Barışın Kıyısında Yeni Bir Gerilim

İsrail ordusu (IDF), son 24 saat içinde Beyrut’un güney banliyöleri (Dahiye), Bekaa Vadisi ve Güney Lübnan’daki yerleşim yerlerini hedef alan şiddetli bir bombardıman dalgası başlattı. Bu sabaha karşı Güney Lübnan’daki kasabalar yine bombalandı. 

Lübnan Sağlık Bakanlığı, saldırılarda aralarında çok sayıda sivilin de bulunduğu en az 250 kişinin hayatını kaybettiğini, binden fazla kişinin yaralandığını duyurdu. Çok sayıda bina yerle bir olurken, altyapı tesisleri ağır hasar gördü.

İsrail tarafı, saldırıların Hizbullah’ın askeri kapasitesini yok etmeye yönelik olduğunu savunurken, ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, barış sürecinin başarısız olması durumunda “hiç görülmemiş büyüklükte bir askeri tırmanış” uyarısında bulundu.

İran’ın Tepkisi ve Hürmüz Boğazı

İran, İsrail’in saldırılarını “savaş suçu” olarak nitelendirerek sert tepki gösterdi. Bu saldırılara misilleme olarak Tahran yönetimi, küresel petrol ticaretinin ana damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerindeki kısıtlamalarını yeniden sıkılaştırdı. Boğazdan geçişlerin askıya alınabileceği sinyali, enerji piyasalarında şok dalgası yarattı.

“Lider” Yanılgısı ve Dünkü Büyük Saldırı

Dün gerçekleşen ve Lübnan savaşının en kanlı günlerinden biri olarak kayda geçen saldırılarda İsrail, başlangıçta Hizbullah lideri Naim Kasım’ın öldürüldüğünü büyük bir zafer edasıyla duyurmuştu. Ancak ilerleyen saatlerde İsrail ordu kaynakları bu bilgiyi düzeltmek zorunda kalmış; öldürülen kişinin Naim Kasım değil, onun özel sekreteri ve aynı zamanda yeğeni olan Ali Yusuf Harşi olduğu açıklanmıştı. Bu istihbarat hatasına rağmen İsrail, “Hizbullah’ın komuta zincirine ağır darbe vurulduğu” iddiasını sürdürmüş ve operasyonların genişleyerek devam edeceğini ilan etmişti.

Piyasaların Tepkisi: Belirsizlik Fiyatlanıyor

Barış umutlarının tehlikeye girmesiyle birlikte küresel piyasalar negatif bir seyir izlemeye başladı. Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı’ndaki gerginliğin etkisiyle varil başına %5’in üzerinde değer kazandı. Türkiye dahil olmak üzere gelişmekte olan piyasalarda döviz kurlarında oynaklık artarken, Borsa İstanbul ve Avrupa borsaları güne düşüşle başladı. Yatırımcıların güvenli liman olan altına yönelmesiyle altın fiyatları tarihi zirvelerine yaklaştı.

Hafta Sonu Görüşmesi ve “Lübnan” Anlaşmazlığı

Hafta sonu Pakistan’ın arabuluculuğunda gerçekleştirilmesi planlanan ABD-İran zirvesi öncesinde “kapsam” krizi patlak verdi.

JD Vance’in Çıkışı: ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile sağlanan ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını belirterek, “Bu bir yanlış anlaşılma olabilir; biz hiçbir zaman İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarını durduracağı sözünü vermedik,” açıklamasında bulundu.

Pezeşkiyan’ın Yanıtı: İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ateşkesin bölge genelini (Lübnan dahil) kapsaması şartıyla kabul edildiğini, aksi takdirde masaya oturmanın bir anlamı olmayacağını vurguladı. Pezeşkiyan, Lübnan’daki saldırıların durmaması halinde müzakere sürecinden çekilebileceklerini ima etti.

Görüşmeler İptal Olabilir mi? İsrail, ABD-İran Yakınlaşmasını Sabote Ediyor

İsrail’in Lübnan saldırıları, hafta sonu yapılması beklenen tarihi görüşmenin üzerinde kara bir bulut gibi çökmüş durumda. Analistler, İsrail’in bu hamlelerle ABD-İran yakınlaşmasını sabote etmeyi hedeflediği görüşünde birleşiyor. Eğer Washington, İsrail’i dizginleme konusunda somut bir adım atmazsa, İran’ın masadan kalkması ve bölgenin kontrol edilemez bir şiddet sarmalına girmesi kaçınılmaz görünüyor. Şu anki tabloda, hafta sonu yapılacak görüşmenin gerçekleşme ihtimali “pamuk ipliğine bağlı” olarak değerlendiriliyor.

Akşam saatlerinde İsrail, İran’ın 6 kentinde eş zamanlı saldırılar düzenlerken, doğal gaz ve petrol rafinelerini hedef aldı.

Saldırıya İran’dan sert tepki gelirken, gece yarısı İran’ın hipersonik füzeleri İsrail’in Hayfa kentine düştü. İlk belirlemelere göre 14 kişi hayatını kaybetti. 

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, günlerdir devam eden çatışmalara ilişkin “İsrail saldırıları durursa biz de dururuz” açıklamasında bulundu.

