1986’daki Çernobil nükleer felaketinin ardından oluşturulan yaklaşık 30 kilometrelik yasak bölge, bugün dünyanın en radyoaktif alanlarından biri olarak kabul ediliyor. Ancak araştırmacılara göre insanların bölgeden çekilmesi, vahşi yaşam için beklenmedik bir sığınak oluşturdu.

13 farklı yabani tür tespit edildi

Almanya’daki University of Freiburg öncülüğündeki araştırma ekibi, 2020 ve 2021 yıllarında kuzey Ukrayna’daki yaklaşık 60 bin kilometrekarelik alana kamera tuzakları yerleştirdi.

Araştırmada kızıl geyik, karaca, boz ayı, kurt, Avrupa vaşağı, yabani domuz ve Przewalski atı dahil 13 yabani tür görüntülendi.

En yoğun yaşam Çernobil bölgesinde

Kayıtlara geçen toplam 31 bin 200 hayvan görüntüsünün yaklaşık 20 bine yakını doğrudan Çernobil Koruma Alanı’nda elde edildi. Bilim insanları, özellikle birbirine bağlı büyük koruma alanlarının hayvan çeşitliliği açısından kritik rol oynadığını belirtti.

Araştırmacılar, özellikle geyik ve büyük memelilerin insan faaliyetlerine karşı hassas olduğunu, insanların bölgeye giriş yaptığı dönemlerde gözlemlerin azaldığını aktardı.

Doğa, insan baskısı azalınca toparlanıyor”

Bilim insanları çalışmada radyasyonun canlılar üzerindeki etkisini incelemek yerine, insan faaliyetlerinin ortadan kalkmasının ekosistem üzerindeki sonuçlarına odaklandı. Sonuçlar ise insan baskısının azalmasının vahşi yaşamı belirgin biçimde desteklediğini gösterdi.

Araştırmacılar, koruma alanlarının uzun vadede büyük hayvan popülasyonlarının sürdürülebilmesi açısından önemli olduğuna dikkat çekti.

Bilim insanları, Çernobil Yasak Bölgesi’nde (CEZ) yaşayan 116 sokak köpeğinden kan örnekleri topladı ve çevredeki diğer köpeklerden genetik olarak farklı iki farklı popülasyon buldu .

Bu, onların bu toksik ortama uzun süreli maruz kalmaya dayanacak şekilde adapte olduklarını ve bu çorak arazide gelişmeye devam etmelerinin nedenini açıklayabilir.

Köpeklerin genetik süper güçlerini nasıl geliştirdiklerini anlamak, yalnızca köpeklerde değil aynı zamanda insanlarda da çok sayıda çevresel tehlikenin bulunduğu son derece toksik bir ortamda yaşamanın sağlık üzerindeki etkilerini daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir.

Çernonil’de yaşayan 900 dolayında sahil köpeği olduğu; bir çoğunun Çernobil sakinlerinin toplu tahliyesi sonrasında geride bırakılan evcil hayvanların torunları olduğu tahmin ediliyor .

Columbia Üniversitesi’nde çevre sağlığı bilimcisi olan Norman J. Kleiman, bu zorlu ortamda yaşamanın köpeklerin genetiğini nasıl etkilediğini araştırmak üzere bir araştırma ekibine liderlik etti. Zira yaşam alanlarını kirleten veya yok eden felaketler, yaban hayatını olumsuz çevresel değişikliklere uyum sağlamaya zorlayabilir.

Kendisi ve meslektaşları, Çernobil Nükleer Santrali civarında ve 16 kilometre uzaklıktaki Çernobil Şehri’nde insancıl bir şekilde yakalanan 116 ‘yarı vahşi’ köpekten kan örnekleri topladı.

Daha sonra kan örnekleri DNA çıkarımı ve analizi için ABD’ye götürüldü ve köpeklerin benzersiz genetik yapısı ortaya çıkarıldı.

Kleiman yaptığı açıklamada , “Bir şekilde, iki küçük köpek popülasyonu o son derece zehirli ortamda hayatta kalmayı başardı” dedi . 

‘Bu köpeklerdeki popülasyon dinamiklerini sınıflandırmanın yanı sıra… kronik olarak birden fazla çevresel tehlikeye maruz kalmanın bu popülasyonları nasıl etkilemiş olabileceğini anlamak için ilk adımları attık.’ 

Kendisi ve meslektaşları bulgularını Mart 2023’te  Canine Medicine and Genetics dergisinde yayınladılar .

Bu arada, bir grup bilim insanı, bu toksik ortamda yaşayan mutant kurtların kansere yol açan radyasyona karşı benzersiz bir şekilde dayanıklı olduğunu gösteren bulgular sundu. 

Daha sonra, Çernobil yakınlarında yaşayan mutant siyah derili Doğu ağaç kurbağalarını inceleyen bilim insanları, bu canlıların mutant olmayan yeşil ağaç kurbağaları kadar uzun yaşadıklarını keşfettiler.

Bu, yasak bölgenin tekrar insan yaşamına uygun hale gelebileceği anlamına gelebilir.