Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, bireysel başvuru yolunun 2012’den bu yana Türkiye’de temel hak ve özgürlüklerin korunmasında hayati rol üstlendiğini belirterek, “Bugüne kadar 700 bine yakın başvuru yapıldı, 81 bin 481 ihlal kararı verildi” dedi.

Özkaya, 2024 yılı verilerine göre yalnızca bir yıl içinde 70 bin başvuru yapıldığını, 67 bin başvurunun sonuçlandırıldığını ve 5 bin 551 ihlal kararı verildiğini belirtti. Bugüne kadar verilen toplam ihlal kararlarından icra süreci devam edenlerin sayısının 75 olduğunu kaydeden Özkaya, “Bu tablo, bireysel başvuru yolunun vatandaşların temel hak ve özgürlüklerini korumada ne kadar önemli olduğunu gösteriyor” dedi.

Anayasa Mahkemesi (AYM), 2 Ağustos 2024’te yürürlüğe giren 7527 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un bazı hükümlerine ilişkin CHP’nin iptal ve yürütmeyi durdurma başvurusunu esastan görüşerek kararını verdi.

CHP, kanunun 17 maddesinden 16’sının hayvan haklarına, kamu yararına ve yaşam hakkına aykırı olduğu gerekçesiyle 15 Ağustos 2024’te AYM’ye başvurmuştu. AYM Genel Kurulu, 7 Mayıs 2025’te yapılan toplantıda CHP’nin talebini reddetti.

AYM Genel Kurulu, CHP’nin başvurusunun kabulüne ya da reddine karar verebilecek.

Konuya dair açıklama yapan Yaşam için Yasa İnisiyatifi, şu görüşlere yer verdi :

“7 Mayıs’ta Anayasa Mahkemesi önünde, tüm gün yaşam nöbetindeyiz!

“Anayasa Mahkemesi, 7 Mayıs’ta hayvanların yaşam hakkını yok sayan, yüzlerce hayvanın vahşice öldürülmesine neden olacak katliam yasasını görüşecek. Bu yasa ya iptal edilecek ya da yüzlerce hayvanın kanı dökülecek; katliama ve işkenceye yargı eliyle onay verilmiş olacak.

“Bu sadece hayvanların değil, aynı zamanda hakkın, hukukun ve adaletin de yargılandığı bir gündür. Bu, tüm Türkiye’nin vicdan sınavıdır. Desteğinizi bekliyoruz.”

Siteye girmek isteyen kullanıcılar  “Bu sayfa çalışmıyor ”  gelen “uyarısıyla karşılaşıyor.

Konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

AYM’nin kararındaki gerekçede rektör atama yetkisi cumhurbaşkanına verildiğinde üniversitenin özerkliğinden söz edilemeyeceği belirtildi.

Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) AYM’ye yaptığı başvuru sonucunda AYM’nin aldığı kararın gerekçesinde, rektör atamalarında YÖK’ün aday gösterme yetkisinin yanı sıra rektör olarak atanabilmek için öngörülen “profesör olarak en az üç yıl görev yapmış olma” şartının da kaldırıldığı hatırlatıldı.

Gerekçede, rektör atama konusundaki yetkinin sadece Cumhurbaşkanı’na verildiği ve rektör olarak atanmak için herhangi bir nitelik aranmadığı, bu durumda yöneticisi doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanan üniversitenin özerkliğinden söz edilemeyeceği belirtildi.

AYM’nin kararında şu ifadelere yer verildi:

“Dava konusu kuralla YÖK’ün rektör atama sürecinde; devlet üniversiteleri yönünden aday gösterme, vakıf üniversiteleri yönünden mütevelli heyetinin teklifine olumlu görüş verme şeklindeki rolüne son verilmek suretiyle rektör atama usulü değiştirilmiş ayrıca atanma şartları, görev süresi gibi rektör atanmasına ilişkin hükümler madde metninden çıkarılmıştır.”

Kararda ayrıca “Devlet üniversitelerine rektör atanma şartlarında değişiklik öngören kural, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Dördüncü Bölümü’nde yer alan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin düzenleme içerdiğinden Anayasa’nın mülga 91. maddesi uyarınca KHK ile düzenlenemeyecek yasak alanda kalmaktadır” ifadeleri kullanıldı.

AYM kararında, söz konusu iptal kararının ve diğer bazı iptallerin 12 ay sonra yürürlüğe gireceği de hüküm altına alındı:

“İptal edilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu maddelere, fıkralara, bentlere, ibarelere ve kısma ilişkin iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak on iki ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.”

