Çanakkale’den başlayıp Güney ucuna kadar bölgede plansız yapılaşma, maden aramaları, ruhsatlı veya kaçak maden ve taş ocakları olmazsa olmazı orman yangınları Ege kıyılarını yiyip bitiriyor.

KIZILBÜK KOYUNDA YENİ BİR KENT 

Şimdi burada bazı örnekleri verelim. İlk durağımız Marmaris’in Kızılbük koyunda yükselen artık kent boyutlarına varan otel projesi. 

Bu projenin 30 yıllık bir geçmişi var. Nasıl başladı?  İlk imzayı basan kimler?  Yıllar sonra el değiştiren otel projesinde akla ziyan yapılaşmaya neden izin verildi? 

Buradaki işçilerin ifşası olmasaydı, çoğumuzun doğanın katledilmesinden haberimiz bile olmayacaktı. 

 Şimdi inşaat öyle bir hale gelmiş ki; 10-15 katlı binalar yükselmiş, deniz doldurulmuş, binlerce ağaç kesilmiş, devlet  kurumlarının ve belediyelerin  aklı başına yeni gelmiş gibi bir oyun tezgahlanıyor.

Yapıcı şirket, “Türkiye’nin ilk yaşam konseptli, Ömür Boyu Tatil Projesi” adı altında Kızılbük’de devre mülk satışlarına başladı bile…

Marmaris’in güzelim koyunda adeta bir kent yükselirken bu zamana kadar yetkililer uykuya daldı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı şimdi belediyeden buranın yıkılmasını istiyor. Akbelen Ormanı’nda ağaç katliamına direnen köylülerin üzerine jandarmayı süren, dozerlerin güvenliği sağlayan iktidar, Kızılbük koyundaki yapılaşmanın durdurulması için belediyeye yazı gönderiyor. Buranın yıkılmasına belediyenin bütçesinin yetmeyeceğini çok iyi biliyorlar. 

Kızılbük koyunda 30 yıldır Ankara’daki güç odakları sorumlu. Bu pisliği temizlemek onlara düşer.

BODRUM VE DATÇA’DA YİNE KOY YAĞMASI

Bodrum Yarımadası’nın Tavşanburnu ile Yalıkavak yakınlarında Kesme Dağı’nda iki otel projesi için binlerce zeytin ağacı kesildi, hele Kesme Dağı adeta adının kaderini yaşadı kesilip biçilerek yok edildi.

Datça ilçesinin Bozburun mevkiindeki otel içinde çalışmalar hız kazandı. Otelin yapılacağı yer özel koruma alanının içinde kalıyor. Yöre halkı şimdi çıkacak ÇED raporunun sonucunu bekliyor. 

Koylar ya otel ya da marina adı altında zincirleme bir beton yığınına dönüşüyor.

Ülkenin ormanlarını, yaylalarını, bereketli ovalarını imara açtılar. Plansız ve vahşi maden ocakları ve aramalarla Anadolu’nun altı üstüne geldi.  Ekonomi ve siyasetteki yaralar elbet sarılır, bu toprakların yarası nasıl sarılacak? Muhalefet partilerinin bu yağmaya karşı nasıl bir eylem planı var? Merak edenler bir araya gelsin… 

İZNİK’TEN GELEN ÖNEMLİ NOT

Geçen hafta Bursa’nın İznik ilçesinin tarihsel önemini anlatan bir yazıyı kaleme almıştım. Yazıda İznik’in Hristiyan dünyası için önemini vurgularken, kutsal kitapları İncil’in ilk baskısının burada yapıldığı anlatmıştım. Resmi İncil diyebileceğim bu belge 1700 yıl önce kabul edilmişti.  Yıldönümü için Papa’nın bile geleceği konuşuluyordu. Ancak bizde bu konuda ‘tık’  yoktu. Ne devlet, ne yerel yönetimler, ne de İzniklilerin bir çalışmasını duymadık. Oysa ki; tanıtım için büyük fırsat vardı. Biz tırıvırı meselelerle uğraşırken, bir topu daha taca atıyorduk.

