Müzakere Masasında “Kalıcı Son” Israrı

İran resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığına göre, Tahran yönetimi Pakistan aracılığıyla iletilen 10 maddelik karşı teklifinde, geçici bir ateşkese yer olmadığını belirtti. İranlı üst düzey yetkililer, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının ancak yaptırımların kaldırılması ve bölgedeki çatışmaların tamamen sona erdirilmesini içeren kapsamlı bir “İslamabad Mutabakatı” çerçevesinde mümkün olabileceğini vurguladı. Trump’ın belirlediği son mühlet yaklaşırken, İran Dışişleri Bakanlığı “Düşmanlarımıza yeniden toparlanma fırsatı verecek bir mola değil, savaşın bir daha tekrarlanmayacağı kesin bir bitiş istiyoruz,” açıklamasında bulundu.

Gece Boyu Süren Görüşmeler 

Kriz, geçtiğimiz şubat ayında başlayan çatışmaların ardından İran’ın küresel enerji sevkiyatının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla derinleşmişti. Pakistan, Mısır ve Türkiye’nin arabuluculuğunda yürütülen diplomatik temaslarda, 45 günlük geçici bir ateşkes ve eş zamanlı olarak Boğaz’ın ticarete açılması öngörülmüştü. Hafta sonu boyunca taraflar arasında yoğun bir mesaj trafiği yaşanmış; ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve özel elçi Steve Witkoff, Pakistanlı yetkililerle gece boyu süren görüşmeler gerçekleştirmişti. Trump, daha önce Tahran’ın talebi üzerine enerji tesislerine yapılacak saldırıları 10 gün ertelediğini iddia etmiş, ancak İran tarafı bu açıklamayı “asılsız” bularak reddetmiş, ardından da 7 Nisan Salı gününe kadar süre tanımıştı. ABD Başkanı aksi halde İran’ın enerji altyapısını yok etme tehdidinde bulunmuştu. 

Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık nedeniyle küresel petrol fiyatları rekor seviyelere tırmanırken, piyasalar Salı günkü son mühlete kilitlenmiş durumda.

İsfahan yakınlarında düşürüldüğü iddia edilen ABD uçağına dair enkaz görüntüleri sosyal medyada yayılırken, Pentagon operasyonel detaylar hakkında sessizliğini koruyor.

Sürecin nereye evrileceği, Trump’ın “final” dediği Salı gecesi ültimatomunun ardından netleşecek gibi görünüyor. 

Her halde Beyaz Saray’da balonlar uçuşuyordur.

Kendisini dünyaya nizamat vermekle görevli seçilmiş kişi gibi gören birisi, hayalini kurduğu Nobel barış ödülünü nihayet alabileceğini düşünüp bayram ediyor olmalı.

Bazıları da bu “büyük başarıdan” dolayı kendisini kutlama kuyruğuna girmiş durumdadır büyük olasılıkla.

Savaşın sözde “tarafı” ancak aslında silahsız, masum sivillere, savunmasız çocuklara canlarına kastederek saldıran katiller de yakında sütten çıkmış ak kaşık gibi ortalığa çıkarlar.

Geçmişte atalarına karşı soykırım uygulayan nazilerle “fikren” bütünleştiklerini unuturlar.

Sütten çıkmış ak kaşık değil, insanlıktan çıkmış kara tetikçiler olduklarını akıllarına bile getirmezler.

İşte bu kara tetikçiler,  bu ateşkes tantanasında insanlık dışı davranışlarına devam ediyorlar.

Bu terörist saldırganlar, Filistin halkı saldırılar bitiyor diye sevinirken, bir bebek fazla öldürmeyi  kazanç sayan alçakça hesaplar içindeler.

Saldırıyorlar da saldırıyorlar.

Ne kendi verdikleri söze saygıları var, ne ölene ne kalana.

Kendilerinden, bir gün on binlerce insanı katletmenin hesabının sorulmayacağından eminler.

