Çocukların dünyasına hem öğretmenin sabrıyla hem de bir yazarın sezgisiyle bakan Ceren Acar, kelimeleri birer patikaya dönüştürüyor. Sınıfta başlayan yolculuk, masalın kalbinde derinleşiyor; gerçek, hayalle yan yana yürüyor. Onun anlatılarında çocuklar dinlenen, anlaşılan ve hayallerine koşan kahramanlar. Bu söyleşi, o yolun izlerini sürüyor.

Hem bir Türkçe öğretmeni hem de bir çocuk edebiyatı yazarı olmak, çocukların dünyasına bakışınızı nasıl etkiliyor?

Bu soru benim de kendime sık sık sorduğum ve cevap vermekte en çok zorlandığım sorulardan biri diyebilirim. Öğretmen olarak onlara baktığımda öğretmek ve eğitmek üzerine kurulu bir görev tanımı çerçevesine sığdırdığım bir grup küçük insan görüyorum. Çocuk edebiyatı yazarı olarak bu bakış tamamen tersi bir yöne evriliyor ve ben onları anlamaya, büyüklerin dayatmalarından ve hayatın zorlu beklentilerinden bunalmış hâllerine dair çözümler bulmaya çalışıyorum. Ne kadar büyük bir çelişki değil mi? İşin sırrı sanırım bu iki görev arasında iyi bir denge kurabilmekte gizli. Bir yazar olarak onları anlamaya ve dayatma olarak gördükleri beklentileri onlar için çiçekli birer patikaya döndürmeye çabalarken öğretmen olarak da bu yolda yürüyebilecek kadar donanımlı olmalarını sağlayarak liderlik etmeye çalışıyorum.

“Söğüt Ağacının Gölgesinde Büyüyen Deniz” kitabınızda Deniz karakteri, yetişkin dünyasının karmaşıklığını sorguluyor. Bu karakteri yaratırken kendi çocukluğunuzdan mı esinlendiniz, yoksa gözlemlediğiniz çocuklardan mı?

Hangi çocuk yetişkinlerin karmaşık bakış açılarını sorgulamamıştır ki? Deniz karakterini yaratmaya karar verdiğimde çocukların nasıl davranan büyükleri sevdiğini, sözlü yönergelerle onları bir şekle sokmaya çalışanların değil de davranışlarıyla ne yapmaları gerektiğini hissettiren büyükleri örnek aldığını anlatmayı hedeflemiştim. Elbette buna ihtiyaç duyan hem benim çocukluğumdu hem de her gün yanlarında olduğum ve büyüklere dair tüm sitemlerine kulak misafirliği yaptığım öğrencilerimdi. Söğüt Ağacının Gölgesinde Büyüyen Deniz, çocuklara dair bir “iç döküş” hikayesi aslında. Doğaya, hayvanlara, çocuklara dair en ufak taviz vermeyi kendi konforundan çalmak sayan büyüklere de empati kurma fırsatı sunuyor. Tabii bu kitabı keşfedip okurlarsa  

“Esrinta’nın Esareti (Atlas’ın Masalı)”, yaz tatilinde ödev yapan Atlas’ın masal yazma sürecini anlatıyor. Atlas’ın masalı, Esrinta’nın esaretinden kurtuluşuyla mutlu sonla bitiyor. Çocuklara “oturup beklemektense koşarak hayal edilen yere varma” mesajını mı vermek istediniz ?

Evet, onların kulağına fısıldamak istediğim büyük sır tam olarak buydu. Ödevlerden, görevlerden nefret ederken bir anda bu işten mucizevi bir kurtuluş masalı yaratarak çıkan, kaygılarını ve korkularını kendi kalemiyle savaşarak yenen bir çocuk Atlas. Savaşın en güzel hâli; kendimizle uğraştığımız, kendi gücümüzü kendimize gösterdiğimiz ama bunu kavgayla dövüşle değil de güzelliklerle becerebildiğimiz anlardır. Bir mücadele vereceksek oturup şikayet ederek bir yere varamayacağımız kesin. O zaman çocuk yüreğinle kurduğun tüm hayalleri göğsüne sar ve bu yolda ufka doğru koşarak ilerle demek istedim onlara. 

