İrlanda’da 8 Mart Kadınlar Günü’nde yapılan halk oylamasında kadınlar da dahil seçmenler, anayasada kadın haklarına aykırı iki maddenin çağdaşlaştırılmasını öngören değişiklikleri ezici sayılabilecek çoğunluklarla reddetti.

Değişiklik önerilerinden biri, İrlanda Anayasası’ndaki aile tanımına evliliğin yanısıra diğer kalıcı birliktelikleri de katıyordu. Bu değişiklik %67,7 oyla reddedildi.

İkinci değişiklik önerisi ise kadının görevinin evde çocuklara, aile bireylerine bakmak olduğuna dair algı yaratan ve tutucular tarafından sık sık suistimal edilen maddeyle ilgiliydi. İrlandalı seçmen bu maddenin değiştirilmesine %73,9 oranıyla “hayır” dedi.

Referanduma katılım oranı da düşük oldu. Seçmenlerin %44’ü sandığa gitti.

Referandum oylaması anlamlı olur diye 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nde yapılmış, oy sayımı 9 Mart Cumartesi günü gerçekleştirilmişti.

İrlanda hükümeti değişiklikleri destekliyordu. Başbakan Leo Varadkar, referandum sonucunu hükümet için “darbeler” olarak tanımladı. İrlanda Başbakanı seçmeni ikna etmeleri gerektiğini ama bunu başaramadıklarını belirtti.

İrlanda Anayasayası 1937 tarihli. Anayasa yürürlüğüe girdiğinden bu yana 38 kez çeşitli değişiklikliklere uğramış ama söz konusu maddeler hiç gündeme gelmemişti.  Yaygın kanaate göre, İrlanda Katolik Klisesi’nin bu maddelerin varlıklarını korumalarında önemli rolü oldu.

Aslında 2022 yılında İrlanda Parlamentosu kadının rolünü tarif eden ve “evdeki kadın” diye bilinen Anayasa maddesini kadın erkek eşitliğine uygun olarak değiştirmiş ancak hükümet bu değişiklikleri referanduma götürmeye karar vermiş, referandum paketine bir de aile kavramına evlilik dışı kalıcı birlikteliği de katan değişik önerisini dahil etmişti.

New York Belediye Meclisi, barınma, istihdam ve toplu konaklama yerlerinde boy ve kiloya karşı ayrımcılığı yasa dışı saydı.

Bu, örneğin bir iş görüşmesi veya bir ev satın alma söz konusu olduğunda, insanların artık kiloları nedeniyle önyargıyla karşı karşıya kalmayacağı anlamına gelir.

Tedbirin toplumda önemli bir destek alması bekleniyor

Amerikalıları kilo ayrımcılığına karşı koruyan yasalara sahip olan diğer altı şehir ve bir eyalet Binghamton, New York; Madison, Wisconsin;  Urbana, İllinois; Washington DC; San Francisco ve Santa Cruz, Kaliforniya; ve Michigan.

Kilo ayrımcılığı, ABD’de, özellikle kadınlar ve beyaz olmayan kadınlar için yaygın bir sorun olarak kabul ediliyor.

Vanderbilt Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre, obez olarak kabul edilen kadınlar, normal kilolu olarak kabul edilen kadınlara göre saatte 5,25 dolar (yaklaşık 4 £) daha az kazanıyor. İ.

Nefes aldığımız ilk günden itibaren doğal olarak sahip olmamız gereken tüm kazanımlarımızın hala temennilerimizi süslediğine üzülerek tanık olacağız.

Olması gereken, ancak eksikliği ruh sağlığımızı bozan ideallerimizi sıralayacağız.

