Süleyman’a göre, büyük dil modelleri, gelişmiş API’ler, hafıza sistemleri ve hedef odaklı algoritmaların birleşimi, insan bilincini neredeyse kusursuz bir şekilde taklit eden sistemleri ortaya çıkarabilir. En çarpıcı yanı ise, bu sistemler gerçek anlamda bilinçli olmasa bile, insanlar tarafından öyle algılanma potansiyeli taşıyor. Süleyman, bu senaryonun “toplumsal bir psikoz riski” doğurabileceğini vurguluyor. Yani, insanlar ile simüle edilmiş zekalar arasındaki sınırın bulanması, yapay zekaya haklar veya hatta vatandaşlık gibi kavramların atfedilmesine yol açabilecek toplumsal bir kafa karışıklığına neden olabilir.

Bu derinlemesine analizlerin ışığında, Mustafa Süleyman çok net bir mesaj verdi: “Yapay zeka insanlar için üretilmeli, bir insan olmak için değil.” Süleyman, yapay zeka tasarımlarında insan gibi görünen veya davranan sistemler yerine, faydayı ön plana çıkaran ve açıkça yapay zeka olduğunu vurgulayan çözümlerin geliştirilmesi gerektiğini savunuyor. Bu yaklaşım, teknolojinin insani değerlerle uyumlu bir şekilde ilerlemesi için temel bir prensip olarak öne çıkıyor.

Toplumun bu hızlı gelişmelere henüz hazır olmadığını açıkça ifade eden Süleyman, uluslararası arenada hükümetleri ve teknoloji şirketlerini acilen harekete geçmeye çağırdı. Etik ve hukuki sınırların şimdiden belirlenmesinin, olası krizlerin önüne geçmek ve yapay zekanın insanlık yararına kullanılmasını sağlamak için hayati önem taşıdığını belirtti.

Mustafa Süleyman’ın bu uyarısı, yapay zekanın sadece teknik bir gelişim meselesi olmaktan çıkıp, felsefi, etik ve toplumsal bir dönüşümün eşiğinde olduğumuzu bir kez daha gözler önüne seriyor. Gelecekteki “bilinçli yapay zeka” senaryosuna karşı şimdiden atılacak adımlar, insanlığın bu teknolojik devrimden nasıl etkileneceğini belirleyecek.

New York’ta yapılan bir çalışma, ölüme yakın deneyimlerden sonra hayata döndürülen insanlar, kalpleri durduktan bir saat sonrasına kadar hâlâ anılara sahip olabiliyor ve etraflarında olup bitenleri anlayabiliyor.

Kalp krizinden sağ kurtulanları takip eden türünün ilk örneği olan çalışma, CPR uygulanan kişilerin yaklaşık yüzde 40’ının hatıralara, rüya gibi deneyimlere veya etraflarında olup bitenlere dair bir algıya sahip olduğunu ortaya çıkardı.

Araştırmacılar uzun süredir ölümden sonra ne olduğunu anlamak için çalışıyorlar . Bu çalışma, ölüme yakın deneyimlerin az anlaşılan dünyasına ışık tutuyor.

Araştırmacılar, bu süreçlerin ‘gerçekliğin yeni boyutlarına’ erişimi açabileceğini ve ‘bir kişi öldüğünde ne olduğuna dair sistematik bir araştırmaya kapı açabileceğini’ yazdı.

Ayrıca, araştırma bulguları, kalbi yeniden başlatmak ve beyin hasarlarını önlemek için yeni tedavilere ilham verebilir.

New York City’deki NYU Langone’da kıdemli çalışma yazarı ve yoğun bakım doktoru olan Dr. Sam Parnia şunları  söyledi: ‘Doktorlar uzun süredir kalbin oksijen sağlamayı durdurmasından yaklaşık 10 dakika sonra beynin kalıcı hasara uğradığını düşünse de, çalışmamız şunu buldu: beyin, devam eden CPR’ye kadar uzun süre elektriksel iyileşme belirtileri gösterebilir.’

