ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı Sözcüsü Andrew Nixon, yaptığı açıklamada, “FDA, Covid-19 aşılarından kaynaklı olma ihtimali bulunan ölümleri, birden fazla yaş grubunda kapsamlı şekilde inceliyor.” ifadesini kullandı.

İncelemenin kapsamı, FDA’nın üst düzey aşı yetkilisi Dr. Vinay Prasad’ın kasım sonunda kurum içinde paylaştığı ve basına yansıyan bir notta “yaklaşık 10 çocuğun ölümünün aşıyla ilişkilendirildiğini” öne sürmesiyle genişletildi.

Halk sağlığı uzmanları, virüsün ABD’de 1,2 milyon kişinin ölümüne neden olduğunu, bunların arasında 2 binden fazla çocuğun bulunduğunu hatırlatarak değerlendirmelerin bilimsel verilere dayanması gerektiği çağrısında bulundu.

Ayrıca, FDA’nın, solunum sinsityal virüsü (RSV) aşı ve tedavilerinin güvenliğine yönelik bir değerlendirme yürüttüğü, bu kapsamda bazı üreticilerle iletişime geçtiği belirtiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Sözcüsü Margaret Harris, Maymun çiçeği (mpox) ile mücadelede kitlesel aşılama yerine virüsün bulaştığı bölgelerde “hedefli aşılama” yapılması gerektiğini ve Maymun çiçeğinin yayılmasını durdurmanın Kovid-19’a göre daha kolay olduğunu belirtti.

Harris, geçen hafta DSÖ’nün yayılmasını “uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu” olarak ilan etmesi ve küresel mercek altında olan Maymun çiçeği virüsüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Virüsün hızla yayılmaya başlamasının dünyanın gündemine oturduğunu kaydeden Harris, Maymun çiçeği virüsünün “Klad 1” ve “Klad 2” olmak üzere iki genetik türünün olduğunu kaydetti.

Harris, geçen yıl ortaya çıkan virüsün yeni türü “Klad 1b” ile ilgili endişelerini dile getirirken, “Bu endişelendiğimiz tür çünkü çok hızlı bulaşıyor ve özellikle çocuklar arasında oldukça yüksek bir ölüm oranına sahip. Esas endişelendiğimiz durum çok hızlı yayılması. Bu yıl, 2023’ün tamamında görülenden daha fazla vaka tespit edildi. Çok hızlı yayılan virüs diğer ülkelere de sıçradı. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde artan Maymun çiçeği vakaları, daha önce hiç vaka bildirmemiş Burundi, Ruanda, Uganda ve Kenya’ya da sıçradı” diye konuştu.

Maymun çiçeği virüsünün yeni türü olan Klad 1b dolayısıyla hastalıkla ilgili daha yüksek ölüm oranlarının görüldüğünü bildiren Harris, “(Ölüm oranı) Yaklaşık yüzde 3 ve küçük çocuklar gibi gerçekten savunmasız gruplarda bundan daha yüksek. Özellikle küçük çocuklar üzerindeki etkilerinden endişe ediyoruz. Çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş insanlar arasında da hızla yayılıyor. Bağışıklık sistemleri yetersiz beslenmeden muzdarip olduğu için çok güçlü olmayan bu insanlar çok tehlikeli durumda” dedi.

Harris, çiçek hastalığı ve HIV  enfeksiyonuna yakalanmış bireylerin Maymun çiçeği virüsünü daha ağır geçirebilme olasılığına işaret ederken, bu kişilerin ölüm riskinin daha fazla olduğunu söyledi.

Maymun çiçeği virüsü için belirli bir tedavi olmadığını kaydeden Harris, virüsü yenebilecek bir antiviral ilacın olmadığını ancak semptomatik tedavinin etkili olduğunu söyledi.

Harris, hastalığa yakalananların ciltlerinde döküntüler olduğuna değinirken, başka enfeksiyon  kapmasını önlemek için kişilerin tedaviye ihtiyacı olduğunu söyledi.