Akıl, vicdan ve hukukun; onur kırıcı, insanlık dışı davranışlara izin vermemesini,
Suç sayılmayan eylemlere karşı ‘’Yargı Güvencesi’’ni,
Tüm insanlık için; beslenme, barınma ve çağdaş bir eğitim hakkını,
Ekonomik, kültürel ve sosyal anlamda fırsat eşitliğini,
Her türlü ayrımcılığın, ne çeşit bir zalimlik olduğunu,
Hak, hakikat, hakkaniyet içinde adil bir paylaşımı,
Özgürlük, demokrasi ve barışı,
Tüm canlılara hakları olan, doğalarına uygun bir yaşamı,
Talep edeceğiz, dileyeceğiz…

Gerçekten dilemenin çok da bir maliyeti yok!
Kulağa da hoş geliyor, geçici de olsa rahatlatıyor insanı.

İnsan evrende binlerce yıldır var. Elbette sorunları da…
Değişim ve dönüşümler çağdaş insanı yaratırken aynı hızla sorunları da yaratmıştır.
Ne yazık ki temeli adalet olan ‘’ERDEM’’, bu yarışta çok gerilerde kalmış, kötülüğün organize hali insanlığın üzerine kâbus gibi çökmüştür.
‘’İnsan sanılandan çok ahlaklıdır ve hayal edilemeyecek kadar ahlaksızdır’’ diyen Sigmund Freud’un görüşüyle, insanın ‘’homo economicus’’ hali yüzyıllardır örtüşmektedir.
Çünkü kötü, iyiyi doymak bilmeyen çıkarları için hep kovmuştur, kovabilmiştir.

Mahşerin dört atlısı, insanlık tarihinin utancı olarak hala gündemimizdedir.

Daha dün Amasra’da, kırk iki canımızı kaybettik, kömürün karası gözyaşlarımızın rengini değiştirdi.
Burnumuzun dibindeki savaş, binlerce insanı yaşamdan kopardı.
Afganistan ve İran’da yaşananlar; akılla, bilimle, insanlık onuruyla izah edilebilir mi?
Cumhuriyetimizin yüzüncü yılında demokrasiyi, adaleti, akıl ve vicdanı aramıyor muyuz?

Hepimizin her şey karşısında sorumluluğunu hatırlatıyor, sağlık ve mutluluk için herkese; aklın yol göstericiliğinde gereğini yapmasını öneriyorum. Son söz de Nazım’dan olsun;

Yaşamak birer birer ve hep beraber
İpekli bir kumaş dokur gibi
Hep bir ağızdan sevinçli sevinçli bir destan okur gibi.

Umutlarınızın ve beklentilerinizin gerçekleşeceği bir yıl diliyorum.
Saygı sevgi ve inançla,

Kemal YALNIZ/İktisatçı

Kemal YALNIZ/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 25 Aralık 2022

Hürriyet yazarı, Havacılık uzmanı Uğur Cebeci, THY’nin belli merkezlerden gelen uçaklar ile Anadolu şehirlerinden gelen uçaklar arasında öncelik ayrımı yaptığını yazdı, “Söyleyebileceğim tek şey, bu bir ayırımcılık ve sisteme hiç yakışmıyor” dedi.

Uğur Cebeci, Türk Hava Yolları’nın ‘havada ayrımcılık’ yaptığını iddia etti.

Belli merkezlerden gelen uçaklara iniş önceliği tanındığını söyleyen Cebeci, “Ben böyle bir ayırım görmedim” dedi. Cebeci, “Yani siz Trabzon, Diyarbakır, Sivas ya da başka bir Anadolu kentinden geliyorsanız dolaşıp duracaksınız” diye yazdı.

Cebeci, Hürriyet gazetesindeki yazısında “Havada ayrımcılık” başlığıyla konuya değindi ve şunları belirtti.

