Geçen hafta Avrupa’nın batısında sıcaklık rekorları kıran hava kütlesi, rotasını kıtanın orta, doğu ve güney kesimlerine çevirdi.

Yeni bir bölgeyi etkisi altına alan aşırı sıcaklar nedeniyle Slovakya’da termometreler 40,5 dereceyi göstererek tüm zamanların rekorunu kırdı.

Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de sıcaklıkların 40 dereceyi aşması beklenirken, yetkililer halkın sığınabilmesi için ülke genelinde iki binden fazla klimalı serinleme merkezi açtı.

Sıcak hava dalgası batı kesimlerinde etkisini kaybetmeye başlasa da acı bilanço geride kaldı; Fransa’da sıcaklara bağlı 1000’den fazla, İspanya’da ise 800’ün üzerinde ek ölüm kaydedildi.

Sıcak dalgasının vurduğu ülkelerde morglarda yer kalmadığı bildiriliyor.

Avrupa kıtası, meteoroloji tarihinin en ölümcül ve en yoğun sıcak hava dalgalarından biriyle mücadele ediyor. Son belirlemelere göre kıta genelinde yaklaşık 150 milyon insan, mevsim normallerinin katbekat üzerindeki aşırı sıcaklar nedeniyle büyük sıkıntılar çekiyor.  Sağlık altyapısında da sorunlar yaşanıyor. Başta Fransa olmak üzere pek çok merkezde hayatını kaybedenlerin sayısında ani ve dramatik bir artış meydana geldi. Fransa’da resmi kurumlar tarafından açıklanan son verilere göre, sıcak dalgasına bağlı olarak şu ana kadar 1000’in üzerinde aşırı ölüm kayıtlara geçti. Hayatını kaybedenlerin sayısındaki bu öngörülemez patlama, hastane morglarında ve geçici defin merkezlerinde yer kalmamasına yol açtı; yetkilileri acil ek tedbirler almaya zorladı.

İklim Krizinin ve Geçmiş Dalgaların Etkileri

Uzmanlar, Avrupa’yı etkisi altına alan bu tablonun aniden ortaya çıkmadığını, küresel iklim krizinin uzun süredir devam eden bir sonucu olduğunu belirtiyorlar. Geçmiş yıllarda da kıtayı sarsan benzer sıcak hava dalgaları yaşanmış, o dönemlerde de binlerce insan hayatını kaybetmişti. Atmosfere salınan sera gazlarının etkisiyle Avrupa genelinde kentsel ısı adalarının oluştuğu, kuraklığın kronikleştiği ve sağlık sistemlerinin bu ölçekte bir krize göre yapılandırılmadığı geçmiş dönemsel raporlarda da defaatle vurgulanmıştı. 

Hükümetlerin geçmişte aldığı önlemlerin yetersiz kaldığı, termometrelerin her yıl bir önceki rekoru egale ettiği bu süreçte açıkça gözler önüne serildi.

Sıcak Dalgasına İlişkin Diğer Gelişmeler ve Kritik Detaylar

Yaşanan felaketin ardından sadece sağlık sektörü değil, günlük yaşamın tüm alanları büyük darbe aldı. Birçok Avrupa ülkesinde elektrik şebekeleri, aşırı klima kullanımı nedeniyle aşırı yüklenmeye maruz kaldı ve bölgesel kesintiler meydana geldi. Tarım arazilerinde kuraklık alarmı verilirken, nehir sularının çekilmesi nedeniyle nehir taşımacılığı ve nükleer santralleri soğutma çalışmaları da sekteye uğradı. 

Yetkililer, özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik rahatsızlığı olan vatandaşların zorunlu olmadıkça günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmamaları yönünde uyarılarını yinelerken, önümüzdeki günlerde de sıcaklıkların yüksek seyrini koruyacağı tahmin ediliyor.

Meteoroloji, hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin 5 ila 7 derece üzerine çıkacağını, özellikle Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’da hissedilen sıcaklığın 50 dereceye kadar yükselebileceğini açıkladı.

Meteoroloji’nin son değerlendirmelerine göre, yurt genelinde termometreler bu hafta belirgin şekilde yükselecek. Pek çok ilde sıcaklıkların 30 derecenin üzerine çıkması beklenirken, bunaltıcı hava dalgasının etkisi gün geçtikçe daha fazla hissedilecek.