Sınıftaki gözlemleriniz kurgularınıza ne kadar yansıyor?

Çocuklarla iç içe olduğum tek yer sınıf. Günlük hayatta herhangi bir yerde gördüğüm bir çocuğun iç dünyasına hâkim olmam pek mümkün değil. Fakat sınıf ortamı bizim çocuklarla bütünleştiğimiz, bilincimizin ve yüreğimizin karşılıklı şeffaflaştığı bir yer. Bu saydam perdenin arkasında olan biteni tüm açıklığıyla görmek kurgularımdaki zenginliği artırıyor elbette. Zihnimdeki karmaşık olayların, susmak bilmeyen iç sesimin ve çok küçük yaşlardan beri besleyip büyüttüğüm hayal dünyamın ete kemiğe bürünmesine ve varacağı yolu bulmasına yardımcı oluyor. 

Ceren Acar kendisini en iyi hangi üç kelime ile ifade eder?

Özgürlük, Bilgelik ve Evren. Bu üç kelime ile kendimi ifade edebilirim çünkü birey olabilmenin öncelikle özgür bir zihne sahip olabilmeyi, ikinci adımda bilgeliğe ulaşmak adına sürekli kutlu bir bilginin peşinden koşmayı ve nihayetinde evrensel bir varlığa dönüşecek bilince erebilmeyi gerektirdiğini düşünüyorum. 

Günümüzde çocukların dijital dünyaya olan ilgisi çok yoğun. Bir öğretmen ve yazar olarak, çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırmak konusundaki “sihirli formülünüz” nedir?

Çocukların dijital dünya ile ilişkisini tamamen kesmenin hem imkansız olduğunu düşünüyor hem de bunu gereksiz buluyorum öncelikle. Mühim olan onlara bu konuda iyi rehberlik ederek dijital dünyayı, merak ettikleri ve ulaşmayı hedefledikleri her bilginin doğrusunu ve güvenilir olanını bulabilecekleri bir mecra hâline getirmek. Yasaklanan her şey caziptir malum. Cazip olanı elinden alıp zorla kitapları gözüne sokmak çocukta bir okuma motivasyonu yaratmaz. Dijital dünyadaki gizem dolu bilgi denizini kullanarak kitaplara dair meraklarını ve ilgilerini uyandırmak temel prensibim diyebilirim. Bak orada harika bir dünya var fakat bunu da okuyarak o dünyayı daha iyi anlayabiliriz, diyerek veya oyunlardan, videolardan aldıkları haz duygusunu kitaplarla kurmaya çalışarak kitapları sevdirmeye çalışıyorum. Bir kitabı sevmediklerinde yarım bırakmalarına müsaade ediyorum. Kendi kitap seçimlerini yapabilecekleri dijital platformlara yönlendiriyorum. Tüm bunlardan da önemlisi onlarla birlikte okuyorum. En sihirli formül de bu sanırım. 

Çocuk edebiyatında duygu ve hayal gücü kadar “realite”ye yer vermek gerektiğini düşünüyor musunuz?

Mutlaka gerekli bir durum. Fakat tamamen realite üzerine kurulmuş bir hikâye çocuk için didaktik ve sıradan bir anlatıya dönüşme tehlikesine de sahiptir. Kalbim daima büyülü gerçeklikten yana. Gerçek hayatı belli bir dozda ortaya koyup gerisini masalların büyülü dünyasına atıfta bulunarak anlatınca daha etkili oluyor bence. Büyükler için bile geçerli değil midir bu durum? Ciltler dolusu kitabî bilginin değiştiremediği nice zihni subliminal bir mesajla istediğiniz yöne çekebilirsiniz. 

Yakın gelecekte yeni bir kitap projeniz var mı?