“Ben bugüne kadar böyle bir şey duymadım. Türk Hava Yolları’nın Uçuş İşletme Başkanı ve ne hikmetse ikinci unvanı Başpilot olan Murat Ersoy çok ilginç bir duyuru yaptı. Sizin uçağınız İstanbul Havalimanı’na indikten sonra taksi yollarında dolaşıp dururken, istenen tuhaf şey, belli merkezlerden gelen uçaklara öncelik tanınması. Başpilot diyor ki; “Ankara (ESB), Antalya (AYT), Bodrum (BJV) ve Dalaman (DLM) meydanlarından kalkış yapan İstanbul varışlı seferlerde ACARS’dan park yerinin öğrenilmesini müteakiben uçuş ekibi tarafından kalkış meydanı ifade edilerek Yeşilköy Yaklaşma ünitesinden park yerine en yakın pist talebinde bulunulacaktır. Vay vay vay. Yani siz Trabzon, Diyarbakır, Sivas ya da başka bir Anadolu kentinden geliyorsanız dolaşıp duracaksınız. Hava Trafik kontrolü hangi pisti verirse oraya gideceksiniz. Belki de uçak açığa park edecek, terminalden çıkmanız bir saatten fazla sürecektir. Ben böyle bir ayırım görmedim. En başta da Ankara kalkışlı uçaklar. Uzun uzun yorumlara gerek duymuyorum. Söyleyebileceğim tek şey, bu bir ayırımcılık ve sisteme hiç yakışmıyor. THY’nin adına leke sürüyor. Ayrımcılık adına havada ayrım yapılıyor. Anlaması zor, anlaşılması rahatsız edici.”

Oğuz HAKSEVER

Ne zaman insanlığın karşısına kibir, despotizm vesaire çıksa Carl Sagan‘ı (1934-1996) anarım.

Carl Sagan, gençliğimde hayran olduğum bir biliminsanıydı. Aynı adı taşıyan belgeseli (Kozmos) ve kitabıyla (Kozmos Evrenin Sırları) bana evrenin tahayyül edilemeyecek çokluklarını, özelliklerini, niteliklerini ve niceliklerini, galaksileri, güneşleri, gezegenleri tanıtmıştı.

Orijinal adı “Cosmos A Personal Voyage” olan belgeselini -TRT yayımlamıştı- izleyen 60 ülkedeki 500 milyon kişiden biriydim.

SON BİR KARE VE “SOLUK MAVİ NOKTA”

Sagan’ın, “Kozmos Evrenin Sırları” başta olmak üzere bütün kitaplarını o arada da “Soluk Mavi Nokta” “Pale Blue Dot” kitabını soluksuz okumuştum.

Ve bu kitaptaki bir bölümde çakılıp kalmıştım.

Söz konusu kitabın adı -Soluk Mavi Nokta- Carl Sagan’ın güneş sistemimizin uzak kuşağını ve uzayın derinliklerini incelemek üzere 1977 yılında fırlatılan Voyager 1 uzay aracının ekibine yaptığı bir ricadan ve bu arzunun yerine getirilmesi sonucu elde edilen bir görüntüden esinlendi.

Carl Sagan, NASA ekibinden Voyager güneş sistemimiz dışına çıkarken uzay aracının son bir kez dünyaya dönüp gezegenimizin olabildiğince net bir fotoğrafını talep etmişti. Zor da olsa 14 Şubat 1990 yılında  adeta bir vasiyet niteliğindeki bu arzu yerine getirildi. Sagan, 4 yıl sonra kanserden vefat etti.

HIRSIN, KİBİRİN, AÇ GÖZLÜLÜĞÜN, AHMAKLIĞIN NE KADAR YERSİZ VE SAÇMA OLDUĞUNUN GÖRSEL KANITI

Carl Sagan fotoğrafa baktığında tarihe geçecek cümleler kaleme aldı.

Fotoğrafa her baktığımda ve cümleleri her okuduğumda veya ana fikri hatırladığımda tüylerim diken diken olur.

O NOKTA YUVAMIZ EVİMİZ

Carl Sagan’ın, Türkçe çeviride sadece 300 küsur kelimeyle geçmişi, bugünleri, bugünün basiretsiz liderlerini, despotlarını acı acı ama sakince yerin dibine batırdığı, her şeyimizle bize ayna tutan o cümleler şöyle:

“Bu uzak gözlem noktasından, dünya pek ilgi çekici bir yer olarak görünmeyebilir. Ancak bizler için durum farklıdır.

O noktayı tekrar değerlendirin. O burası; o yuvamız. O biziz.