Yazıda yok oluş sürecine giren İznik Gölü’nden de bahsettim. İşte Rıfat Bilir adlı okurumuz, önemli bir not gönderdi Bilir, kısa notunda şöyle yazıyor; 

“Her haber yapan İznik Gölü kuruyor bilinçsiz tarımsal sulama diyor. Bende çiftçiyim sulama yapıyorum bizim taraf komple damlama sulama yapıyor esas gölü kurutan CARGİL…Gübre fabrikası ve diğer fabrikalardan bahsedin…  Tarım olmazsa aç kalırız.  Çiftçi sadece yaz aylarında üç ay sulama yapıyor. fabrikalar 12 ay su çekİyor.”

Rıfat Bilir’e uyarısına teşekkür edelim, çevresine ve tarihine sahip çıkan İzniklilere selam olsun diyelim.

Cengiz ERDİL

Bu seçimlerin yalnız adamının Ekrem İmamoğlu olduğu konusunda herkes hem fikir… İktidar devletin tüm imkanları, atanmış bakanları ve de zirvedeki zat ile İstanbul’a yükleniyor.  Bu durum 18 artı 1 şeklinde formüle ediliyor. ‘18’ devletin topunu tüfeğini temsil ederken;  ‘1’  Ekrem İmamoğlu oluyor.  Strateji ve taktiği satranç tahtasına dökerseniz, siz işin içine muhalefet partilerini ve de  CHP içindeki küskünleri de piyon olarak dizebilirsiniz.

Bizim insanlarımız mazlumu ve yalnızı sever… Bu toprakların tarihi; işgalciye, beylere veya sevenleri ayıran güçlülerle mücadele veren çilekeşlerin; efsane ve öyküleriyle harmanlanmıştır.

İmamoğlu’nun arkasında sessiz yığınlar var mı?

Bunu TÜİK VE ENAG verileri üzerinden yorumlayalım.

Malum; üç dört yıldır yüksek enflasyonun pençesi altındayız, hayat pahalılığı, anormal fiyat artışları kasıp kavuruyor.

Devletin Türkiye İstatistik Kurumu TÜİK’e göre, enflasyon yüksek ama çokta yüksek değil!  İçinde uzmanların olduğu Enflasyon Araştırma Grubu ENAG’ın verilerine bakarsak, dünyada fiyat artışlarında Türkiye en üst sırada…

Mesela; TÜİK’e göre 2023’te yıllık enflasyon ise yüzde 64,77 oldu. Bu, Türkiye’de son 22 senenin en yüksek yıllık enflasyon oranı. ENAG’a göre ise bu oran yüzde 127,21 idi. Çarşı pazardaki fiyatlar bu yıl da yükselişini sürdürüyor, uzmanların dediğini bakarsak, seçimden sonra asıl bomba patlayacak. Vergiler artacak, fiyatlar daha yüksek bir yerde belki duracak ama ücretler yerinde sayacak.

Bu seçimde oy dağılımı TÜİK ve ENAG verilerine benzer, tercih ENAG’dan yana olursa; iktidar fena halde çuvallar.

İşte o zaman terazinin bir ucunda erken seçim olur, yok eğer TÜİK galip gelirse; terazinin diğer ucunda yeni bir Anayasa referandumu var demektir.

Yerel seçimin genel seçim havasında geçmesinin nedeni iktidarın paçasının tutuşmasıdır.

Demirel’in ‘Boş tencere iktidarı devirir’ sözü siyaset sosyolojisinin kurallarından biri.

Ancak burası Türkiye… Kurallar ve kitapta yazılı olanlara fazla dalarsanız yanılma ihtimaliniz de var…

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 27 Mart 2024

Yazarın Tüm Yazıları

Doğal afetler bu gezegenin kaderi, dünyanın dört bir yanında sel, yangın ve depremlere yüzyıllardır alıştı insanlar. Neler yapılacağı konusunda evrensel bir kültürün geliştiğini biliyoruz.  Önemli olan felakete karşı nasıl durdukları ve sonrasında ne yaptıkları.

Bazı ülkeler felaket sonrası sınıfı geçiyor, bazıları kader diyerek yerinde sayıyor. Maalesef biz ikinci gruptayız.

İki büyük deprem yaşayan Maraş- Hatay hattında enkaz kaldırma rezaletlerini duymayan kalmamıştır herhalde. Sağlam konutlarını üzerine yıkılan harap binalar, enkaz kaldırma sırasında yaşanan can kayıpları, moloz yığınlarıyla yok edilen tarım alanları, zeytinliklerde dolu vadilerin molozlarla doldurulması, depremi bile bile yine fay hatları üzerine yapılan konutlar… Say say bitmez.