Anayasa Mahkemesi, YÖK’ün öğrencilerin üniversite içinde izinsiz bildiri dağıtmasına, afiş veya pankart asmasına, izin almadan toplantı yapmasına disiplin cezası getiren kanun maddesini iptal ettiğini açıkladı.

Anayasa Mahkemesi (AYM), öğrencilerin üniversite içinde izinsiz bildiri dağıtmasına, afiş veya pankart asmasına, izin almadan toplantı yapmasına disiplin cezası getiren Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Kanunu’nun ilgili maddesini iptal etti. AYM kararının gerekçesinde, “Öğrencilerin ifade özgürlüklerine yönelik sınırlama niteliği taşıdığı açıktır” denildi.

AYM, CHP’nin 2 Şubat 2023 tarihinde yaptığı başvuru üzerine 7437 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un bazı maddelerinin iptal talebini 22 Şubat 2024 tarihinde görüştü. AYM, YÖK Kanunu’nun 54’üncü maddesinde kınama – disiplin cezasını gerektiren haller arasında sayılan “Yükseköğretim kurumu içinde izinsiz olarak bildiri dağıtmak, afiş veya pankart asmak” hükmünü Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. AYM’nin kararının gerekçesi bugün Resmi Gazete’de yayımlandı. AYM kararının gerekçesinde bu hükmün öğrencilerin ifade özgürlüklerine yönelik sınırlama getirdiği ve bunların sıkı bir oto sansüre yol açabileceği vurgusu yapıldı

AYM, YÖK Kanunu’nda “suç işlemek amacıyla kurulan bir örgüte üye olmamakla birlikte, örgüt adına faaliyette bulunmak veya örgüte yardım etmek” eylemini üniversiteden atılma nedeni olarak sayan maddeyi de iptal etmiş oldu. AYM kararının gerekçesinde kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadan öğrencilerin eylemlerinden dolayı üniversiteden atılamayacağı belirtildi.

‘ÖĞRENCİLERİN İFADE ÖZGÜRLÜKLERİNE YÖNELİK SINIRLAMA NİTELİĞİ TAŞIDIĞI AÇIKTIR’

AYM kararının gerekçesinde şu değerlendirmelere yer verildi:

Dava konusu kural, yükseköğretim kurumu içinde bildiri dağıtmak, afiş veya pankart asmak şeklindeki faaliyetlerin izinsiz yapılması halinde kınama cezasıyla cezalandırılmasını öngörmektedir. Bu itibarla kuralın öğrencilerin ifade özgürlüklerine yönelik sınırlama niteliği taşıdığı açıktır. İfade özgürlüğünü sınırlamaya yönelik bir kanuni düzenlemenin şeklen var olması yeterli olmayıp yasal kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli ve öngörülebilir nitelikte olması gerekir.

BU TÜR SINIRLAMALAR, SIKI BİR OTO SANSÜRE TABİ TUTMALARI SONUCUNU DOĞURUR’

Düşüncenin, henüz ifade edilmeden önceden izne bağlanması, denetlenmesi veya tümden yasaklanması, idarenin denetiminden geçirilmeksizin, izni alınmaksızın açıklanan düşüncelerin yaptırıma tabi tutulması suretiyle kategorik olarak engellenmesi, ifade özgürlüğüne yönelik ağır sınırlama örnekleridir. Bu tür sınırlamalar, kişi ve grupların düşüncelerini açıklamadan önce sıkı bir oto sansüre tabi tutmaları sonucunu doğurur.

‘DİSİPLİN YAPTIRIMI İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNÜN SINIRLANDIRILMASI SONUCUNU DOĞURUR’

Kişilerin dikkat çekme, kamuoyu oluşturma gibi amaçlarla bildiri dağıtma, afiş veya pankart asma benzeri eylemleri tercih etmelerinin, bu tür yöntemlerin daha az külfetle daha çarpıcı biçimde geniş kitlelere ulaşmalarına imkan tanıması bakımdan önemli olduğu şüphesizdir. Bu tür materyallerin asılmasına, dağıtılmasında şekli veya maddi anlamda herhangi bir sınır öngörülmeksizin izin şartı getirilerek bu hususun disiplin yaptırımına bağlanması ifade özgürlüğünün kategorik olarak sınırlandırılması sonucunu doğurur niteliktedir. Bu itibarla bildiri dağıtmak veya pankart veya afiş asmak gibi eylemlerin doğurabileceği zararların önüne geçmenin daha uygun ve hafif yöntemlerle sağlanması mümkündür. Bu bağlamda yükseköğretim kurumlarında ifade özgürlüğünün kullanılmasının, Anayasa’da öngörülen güvencelerine uygun şekilde kolaylaştırılması yerine, alanının oldukça dar bir çerçeveye sıkıştırılmasına neden olan kuralın, demokratik toplumda zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya hizmet etmediği açıktır. Bu bağlamda, ifade özgürlüğü kapsamındaki eylemlerin izin alınmadan gerçekleştirilmesini kategorik olarak disiplin yaptırımına tabi tutmak suretiyle sınırlamanın anılan hak bakımından demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