Heybemde çok güzel romanlar birikmeye devam ediyor çocuklar için. 2026 yılında yeni kitaplarla yolculuk devam edecek elbette. Umarım onların da zamanı çabucak gelir, bir an önce doğarlar ve çocukların yüreğinde umutlu hayaller yaratmaya devam edebilirim.

Son olarak, klasikleşen bir sorum var. Elinizde bir değnek olsaydı dünyada ya da hayatınızda neyi değiştirmek isterdiniz?

Hayatımda değil ama yeryüzünde değiştirmek istediğim çok fazla şey var. Zaten yeryüzü ne kadar güzelleşirse bireylerin hayatları da o doğrultuda çiçeklenecek, bahara erecektir. Bu yüzden elimde sihirli bir değnek olsaydı yeryüzünde özgür düşünceye, onurlu duygulara, çocuklara, hayvanlara ve doğaya zarar veren her şeyi yok etmek isterdim. Yargılayarak, hükümler vererek, dayatarak ve zorbalıkla yönetilen bir yeryüzünden, masallardaki gibi umutlu ve rengarenk bir dünyaya evriltebilirdim belki o zaman yaşadığımız bu kara parçasını. Her canlının güvende olduğu, egolarımızdan arındığımız, oyunlar oynayıp rengarenk kitaplar okuduğumuz ve hepsinden önemlisi gülümseyerek baktığımız bir dünya sizce de mükemmel olmaz mıydı? 

Çocuk Edebiyatı dalında yazdığı yeni nesil eserlerle  dikkatleri üzerine çeken yazar Derya Yağmur ile kitaplarını, çocuk edebiyatını ve projelerini konuştuk. İyi okumalar. 

Yazmaya nasıl başladınız? Sizi çocuk edebiyatına yönlendiren ne oldu?

Çocukken okuduğum kitaplar bana bambaşka dünyaların kapılarını açtı ve kelimelerin gücünü keşfetmemi sağladı. Büyüdükçe, bu sevgim sadece okumakla sınırlı kalmadı; kendi hikâyelerimi yazma isteği içimde giderek büyüdü. Çocuk edebiyatına yönelmemin en büyük sebeplerinden biri, çocukların dünyaya baktıkları saf ve merak dolu gözlerle yazmak istememdi. Onların hayal gücünü besleyecek, eğlendirirken öğretecek hikâyeler yaratmak benim için bir tutku hâline geldi. Belki de içimdeki çocuğun hiç büyümemesi bunda büyük bir etkendi. Ayrıca, çocuklarla kurduğum bağ da bu sürecin önemli bir parçası oldu. Onların sorularını, şaşkınlıklarını ve kahkahalarını gözlemlemek, bana ilham verdi. Onlara hitap eden, onların dünyasına dokunan hikâyeler anlatmak, yazmaya devam etmem için en büyük motivasyonum oldu. Böylece kalemimi elime aldım ve çocukların hayallerine eşlik edecek hikâyeler yazmaya başladım. Belki bir gün, benim yazdığım bir kitap da bir çocuğun hayal dünyasını zenginleştiren o sihirli kitaplardan biri olur. İşte bu düşünce bile yazmaya devam etmek için en büyük sebebim!

Sizin için iyi bir çocuk kitabının olmazsa olmazları nelerdir?

Çocuk kitaplarında olay örgüsü basit ama etkileyici olmalıdır. Karmaşık detaylardan kaçınılmalı, ancak hikâye bir başlangıç, gelişme ve sonuç aşamalarına sahip olmalıdır. Sürükleyici ve merak uyandıran bir anlatım, çocuğun kitabı elinden bırakmasını zorlaştırır. Kelime seçimi, cümle uzunlukları ve hikâyenin temposu, hedef yaş grubuna uygun olmalıdır. Okul öncesi çocuklar için kısa ve tekrarlayan cümleler işe yararken, ilkokul çağındaki çocuklar daha zengin bir kelime haznesiyle yazılmış kitapları sever. Çocuklar, kitaplarda kendilerini görebilecekleri karakterlere bağlanır. Ana karakterin belirgin bir kişiliği olmalı, bir hedefi veya çözmesi gereken bir problemi bulunmalıdır. Cesur, meraklı, sevecen veya komik karakterler genellikle çocukların ilgisini çeker. Çocuklar sıradan dünyayı değil, olağanüstü veya büyüleyici olayları sever. Eğlenceli ve yaratıcı ögeler içeren hikâyeler onların hayal gücünü geliştirir. Sihirli bir kapı, konuşan bir hayvan, fantastik bir dünya gibi unsurlar kitabı unutulmaz kılabilir.

