecikmesi

Otizm spektrum bozukluğu

Ailede geç konuşma öyküsü

Yetersiz sosyal etkileşim

Ekran süresinin fazla olması

Nörolojik veya bilişsel gelişim farklılıkları

İki dilli ortamda geçici karışıklıklar

Her geç konuşan çocukta ciddi bir problem olacak diye bir kural yoktur. Bazı çocuklar sadece daha geç açılır.

Hangi Durumlarda Destek Alınmalı?

Aşağıdaki belirtiler varsa uzman görüşü almak önemlidir:

İsmi söylendiğinde tepki vermiyorsa

Göz teması sınırlıysa

İsteklerini sadece ağlayarak anlatıyorsa

2 yaşında anlamlı kelime yoksa

3 yaşında cümle kurmuyorsa

Söylenen basit komutları anlamıyorsa

Yaşıtlarıyla iletişimi belirgin gerideyse

Bu durumlarda çocuk gelişim uzmanı, çocuk psikiyatristi, odyolog veya dil ve konuşma terapisti değerlendirme yapabilir.

Aileler Evde Ne Yapabilir?

Geç konuşan çocukların gelişiminde aile desteği çok değerlidir.

1. Sürekli Konuşun

Günlük yaptığınız her işi anlatın. “Şimdi su içiyoruz”, “Topu alalım”, “Kapıyı açtım” gibi kısa cümleler kullanın.

2. Seçenek Sunun

“Su mu istiyorsun süt mü?” gibi sorular çocuğun kelime kullanmasını teşvik eder.

3. Kitap Okuyun

Resimli kitaplar dil gelişimini destekler. Resimleri gösterip isimlendirin.

4. Ekran Süresini Azaltın

Telefon, tablet ve televizyon pasif dil gelişimine neden olabilir. Gerçek iletişim her zaman daha değerlidir.

5. İstek Bekleyin

Çocuk işaret ettiğinde hemen vermek yerine kelime üretmesi için kısa süre bekleyin.

Dil Terapisinin Önemi

Dil ve konuşma terapisi, çocuğun ihtiyaçlarına göre planlanan özel çalışmalardır. Oyun temelli etkinliklerle kelime dağarcığı, dikkat süresi, taklit becerisi ve iletişim gelişimi desteklenir. Düzenli terapi ve ev çalışmaları ile birçok çocuk belirgin ilerleme gösterir.

Unutmamalıdır ki

Geç konuşma aileler için kaygı verici olabilir; ancak bu durum umutsuzluk nedeni değildir. Erken fark etmek, doğru uzman desteği almak ve evde sabırlı şekilde iletişimi artırmak büyük fark yaratır. Her çocuk kendi hızında gelişir, önemli olan ona doğru zamanda doğru desteği sunmaktır.

Derya YAĞMUR

Görüntülerin “kahramanları” , dünyayı fethetmeye hazır, dış görünüşleri acımasız, içlerinden ise yufka yürekli Amerikan askerleri ve çoğu beyaz, dünya güzeli çocukları!

Bir zamanlar kovuldukları “üçüncü dünya” ülkelerinde coni diye alay konusu olan bu askerler, bir askeri üs’te  ya da savaş gemisi güvertesinde, savaşçı üniformalarının içinden göğüslerini şişirmiş, kartal bakışlarını ufka dikmiş, hazırol’da bekliyorlar !

“Arş yiğitler!” dendiğinde düşmanın üzerine hamle ediverecek bir disiplin içindeler. Sert yüzleri, dünyanın öbür ucundaki düşmana kilitlenmiş gibi.

Dünyanın öbür ucundaki düşmanları ve çocuklarını korkutmaktan öte yok etmek için.

Derken, o da ne?

Oralara nasıl geldiği, Pearl Hourbor’dan bu yana çevresinde kuş uçurtulmayan Amerikan gemilerine ya da düşmana saldırmaya kilitlenmiş askerlerin hazır beklediği üsse nasıl girdiği bilinmeyen yalpak yürüyüşlü bir çocuk çıkıveriyor ortaya.