En yüksek sıcaklıkların Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görülmesi bekleniyor. Gölgede ölçülen hava sıcaklıklarının birçok kentte 40 derecenin üzerine çıkacağı tahmin edilirken, yüksek nem nedeniyle hissedilen sıcaklığın yer yer 50 derece seviyelerine ulaşabileceği ifade ediliyor.

İstanbul da sıcak hava dalgasından etkilenecek şehirler arasında yer alıyor. Hafta boyunca etkili olması beklenen poyraz rüzgarına rağmen sıcaklıkların 30 derecenin altına düşmeyeceği öngörülüyor. Nem oranının artmasıyla birlikte hissedilen sıcaklığın 34 dereceye kadar çıkabileceği belirtiliyor.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, sıcak hava dalgalarının iklim değişikliğinin en hızlı büyüyen ve en ciddi sağlık tehditlerinden biri haline geldiğini söyledi.

Ghebreyesus, DSÖ’nün haftalık basın toplantısında yaptığı değerlendirmede, aşırı sıcakların özellikle Avrupa ve kuzey yarımkürede etkisini artırdığına dikkat çekti. Sıcaklıkların yalnızca çevresel değil, doğrudan halk sağlığını tehdit eden bir kriz olduğunu vurguladı.

En yüksek risk grubunda yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, çocuklar, hamile kadınlar, açık alanda çalışanlar ve sosyal açıdan dezavantajlı grupların bulunduğunu belirten Ghebreyesus, sıcak hava dalgalarının büyük organizasyonlar ve spor etkinlikleri için de ciddi sağlık riski oluşturduğunu ifade etti. DSÖ’nün, FIFA ile birlikte Dünya Kupası sürecinde erken uyarı sistemleri, güvenli içme suyu erişimi ve serinletme planları gibi önlemler üzerinde çalıştığı da açıklandı.

Fransa’da dün toplam 35 milyon nüfusa sahip 96 kara bölgesinin 49’u için en yüksek alarm seviyesi olan kırmızı seviye ilan edildi.

Yetkililer, ülkenin güneybatısındaki Gironde bölgesinde hafta sonunda yaşları 80 ile 95 arasında değişen üç kişinin aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybettiğini açıkladı.

Fransa’nın yanısıra, İspanya, İtalya, Almanya ve diğer birçok Avrupa ülkesinde sıcaklıkların önümüzdeki günlerde 40 santigrat derecenin üzerine çıkması beklenirken, yetkililer kırmızı alarm ilan ederek vatandaşları dikkatli olmaya çağırdı.

Fransa Meteoroloji Kurumu Meteo-France, ülkenin yarısından fazlasında en yüksek seviyeli hava uyarısının yürürlükte olduğunu açıkladı. Bordeaux kentinde sıcaklıkların 42 dereceye ulaştığı belirtilirken, yüzlerce okulun geçici olarak kapatılmasına karar verildi.

Meteorologlara göre sıcak hava dalgası, Sahra Çölü’nden kuzeye taşınan sıcak hava kütlelerinin Avrupa üzerinde hapsolmasından kaynaklanıyor. Uzmanlar mevcut koşulların son yılların en uzun süreli sıcak hava dalgalarından birine dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.

Avrupa’da İspanya ve Portekiz başta olmak üzere sıcak hava dalgasına bağlı ölümler meydana gelmeye devam ediyor. Uluslararası basındaki haberlere göre, kıtanın birçok yerinde son birkaç gündür sıcaklıklar 40 derecenin üzerinde seyrediyor. İspanya, Portekiz ve Fransa’da sıcaklık nedeniyle alarm durumları yükseltilirken, yetkililer halka uyarılarda bulunuyor.

İspanya Meteoroloji Ajansınca (AEMET) yayımlanan verilere göre, ülkede son 10 günde 678 kişi yaz sıcakları nedeniyle hayatını kaybetti. Portekiz’de 7-18 Temmuz’da 1065 kişi aynı nedenden yaşamını yitirdi. Böylece sadece iki Avrupa ülkesinde 10 günde 1700’den fazla kişi öldü.

Fransa’da ise dün Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Bretagne ve Occitanie bölgelerinde mesai sırasındaki iki can kaybının aşırı sıcaklarla bağlantılı olabileceği ifade edildi.