Üzerinde sevdiğiniz herkes, tanıdığınız herkes, duyduğunuz herkes, gelmiş geçmiş bütün insanlık hayatlarını yaşadı.

Bütün mutluluk ve kederlerimiz, binlerce kendinden emin dinler, ideolojiler ve ekonomik doktrinler, bütün avcılar ve toplayıcılar, bütün kahramanlar ve korkaklar, bütün medeniyet kuranlar ve bütün medeniyet yıkanlar, bütün krallar ve köylüler, bütün aşık genç çiftler bütün anne ve babalar, umutlu çocuklar, mucitler ve kaşifler, bütün ahlak öğretmenleri, bütün yozlaşmış politikacılar, bütün süperstarlar, bütün büyük liderler, türümüzün tarihindeki bütün azizler ve günahkarlar, orada, güneş ışığına asılı toz zerresinde yaşadılar.

Dünya muazzam kozmik alanda küçücük bir sahnedir.

“ANLIK EFENDİLER, GENERALLER, HÜKÜMDARLAR, DÖKÜLEN KANLAR, FARKLIYI YOK EDEN ZORBALAR”… İŞTE BOYUNUZUN ÖLÇÜSÜ…

Küçük noktanın yalnızca bir bölümünde anlık efendiler olan; şeref ve zafer içerisindeki tüm o generaller ve hükümdarlar tarafından dökülen kan ırmaklarını düşünün.

Bu küçük pikselin bir köşesinin sakinlerinin, diğer bir köşenin farkları zorlukla ayırt edilebilen sakinlerine yaptıkları bitmek bilmeyen zorbalıkları düşünün. Anlaşmazlıkları ne kadar da olağandı. Başka birini öldürürken ne kadar da heveslilerdi. Düşmanlıkları ne kadar ateşliydi. Afra tafralarımızın, hayali ben merkeziyetçiliğimizin, evrende ayrıcalıklı bir pozisyonda olduğumuza dair yanılgımızın boyunun ölçüsü, bu soluk ışıklı nokta tarafından alındı.

YALNIZ BİR ZERREDEYİZ

Gezegenimiz, onu çevreleyen, saran azametli kozmik karanlığın içindeki yalnız bir zerredir.
Bu muazzamlıkta anlaşmazlığımızı, belirsizliğimizi yaşarken bizi kendimizden kurtarmak için herhangi bir yerden yardıma dair bir işaret gelmeyecek.
Dünya bilinen tek yaşam barınağı. En azından yakın gelecekte türümüzün göç edebileceği başka bir yer yok. Ziyaret? Evet… Yerleşmek? Henüz değil…

Beğenin veya beğenmeyin, bu zamanda ayakta kalabildiğimiz tek yer dünyadır.
Gökbilimin mütevaziliği ve karakteri geliştiren bir deneyim olduğu söylendi. Muhtemelen insanlığın kibirinin ahmakça oluşunun, bu küçük dünyamızın uzaktan elde edilmiş görüntüsünden daha iyi bir kanıtı yoktur.

Bana göre bu görüntü, birbirimizle ilişkilerimizi daha nazikçe kurmamızın ve “soluk mavi nokta”yı koruyup ona değer vermemiz sorumluluğumuzun altını çizmekte. Şimdiye kadar bildiğimiz tek yuvayı.

Buyrun…

SOLUK MAVİ NOKTANIN FOTOĞRAFINI ZİHNİNİZİN DUVARINA ASABİLİRSİNİZ

Dünyada, evimizde, içerde; ülkemizde veya dışarda olmak üzere….

Ne zaman despotizm, kibir, adaletsizlik, vahşet, acımasızlık, ayrımcılık, ırkçılık, dinsel yobazlık, dışlamacılık, ve daha bir sürü yanlışlık, nobranlık, afra tafra gördüğünüzü, yaşadığınızı düşünürseniz bunları yapanların evrenin bir köşesindeki o küçücük nokta üzerinde yaşadığını veya gelip geçtiğini içinize söyleyin. 

Eğer mümkünse teselli niyetine…

Oğuz Haksever