Kitaplarınız olan ; Yeni Nesil Çocuklara Yeni Nesil Hikayeler ve Kötülük Değil İyilik Kazanacak,  bu iki kitap, yeni nesil çocuklara hitap edecek şekilde nasıl kurgulandı? Geleneksel masallar ve modern hikâyeler arasındaki dengeyi nasıl sağlıyorsunuz?

Yeni nesil çocuklar daha hızlı, görselliği ve etkileşimi yüksek hikayelerle büyüdü. Bu yüzden hikaye akışı daha hareketli olmalı. Kahramanlar güçlü bireyler olarak gelişmeli, sadece “iyi” ya da “kötü” olmak yerine neden öyle olduklarını anlamamızı sağlayan derin karakterler olmalı. Çocukların özdeşleşebileceği modern temalar (çevre bilinci, teknoloji, dostluk, empati gibi) işlenmeli. ‘Yeni Nesil Çocuklara Yeni Nesil Hikayeler’ kitabım tam da bu yönde tasarlandı.

İyilik her zaman kazanmalı ama “mutlak iyi” veya “mutlak kötü” gibi basit bir çerçeve yerine karakterlerin gelişimi ve hatalarından ders çıkarması vurgulanmalı. Örneğin, geleneksel masallarda kötü karakterler genellikle cezalandırılırken, modern hikayelerde onların değişme potansiyeli de gösterilebilir. “Kötülük” kavramını daha insancıl ve anlaşılır şekilde sunarak çocuklara gerçek hayatta da iyi seçimler yapmaları için rehberlik edilebilir. ‘Kötülük Değil İyilik Kazanacak’ hikaye kitabım bu temalarla oluşturuldu.

Geleneksel masallar genellikle anlamlı dersler, iyi ile kötünün mücadelesi ve evrensel değerler içerir. Çocukların hayal dünyasını besleyen büyülü unsurlar, kahraman yolculukları ve zamansız anlatımlar kullanılır. Ancak, eski masallardaki katı ahlaki yargılar ve korkutucu öğeler (örneğin cadıların cezalandırılması veya kötü karakterlerin aşırı sert sonlar yaşaması) günümüz çocuklarına daha duyarlı bir şekilde aktarılmalı.

Büyülü Orman romanınız sadece çocuklara mı hitap ediyor, yoksa her yaştan okura yönelik mesajlar da içeriyor mu?

“Büyülü Orman” romanım her yaştan okura hitap ediyor. Çocuklar için büyüleyici bir macera sunarken, yetişkinler için de derin anlamlar ve hayat dersleri barındırıyor. Hikâyenin içinde dostluk, cesaret, kayıplar ve yeniden keşfetme gibi evrensel temalar yer alıyor. Yani, hem çocukların hem de yetişkinlerin kendilerinden bir şeyler bulabileceği çok katmanlı bir anlatım söz konusu. 

Günümüz çocuklarının kitaplarla ilişkisini nasıl değerlendiriyorsunuz? Dijital çağda çocukları kitap okumaya teşvik etmek için neler yapılmalı?

Günümüz çocuklarının kitaplarla ilişkisi, dijital çağın etkisiyle değişim gösteriyor. Tabletler, akıllı telefonlar ve bilgisayar oyunları çocukların dikkatini çekerken, geleneksel kitap okuma alışkanlığı geri planda kalabiliyor. Ancak bu, çocukların okumaya ilgisiz olduğu anlamına gelmez; sadece onlara kitapları sevdirecek ve ilgilerini çekecek farklı yöntemlere ihtiyaç duyuluyor.