Bilimi önlerine serenlerin hesaplarına göre, deprem bölgesinin tam anlamıyla ayağa kalkması için önümüzde 50 yıl varmış… Tarımı ve sanayii zarar gören bir büyük coğrafyadan söz ediyoruz.

İşte iki büyük depremden sonra da geride kalan molozların çıkardığı bir büyük sorun da ASBEST…

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, asbest birinci derece kanserojen madde. Ülkemizde ve Avrupa’da yasaklı maddeler arasında ilk sırada.

Ve asbest deprem bölgesinden çıkarılan molozlar arasında da bulunuyor çünkü eski yapılarda asbest kullanılmıştı.

Ancak ne molozlar kaldırılırken ne de dökülürken kontrolden geçirilmiyor. Ayrıca döküm alanlarındaki toprağın verimli olup olmadığı, asıl önemlisi geçirgenliği kontrol edilmiyor.

Bölgede öncelikle tarım sektörünün canlandırılması gerektiğini gün gibi ortadayken, tarım alanları moloz döküm sahası veya yeni konut alanı olarak gündeme geliyor.

Uzmanlara göre, moloz döküm sahaları belirlenirken sızdırmasız zeminlerin tercih edilmesi, yer altı ve üstü sularla temastan mutlaka kaçınılması gerekiyor.

Şimdi geldik, önemli bir rapora…

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, 6 Şubat depremlerinden etkilenen Hatay için inşaat ve yıkıntı atıklarında asbestin incelendiği teknik raporunu yayımladı.

Çalışmada, Hatay Serinyol, Antakya, Samandağ, Yeşilköy ve Defne’de depolama alanlarından, bina enkazlarından, yerleşim alanlarından, toprak yüzeyinden ve çalışma sırasında kullanılan aracın üzerinden toplam 45 adet katı ve toz numunesi alındı.

Raporda şu saptama yapılmış;

“Bölgede toz ve asbest riskinin bu kadar büyük olmasının başlıca nedeni, depremin yaşandığı 6 Şubat tarihinden bu yana, atık yönetim uygulamalarında yapılan hatalardır. Hafriyat depolama alanı yer seçimi, asbestli malzemeler dahil olmak üzere tehlikeli atıkların ayrıştırılmadan depolama alanlarına taşınması, bölge genelinde sulama faaliyetlerinin neredeyse hiç yapılmaması ve atıkların taşınması sırasında kamyonlarda tozumayı önleyici bir önlem alınmaması bu hataların başlıcalarıdır.”

Bir tarım coğrafyasının ülkenin elinden kayıp gitmesi herhalde buna denir.

Hatay zeytini de yakında sadece albümlerde yer alacak.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 22 Ekim 2023

Yazarın Tüm Yazıları

Çok güzel bir laf değil mi? Üstelik ülkemizde Anayasa ile teminat altında… Ancak Anayasa delik deşik olalı çok oldu. AKP iktidarları döneminde özellikle Ege kıyılarında kiralanmadık alan kalmadı, buna turizmin başkenti denilen Antalya kıyılarını da eklemek lazım.

Ülkemiz yakın dönemde bir de kum hırsızlığıyla tanıştı. Salda Gölü kumları ve dünyanın örnek gösterdiği Patara Plajının kumları çalındı. Hem de kamyonlarla lüks otellere taşındı. Okluk Koyundaki yazlık saraya da bu kumların taşındığı ve suni plajlar oluşturulduğu iddia ediliyor.

Oysa bilim insanları taşınan kumun başka bir ortama uyum sağlayamayacağını, birkaç yıl içinde yağmur ve rüzgarla havaya savrulup gideceğini söylüyorlar. Uzmanlara göre, bu işin kuralı kumu ait olduğu yerde bırakmak…

İtalya’nın Sardinya Adasında kumların korunması için gelen turistlerin bavulları bile aranıyormuş, bir yıl içinde gümrük kapılarında 200 kilogram kaçak kum ele geçirilmiş. Sıkı durun; şişe içinde kum kaçıran İngiliz turiste bin Euro para cezası uygulanmış.