Maymun çiçeği virüsü bulaşanların ateşlerinin çıkacağını hatırlatan Harris, ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçlara ihtiyaç duyacağını belirterek hastaların tıbbi tedavi almalarının ve bu süreçte kendilerini izole edebilmelerinin çok önemli olduğunu vurguladı.

“Maymun çiçeği virüsü nedeniyle bir kapanmaya ihtiyaç yok”

Harris, çiçek hastalığı için geliştirilen aşıların Maymun çiçeğine karşı etkili olduğunu kaydederek şöyle devam etti:

“Maymun çiçeği virüsüne sahip olduğu bilinen biriyle temas kuranlara, bu temastan sonraki 4 gün içinde bu aşıları olması önerilir. Aşılanması gereken bir diğer grup da salgının olduğu bölgedeki sağlık çalışanlarıdır. Ayrıca daha büyük risk altında olanlardır. (Maymun çiçeği virüsü için) Kitlesel aşılama önerilmiyor. Bu çok önemli. Virüsün bulaştığı yerlerde hedefli aşılama yapılması gerekiyor. Şu anda zor olan, sınırlı olan aşıyı tedarik etmek ve onları salgının olduğu yere ulaştırmak.  Aşı stokları konusunda Kuzey Avrupa,  ABD ve Japonya iyi kaynaklara sahip. Bu yüzden şu anda stokları olan ülkelerle ve üreticilerle üretimi artırmak, ayrıca bu stokları ihtiyaç duyulan yere ulaştırmak için çok yakın bir şekilde çalışıyoruz. Bu aktif bir virüs. Kimin hasta olduğunu bildiğiniz, iyi bir temas ve izolasyon önlemleri takibi yaptığınız sürece oldukça kolay bir şekilde durdurulabilir. Yani (salgın nedeniyle) bir kapanmaya ihtiyaç yok. İhtiyaç olan şey, tam olarak kimin hasta olduğunu bilmeniz için çok iyi bir gözetim.”

Çinli bilim insanları otizm semptomlarını tedavi edebileceğini öne sürdükleri bir aşı geliştiriyor.

Şangay merkezli araştırmacılar, otizm belirtileriyle ilişkili olarak DNA’daki belirli bir mutasyonu değiştiren bir gen düzenleme ilacını farelere enjekte etti.

Araştırmacılar, elde ettikleri sonuçların, spektrum bozukluğu olan insanlara yardım etmek için kullanılabileceğini gösterdiğini söyledi.

Şangay Jiao Tong Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Fudan Üniversitesi’nden bilim insanları, aşılanan genetik özelliğe sahip farelerin davranışsal ve sosyal sorunlarının tamamen tersine döndüğünü kaydetti.

Otizm spektrum bozukluğu (OSB), MEF2C genindeki bir mutasyonla ilişkilendiriliyor. Arızalı DNA, beyindeki önemli gelişim süreçlerinde sorunlara neden oluyor.

MEF2C geni hem anne karnında hem de çocukluk döneminde nörogelişimde oldukça büyük rol oynamasıyla biliniyor. Frontal korteks ve hipokampus gibi öğrenme ve hafızanın ayrılmaz bir parçası olan beyin bölgelerinde işleyen programları düzenliyor.

Otizm genellikle çocuklarda teşhis ediliyor ve 2020 yılında yaklaşık 36 çocuktan birine teşhis konuldu. Bu, 2021 verilerine göre 44’te bir ve 2006’daki 110’da 1’e göre önemli bir artışa işaret ediyor.

Uzmanlar, vakalardaki artışın mutlaka otizmin arttığı anlamına gelmediğini, ancak farkındalıktaki artışın doktorların bunu daha iyi tespit ettiği anlamına geldiğini söylüyor.

Daily Mail

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Kovid-19’la ilgili olarak toplu bir aşı kampanyası ya da kapanma benzeri tedbirlerin asla uygulanmayacağını duyurdu.

Fahrettin Koca sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Hatay Erzin Devlet Hastanesi Başhekimi Doktor Ersin Mahmutoğlu’nun Kovid-19 Eris varyantından öldüğü yolundaki iddiaları hatırlatarak ölüm sebebiyle ilgili iddiaları yalanladı.