Nefes aldığımız ilk günden itibaren doğal olarak sahip olmamız gereken tüm kazanımlarımızın hala temennilerimizi süslediğine üzülerek tanık olacağız.

Olması gereken, ancak eksikliği ruh sağlığımızı bozan ideallerimizi sıralayacağız.

Akıl, vicdan ve hukukun; onur kırıcı, insanlık dışı davranışlara izin vermemesini,
Suç sayılmayan eylemlere karşı ‘’Yargı Güvencesi’’ni,
Tüm insanlık için; beslenme, barınma ve çağdaş bir eğitim hakkını,
Ekonomik, kültürel ve sosyal anlamda fırsat eşitliğini,
Her türlü ayrımcılığın, ne çeşit bir zalimlik olduğunu,
Hak, hakikat, hakkaniyet içinde adil bir paylaşımı,
Özgürlük, demokrasi ve barışı,
Tüm canlılara hakları olan, doğalarına uygun bir yaşamı,
Talep edeceğiz, dileyeceğiz…

Gerçekten dilemenin çok da bir maliyeti yok!
Kulağa da hoş geliyor, geçici de olsa rahatlatıyor insanı.

İnsan evrende binlerce yıldır var. Elbette sorunları da…
Değişim ve dönüşümler çağdaş insanı yaratırken aynı hızla sorunları da yaratmıştır.
Ne yazık ki temeli adalet olan ‘’ERDEM’’, bu yarışta çok gerilerde kalmış, kötülüğün organize hali insanlığın üzerine kâbus gibi çökmüştür.
‘’İnsan sanılandan çok ahlaklıdır ve hayal edilemeyecek kadar ahlaksızdır’’ diyen Sigmund Freud’un görüşüyle, insanın ‘’homo economicus’’ hali yüzyıllardır örtüşmektedir.
Çünkü kötü, iyiyi doymak bilmeyen çıkarları için hep kovmuştur, kovabilmiştir.

Mahşerin dört atlısı, insanlık tarihinin utancı olarak hala gündemimizdedir.

Daha dün Amasra’da, kırk iki canımızı kaybettik, kömürün karası gözyaşlarımızın rengini değiştirdi.
Burnumuzun dibindeki savaş, binlerce insanı yaşamdan kopardı.
Afganistan ve İran’da yaşananlar; akılla, bilimle, insanlık onuruyla izah edilebilir mi?
Cumhuriyetimizin yüzüncü yılında demokrasiyi, adaleti, akıl ve vicdanı aramıyor muyuz?

Hepimizin her şey karşısında sorumluluğunu hatırlatıyor, sağlık ve mutluluk için herkese; aklın yol göstericiliğinde gereğini yapmasını öneriyorum. Son söz de Nazım’dan olsun;

Yaşamak birer birer ve hep beraber
İpekli bir kumaş dokur gibi
Hep bir ağızdan sevinçli sevinçli bir destan okur gibi.

Umutlarınızın ve beklentilerinizin gerçekleşeceği bir yıl diliyorum.
Saygı sevgi ve inançla,

Kemal YALNIZ/İktisatçı

Kemal YALNIZ/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 25 Aralık 2022

Azerbaycan; AB-Azerbaycan-Ermenistan toplantısındaki mutabakatı, “Azerbaycan’ın çıkarları, bölgenin barış ve huzur içinde gelişmesini sağlamak için atılan önemli bir adım” olarak nitelendirdi.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamaya göre, Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Charles Michel, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan görüşmesinde Azerbaycan ve Ermenistan arasında barış anlaşmasının hazırlıklarına başlanılması için iki ülkenin dışişleri bakanlıklarına talimat verilmesi kararlaştırıldı.

Açıklamada, tarafların Azerbaycan ve Ermenistan arasında sınır hattının belirlenmesi için Nisan 2022 sonuna kadar ortak sınır komisyonu oluşturma hususunda mutabakat sağladığı belirtildi.

Üçlü görüşmede Azerbaycan ile Ermenistan arasında kara ve demir yollarının açılmasının da konuşulduğuna işaret edilen açıklamada, “Brüksel görüşmesi, Azerbaycan’ın çıkarları, bölgenin barış ve huzur içinde gelişmesini sağlamak için atılan önemli adımdır.” ifadeleri yer aldı.

Taliban, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik müdahalesi konusunda tarafsız olduklarını belirterek iki ülkeyi, aralarındaki sorunları diyalog ve barışçıl yollarla çözmeye çağırdı.

Taliban geçici hükümetinin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Abdul Kahhar Belhi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Taliban yönetiminin, Ukrayna’daki gelişmeleri yakından izlediği ve sivil kayıpların artmasına endişe duyduğunu ifade etti.

Belhi, her iki tarafın da geri adım atması gerektiğini vurgulayarak “Tüm tarafların, şiddeti yoğunlaştırabilecek pozisyonlar almaktan vazgeçmesi gerekiyor.” ifadesine yer verildi.

Taliban yönetiminin Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik müdahalesi konusunda tarafsız dış politika izlediğini belirten Belhi, Rusya ve Ukrayna’ya, aralarındaki “krizleri diyalog ve barışçıl yollarla çözme” çağrısı yaptı.

Belhi ayrıca, her iki tarafın da Ukrayna’da yaşayan Afgan öğrenci ve göçmenlerin güvenliğini sağlamasını istedi.