Ülkemizdeki toprak ve deniz yağması konusunda uzun uzun düşündüm. Şuna inanmaya başladım!… “ Bu dünyada en fazla 80-90 yıl, bilemedin 100 yıl yaşarız.… Öbür dünyada zaten bu işleri yapamayız. Melekler asla izin vermez.

Satmışım anasını ben bu dünyanın!”

Bu Kadarı da Olmaz…

Beach işletmeciliği adı altında kıyı yağmasının en can yakıcı örneği hiç kuşkusuz Bodrum ve Çeşme’dir.

Soygunun boyutları o kadar abartılmıştır ki; ‘loca’ adı altında görgüsüzce oluşturulmuş tül perdeli plaj odalarının günlüğü 10 bin liraya varabilmektedir. ‘Kolay kazan kolay harca’ bu ilkeyi hayata geçirenlerin sayısı artık bu plaj localarını doldurmaya yetiyor ülkemizde.

Kıyıları kiraya veren yetkili devlet kurumları; Milli Emlak ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. Çanakkale Saroz’dan Antalya’ya kadar binlerce irili ufaklı kıyı bandı özel sektöre kiralandı. Kira bedelleri düşük, elde edilen gelirin yüksek olduğu bu sektörde elbette iktidara yakın şirketler var. Antalya’nın Kaş ilçesinde gördüğünüz işletmeciyle, üç gün sonra Bodrum’da karşılaşırsanız; şaşırmayın…

Plajdan Plana Uzanan Yol

Malum Çanakkale Köprüsü’nün devreye girmesiyle Kuzey Ege’nin çevresi değişecek. İktidar şimdiden hazırlığa başladı, Balıkesir-Çanakkale illeri 1/50000 ölçekli Bütünleşik Kıyı Alanları Planı’nı devreye soktu. Çanakkale’nin 710, Balıkesir’in ise 646 kilometre sahil bandı var. Planın uygulanacağı alanın yüzde 66’sında tarım yapılıyor.

Öyle böyle değil; ülkemizin en verimli alanlarından söz ediyoruz. Ünlü Ezine peynirinin bu alanda üretildiğini söylemem yeterli herhalde. Ayrıca; Bozcaada ve Gökçeada gibi korunmaya muhtaç iki adamız da yeni planın içinde.

Çanakkale Boğazı’na yapılan köprü imar hareketlerini acayip hızlandıracak. Çevrecileri ‘yağma planı’ dedikleri yeni düzenleme bunun ön hazırlığı.

Bu plan plajların kiraya verilmesinin de ötesinde bir düzenleme içeriyor. Başlangıç noktası Çanakkale Köprüsü ayakları. Planın Güneye olan yolculuğunu durdurmak zor olabilir. Bunu neden diyorum? İstanbul’da köprülerin çevresine bakmak yeterli olur sanırım.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 19 Eylül 2021

Yazarın Tüm Yazıları

Türkçemiz ilginç bir dil… Bazı sözcüklerin, cümlelerin çoklu ve zıt anlamları var. Mesela; dibe vurmak! Ümit Yaşar Oğuzcan bir şiirinde dibe vurmayı, o kent soyluluğuna yakışır yalnızlığıyla şöyle kaleme almış; “ Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın”

Dibe düşmek, dipte kalmak artık batmanın da ötesinde karanlık, umutların kırıldığı alemde çaresiz kalmaktır. Ümit Yaşar’ın merdiven beklentisi belki vardı, belki yoktu. 17 yaşındaki oğlunun intiharından sonra asla toparlanamayan şair için merdivenin pek bir anlamı kalmamıştı herhalde.

Diptekilerin jargonu farklıdır. Oradakiler merhametli insanlara “Adamın dibisin”derler… Dipte olmanın bilinciyle mekana sahip çıkmanın dile vurmuş hali…

Gençlerin haykırış alanı sosyal medyaya baktığınızda, dibe vurma konusunda anonim hale gelmiş sözlerle karşılarsınız. “ Dibe vurmanın en güzel hali ne biliyor musun? Düşecek başka yer kalmıyor, mecburen ayağa kalkıyorsun” İşte bu kadar…

Dibe vurmanın bin bir türlü hali var ama çoğu tamamen duygusal! Parasızlık, işsizlik, açlık falan…

Onca Yoksul Varken…

Türkiye’de dibe itilen, diplerde yaşayanların sayısı az değildir. ‘Yoksulluk, açlık kalmadı’ diyen gözleri tamamen kapalı devletlüler gördü bu ülke. Peki; ‘Porsiyonları küçültün’ lafı nereden çıktı? Bu söz yoksulluğun saray kapılarına dayandığını, bunu da önce evin hanımının gördüğü, kendine göre bir pasta kavramı(!) geliştirdiği anlaşılıyor.