‘ANAYASA’DA TOPLANTI VE GÖSTERİ YÜRÜYÜŞÜ DÜZENLENMESİNİN İZİN ALMA KOŞULUNA BAĞLANAMAYACAĞI AÇIKÇA İFADE EDİLMİŞTİR’

Kural, yükseköğretim kurumuna ait kapalı veya açık mahallerde yetkililerden izin almadan toplantılar düzenlemeyi yükseköğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma disiplin cezasına bağlamıştır. Bu itibarla kural yüksek öğretim öğrencilerinin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkını sınırlamaktadır. Anayasa’nın 34. maddesinin birinci fıkrasında, ‘Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir’ denilmek suretiyle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenlenmesinin izin alma koşuluna bağlanamayacağı açıkça ifade edilmiştir. Toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin önceden izin alma şartına tabi tutulamayacağı hususu bu hakka ilişkin Anayasa’nın 34. maddesiyle getirilen ve Anayasa’nın 13. maddesinde belirtilenlere ek bir güvence mahiyeti taşımaktadır. Kuralla, toplantıların ve gösteri yürüyüşlerinin, yükseköğretim kurumlarının kapalı veya açık alanlarında nasıl gerçekleştirilebileceğine ilişkin bir düzenleme getirilmemiş, toplantı yapmak izin alma şartına bağlanmış, izin almaksızın yapılan toplantıların yükseköğretim kurumundan uzaklaştırma cezasıyla cezalandırılması hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla Anayasa’nın toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı bakımından özel olarak öngördüğü güvenceyi dikkate almayan kuralın Anayasa’nın 13. maddesinde belirtilen, sınırlamanın Anayasa’nın sözüne aykırı olamayacağı hükmüne aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

‘MASUMİYET KARİNESİNE AYKIRILIK TEŞKİL EDECEĞİ KANAATİNE VARILMIŞTIR’

Dava konusu kural, suç işlemek amacıyla kurulan bir örgüte üye olmamakla birlikte, örgüt adına faaliyette bulunmak veya örgüte yardım etmek eylemlerini gerçekleştirdiği iddia edilen öğrencinin, bu hususta kesinleşmiş bir mahkeme kararı aranmaksızın disiplin cezası ile cezalandırılacağını hüküm altına almaktadır. Kural kapsamındaki eylemleri gerçekleştirdiği iddia edilen öğrenciler hakkında 2547 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yürütülecek disiplin soruşturması süreci tamamlanarak disiplin cezası vermeye yetkili idari mercilerce, söz konusu eylemlerin gerçekleştiğine ilişkin tespit üzerine öğrencinin yükseköğretim kurumundan çıkarılmasına karar verebilecektir. İdare tarafından tespiti yapılması öngörülen fiillerin mevzuatta suç olarak düzenlendiği ve ceza yargılamasının konusunu oluşturduğu görülmektedir. Bu itibarla kural uyarınca disiplin cezası verilecek kişinin suçları işleyip işlemediği bir mahkeme tarafından yapılan yargılama sonucunda verilecek kesin hükümle değil, bir idari işlemle tespit edilmektedir. Nitekim suç ve cezayı düzenleyen hükümlere aykırı bir fiili tespit etmek, suç işlendiğini tespit etmek ve faili suçlu saymak anlamını taşımaktadır. Dolayısıyla yükseköğretim kurumundan çıkarma şeklindeki sınırlama tek başına Anayasa’nın 38. maddesi kapsamında bir ceza olarak nitelendirilemeyecekse de bu tedbirin henüz kişi hakkında suç işlediğine dair kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmaksızın kişinin o suça ilişkin eyleminin tespit edilerek uygulanmasının masumiyet karinesine aykırılık teşkil edeceği kanaatine varılmıştır.”

Anayasa Mahkemesi, sosyal medya paylaşımında kullandığı “noniş” ve “nonoş” ifadeleri nedeniyle hakaret suçundan cezalandırılan kişinin ifade özgürlüğü hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yer alan karara göre, müteahhitlik yapan K.K, kat maliklerinin onayını almadan dubleks daireleri 4 ayrı daireye dönüştürdü. Durumun tapu dairesine bildirmesi üzerine taraflar arasında husumet oluştu.