Oysa, şu anda o hesabı vermeleri gereken mahkemelerin kuruluş hazırlıklarının başlamış olması da gerekiyor.

Uluslararası adalet divanında epeyce önce bu konuda açılmış dava, Netanyahu hakkında verilmiş tutuklama kararı var.

Şimdi bu davaya işlerlik kazandırmanın, Netanyahu ile tüm hükümet üyelerini, Genelkurmay komutanlarını, tetikçileri, azmettiricileri derdest edip insanlık mahkemesinin karşısına çıkarmanın tam zamanı.

Tıpkı, seksen yıl önce “Yahudi soykırımını” yapan nazi suçluların, sürüler halinde Nürnberg’de yargı önüne çıkarılıp hesap verdikleri gibi.

Çünkü, o savaş sonrası oluşturulan uluslararası hukuka göre soykırım affedilmeyecek ve zaman aşımına da uğratılamayacak bir insanlık suçudur.

 (Gerçi savaştan sonra Nazilerden de çok sayıda ABD’ye, Güney Amerika’ya , çeşitli Avrupa ülkelerine kaçıp kendilerini kurtaranlar olmuştu.)

Soykırımın ırkı, milliyeti, dini olmaz.

Soykırım’ın gerekçesi de olmaz!

Mesele artık suç ve ceza meselesidir.

İşlenmiş oldukları suç, en ağır suçtur.

Suç yalnızca tetik çeken, bombaları atanlarda değil, aynı zamanda onları sevk ve idare edenlerde, emirleri verenlerde, uzak ülkelerden, okyanus ötesinden  destek olanlardadır.

Çünkü, orada canına kasdedilmiş , sonradan bir dilim ekmeğe, bir bardak suya hasret bırakılmış bir tek Filistinli çocuk bile, bu suçluların ve destekçilerinin topundan daha değerlidir.

İstedikleri kadar barışçı geçinsinler, istedikleri kadar barış ödülleri alsınlar.

Şimdi, bu katliamları zamanında durdurmayan, ne olup bittiğini çok geç farkedip çok geç harekete geçtiği için insanlık dışı katliamları önleyemeyen tüm insanlığın önünde devasa bir görev vardır.

Soykırımcılardan ve destekçilerinin tümünden daha değerli, katledilen her sivilin, her Filistinli çocuğun hesabını sorma görevi.

Eğer bu yapılmazsa intikam süreçleri başlayabilir ki, sonuçları tüm insanlığı etkileyecek kadar ağır olabilir.

Hukuk, gerektiği gibi uygulanmazsa, gelecekte savaş kaçınılmazdır.

1930’ların sonlarında Hitler Çekoslovakya’ya Avusturya’ya saldırdığında batılı ülkeler, “bana dokunmayan yılan bin yaşasın” tavrıyla ses çıkarmamışlardı.  

İngiltere’nin, Fransa’nın, ABD’nin pasif kalan hükümetleri, dünyanın ağır bedel ödemesine yol açmışlardı.

Bugün İsrail bölgesel emperyalizm tetikçiliği peşinde yalnızca Gazze’ye değil, Suriye’ye, Lübnan’a, İran’a, Yemen’e hatta Katar’a saldırılar düzenlemekte, bunlara karşı dünyadan hak ettiği tepkileri görmemektedir

Gazze ateşkesi, İsrail’in bölgedeki öteki ülkelere saldırmasına karşı  bir hüküm içermemektedir.

Tıpkı, bu güne kadar katlettiği sivilleri, bundan sonra bir çok yerde katletmesine engel oluşturmadığı gibi.

İşte tam da bunun için, suç hukuk içinde cezalandırılmalı, suçlulara hak ettikleri bedeller ödetilmeli, bundan sonra soykırımcılığa, katliamcılığa kimsenin cesaret edememesinin sağlanması gerekmektedir.