Çocuk o kadar sevimli ki, bazen insanın bunu yapay zekaya mı çizdirmişler acep diye sorası geliyor!

Galiba çocuklar yapay zeka ürünü ama sahici duruyorlar.

Gerçek çocukların işlevini görmek üzere üretildikleri için sahi sanılıyorlar.

Çocuk dimdik duran askerlere yaklaşıyor; birinin önünde duruyor.

“Deed!” diye ağlamaklı bir ses çıkarıyor; babacık der gibi bir şey!

Bakıyorsunuz, o da ne?

Kendisine babacık diye seslenilen asker,  ama bir tek o asker,  göz yaşları içinde disiplini bozmak pahasına yavrusuna sarılıyor. Ötekiler ağlamamak için dişlerini sıksa da kımıldamıyor.

Baba kız -ya da oğul- sımsıkı sarılıyorlar birbirlerine. (Bu videolarda kadınlar yalnzca asker kıyafetleri içinde var.)

Sarılma manzarasını görünce insanın burnunun direği sızlıyor, gözü yaşarıyor, yüreği daralıyor üzüntüden!

“Ulan reva mı bu baba kız’ı birbirinden ayırmak” diye düşünmenizi amaçlıyorlar.

“Ulan alçak İranlılar, Amerika’ya füze göndermeyi planlamasaydınız, hiçbir kanıtı ortaya konulmamış nükleer bir şeyler üretmeseydiniz masum Amerikan askerleri sizi yok etmek için oralara gönderilmeyecek, çocuklarından ayrı düşmeyeceklerdi!” demenizi bekliyorlar.

Baba-çocuk temalı bu videoların ardından bazen de Amerikan bayrağına sarılı tabutlar ve ağlayarak bu tabutlara sarılan çocukların -yine yapay zeka- görüntüleri yayınlanıyor.

İşin ilginç yanı, bu videoların yayınlanmaya başlaması İran’a saldırmaya başlamalarından epey öncesine denk geliyor.

Pedofili iddialarıyla yoğun biçimde suçlanan başkanlarının bir yandan da gündem değiştirme manevralarına o çocukları alet ediyorlar.

Derdest edilerek çocuklardan kesinlikle uzak tutulması gereken birini, çocuklara savundurtuyorlar.

Hatta son zamanlardaki görüntülerde çocuklara asker giysileri giydirip hazırol’daki askerlere yat-kalk diye komut verdiriyorlar.

Hem askerlere sevimlilik kazandırıyorlar, hem de bu çocukların iyi askerler olarak büyüyeceklerini ima edip dünya çapında bir beyin yıkama mekanizmasına süreklilik sağlıyorlar.

Militarizmi diplomatik ve politik bir araç olarak icat eden en eski Alman başbakanı Bismark’ın ruhunu şad ediyorlar.

Militarizmi icat eden Almanya’yı çoktan aştılar,  dünyayı saldırganlıklarına ikna etmek için kültürel saldırıyı sürdürüyorlar..

Kültür emperyalizminin 75-80 yıldır dünyanın iliklerine işlediği yetmedi, yeni ve en kötü niyetli bir aşamaya geçtiler.

Amerika’nın teknolojileri, sosyal medyaları, yapay zekaları ile önce iç sonra tarafsız sandıkları dünya ülkelerinin kamuoylarına duygusal mesaj bombardımanlarının ardında çok basit nedenler var!

Göz diktikleri ülkelerin gözünü korkutup doğal kaynaklarına çökmek ve kendilerine dünyayı yönetmelerini sağlayan yeni etki alanlar açmak. Onun için diyorlar ki:

“İran’da bir okulu bombalayacağız, 170 kız çocuğunu katledecelğiz, aman sesinizi çıkarmayın! 

Sesinizi çıkarırsanız, yapay zeka görüntülerindeki küçük sevimli Amerikan çocukları çok üzülür sonra, babasız kalırlar!”

İnsan düşünüyor da, galiba savaş suçu suçların en ağırı değil.

Savaş suçundan daha ağırı, yüzyılın en gaddar, en haksız savaşlarının alçakça propagandası için çocukları kullanmak.