Dibe vurmak neyse; bir de ‘tavan yaptı’ deyimi var malum. İşsizlik, pahalılık, tarım ürünlerinde azalma, zamlar ve daha yüzlerce hayata dokunan her şey tavan yaptı. Bunlara hukuksuzluk, adam kayırma, yolsuzluğu da ekle… Tavan da dayanmıyor, yakında delinecek demektir.

Tavan ve dip… Zıtların kardeşliği gibi bir şey.

Dönelim diptekilere. Yıllar önce NTV’de yayınlanan Oğuz Haksever’in “Ve İnsan” programına haber röportaj dosyaları hazırladım (Bence Tv tarihimizin en iyi programlarından biriydi)

Kış aylarında sokak insanlarının barındırıldığı bir spor salonunda röportajlar yapıyorduk. NTV’nin deneyimli kameramanı görev dönüşünde kulağıma eğilerek şöyle demişti; “Abi, bizim kanal yönetimi yoksulluğu, ezikliği sevmez.”

Doğrusu şaşırmamıştım… Merkez denilen medyanın Özal’dan etkilenip ‘zengini seven’ sahip ve yöneticilerini biliyorum, çıkardıkları gazete, dergi ve tv’lere bakınca tanıyorsunuz onları. Medya neden bu halde? Sorusunun da yanıtı 30 yıllık medya tarihimizde saklı…

‘Master şef’ adlı ilgi gören bir TV programı var, katılanlar pandemiden işsiz kalmışlar ama ‘dibe vurdum’ demiyorlar, beş yıldızlı yemeklerin yapıldığı yarışmada çok pembe bir tablo çiziliyor. Kurgusal bir cambazlık var yani ortada…

Diptekileri görmek için sur diplerine, köprü altlarına gitmeye gerek yok. Dibe vurmak ikiye ayrılır sonra deniz dökülür! Birincisi sürekli dipte kalanlar, ikincisi günübirlik dibi bulanlar… İki kolun arasındaki deltada kalanlar biraz yırtmış vaziyettedir ama bir taşkın halinde onlar da dibi boylar.

Sürekli dipte kalanlar çaresizler, umutsuzlar olarak kayıtlara geçer. Günübirlik dibe vurma ise bir insanlık halidir. Her insanın başına belli bir şekilde gelir. Merdiveni ya başkası atar çıkarsın veya çıkış ipini tek başına örersin.

Dipler deltasında büyük hayaller vardır ama gerçekleşme olasılığı Demirören sayısal lotosu kadardır! Küçük, küçücük hayalleri ise anlar belirler.

Bugünler Ege’de çok fırtınalı geçti. Olta balıkçıları denize açılamadı mesela.

Beş gündür fırtınanın dinmesini bekleyen, motorsuz teknesinden denize bakan balıkçı dostum için dipten çıkmanın hali topu topu beş kilo balık avlayabilmekti.

Önemli olan dipten tavana bakıp; enseyi karartmamak.

Bir bayram yazısı yazayım dedim.

Dipten gelen dalgaya yakalanıverdim.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 18 Temmuz 2021

Yazarın Tüm Yazıları

Dünyada her şeye kılıf uydurup kazananlara ‘iş bitirici’ deniyor. Dünyanın kıt kaynaklarını yok edip heba etmenin bin bir türlü yolu var. Doğrusu azınlığın azınlığı sayılabilecek bu kişiler yollarını pek rahat buluyorlar. Tabii kendi aralarında paslaşarak, yardımlaşarak… “Gör beni göreyim seni”… Siz anladınız durumu.