Bu, belki de öncekilerle kıyaslanmayacak kadar korkunç olacak bir üçüncü dünya savaşına giderken, köprüden önceki son çıkıştır.

Coşkun KARTAL

Putin Moskova’da düzenlenen basın toplantısında, Ukrayna ile yürürlüğe girecek ateş kes anlaşmasının mutlaka kalıcı barışa vurgu yapması gerektiğini belirtti. 

Rusya Lideri, “Fikir doğru ve biz kesinlikle destekliyoruz,” dedi. 

Ateş kesle ilgili olarak üzerinde tartışılması gereken konular bulunduğunu anlatan Vladimir Putin, “Bunları Amerikalı muhataplarımızla ele almalıyız,” diye konuştu. 

Putin, ateş kese uyulmasını gözetecek bir mekanizmaya ihtiyaç olduğunu, ateş kesin Ukrayna’nın toparlanması için bir fırsat olma özelliğinin engellenmesi gerektiğini söyledi. 

Vladimir Putin’in ABD teklifi ateş kesle ilgili bu yaklaşımı ortaya koyması, tam da Rusya toprağı Kursk’taki Ukrayna birliklerine karşı taarruza geçtikleri döneme denk geldi. 

ABD Donald Trump seçim kampanyası sırasında ve göreve başladığı ilk günlerde Ukrayna ile Rusya arasındaki savaşı bitirmeyi vaadetmiş, Trump yönetimi Ukrayna’ya 30 günlük ateş kes önermiş, baskıyla karışık öneri Kiev yönetimi tarafından kabul edilmişti. 

Bu aşamanın ardından Amerikalı diplomatlarla Rus diplomatlar Moskova’da bir araya gelmişlerdi. 

ABD ve Ukrayna tarafından yapılan açıklamada Cidde görüşmelerinin sonuç bildirgesi paylaşıldı. 

Buna göre, Ukrayna, ülkesindeki savaşta acil ve geçici ateş kesi kabul etmeye hazır olduğunu belirtti. Bildirgeye göre, ateş kesin uzatılması tarafların yeniden anlaşmasına bağlı olacak. 

ABD Rusya ile iletişimi sürdürecek, Rusya’nın karşılıklığı esas olacak.

Bildirgede Rusya’nın ateş kesi kabul edip etmediği bilgisi yer almıyor. 

Nitekim Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy’in danışmanı, ateş kesi kabul etmelerinin Rusya’nın barış isteyip istemediğini ortaya koyacak bir gelişme olduğunu belirtti. 

ABD ve Ukrayna heyetleri arasındaki görüşmelerin sonuç bildirgesinde Birleşik Devletler’in bir süre askıya aldığı Ukrayna’ya silah, mühimmat ve istihbarat yardımı konusu da gündeme getirildi. Bildirgeye göre, ABD Ukrayna’ya silah, mühimmat ve istihbarat yardımını derhal yeniden başlatacak. 

Bu arada ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ates kes teklifini Rusya’ya daileteceklerini, ve artık topun Rusya’da olduğunu bildirdi. 

Enkaz altında binlerce ceset bulunduğu belirtiliyor. 

Arap ülkelerinde cenazeler genellikle ölümden sonra birkaç saat içinde defnedilir. Ayrıca cenazelerin onurlu bir şekilde defini de pek çok toplumda olduğu gibi, Araplar için de çok önemlidir. 

Gazze’de çatışmalar sırasında İsrail’in ağır bombardımanı yüzünden enkaz altından çıkarılamayan cesetler ızdırap veriyordu. Ateşkes sayesinde bombardıman durunca insanların ilk işi enkazların derinlerinde çıkarılmayı bekleyen ölen yakınlarının cesetlerini aramak oldu. 

Kimi anaların babaların çocukları enkaz altında bulunuyor. Ebeveynler çocuklarının, eşlerden hayatta kalanlar karılarını ya da kocalarının çıkarılması için uğraşıyor. 

Filistin Sivil Acil Servisi, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana enkaz altından 200 ceset çıkarıldığını açıkladı. 