“Bir Amerikan çocuğu bütün İranlı çocuklara bedeldir,  Filistinde soykırıma uğratılan çocuklardan İsrailli çocuklar daha değerlidir!” gibi sübliminal mesajlar,  çocukları ülkelerine göre ayırıp savaş propagandası yapmak iletişim çağı ırkçılığıdır

Bunları yapanlara emir veren zat, megolaman, kifayetsiz muhteris, bugünden yarını düşünmeyen biri.

Anlaşılan ülkesinde bu işlerden kazanç sağlayan gruplardan hangisi ne yana çekse oraya gidiyor, bir dediği ötekini tutmuyor, ne yapacağını bilemiyor.

NATO kurulduğundan beri ABD’ye tek laf etmeyen Avrupa Ülkeleri birer birer rest çekmeye başladı. 

“Bu bizim savaşımız değil” sözü slogan halini alıyor.

ABD’nin 50 eyaletinde 9-10 milyon insan toplanıyor.

Hayat Hollywood filmlerindeki kadar romantik komedi tadında gitmiyor.

Ama yetmez!

Şimdilik baş başa kalmış görünen ABD ve İsrail’in savaş baronlarını bekleyen bir uluslararası ağır ceza mahkemesi süreci olmalı.

Bu mahkeme, ilk elden Gazze’de, Lübnan’da, İran’da katledilen, geleceği karartılan çocuklar için görev yapmalı ve cezalar vermeli.

Bunu bütün dünya çocukları için yapmalı!

Sonra yargılanacakları suçlar zaten sabit!

COŞKUN KARTAL

Oyuncak alırken nelere dikkat edilmeli? 

Oyuncak seçiminde en önemli unsurlardan biri, aldığınız oyuncağın çocuğunuzun yaşına, gelişimine, gereksinimlerine ve yeteneklerine uygun ve kullanışlı olmasıdır.

Oyuncak satın alırken mutlaka üretici firmasına güvendiğiniz ve üzerinde güvenlik açıklaması bulunan oyuncakları tercih etmelisiniz.

Çocuğunuzun rahatlıkla tutabileceği oyuncaklar seçmeye özen göstermelisiniz.

Aldığınız oyuncağın sağlam ve kolay temizlenebilir olmasına dikkat edin.

Oyuncakların zehirsiz boya malzemeleri ile boyanmış olanlarını tercih edin.

Oyuncak seçiminde çocuğunuzun boğazından geçemeyecek kadar büyük olan oyuncaklar tercih edin.

Uzun ipli, kordonlu ve kurdeleli oyuncaklar küçük çocuklar için tehlike oluşturabilir.

Oyuncakları elinize alıp iyice kontrol edin. Oyuncağın içinde metal parçacıklar, iğneler ve kıymıklar gibi herhangi bir sert veya sivri yabancı madde olmadığından emin olun.

Boya kalemleri alırken, küçük çocuklar için özel yapılmış olanları tercih edin.

Oyuncak mağazaları dışında bir yerden oyuncak satın alıyorsanız tekrar düşünün.

Oyuncağın üreticisinin adını ya da markasını taşıyıp taşımadığını kontrol edin.

Çocuğunuzun yatağının üzerine oyuncak asarken dikkat etmeli, çocuğunuzun üzerine düşmeyecek şekilde sağlam monte edildiğinden emin olmalısınız.

Pilli oyuncaklarda pilin konulduğu yerin vidalı ve emniyetli olduğundan emin olun.

Oyuncaklara takılı olan etiket ve plastik kordonları çocukların yutma ihtimaline karşı koparın. 

Bebekler ve çocuklar için hangi dönemde hangi oyuncaklar alınabilir?