“AŞI ÜRETİCİLERİNİN GERÇEKÇİ OLMAYAN PROPAGANDASI”

Fahrettin Koca Eris varyantı üzerinden bir propaganda yürütüldüğünü belirtti ve şunları kaydetti: “Bu propaganda, Eris varyantı sebebiyle, tıpkı salgının başlarındakine benzer, şu an için asla gerçekçi ve gerekli olmayan, bilimsellikten tamamen uzak tedbirlerin uygulanmasına ve aşı kampanyaları başlatılmasına yöneliktir. Her ürünün üreticisi gibi, aşı üreticileri de ürettikleri ürünün daha fazla alıcı bulmasını isteyebilirler. Ama bilim buna bakmıyor. Gereksiz bir ilacı kim kullanmak ister, onu hangi hekim önerebilir? Öneriyorsa o tıp ahlakına bağlı bir hekim midir?”

GRİPLE NASIL MÜCADELE EDİLİYORSA KOVİD-19’LA DA ÖYLE

Sağlık Bakanı, söz konusu kampanyaların sosyal depresyona yol açtığını bunun da önemli bir sağlık sorunu olduğunu belirtti.

Bakan Koca, Kovid-19 ile mücadelede radikal tedbirler almaktan aşı uygulamasına, insan sağlığı için ne gerekiyorsa hepsini milletçe uyum içinde yaptıklarını aktardı.

Şimdi gündemde olan küresel ve yerel propagandanın boyun eğdirme çabası olduğunu vurgulayan Koca, şunları kaktardı:

“Boyun eğmeyiz, eğmeyeceğiz. Bu söz konusu bile olamaz. Toplu bir aşı kampanyası ya da kapanma benzeri tedbirler asla uygulanmayacak. Kovid-19, artık griple nasıl mücadele ediliyorsa tıpkı öyle mücadele edilecek bir hastalıktır. 85 milyon müsterih olsun. 

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri direktörü şu anda EG.5 veya Eris gibi yayılan COVID-19 varyantlarının büyük bir değişimi temsil etmediğini ve Eylül ayında güncellenen aşıların koruma sağlayacağını söyledi.

Direktör Dr. Mandy Cohen, “Şu anda virüslerdeki değişikliklerde gördüğümüz şey, virüsler hâlâ aşımıza duyarlı, ilaçlarımıza karşı hâlâ duyarlı, testler tarafından hâlâ tespit ediliyorlar” dedi.

Güncellenmiş aşıların Eylül ortasından sonuna kadar mevcut olması gerektiği belirtiliyor .

COVID-19 aşı üreticileri, dolaşımdaki virüse daha yakından benzemek için bu yılın başlarında baskın olan sözde XBB.1.5 alt varyantını hedefleyecek şekilde güncellenen aşılarının yeni versiyonlarını oluşturdular.

Cohen, “Eylül ayının üçüncü veya dördüncü haftasında çoğu insan için hazır olacaklarını tahmin ediyoruz” dedi.

Aşıların hala ABD Gıda ve İlaç İdaresi tarafından onaylanması gerektiğini ve CDC’nin tavsiyelerini yapması gerektiğini de kaydetti.

“Bunu, tıpkı yıllık grip aşımız olduğu gibi, yıllık bir COVID aşısı olarak bir öneri olarak görmemiz muhtemeldir” ifadelerini kullandı .

Pfizer/BioNTech, Moderna ve Novavax’ın tümü, güncellenmiş aşının bu sonbaharda kullanıma sunulmaya hazır olmasını beklediklerini söylediler.

Çarşamba günü Dünya Sağlık Örgütü, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin’de dolaşan EG.5 koronavirüs suşunu “ilgili varyant” olarak sınıflandırdı, ancak halk sağlığı için diğer varyantlardan daha fazla tehdit oluşturmadığını söyledi.

Eris, ABD’de hızla büyüyen COVID-19 alt değişkenidir ve CDC’ye göre mevcut COVID vakalarının yaklaşık %17’sinden sorumlu olduğu tahmin edilmekte.