‘Bu, bu anıların ve beyin dalgası değişikliklerinin, sözde ölüme yakın deneyimlerin evrensel, paylaşılan unsurlarının işaretleri olabileceğini gösteren ilk büyük çalışmadır.’

Resuscitation  dergisinde yayınlanan çalışma, Mayıs 2017 ile Mart 2020 arasında kalp krizi geçirdikten sonra ABD ve İngiltere’deki 25 hastanede hayata döndürülen 567 hastayı inceledi. Ancak yalnızca yüzde 10’dan azı hayatta kaldı.

Hayatta kalan 53 kişiden 28’iyle görüşüldü

Araştırmacılar beyin dalgası aktivitelerine baktılar ve katılımcıların belirli görüntü ve sesleri hatırlayıp hatırlayamadığını test ettiler.  Resüsitasyon sırasında hastalara kulaklık taktılar ve tablet kullanarak 10 resim görüntüleyen üç kelimeyi (elma, armut ve muz) çaldılar.

28 katılımcıdan yalnızca biri kelimelerin sırasını doğru bir şekilde hatırladı ve hiçbiri görüntüleri hatırlayamadı.

Hayatta kalan 11 kişi, yeniden canlandırılırken en azından biraz bilinçli olduklarını gösteren anılara veya algılara sahip olduklarını bildirdi. Ölçülen beyin oksijeni ve aktivite seviyelerine göre en azından bir miktar zihinsel işlevleri vardı.

Bazı hastalar polis tarafından kovalanmak ya da yağmura yakalanmak gibi rüya gibi deneyimleri hatırladı.

Bir hasta şunu hatırladı: ‘Ben [olmamam gereken bir eve gittim]. [Polis] beni yakaladı… [Evde ne yaptığımı nasıl açıklayacağımı düşünüyordum]. Sonra bir su birikintisine girdim… Su birikintisinden çıktığımda ıslanmamıştım, sanki kaldırıma karışmıştım… Bir balıkçı üzerimde deniz gecekondu şarkısı söylüyordu ve yağmur yağıyordu. ” 

Diğerleri ağrı, baskı veya işitme doktorları gibi tıbbi tedavilerini hatırladılar. 

Bir katılımcı, “Geri döndüğümde o iki elektrodu göğsüme yerleştirdiklerini ve yaşadığım şoku hatırlıyorum” dedi.

Bir diğeri şöyle dedi: ‘Birinin göğsümde bir şey yaptığını hissedebiliyordum. Gerçek baskıyı hissedemedim ama birinin oldukça sert bir şekilde sürttüğünü hissedebiliyordum. Oldukça acı vericiydi.”

Birkaç katılımcı belirli sevdiklerini gördü. “Babamı gördüğümü hatırlıyorum” dedi biri.

Bir diğeri şöyle hatırladı: ‘[Ölmüş olan] büyükannemin “geri dönmen gerekiyor” dediğini duyduğumu sandım.’ 

Hatta diğerleri parlak beyaz ışıklar gibi daha basmakalıp görüntüler gördü. 

‘Işıktan bir varlığın yanımda durduğunu hatırlıyorum. Üzerimde büyük bir güç kulesi gibi beliriyordu, ancak yalnızca sıcaklık ve sevgi yayıyordu… Hayatıma dair kısa bir bakış yakaladım ve gururun, sevginin, neşenin ve üzüntünün içime aktığını hissettim’ dedi bir hasta.

‘Her görüntü bana aitti, ama yanımda duran ya da bakan bir varlığın bakış açısından… Hayatımın sonuçları bana gösterildi, etkileşimde bulunduğum ve benim hakkımda ne hissettiklerini hisseden binlerce insan beni gördü. hayatlarını ve onları nasıl etkilediğimi anlattım.’

Araştırmacılar, bulguların ‘aynı zamanda kalbi yeniden başlatmanın veya beyin hasarlarını önlemenin yeni yollarının tasarımına da rehberlik edebileceğini ve nakil için çıkarımlarda bulunabileceğini’ yazdı.

Ekip, ölüme yakın deneyimler ve kalp durmasından sonra yeniden canlanmanın uzun vadeli etkileri üzerine daha fazla araştırma yapmayı planlıyor.