0-6 ay: Yumuşak müzikler çalan, hafif ışık veren oyuncaklar; hareketli oyuncaklar…

4. aydan itibaren: Dişlerini rahatça kaşıyabileceği plastik, yumuşak oyuncaklar, çıngırak, tüysüz yumuşak oyuncaklar, banyo oyuncakları…

 6-12 ay: Çeşitli boyda renkli bloklar, tahta oyuncaklar, müzikli kitaplar, emekleme oyuncakları…

 1-2 yaş: Renkli boya kalemleri, kağıt; parmak kuklaları, küçük hayvan figürleri, tekrar eden sözlerden oluşan ritmik müzik kasetleri, su havuzu / oyuncakları, oyuncak bebek, araba, bol resimli basit hikâye kitapları…

24 aydan itibaren: Kukla, oyuncak telefon, büyük oyuncak ev, kazıcı, taşıyıcı oyuncaklar, su, kil, kum, oyun hamuru, kova, kazma, kürek, marangoz aletleri, oyuncak kamyon, tren, çekiç ve tahta çiviler, büyük tüylü oyuncaklar, tahta inşaat blokları, 4-6 parçalı puzzle, mutfak donanımı, içinden geçilen tünel, basit zekâ oyunları…

 48 aydan itibaren: Ayrıntılı eşleştirme oyunları, 6-8 parçalı puzzle, orta boy Legolar, kuklalar ve sahne, hafıza oyunları, basit sayı kavramlı oyunlar, küçük bahçe gereçleri…

60 aydan itibaren: Takılıp sökülebilir oyuncaklar, meslek gruplarına ait malzemeler, 8-12 parçalı puzzle, zekâ oyunları, fazla bakım istemeyen ev bitkileri, mıknatıs, büyüteç, ailece oynanabilen oyunlar…

6 yaştan itibaren: Çeşitli evcilik malzemeleri, kesme-yapıştırma, boyama malzemeleri, kitaplar, kalem-kâğıt faaliyetleri, yapı ve montaj oyunları.

Neslihan KIR UNAN

Türkiye’de HIV artıyor ama farkındalık az

HIV vakalarındaki artışın nedenini ‘farkında olmamak’ diye açıklayan Dr. İnan, ‘HIV ile enfekte olan kişilerin sadece yüzde 50’sinin HIV ile enfekte olduğunu biliyor’ dedi. Dr. İnan sözlerini şöyle sürdürdü;

HIV diye bir gerçek var ama sadece Türkiye’de bir süredir ‘görülmüyordu’. Dünyada yapılan çalışmalara baktığımızda vakalar azalıyor ama Türkiye’de artıyor. Hatta eğer hiçbir şey yapılmazsa 2030’lı yıllarda çok daha yüksek rakamlara ulaşabilir demiştik ve ne yazık ki ki öngörülerimiz doğrulanıyor. HIV enfeksiyonu sessiz bir pandemi gibi devam ediyor. Öte yandan başvuranların yarısı da geç dönemde başvuruyor. HIV enfeksiyonu 8-10 yıl içerisinde hiçbir belirti de vermeyebilir ve bir anda kendini gösterebilir. Buna izin vermeden erken dönemde yakalamak gerekiyor. Bunun için de insanların test yaptırmaları çok önemli. Anonim test merkezlerinin olması ve teşhis konulan insanların ‘dışlanmamaları’ gerekiyor. Erken tanı ve tedaviyle hayat kurtarmak mümkün.”

Bu çocuk da geç kalınmış

İzmir’deki çocuğun ise ‘geç kalındığı’ için hayatını kaybettiğini dile getiren Dr. İnan, HIV virüsünü nereden ve nasıl bulaştığına dair net bilgi olmadığını söyledi.

Çocuklarda vaka sayısındaki artış dikkat çekici

NTV’nin haberine göre ise Türkiye’de çocuk HIV vakalarının takip edildiği merkezlerden İstanbul Tıp Fakültesi’nde 2000 yılından beri 100 HIV pozitif çocuk takip ediliyor. Çocukların 80’ine doğumda, 20’sine ise cinsel yolla virüsün bulaştığı tespit edildi. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyonu Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ayper Somer, “Bizim eski yıllarda böyle vakalarımız tek tüktü. Ama son 5-6 yıldır bu vakalarda artış oldu.” dedi.

100 vakanın 20’sinin cinsel yolla bulaşan vaka olduğunu belirten Somer, şu ana kadar 5 vakanın hayatını kaybettiğini söyledi. Türkiye’de bilinen, teşhis koyulan 250’ye yakın HIV pozitif çocuk var.