Ateşkes başladığında Gazze’de ölen Filistinlilerin sayısının 47,000’den fazla olduğu açıklanmıştı. 

Yetkililer, İsrail bombardımanları nedeniyle büyük yıkım meydana gelen Gazze’de enkaz altında 10,000 ceset bulunduğu tahmin ediliyor. 

Bölgede enkaz kaldırma ve enkazdan ceset çıkarma işi ağır yürüyor. Zira İsrail bombardımanı yüzünden Gazze’deki iş makinalarının çoğu çalışamaz durumda. Ayrıca Filistin Sivil Acil Servisi yetkilisi 100’den fazla iş makinası operatörünün hayatını kaybettiğini açıkladı. 

Birleşmiş Milletler’in tahminlerine göre, Gazze’de 50 milyon ton molozun kaldırılması gerekiyor. Bunun Gazze’nin mevcut imkanları düşünüldüğünde 21 yıl süreceği ve enkaz kaldırma maliyetinin 1,5 milyar dolara yakın olduğu belirtiliyor. 

7 Ekim 2023’te başlayan saldırıların ardından Gazze Şeridi’nde 471 gün sonra ateşkes uygulamaya koyuldu.

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, İsrail ordusu ile Hamas arasında ateşkesin başladığını teyit ettiklerini söyledi.

Bugün serbest bırakılacak 3 esirin isimlerinin Hamas’ın silahlı kolu İzzeddin Kassam Tugayı tarafından İsrail’e iletildiğini kaydeden Ensari, bu kişilerden 2’sinin Romanya ve İngiltere vatandaşlığının da olduğunu belirtti.

Gazze’de baskın olarak İsrail’in ağır saldırılarıyla süren çatışmaların ardından ateş kes 19 Ocak Pazar günü sabah saatlerinde yürürlüğe girecek. 

Anlaşmaya göre 42 günlük birinci aşamada Hamas, 33 rehineyi serbest bırakacak. Bu grup, sivil kadınlar ve çocukların yanısıra kadın askerler ve 50 yaşın üzerindeki rehinelerden oluşuyor. Buna karşılık İsrail 1,900 Filistinli tutuklu veya mahkumu serbest bırakacak. 

Hamas’ın elinde 62 rehine bulunduğu tahmin ediliyor. 

Yine birinci aşamada İsrail güçleri Gazze’de kalabalık bölgelerden çekilecek. Yerlerinden edilmiş Filistinliler geri dönecekler ayrıca bölgeye giriş yapacak yardımlar artırılacak. 

Anlaşmaya göre ikinci aşamada, sürdürülebilir ateş kes dönemi öngörülüyor. Hamas 42 günlük bu aşamada elinde tuttuğu erkek rehineleri de bırakacak. İsrail birlikleri Gazze’den tamamen çekilecek. 

Üçüncü aşamada ise herhangi bir süre öngörülmüyor. Zira bu aşama Gazze’nin yeniden yapılanmasıyla ilgili. Bu aşamanın yıllar sürmesi bekleniyor. 

Hamas’ın 7 Ekim 2023’te yaptığı saldırıda 1,200 İsrailliyi öldürmesi, 251 İsrailliyi rehin almasının ardından İsrail’in ağır saldırılarıyla Gazze, manevi olarak ve maddi olarak yıkılmış durumda.

Gazze’de bazı ülkelerin soykırım olarak tanımladığı İsrail saldırılarının bilançosundan bazı sayılar şöyle:

Ölen Filistinli sayısı 46,000’den fazla.

Yaralı Filistinli sayısı 109.000.

Yerlerinden edilen Filistinlilerin sayısı 1,9 milyon. Bu sayı Gazze nüfusunun %90’ını oluşturuyor.

Orta ve ağır hasarlı bina sayısı yaklaşık 140,000. Gazze’deki toplam yapı sayısının yaklaşık %70’i.