İngiliz doktorlar, felç ve kalp krizlerinin önde gelen nedenlerinden biri olan “sessiz katil” yüksek tansiyonu kontrol altına almak için  dünyada bir ilk olan bir enjeksiyonu deniyorlar .

Londra Queen Mary Üniversitesi’ndeki uzmanlar , altı ayda bir yapılan bir iğneyi içeren bir deneme yürütüyor .

Zilebesiran olarak bilinen ve ABD merkezli Alnylam Pharmaceuticals tarafından üretilen ilaç, karaciğer tarafından üretilen kilit bir hormonu hedef alarak çalışıyor .

Araştırmacılar hipertansiyonu olan 107 hastayı incelediler , bunlardan 80’ine deri altına zilebesiran enjeksiyonu yapıldı ve 32’sine hiçbir aktif içerik içermeyen plasebo verildi.

Plasebo alan 32 hastanın beşine daha sonra zilebesiran verildi.

MailOnline’ın bildirdiğine göre ilk analiz, zilebesiran verilen gönüllülerin sistolik kan basıncında altı aya kadar süren önemli bir düşüş yaşadığını gösteriyor .

Gün içindeki dalgalanmaları nedeniyle yüksek tansiyonun tedavisi zor olmasına rağmen, zilebesiran ilacı 24 saat boyunca tutarlı bir düşüşle sonuçlandı.

Zilebesiran, kan damarlarını daraltan ve tansiyonun yükselmesine neden olan bir hormon olan anjiyotensin üretimini engelledi.

Edinburgh’daki denemeyi yöneten Profesör David Webb şunları ekledi: “Bu, hipertansiyonda potansiyel olarak büyük bir gelişme. Son 17 yılda yüksek tansiyon tedavisi için ruhsatlandırılmış yeni bir ilaç sınıfı olmadı.

“Bu yeni yaklaşım, tek bir enjeksiyondan sonra yaklaşık altı ay süren, hem gündüz hem de gece kan basıncında önemli bir düşüşe yol açıyor.”

Almanya’da Kovid-19 aşılarının yol açtığı ağır yan etkiler nedeniyle mahkemeye başvuran 301 kişiye her ay ömür boyu tazminat ödenmesine başlandığı belirtildi.

Almanya’da eyaletlerin bakım kurumları tarafından Kovid-19 aşılarının yan etkileri nedeniyle tazminatlar ödenmeye başlandı.

Şu ana kadar 301 tazminat başvurusunun onaylandığı ülkede başvuruları kabul edilen kişilere her ay ömür boyu 164-854 euro arasında ödeme yapılacak.

SPUTNİK’te yer alan habere göre, yetkili birimlerce gerekli görüldüğü taktirde bu kişilerin tedavi masrafları da devlet tarafından karşılanabilecek.

Almanya’da aşı ve ilaçlara onay veren yetkili kurum Paul Ehrlich Enstitüsü’nün (PEI) aşılama komplikasyonları listesinde bulunan belirtilere göre Kovid-19 aşıları kalp rahatsızlıkları, kan pıhtılaşması, yüz felci, Guillain-Barre sendromu adı verilen kas rahatsızlığı, işitme bozukluğu ve kulak çınlaması gibi rahatsızlıklara yol açıyor.

PEI raporuna göre 2022 Haziran ayına kadar 323 bin 684 şüpheli yan etki ve aşılama komplikasyonu vakası bildirildi. Aynı döneme kadar olan verilerin incelendiği raporda, can kaybı ve aşılar arasında bağlantı tespit edilen 120 vaka olduğu belirtildi.

Kovid-19 aşılarının yol açtığı ağır yan etkiler nedeniyle mağdur olduklarını iddia eden 185 kişi aşı üreticilerine karşı mahkemelere başvurdu. Davaların ilkinin 28 Nisan’da Frankfurt Bölge Mahkemesi’nde görülmesi bekleniyor.