Denizleri, göl kıyılarını, ormanları turizm yatırımı altında betona boğanlar sorunlar artınca yeni bir yatırım kolu bulmuşlar. Adına da ‘Ekoturizm’ demişler. Kabaca, evde emekli hayatı yaşıyorsun ama küçük bahçende de tarım yapıyorsun… Veya bir köy evinde, pansiyonda kalıyorsun, yerel halka yakın oluyorsun, doğada yürüyorsun, ot, çiçek topluyorsun falan…

Ekoturizme doğayla barışık yaşama sanatı da denilebilir. Bu sistemin iyi örnekleri var dünyada. Hukuk ve adaletin olduğu, öyle her yere kolay kolay kazma vurulmadığı ülkelerde başarılı örnekler çıkıyor. Norveç, Finlandiya, İtalya, hatta turizm yüzünden betona gömülen İspanya’da olduğu gibi. Bizde de ekoturizm yatırımları son yıllarda arttı. Ancak doğayla barışmıyoruz, tam tersi sırtımızı dönüyoruz. Bizdeki ekoturizm alanları daha çok site ve villa
yapımına ayrılmış. Doğru dürüst yapan varsa hakkını yememek lazım elbette.

ÇEVRECİLERİN TEPKİSİ

Çanakkale Boğazı’nda yapımı süren köprüyle birlikte bölgede imar hareketlerinde aşırı bir hareketlenme olduğu çok açık. Kuzey Ege’de maden aramalara, termik santral projelerine karşı çıkan çevreciler, ekoturizm adı altında yapılan imar planlamalarının tarım alanlarını yok edeceğini, halkı yerinden edeceğini savunuyor.

Kuzey Ege’nin nabzını tutan arkadaşım Cem Tüzün’den bu konuyla ilgili bir mektup var. CHP üyesi olan Tüzün bu konuda partisini de eleştiriyor. Tarım alanlarının AKP ve CHP’nin işbirliğiyle yapılaşmaya açıldığını savunan Tüzün mektubuna “Yine bir kirlenmeyle, yozlaşmayla, yolsuzlukla ve talanla karşı karşıyayız” diye başlıyor.

Tüzün şöyle devam ediyor;
“Kuzey Ege’de tarım alanlarını ucuza kapatıp, Ekoturizm yalanıyla imar rantı yaratma girişimcileri, sağdan, soldan her partide bulunuyor. Tarım alanlarını gözden çıkarma yani marjinal tarım alanı ilan etme yetkisi AKP’de… İlgili kamu kuruluşlarından uygun görüş temin etme işi yine AKP’de… Sözde ekoturizm alanlarını İl Genel Meclislerinde onay verme işi son yerel seçim galibi CHP’de…” Bölgede, tarım alanlarının imara açılması için 396 başvuru olmuş,125’nin planı onaylanmış,12’si de inşaat ruhsatı almış.

Cem Tüzün mühendislik bilgisiyle tarıma olan merakıyla çevresindekilere yardımcı oluyor, doğa sevgisini, bölgenin tarımsal potansiyelini ve tarihi önemini anlatmaya çalışıyor. Termik santral inşaatları ve maden ocaklarına karşı mahkeme mahkeme dolaşıp bir grup arkadaşıyla hukuk mücadelesi yürütüyor. Cem Tüzün’ün Babası rahmetli Metin Tüzün de CHP’nin efsane milletvekillerindendi. Bir döneme damga vurmuş emekçi dostu milletvekiliydi. Cem Tüzün’ü çiftçisi, köylüsü, kentlisi tanır. Çocuğa sorsan yerini gösterir, yeri belli, yurdu belli. CHP, Kuzey Ege’de neler döndüğünü bilmek istiyorsa üyesi Cem Tüzün’e sorabilir.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 21 Mart 2021

Yazarın Tüm Yazıları

Bazı insanların değeri geç anlaşılırmış. Geçtiğimiz günlerde kaybettiğimiz Anadolu sevdalısı Şadan Gökovalı da böyle bir aydınımızdı. Yerel ile ulusalı, ulusal ile evrenseli birlikte değerlendirmeye çalışan hem yazar hem de öğretim üyesiydi Gökovalı.