NTV, SPUTNİK

Önce sekiz yaşında, altı yaşında kız çocukları alçakça katlediliyor.

Sonra, “aileleri” onları toprağa verirken, tabutlarının üstüne gelinlik koyuyor.

Biri 8 yaşındaki Narin, diğeri 6 yaşındaki Şirin.

İkisi de katledilmiş.

İlkinin katlinden, annesi, ağabeyi, amcası, yengesi falan dahil  ailesinden yedi-sekiz kişi sorumlu tutulup hapse atılmış.

Ağır hapis cezaları ile yargılanıyorlar.

Narin’in tabutuna örtülen gelinliğin örtülme gerekçesi, küçük kızın “anne bana gelinlik al” diye istekte bulunmasıymış, öyle diyorlar.

Yani, şu anda kendisini öldürenlere yardımcı olmakla suçlanan ve cezaevinde bulunan annesinden isteği yerine getirilmiş!

O yaşta çocuğun aklına gelinlik nereden gelir, neden giymek ister, muamma!

Ya da düpedüz, kızının gelinlik istediği annenin cinayetle ilgisi olamayacağını anlatmaya çalışan bir duygusal bir manevra!

Zira, cinayetten sonra yaygın kanı, salt “geniş” aile çevresinin değil, köylülerin de birilerini korumak için suskunluğa büründüğü yolundaydı.

Narincik tek başınaydı, yapayalnızdı; ölen ölmüş denilen bahtsız fanilerdendi!

Çevresi, yakınları, köylüleri, onu boşvermiş, kalan sağları kurtarma derdine düşmüştü.

Narin’in ardından İstanbul’da, Şişli Feriköy’de, bu kez kurbanı altı yaşında kız çocuğu olan bir cinayet daha yaşadık. 

Bu kez kurbanın adı Şirin’di, altı yaşındaydı.

Bir gün kaybolunca dedesi, büyükannesi, annesi, bir televizyon programına koşarak gözyaşları içinde “yavrularının” bulunmasını istemişlerdi.

Tahmin edildiği üzere, küçük kızın cenazesi kısa sürede Feriköy mezarlığında bulundu; kâğıt toplayıcılığı yaptığı açıklanan katil zanlısı yakalandı, suçunu itiraf etti ve tutuklandı.

Bu arada, televizyon programına bağlanan çok sayıda kişi, altı yaşındaki kızcağızın ailesi tarafından dilendirildiğini, gece yarılarına kadar tek başına  sokaklarda dolaştığını söylediler.

Anlaşıldı ki, yalnızca Şirin değil, kardeşleri de dilendiriliyordu..

Hatta, “benim 21 torunum var” diye övünen saçı ve bıyığı kömür karası “dede”nin öteki torunlarıyla ilgili kuşkular vardı. 

Kendisi de bir sokaklarda hurdacılık yapıyordu. 

Ailede “bir çocuğun günde yüz lira getirmesinin iyi gelir kaynağı olduğunun” konuşulduğu söylendi.

Ancak dede, dilencilik iddiaları üzerine katıldığı programı bağıra çağıra terketti. 

Sonra, Şirincik’in cenazesi de geldikleri yer olan Şanlıurfa’ya götürülerek toprağa verildi.

Son görenlerin üstü başı çok kirli ve pisti dedikleri, tespit edilen en son görüntülerinde kendisini ölüme götüren kâğıt toplayıcının yanında -herhalde ona yardımcı olmak için- çöp bidonuna girdiği görülen kızcağızın tabutuna da gelinlik örtüldü.

Gelinliği örten “aile”, Şirincik’i dilensin diye kirli giysileriyle sokaklara salıveren, kiminle konuştuğunu, kimin peşine takıldığını merak bile etmeden, yalnızca eve getireceğini umduğu üç beş kuruşun derdinde olan insanlardan oluşuyordu.

O yaşta çocuk tertemiz yıkanıp giydirilip pamuklara sarılması gerekirken, kendisini büyüdüğünde belki de başka türlü satma derdinde olan ahlaki suçlulardı bunlar.