Çocukları kitap okumaya teşvik etmek için çocuklara, ilgi duydukları konularla ilgili kitaplar sunarak meraklarını uyandırabilirsiniz. Örneğin, fantastik hikâyeleri seven bir çocuğa macera dolu romanlar önerilebilir. Teknoloji tamamen yasaklanmasa da, kitap okuma alışkanlığını destekleyen dijital içerikler (örneğin, interaktif e-kitaplar) sunulabilir. Çocuklar, ebeveynlerinin kitap okuduğunu gördüğünde bu alışkanlığı daha kolay benimser. Ailece kitap okuma saatleri düzenlemek etkili olabilir. Kitap kahramanlarını seslendirerek ya da hikâyeleri oyunlaştırarak okumayı daha keyifli hale getirebilirsiniz. Çocukların kitapları keşfetmesine olanak tanıyan etkinlikler düzenlemek, kitap sevgisini artırabilir. Çocukları kendi hikâyelerini yazmaya ve çizim yapmaya teşvik etmek, kitaplara olan ilgilerini destekleyebilir. Sonuç olarak dijital çağda çocukların kitaplarla bağını güçlendirmek için kitapları modern dünyanın bir parçası haline getirmek önemli. Teknoloji ve kitapları bir araya getirerek okuma kültürünü fazlasıyla destekleyebiliriz.

Çocuk kitaplarında sadece eğlenceli hikâyeler mi anlatılmalı, yoksa bazen toplumsal sorunlara da değinilmeli mi?

 Çocuk kitaplarında sadece eğlenceli hikâyeler anlatılmamalı, aynı zamanda toplumsal sorunlara da yer verilmeli. Ancak bunu yaparken çocuğun yaşına, duygusal gelişimine ve anlayış seviyesine uygun bir anlatım tercih edilmelidir.

 Neden Toplumsal Sorunlara Değinilmeli?

Empati Geliştirir: Çocuklar, farklı hayatları ve deneyimleri anlayarak empati kurmayı öğrenir.

Eleştirel Düşünmeyi Destekler: Dünyada farklı zorlukların olduğunu görmek, çocukların düşünme becerilerini geliştirir.

Duyarlılık Kazandırır: Çevre sorunları, eşitlik, dostluk, yardımlaşma gibi konulara duyarlı olmalarını sağlar.

Gerçek Dünyaya Hazırlar: Hayatın sadece neşeden ibaret olmadığını, ancak sorunların da aşılabileceğini görmelerine yardımcı olur.

Peki  Nasıl Anlatılmalı?

Hikâyelerin İçine Doğal Bir Şekilde Yedirilmeli: Mesajlar öğretici ve sıkıcı değil, akıcı bir anlatımla sunulmalı.

Pozitif ve Çözüm Odaklı Yaklaşılmalı: Sorunlar anlatılırken, umutsuzluk yerine çözüm yolları da gösterilmeli.

Karamsar Değil, Umut Verici Olmalı: Çocukların yaşına uygun, ilham veren ve umut aşılayan hikâyeler tercih edilmeli.

Örneğin, çevre kirliliğini anlatan bir hikâye sadece dünyanın kirlenmesini vurgulamak yerine, çocuk kahramanların doğayı korumak için yaptığı olumlu değişiklikleri de içermeli. Böylece çocuklar, sorunları fark etmekle kalmaz, çözümün bir parçası olabileceklerini de öğrenirler.

Sonuç olarak, çocuk kitapları hem eğlendirmeli hem de düşündürmeli. Çocukları gerçek dünyaya hazırlarken onların umutlarını ve hayal güçlerini canlı tutan hikâyeler en etkili olanlardır.

Bil Koleji tarafından üçüncüsü düzenlenen Altın Yonca Ödülleri’nde Rüya Renginde Hikayeler kitabınızla Yılın En İyi Çıkış Yapan Kadın Yazar Ödülü’ne layık görülmüşsünüz.  Bu ödülden bahseder misiniz?