19 Temmuz’da sıcaklığın ilk kez 40 dereceyi aşarak ülke tarihinin en yüksek seviyesine ulaştığı İngiltere’de ise yakın zamanlarda serinlemek amacıyla suya giren 13 kişi hayatını

Avrupa’yı etkisi altına alan aşırı sıcak hava dalgası, Fransa, İspanya ve Portekiz’de en az 1000 kişinin ölümüne neden oldu. İngiltere’de bugün termometrelerin 43 dereceyi göstermesi beklenirken, Portekiz, 47 derece olarak ölçüldü.

Uzmanlar sağlıklı kişilere bile ‘dışarı çıkmayın’ uyarısı yaparken, ölü sayısının da artmasından endişe ediliyor. Sıcak hava dalgasının Çarşamba gününden itibaren Türkiye’de etkisini hissettirmesi bekleniyor.

İngiltere’de termometrelerin bugün 43 dereceyi göstermesi beklenirken, yetkililer binlerce kişinin hayatını kaybetmesinden endişe duyduklarını açıkladı.

İngiltere’de doktor muayenehaneleri ve özel sağlık merkezleri de kapanma kararı alırken sağlık görevlileri insanları ciddi sağlık risklerinden kaçınmak için dikkatli olmaya çağırdı.

Fransa da bu hafta sıcak hava dalgasının zirveyi görmesi ve yeni sıcaklık rekorları kırılması bekleniyor. Ülkenin bazı bölgelerinde hava sıcaklığının 42 dereceyi geçmesi bekleniyor.

Portekiz’de de termometreler 47 derece ölçülürken, bu ülkede Temmuz ayınca sıcaklık rekoru kırıldığı anlamına geliyor. Yunanistan’ın başkenti Atina’da da dün termometreler 33 dereceyi gösterdi.

Fransa’nın güneyi de orman yangınlarının etkisi altında. 6 gündür devam eden orman yangınlarında 10 bin 500 hektarlık alanın küle döndüğü belirtildi.

İspanya’da ise 30 bin hektarlık alanın küle döndüğü, 3 bin 200 kişinin de tahliye edildiği açıklandı. Portekiz’de çıkan orman yangınlarının şu an kontrol altında olduğu ifade edildi. Yunanistan’da da orman yangınları zaman zaman etkisini gösteriyor.

Türkiye’nin de Çarşamba gününden itibaren Avrupa’dan gelecek sıcak hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor…

Meteoroloji Uzmanı Kerem Ökten, Türkiye’de aşırı sıcakların 23 Temmuz’da başlayacağını belirtti ve vatandaşları uyardı.

Sıcakların önce Balkanlara sonra da Türkiye’ye gelecek gibi göründüğünü belirten Ökten, “Bizde de kırmızı alarma geçmek gerekebilir” dedi.

Ökten şu ifadeleri kullandı:

“Temmuz sonu sıcaklar açısından çok sıkıntılı geçecek gibi görünüyor. Sıcaklar Balkanlar’dan gelecek. Genelde Libya’dan denizi aşarak veya Basra’dan gelirdi. Balkanlardan gelmesi nadir bir durum. Ardından aşırı yağışları da beraberinde getirme ihtimali yüksek.

Ökten, Twitter’dan “26 Temmuz için de şunları yazdı:

“26 Temmuz’da Avrupa’dan gelecek sıcaklar Trakya’da 45 dereceyi geçmemize sebep olabilir. Edirne’nin sıcak rekoru 44.1 derece. Kırklareli 42.5 derece. Tekirdağ 40.2 derece. Yeni rekorlar geliyor…”
Pazartesi ve Salı günü Avrupa yanarken İstanbul püfür püfür esecek. Kuzeyden kuzeyden. Rüzgar kuvvetli olacak. Hafta sonunu iyi değerlendirin. Cumartesi ve pazar hafif rüzgâr var…

Doğu Karadeniz’de en kuvvetli yağış pazartesi günü. En kuvvetli yağışı alacak şehir Giresun. Yağış şiddetli. Tedbir almakta fayda var. Afetlik değil; fakat sıkıntı çıkartabilir. Giresun halkına duyurulur…”

Ökten, özellikle Salı günü kuvvetli rüzgar ile birlikte havanın soğuyacağını belirtti.

“18 ve 19 Temmuz’da İngilizler sıra dışı 2 gün yaşayacak. 2003’ten bile daha güçlü sıcaklar etkili olacak” diyen Ökten, Türkiye için de tarih verdi. Ökten, “Türkiye’de aşırı sıcaklar 23 Temmuz’da başlıyor. Öncesindeki serinliğin tadını çıkarın. Önce üşüyeceğiz. Sonra da yanacağız”  ifadelerini kullandı.