Ölen genç kızların tabutuna gelinlik ya da duvak örtülmesi geleneği, Anadolu’nun bazı yörelerinde vardı kuşkusuz.

Lakin, bunun amacı, “bu tertemiz kızımız yakında gelin olacaktı, oysa kara toprağa giriyor” diye tutulan yasın, insanları etkilemeye yönelik duygusal boyutunu arttırmaktı.

Aslında Narin’in , Şirin’in toprağa verildiği bölgelerde belki de yüz yıllardır devam eden korkunç bir sorun vardı.

Kız çocukları, hanelerin baştacı sayılmazdı. Onlara bir gün “el’e varıp” ayrılacak olan geçici aile bireyleri gözüyle bakılırdı.

Üstelik bu ayrılışlar kendi kararlarıyla değil, aile büyüklerinin itiraz edilemez kesin kararlarıyla olurdu.

İtiraz etmek kimi zaman ölümle cezalandırılmanın bahanesiydi.

Aile büyüklerinin kararlarında ise yüklü başlıklar veren koca heriflere küçücük kızların satıldığı “çocuk gelin” hadisesi sık sık gündeme gelirdi.

Bir takım feodal ilişkilerin , aşiret bağlarının halen geçerli sayıldığı bu yerlerde, küçücük kızlar başlık karşılığı “gelir kaynağı” olarak kullanılırdı. 

Silahla, boğularak, asılarak, suya atılarak öldürülmeyen, ancak  küçücük bedenlerine bol gelinlikler giydirilen  kız çocuklarının  da “başka tür” cinayetlerin kurbanları oldukları, herkesin  bildiği bir olguydu.

Coşkun KARTAL

Birleşik Krallık’taki Southport kentinde 3 kız çocuğunun bıçaklanarak öldürülmesinden sonra sosyal medyadaki yanlış ya da maksatlı haberler yüzünden kentte olaylar çıktı. Aşırı sağcı bir grubun başlattığı gösterilerde göstericilerle polisler arasında çıkan çatışmada 39 polis yaralandı.

Southport’ta iki gün önce çocukların katıldığı Taylor Swift temalı dans etkinliğini basan bir saldırgan 6, 7 ve 9 yaşlarındaki üç kız çocuğunu öldürmüştü. Saldırıda 5‘I ağır 8 çocuk da yaralanmıştı.

Olayın ardından 17 yaşındaki şüpheleninin yakalandığı açıklanmış, sosyal medyada saldırganın aşırı islamcı olduğu söylentileri paylaşılmış ve anma töreni sırasında olaylar baş göstermişti.

Polis saldırının terörizmle bağlantısı olmadığını, saldırganın Britanya’da doğduğunu açıklamasına rağmen göstericiler yatışmadı. Olaylarda göstericiler bir polis aracını yaktılar, bir dükkanı yağmaladılar ve tuğla, taş şişe, havai fişek kullanarak polisle çatıştılar. Yetkililer 12 polisin olay yerinde tedavi edildiğini ancak hastaneye kaldırılan 27 polisten sekizinin durumunun ağır olduğunu belirttiler.

Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, göstericileri kınadı. Starmer X hesabından yaptığı paylaşımda göstericilerin hayatını kaybedenler için düzenlenen anma törenini şiddet ve eşkiyalıkla gasp ettiklerini belirtti.

İçişleri Bakanı Yvette Cooper da, Southport’ta yaşananların “dehşet verici” olduğunu söyledi.

Cooper, “Polise saldıran haydutların, yas tutan halka saygısı yok. Bu tam bir rezalet” dedi.

Şüphelinin ailesinin Ruanda’dan Britanya’ya gittiği belirtiliyor.

ABD hükümetleri tarafından ailelerinden zorla alınarak Katolik okullarına yerleştirilen çok sayıda Amerikalı yerli çocuğun, bu okullarda yıllar boyunca tecavüze uğradığı ortaya çıktı.

Washington Post (WP) gazetesinin yaptığı kapsamlı araştırma, Amerikalı yerlilerin çocuklarının Katolik okullarında uğradığı sistematik cinsel tacizleri ortaya koydu.