Bil Koleji tarafından düzenlenen Altın Yonca Ödülleri’nde “Rüya Renginde Hikayeler” kitabımla “Yılın En İyi Çıkış Yapan Kadın Yazar Ödülü”ne layık görülmek benim için büyük bir onurdu. Bu ödül, çocuk edebiyatına adım attığım ilk kitabımla böyle bir takdir görmek beni hem mutlu etti hem de gelecek çalışmalarım için motive etti. Çocukların hayal dünyasına katkıda bulunabilmek ve onlara ilham verebilmek benim için en büyük ödül olsa da, bu tür organizasyonlar sayesinde eserimin geniş kitlelere ulaşması ayrıca gurur verici.

Türkiye’de çocuk edebiyatının gelişimini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Türkiye’de çocuk edebiyatı son yıllarda büyük bir gelişim gösterdi. Yerli yazarların sayısı arttı, daha özgün ve yaratıcı içerikler üretilmeye başlandı. Özellikle çocukların hayal gücünü destekleyen, değerler eğitimi veren ve okuma sevgisini aşılayan kitaplar çoğaldı. Ancak hâlâ gidilecek yol var. Çocuk edebiyatına daha fazla yatırım yapılmalı, yerli eserler uluslararası platformlara taşınmalı ve çocukların erken yaşta nitelikli kitaplara ulaşımı artırılmalı.

Okurlarınızdan aldığınız geri dönüşler nasıl? Onların yorumları yazma sürecinizi etkiliyor mu?

Okurlarımdan çok güzel geri dönüşler alıyorum. Çocukların hikâyelerimde kendilerini bulmaları, kahramanları sevmeleri ve bana mektuplar, resimler göndermeleri beni çok mutlu ediyor. Velilerden ve öğretmenlerden de olumlu yorumlar alıyorum. Bu geri bildirimler elbette yazma sürecimi etkiliyor. Çocukların ilgisini çeken temaları ve anlatım biçimlerini daha iyi anlayarak, onların hayal dünyasına daha çok hitap eden hikâyeler oluşturmaya çalışıyorum.

Gelecekte yazmayı düşündüğünüz yeni projeleriniz var mı? Üzerinde çalıştığınız yeni bir kitap var mı?

Evet, yeni projeler üzerinde çalışıyorum. Şu anda yeni bir çocuk kitabı yazma sürecindeyim. Bu kitapta çocukların duygusal gelişimine katkı sağlayacak, empati ve dayanışma gibi konulara odaklanan bir hikâye anlatmayı planlıyorum. Ayrıca ilerleyen dönemlerde bir çocuk romanı yazma fikrim de var.

Röportajlarımda klasikleşen bir sorum var. Size de sormak istiyorum: Elinizde sihirli bir değnek olsaydı dünyada ya da hayatınızda neyi değiştirmek isterdiniz?

Bu çok güzel ve düşündürücü bir soru. Eğer elimde sihirli bir değnek olsaydı, çocukların gözlerindeki umut ışığını hiç sönmeyecek bir hale getirmek isterdim. Dünyanın neresinde olursa olsun, hiçbir çocuk korkuyla büyümesin, hiçbir çocuk sevgisiz kalmasın. Açlık, savaş ve eşitsizlik gibi kavramlar yalnızca eski masallarda anlatılan kötü hikâyeler olsun. Her çocuğun güvenle hayal kurabildiği, kitapların ve oyunların içinde özgürce büyüyebildiği bir dünya yaratmak isterdim.

Ayrıca, insanların birbirini daha iyi anlayabildiği, daha fazla sevgi ve empatiyle hareket ettiği bir dünya hayal ediyorum. Kelimelerin yaralar açmak yerine kalplere dokunduğu, farklılıkların ayrıştırmadığı, aksine zenginleştirdiği bir yer… Eğer bir mucizem olsaydı, dünyayı bir çocuğun kalbindeki iyilikle şekillendirmek isterdim. Çünkü inanıyorum ki dünyayı değiştirecek en büyük sihir, içimizdeki sevgide saklı.