Yok edilen konut sayısı 245,000.

Ağır hasarlı yolların oranı %93.

Yok edilen veya ağır hasarlı sağlık tesislerinin oranı %84.

İsrail güvenlik kabinesi karar için dün toplanacaktı ancak İsrail’in iddiasına göre bazı pürüzler nedeniyle toplantı bugüne ertelendi. Güvenlik kabinesinin olumlu görüş bildirmesinin ardından anlaşmanın İsrail Hükümeti tarafından da onaylanması gerekiyor. 

Anlaşma üç aşamadan oluşuyor. 

İlk aşamanın 6 hafta sürmesi ve bu süreçte tam ve eksiksiz ateş kes uygulanması öngörülüyor. Anlaşma uyarınca Hamas’ın elindeki rehinelerle İsrail’de tutuklu bulunan Filistinliler takas edilecek. Rehine ve tutuklu takasında sayılar henüz açıklanmadı. İsrailli yetkililer, ilk rehine takasının pazar günü yapılacağını belirttiler. 

İkinci aşama savaşın sona erdirilmesini öngörüyor. Erkekler de dahil olmak üzere İsrailli rehinelerin kalanı daha fazla Filistinli tutuklu karşısında serbest bırakılacak. Ayrıca İsrail birlikleri Gazze’den tamamen çekilecek.

Üçüncü aşama ise Gazze’nin yeniden yapılandırmasıyla ilgili. Yeniden yapılanmanın yıllar süreceği belirtiliyor. 

Gazze’de ateş kes anlaşmasına varıldığının açıklanmasına rağmen İsrail yürürlüğe girmedi bahanesiyle bölgeyi yoğun bombardımana devam etti. Gazze acil durum ofisinin verdiği bilgiye göre bombardımanlarda 28’i çocuk, 31’i kadın olmak üzere 113 Filistinli hayatını kaybetti. 

İsrail’in Gazze’ye yönelik bombardımanları ve kara saldırılarında 46,000’den fazla Filistinli can verdi. 

Bu arada ateş kes yürürlüğe girmeden önce ihtiyaç sahiplerine hızlı ulaştırma umuduyla yardım kamyonları Gazze-Mısır sınırında uzun kuyruklar oluşturdu. Çatışmalardan önce her gün yüzlerce kamyon Gazze’ye giriş yapıyordu. Çatışmalar sırasında İsrail bu sayıyı 40’a kadar düşürdü.  

Trump, Truth Social adlı sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, taraflar arasında anlaşmanın sağlandığını duyurdu.

Donald Trump, açıklamasında, “Orta Doğu’da esirler konusunda (Gazze’de ateşkes) anlaşma sağlandı. Kısa sürede serbest kalacaklar. Teşekkürler.” ifadesini kullandı.

Ajansın haberine göre, İsrail istihbarat teşkilatı şefleri, seçilmiş Abd başkanı Donald Trump’ın Ortadoğu temsilcisi ve Katar Başbakanı arasında Doha’da gece yarısından sonra yapılan görüşmede ilerleme sağlandı. 

Birleşik Devletler Başkanı Joe Biden da 12 Ocak günü İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ile bir görüşme yapmıştı. Görüşmede Biden Netanyahu’ya Gazze’de insani yardımların artırılması, rehinelerin evlerine dönmeleri için ateş kesin acilen sağlanması gerektiğini söyledi. 

Beyaz Saray yetkililerinin Başkan Biden’ın görevi tamamlayacağı tarih olan 20 Ocak’tan önce Gazze’de bir ateş sağlanması için yoğun çaba sarfettikleri ve zamanla yarıştıkları bildiriliyor.

Gazze’de İsrail’in bombardımanları ve karada yaptığı operasyonlarda 46,000’i aşkın Filistinli hayatını kaybetti. 

Bölgede Hamas’ın elinde 94 İsrailli rehine bulunuyor ancak bunların 34’ünün öldüğü belirtiliyor.