Bunun üzerine K.K, sosyal medyadan içinde “noniş” ile “nonoş” ifadeleri geçen bir paylaşımda bulundu. Kat maliklerinden L.K’nin, söz konusu paylaşımın kendisini hedef aldığı şikayeti üzerine K.K, hakaret suçundan yargılandı ve 1740 lira adli para cezasına çarptırıldı.

Hakkındaki mahkumiyet hükmünün kesinleşmesi üzerine K.K, hak ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu.

Yüksek Mahkeme, başvurucunun Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğü hakkının ihlal edildiğine hükmetti.

Kararın gerekçesinden

İfade özgürlüğünün bir dereceye kadar abartıya, hatta kışkırtmaya izin verecek şekilde geniş yorumlanması gerektiği belirtilen kararda, sosyal medya paylaşımındaki ifadelerin kaba ve kırıcı olduğu değerlendirilse dahi toplumda bireylerin birbirlerine kaba ve kırıcı sözler sarf ettiği her olayda adli ceza ile mahkemelerin ifade özgürlüğüne müdahale etmelerinin beklenmemesi gerektiği vurgulandı.

Kararda, “Sosyal medyadan her kaba yahut kırıcı paylaşım sebebiyle ceza mahkumiyetine otomatik olarak karar verilmesi demokratik toplumun vazgeçilmez unsuru olan ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki doğuracaktır” belirtildi.

Mahkemenin, sadece “noniş” kelimesinin hakaret niteliğinde olduğu sonucuna ulaştığı, başvuruya konu olay dikkate alındığında bunun “aşırı yorum” olduğu belirtildi.

Anayasa Mahkemesi (AYM), ‘milli güvenlik’ gerekçesiyle internet sitelerine ve haberlere erişim engeli getirilmesinin “ifade özgürlüğü hakkının ihlali” olduğuna hükmetti.

Alınan bu toplu kararda, aralarında Diken, ETHA, Jin News, Cumhuriyet Gazetesi, Independent Türkçe, Mezopotamya Ajansı, Oda TV, Twitter, Ekşi Sözlük ve  Wikipedia‘nın da yer aldığı 62 başvurucuya uygulanan erişim engelinin kaldırılmasına karar verildiği belirtildi

Internet ortamında yayımlanan haberlere “kişilik haklarını ihlal ettiği” gerekçesiyle yasak getiren yasa maddesini Anayasa’ya aykırı buldu.

Anayasa Mahkemesi (AYM), “kişilik haklarını ihlal ettiği” iddiasıyla internet ortamında yapılan yayın içeriğinin çıkarılması veya erişimin engellenmesini düzenleyen 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesinin iptaline karar verdi. Bu düzenlemeyle internet ortamındaki bir içeriğin “süresiz olarak” engellendiğine işaret edilen kararda, “Bu yönüyle kurallar ifade ve basın özgürlüklerine ağır bir müdahale teşkil etmektedir” denildi.

DW’den Alican Uludağ’ın haberine göre mahkeme, Türk Ceza Kanunu’nda yer alan bazı suçların işlendiği şüphesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) resen içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesi yetkisi verilmesini de Anayasa’ya aykırı buldu.

TBMM’de 2014 ve 2020 yıllarında kabul edilen düzenlemeyle 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da bazı değişiklikler yapılmıştı. Bu değişikliklerden biri de “içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi” başlıklı 9. maddesiydi.

Anayasa Mahkemesi’nden Can Atalay için ikinci kez hak ihlal kararı

Anayasa Mahkemesi, tutuklu TİP Hatay Milletvekili Can Atalay dosyasında hak ihlali olduğuna oy çokluğuyla ikinci kez hükmetti.

Tutuklu vekilin avukatı Deniz Özen, “Can Atalay’ın hemen bugün tahliye edilmesi gerekiyor” dedi.

Anayasa Mahkemesi, Gezi Parkı Davası’nda hakkında 18 yıl hapis cezası kararı verilen Türkiye İşçi Partisi Hatay Milletvekili Can Atalay’ın bireysel hak ihlali başvurusunu 25 Ekim’de görüşmüştü. Can Atalay’ın ‘Seçilme ve siyasi faaliyette bulunma’ hakkı ile ‘Kişi hürriyeti ve güvenliği’ haklarının ihlal edildiğine oyçokluğu ile karar verilmişti.

İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, dosyayı Yargıtay’a göndermiş; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı konunun 3. Ceza Dairesi tarafından değerlendirilmesi gerektiği yönünde mütalaa vermiş, Daire ise Anayasa Mahkemesi’nin kararına uyulmamasına hükmedip Atalay hakkında ihlal kararı veren Yüksek Mahkeme üyeleri hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar vermişti.