WP’nin birinci elden tanıklar ve tarihi kayıtlara dayanarak yaptığı araştırmada ortaya çıkan sonuçlar, benzerleri daha önce Kanada ve Avrupa’da farklı dönemlerde gün yüzüne çıkarılan  kilise okullarında cinsel istismar olaylarının son halkası olarak nitelendirildi.

Haberde, isimlerine ve tanıklıklarına yer verilen çok sayıda cinsel taciz kurbanı Amerikalı yerli, yaşadıkları travmaları muhabirlere anlattı.

Ailelerinden zorla koparılan yerli çocukları

1819’dan 1969 yılına kadar yerli kültüründen “beyaz Amerikalıların kültürüne adapte olması için” ailelerinden koparılan on binlerce Amerikalı yerli çocuğun farklı eyaletlerdeki 500’ün üzerinde devlet yatılı okuluna yerleştirildiği belirtildi.

Bu kurumlardan en az 80 tanesinin Katolik okullar olduğu ve bu okullardaki cinsel taciz, tecavüz, fiziksel şiddet ve ölümle sonuçlanan diğer olaylarla ilgili kayıtların çoğunun kaybolduğu ya da çarpıtıldığı kaydedildi.

Cinsel tacizle ilgili soruşturmaların neredeyse tamamının 1960’larda yapıldığı belirtilen haberde, binden fazla çocuğun istismara uğradığı ve en az 122 rahibin soruşturma kapsamında tecavüzle suçlandığı ifade edildi.

Cinsel taciz mağdurlarının ifadeleri “ürkütücü”

Haberde, 1968’de Washington eyaletinde St. Mary’s Mission adlı Katolik okula hükümet tarafından zorla yerleştirilen Clarita Vargas isimli Amerikalı yerli bir tanığın ifadelerine de yer verildi.

Vargas, WP muhabirlerine, Katolik bir rahip tarafından okuldaki ilk 3 yılı boyunca sistematik olarak cinsel tacize maruz kaldığını ve bugün 64 yaşında olmasına rağmen halen o dönemin travmasını atlatamadığını anlattı.

Benzer şekilde, 1965 yılında Montana’daki bir Katolik okuluna yerleştirilen Jay adlı başka bir Amerikalı yerli de kendisine tecavüz eden rahibin “bunu başkasına anlatması halinde cehenneme gideceğini söylediğini” belirtti.

Güney Dakota eyaletindeki bir Katolik okula yerleştirilen Geraldine Charbonneau Dubourt adlı Amerikalı yerli de tecavüze uğrayıp sonrasında zorla kürtaj ile bebeğin alındığını anlattı.

“The Conversation” adlı yayın kuruluşunun haberine göre, Edinburgh Üniversitesinin çocuk istismarının yaygınlığını göstermeyi amaçlayan “Childlight” girişimi bünyesinde çalışan araştırmacıların yayımladığı “Işığa Doğru” isimli raporda, geçen yıl dünyadaki çocukların yüzde 12,6’sının cinsel görüntü ve videolarla rızaları dışında konuşma ve paylaşıma maruz kalarak mağdur olduğu belirlendi.

Raporda, bu oranın 302 milyon çocuğa denk geldiğini ifade eden araştırmacılar, bu konuda ABD’nin özellikle yüksek riskli bir bölge olduğunu belirtti.

Araştırmacılar, raporda Avustralya, İngiltere ve ABD’de yaşayan 18 yaş üstü 4 bin 918 erkekten oluşan temsili bir örneklemi inceledi.

Raporda, ABD’deki her dokuz erkekten birinin (yaklaşık 14 milyon kişi) hayatlarının bir döneminde çocuklara karşı çevrim içi suç işlediğini kabul ettiğine işaret edilerek, İngiliz erkeklerin yüzde 7’sinin (1,8 milyon kişi) ve Avustralya’daki erkeklerin yüzde 7,5’inin (yaklaşık 700 bin kişi) de benzer itirafta bulunduğu aktarıldı.