Çocuk ve Gençlik Edebiyatının önemli isimlerinden Melike Melis  ile  çocuk ve gençlik edebiyatının yanı sıra sosyal medyayı  konuştuk iyi okumalar. 

Yazarlık serüveniniz nasıl başladı? Çocuk ve gençlik edebiyatına yönelmenizin özel bir nedeni var mı?

Yazmanın erdemli bir eylem olduğuna inanıyordum bu inancım hiç değişmedi. Okumayı seviyordum ve okudukça içimde bir şeylerin birikmeye başladığını fark ettim. Küçük şeylerle başladım, şiirler küçük öyküler gibi. Hayata bakış açım değiştiğinde gözlem yeteneğim ve hayal gücüm de ivme kaydetti. Böylece yazarlık serüvenim başladı. İnsan bana göre her zaman biraz çocuktur, ne kadar büyürsek büyüyelim doymadığımız bir açlık olarak kalır o çocukluk bizde. Bende bu açlık biraz daha fazlaydı, çocuk bir yanım vardı ve bu yüzden çocuklar için yazmaya karar verdim.

Günümüz çocuklarının ve gençlerinin okuma alışkanlıkları hakkında ne düşünüyorsunuz? Teknoloji ve dijital çağın etkileri eserlerinize nasıl yansıyor?

Günümüz çocukları şanslı ve bunun da farkındalar, yine de küçük bir serzenişte bulunmadan geçemeyeceğim, çocuklara fark yaratmanın ve hep bir adım önde olmanın temel sebebinin kitap okumak olduğu yeterince anlatılmıyor. Kitap okuma alışkanlığı kazanmış çocuklar her zaman hayata farklı bir pencereden bakabilir fakat gelişen teknoloji ve popüler edilmiş sanallık çocukları farklı bir alana evirip onları kitaptan uzaklaştırıyor. Bu yüzdendir ki sürekli olarak çocuklarla iç içe olmayı tercih ediyorum.

Onlara kitap okumanın önemini anlatabilme çabası içindeyim. Teknoloji güçlü bir rakip ve onunla bir savaş halinde değilim. Zaten bu kaybedilmiş bir savaş olurdu. Bu yüzden çocuklara ve gençlere teknolojinin olumlu taraflarını kullanmaları gerektiğini anlatmaya çalışıyorum. Kitaplarımda teknolojik unsurları çok fazla işlemiyorum, hikayelerim bu dünyadan çok farklı, bambaşka bir dünyada yaşanıyor ve ben çocuklara o dünyanın kapılarını açıyorum.

Sosyal medyanın ve dijital dünyanın çocuk ve gençlerin okuma alışkanlıklarına olan etkisini nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu durumu avantaja çevirmenin yolları var mı?

Sosyal medya düzensiz bir alan ve aşırı derecede kirli, günümüzde daha çok pazarlama üzerine gelişim gösterdiğini düşünüyorum ve bunu çok olumlu bulmuyorum. Sosyal medya farklı bir dünya ve orada kaybolmamak kolay değil. Ancak her şeyin farkında olan bireylerin içinden kolayca çıkabileceği bir labirent. Nitekim bizler de kitaplarımızı tanıtmak ve okuyucular ile iletişim kurmak için sosyal medya kullanmak durumundayız ve gençlerin okuma alışkanlıklarını da farklı etkileyen bir platform olduğunu görmekteyiz. Günümüzde içerik bakımından boş fakat sağlam reklamlar yapılarak gençlere enjekte edilen bazı kağıt tomarlarının bu platformlarda ciddi bir şekilde beslendiğini görmek üzücü.

Kitaplarınızda işlediğiniz temalar ve karakterler genellikle genç okurları derinden etkiliyor. Sizce bir yazar, gençlerle nasıl bir bağ kurmalı?

Onlar gibi düşünmeliyiz ve onlara çok uzaklarda olmadığımızı hissettirmeliyiz, gerektiğinde fikir alışverişinde bulunmalıyız asla kendimizi onlardan üstün görmemeliyiz.