Anadolu’nun ama özellikle Ege’nin her şeyini bilen adamdı Gökovalı. Bu bölgeyi günün 24 saati yaşayan, araştıran, öğrenen ve öğreten bir gazeteci ve öğretmendi. Ege’nin her bir yanını bilir, bilmeyenlere de yolunu gösterirdi. Mavi yolculuğun mucitleri Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir ve Azra Erhat’ın evladı olarak görürdü kendisini,… Onları saatlerce anlatmayı severdi. Balıkçıyla tanışmasını anlatırken, uzun uzun güler, “ O söyler veya el yazısıyla yazar, bende daktiloyla kağıda aktarırdım, bu uzun yıllar sürdü” derdi. Düzenli olmayan Balıkçının dağınıklığını toparlayan kişiydi Gökovalı. Azra Erhat’ın dünya çapında bir araştırmacı olduğunu ancak ülkede kıymetinin bilinmediğini anlatırdı. Erhat’ın bölgedeki arkeolojik araştırmalara yaptığı katkılardan söz ederdi.

Şadan Gökovalı, Halikarnas Balıkçısı’nın eserlerini bizlere kazandıran, Ege’nin gizli kalmış hazinelerini tanıtan, ancak meraklısı olmayanlar dışında pek de tanınmayan bir yazarımızdı. Popüler olmanın derdinde olmayan Şadan Gökovalı, soyadını da yaşadığı topraklardan almıştı. Muğla Gökova doğumluydu. “ Babam efsanevi bir muhtardı. Beni kasabamda hala muhtarın oğlu Şadan diye bilirler” derdi. 83 yıllık ömrü, yine çok sevdiği İzmir’de tedavi
gördüğü hastanede noktalandı.

REHBER VE ÖĞRETMEN

Şadan Gökovalı’yı 90’lı yıllarda tanıdım. Bodrum Sualtı Müzesi’nde antik bir gemi için yeni bir bölüm açılmıştı. Kendisiyle röportaj yapmış, uzun uzun konuşmuştuk. Daha doğrusu o ders vermiş, ben dinlemiştim. Aynı zamanda bir turizm rehberiydi Gökovalı. Özellikle Ege’de antik alanlara, koylara geziler düzenlerdi. Sonraki yıllarda da Bodrum’dan bir tekneyle Gökova’ya açılmış, güzelim masmavi koyları, koyların bilinmeyen öykülerini dinleyerek Akyaka’ya varmıştık.

Burası Şadan Gökovalı’nın çocukluğunun geçtiği mekanlardı. Azmak Deresiyle buluşan balıkçı köyünü anlatırken daha bir heyecanlıydı. Ulalı bir marangoz ve şair olan Nail Çakırhan ve Arkeolog eşi Halet Çambel’den bahsederken, yerelin nasıl ulusal bir kimlikle evrensel kültüre katkısını bir öğretmen gibi anlatmıştı. Şadan Gökovalı, Ege için tarım ve turizm sektörünün iç içe olduğu bir kalkınma modeli arayışındaydı. Ömrü boyunca bunun için çaba harcadı. Ege’nin yanı sıra Anadolu’nun tüm değerlerini öğretmek için öğrencileri için turlar düzenledi, şanslı öğrenciler bilgiyi yerinde ve en iyi uzmanından aldılar. Tanıtıma dışarıdan değil, içeriden başlanmasını savunuyordu. Gökovalı, yurtdışı tanıtımlar için para harcanmasına karşı çıkıyordu.

“Bu toprakları yabancıya tanıtmadan önce kendimiz sevmeliyiz. Zaten gerisi gelir” diyordu. Milas Ören arasındaki termik santrallerin kurulmasına da karşı çıkmış, santrallerin tarım ve turizme büyük zarar vereceğini anlatmaya çalışmıştı.

Ege’den bir Şadan Gökovalı geçti. O da; Halikarnas Balıkçısı, Azra Erhat, Nail Çakırhan ve Halet Çambel ile aynı safta yerini aldı. Yıldızlar akıyor, kayboluyor bir yerlerde, adları ve izleri kalıyor. Hayat doğru ve güzelden yana akacaksa bu iz bırakan yıldızların takibine bağlı.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 08 Şubat 2021

Yazarın Tüm Yazıları

Denizlerimizde her şey bitti sıra deniz patlıcanına geldi. Bu Deniz patlıcanına hıyar da deniyor. Bizde tüketimi yok. Çinliler bayılıyor, kurutup suyunu içiyorlarmış. Cinsel gücü artırdığına inanılıyor, protein değeri hayli yüksek. Çin’de paketlenmiş halde çeşitlerine göre kilogramı 30 ila 150 dolardan satılıyor. Çin ve diğer Asya ülkelerinden rağbet olunca, bizde avlanmasına kontrollü (ne demekse!) izin verildi. Kontrolü av 1 ocak- 1 Haziran ayları arasını kapsıyor ve bir kota var. Bu kota aşılamıyor derlerse de inanmayın, çünkü denetimler yetersiz.