Her üç ülkede milyonlarca erkek, gizli kalacağını düşündükleri takdirde çocuklara karşı fiziksel cinsel suçlar işlemeye çalışacaklarını itiraf etti.

Raporda, Kovid-19 salgınının dünyanın çevrim içi alışkanlıklarını değiştirdiğine işaret edilerek, internet güvenliği alanında çalışma yapan Internet Watch Foundation’ın (IWF) 2023’te 7-10 yaş arasındaki ilkokul çocuklarının çevrim içi cinsel eylemlerde bulunmaya yönlendirildiği çocuk cinsel istismarı materyallerinin, İngiltere’nin karantinaya girmesi sonrası yüzde 1000’den fazla arttığını bildirdiği anımsatıldı.

– “Derhal harekete geçilmeli, çocuklar bekleyemez”

Childlight Üst Yöneticisi (CEO) Paul Stanfield, yaptığı açıklamada, “Bu, İngiltere’de Glasgow’dan Londra’ya kadar uzanabilecek ya da Wembley Stadyumu’nu 20 kez doldurabilecek bir erkek suçlular hattı oluşturmaya eşit olan şaşırtıcı bir ölçek.” dedi.

Stanfield, çocuk istismarı materyallerinin çok yaygın olduğunu, bu konuda faaliyet yürüten insan hakları izleme örgütlerine ve emniyet kuruluşlarına ortalama her saniyede bir dosya bildirildiğini söyledi.

Bunun çok uzun süredir gizli kalan “küresel bir sağlık salgını” olduğunu dile getiren Stanfield, “Her ülkede görülüyor, katlanarak büyüyor ve küresel bir müdahale gerektiriyor. Derhal harekete geçmeli ve bunu önlenebilecek bir halk sağlığı sorunu olarak ele almalıyız. Çocuklar bekleyemez.” diye konuştu.

Uluslararası Polis Teşkilatı (Interpol) Polis Hizmetleri İcra Direktörü Stephen Kavanagh, bu salgınla ve dünya çapında milyonlarca gencin hayatına verdiği zararla etkin şekilde mücadele etmek için uzman araştırmacı eğitimi, daha iyi veri paylaşımı ve ekipman dahil olmak üzere küresel düzeyde birlikte çok daha fazlasının yapılması gerektiğini söyledi.

Çocuk cinsel istismarından kurtulan ve Grace Tame Vakfını kuran Grace Tame, çocukların korunması için merkezi bir küresel araştırma veri tabanının şart olduğunu kaydetti.

ABD’nin Florida eyaleti Valisi Ron DeSantis, çocukların sosyal medyaya erişimini kısıtlamayı amaçlayan yasa tasarısını imzaladı

ABD’nin Florida eyaleti Valisi Ron DeSantis, çocukların sosyal medyaya erişimini kısıtlamayı amaçlayan yasa tasarısını imzaladı.

DeSantis, 14 yaşından küçük çocukların sosyal medya hesabı açmalarını yasaklayan, 14-15 yaşındaki çocukların ebeveynlerinin onayını alarak hesap açmalarına izin veren yasaya ilişkin açıklama yaptı.

Vali DeSantis, sosyal medyanın çocuklara depresyon, kendine zarar verme ve intihar gibi çeşitli yollarla zarar verdiğini ifade etti.

DeSantis, çocukların pornografik içerikli internet sitelerine erişiminin yaş doğrulama özelliğiyle engellenmesini hedefleyen yasanın, ebeveynlere çocuklarını koruma imkanı sağlayacağını söyledi.

Öte yandan, karşıtları benzer kanunların diğer eyaletlerde mahkemelerce kaldırıldığını anımsatarak, Florida’daki yasanın anayasaya aykırı olduğunu savunuyor.

Yasanın 1 Ocak 2025’te yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Florida eyaleti Temsilciler Meclisi, 25 Ocak’ta 16 yaş altındaki çocukların ailelerin onayına bakılmaksızın sosyal medya kullanımının yasaklanmasına yönelik yasa tasarısını kabul etmişti ancak DeSantis, tasarıyı ebeveyn haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle veto etmişti.