Âdettendir sorulur. Melike Melis kimdir? Kendini en iyi nasıl ifade eder? Hangi yönünü daha çok sever, hangisinden uzak durmaya çalışır? Kimleri okur, kimleri dinler?

Melike Melis Disleksik bir bireydir. Çocukluğumdan beri “başaramazsın, yapamazsın” dediler. Aslında yazma serüvenim de böyle başladı. Benim için kendimi ifade etmek o kadar zordur ki ne zaman kendimi ifade etmem gerekirse paniklerim, bazen bu panikler belki de beni başarıya götüren unsurlardı.

Çocuk ve gençlik kitapları yazarı olarak, edebiyatın genç bireylerin kişisel gelişimine olan katkısı hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Bir topluluk düşünün burada beş kişi olsun, bunlardan biri bir kitap okumuş olsun sizce durum ne olur? İşte o kitap okuyan kişi diğerlerinden bir adım öndedir, bunu iki yaptığınızda iki kişi öne çıkar ve bunlar kitap hakkında konuşmaya başladığı zaman diğer üç kişi onları boş gözle izleyecektir. Bu basit bir kuram ama gerçek bu, okuduğun sürece her şey değişmeye başlar, bir süre sonra kendinizi farklı bir çevrede ve hatta farklı bir dünyada bulursunuz.

Çocuk edebiyatı üzerine düşündüğümüzde, Türkiye’deki çocuk ve gençlik kitaplarının dünyadaki diğer ülkelerle karşılaştırıldığında nasıl bir yerde olduğunu düşünüyorsunuz?

Ülkemizde aslında bu alanda çok geri olduğumuz kanaatinde değilim, çocuk edebiyatı alanında güzel çalışmalar var fakat yapısal sorunlarla yüz yüze olduğundan bunu olumlu kullanma sorunları yaşıyoruz. Batı bunu iyi kullanıyor ve gerektiğinde ciddi yatırımlar yaparak önemli teşvikler ile okuma seviyesini yükseltiyor ayrıca sinemaya da aktararak bazı kitapların milyonlara ulaşmasını sağlayabiliyor. Hikaye bakımından üstün konumda olmamıza rağmen bunu etkili kullanamıyor ve geride kalıyoruz.

Yazar olmanın yanı sıra bir pedagojik bakış açısına sahip olmanın size sağladığı avantajlar neler?

Çocukların hayal dünyalarına inebiliyorum, onlara başka bir dünyadan, başka bir boyuttan, mesajlar verebiliyorum. Onların duygu, durum ve psikolojisini kötü yönde etkileyecek unsurlara özenle dikkat ediyorum. Kitaplarımda asla “ölüm, karamsarlık ve umutsuzluk gibi konulara yer vermiyorum. Bütün çocuk kitapları yazarlarının da buna dikkat etmesi gerektiğini düşünüyorum.

Kitaplarınızı okuyan ebeveynler ya da öğretmenlerden nasıl geri dönüşler alıyorsunuz? Bu geri bildirimler yazma şeklinizi etkiliyor mu?

Okuyucularım ve ebeveynlerinin bana geri dönüşümleri çok güzel ve bu da bana doğru yolda olduğumu gösteriyor. Ve en önemlisi eleştirilere açık bir insanım bu beni daha iyiye taşır. Öğrencilerimle de fikir alışverişinde bulunuyorum bu durum onların hayal dünyalarını anlamam da daha etkili oluyor.

Eğer sadece bir cümleyle tüm okurlarınıza bir mesaj verecek olsaydınız, ne söylerdiniz?

Bir çocuğun gülüşüne sakladığım bir saklambaçtı hayat, sobelenmek güzeldi her gülüşünde.

 Röportajlarımdaki klasik sorularımdan biridir. Size de sormalıyım. Elinizde sihirli bir değnek olsaydı ne yapardınız?

Bu klasik soruya klasik ve içten bir cevabım var; bu dünyayı çocukların yönetmesini isterdim, en saf, en masum, en yalın duygularla.