Çeşme, Didim ve Datça sahillerinde trol teknesine benzeyen teknelerle avı yapılıyor, kumluk alanlarda ve sahile yakın yerlerde yaşadıkları için avlanan tekneleri, dalan dalgıçları kıyıdan izlemeniz mümkün. Avı biraz zahmetli, hava basıncıyla kumlar temizledikten sonra dalgıçlar elleriyle Deniz patlıcanlarını topluyorlar.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2019 verilerine göre, bir yıl içinde 230 tekneyle 2 bin 500 ton deniz patlıcanı çıkarılmış, elde edilen ihracat geliri 30 milyon dolar civarında.

Denizi Temizleyen Bu Hıyar!

Deniz patlıcanına bizim balıkçımız hıyar da diyor, doğanın bir dengesi var malum. İşte bilim insanları hesap yapmış; bir deniz patlıcanının 150 ton dip kumlarını temizlediği ortaya çıkmış. Yani, İzmir, Muğla ve Aydın’ın koy ve körfezleri biraz daha temiz ise bunda deniz patlıcanlarının da katkısı var.

Bizde bilinen bir olaydır; bir şeyin değeri artarsa; kökü bitene kadar yok edilmesi için her şey yapılır. Deniz patlıcanının başına gelen de budur. Bu yıl Deniz patlıcanı avı için izin alan tekne sayısının 400’e çıktığını burada belirteyim. Neredeyse yüzde yüz artış var. Didim Sivil Gelişim Platformu, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın deniz patlıcanı avına izin veren genelgesinin iptali için imzalar topladı ama sonuç alamadı. Çevreciler de Aydın İdare Mahkemesi’ne başvurdular ve bakanlığın genelgesinin durdurulmasını istediler.

Platformun açıklamasında şöyle deniyor;

“Geçmiş yıllarda, Çeşme, Didim ve Datça’da Deniz patlıcanı avına izin verilmiş, ortaya çıkan kirlilik yıllarca sürmüştü. Bu genelge doğal dengeyi bir daha bozacak. Bölge balıkçığını ve turizmi olumsuz yönde etkileyecektir.” Bu topraklardan dünyaya yayılan buğday ve mercimeği ithal eden AKP iktidarı bunu dikkate alır mı? İhracatta ‘ürün çeşitlenmesi’ uydurmasıyla deniz patlıcanlarının kökünün kurutulmasının önüne geçer mi? 80’li yıllardan beri dolar deyince; gözleri dolu dolu olanlardan çok çekti bu ülke.

Orkinos Bitti, Sırada Deniz Patlıcanı Var

Şimdi çok değil, 20-25 yıl önceye gidelim, denizlerimizde Orkinos Balığı bol avlanırdı. Halkımızın ‘ton’ dediği bu balığa Japonların ilgisi ünlü suşilerinden dolayı malum. Artık Orkinos kalmadı denizlerimizde. 80’li yılları hatırlıyorum, İstanbul Kumkapı Balıkhaline sabah saatlerinde her biri 80 kilogramı bulan onlarca Orkinos getirilirdi. Boğazda bile görülen Orkinoslardan artık kalmadı. Avlanan ‘tombik’ denilen yavruları da deniz çiftliklerinde büyütülüp Japonya’nın yolunu tutuyor.

Kocaman Orkinoslardan minicik deniz patlıcanlarına geldik. Vahşi avcılık, sonunu getirene kadar deniz ürünleri avcılığı bu ülkenin kaderi midir? Karadeniz’de Hamsi azlığı bile Yunuslara bağlanıyor, yıllarca okyanus tipi teknelerle adeta dibi tarayan dev gırgır ağlarıyla avcılık yapanlar suçu hiç kendilerinde aramıyor.
Ahh üç tarafımızı saran denizler, Ne çektiniz bizlerden yahu…

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 25 Ocak 2021

Yazarın Tüm Yazıları