Türk Hava Yolları (THY), Rusya uçuşlarında COVID-19 tedbirleri kapsamında uygulanan aşı kartı ya da PCR testi ibraz etme zorunluluğunun kaldırıldığını duyurdu.

Corona virüsü önlemlerini kaldıran ülkelere bir yenisi daha eklendi. Rusya’da uygulanan COVID-19 tedbirleri kapsamında ülkeye girişlerde istenen aşı kartı veya PCR testi ibraz etme zorunluluğu sona erdi.

THY’nin sosyal medya hesabından konuya ilişkin yapılan paylaşımda “Rusya’da uygulanan Kovid-19 tedbirleri sona ermiştir. Bu ülkeye girişlerde aşı kartı ya da PCR testi ibraz etme zorunluluğu yoktur. Keyifli seyahatler” denildi.

Corona virüsünün en bulaşıcı versiyonu olarak bilinen Omicron varyantına karşı geliştirilen Covid-19 aşıları için ABD’den kullanım onayı geldi.

Son dönemde bulaşıcı artan corona virüsünün en çok mutasyona uğrayan türü olan Omicron varyantına karşı Moderna ve BioNTech/Pfizer’ın geliştirdiği mRNA teknolojisi kullanılan aşılara onay ABD’den geldi.

ABD’nin denetleyici kuruluşu Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) kış aylarında vaka sayılarının artmasına karşın her iki şirketin de henüz insanlar üzerinde denenmemiş aşılarına onay verdiğini duyurdu. Dün bir açıklama yapan FDA, her iki şirketin aşılarının da Omicron varyantının BA.4 ve BA.5 varyantlarına karşı etkili olduğunu açıkladı. Bu sonbaharda aşıların kullanımına başlanacağı da belirtildi.

ÖZEL HABER
– Maymun çiçeği hastalığının habercisi olan belirtilere yenileri eklendi
– İnsandan insana çok kolay bulaşmıyor

Türkiye’de tespit edilen Maymun Çiçeği vaka sayısı 5’e yükselirken, artan vaka sayıları nedeniyle bazı ülkelerde ‘acil durum’ ilan edildi.

İnsandan insana kolay bulaşmayan hastalığın yeni belirtilerinin tespit edildiğini kaydeden Doç. Dr. Tuğba Sarı, “Çiçek aşısı maymun çiçeği hastalığına karşı koruma sağlıyor. Özellikle 1980 yılından önce bu çiçek aşısıyla aşılananların yüzde 85’nin bu hastalığa karşı korunduğunu biliyoruz” dedi.

Uzmanlar enfekte kişinin sekresyonları ile uzun süreli yakın temas ve cilt lezyonları yoluyla bulaşan maymun çiçeği hastalığının yayılma potansiyelinin olduğunu belirtiyor.

Hastalığın klinik olarak, ateş, halsizlik, yorgunluk, baş ağrısı, deri döküntüleri ve şişmiş lenf bezleri ile kendini gösterdiğini açıklayan Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) Hastanesi Tıp Fakültesi Dekan Yardımcısı ve Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tuğba Sarı, maymun çiçeğinin ilk olarak 1958 yılında laboratuvar hayvanlarında yapılan bir çalışmada tespit edildiğini söyledi.

Hastalığın bu nedenle maymun çiçeği (monkeypox) olarak isimlendirildiğini ve insanlarda ilk kez 1970 yılında Afrika’da tanımlandığını belirten Doç. Dr. Sarı, “Bugüne kadar Orta ve Batı Afrika’nın tropikal yağmur ormanlarında endemik olarak görülen maymun çiçeğinde, Mayıs 2022’den itibaren özellikle Amerika ve Avrupa’da başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde vakalar bildirilerek, çok yüksek hasta sayılarına ulaşıldı. Şu an dünya genelinde 28 bin 142, Türkiye’de ise 5 hasta tespit edildi. Bilindiği gibi hastalığın normal görüldüğü yerlerden farklı bölge ve ülkelerde görülmeye başlaması nedeniyle 23 Temmuz’da Dünya Sağlık Örgütü acil durum ilan etti. Salgın veya pandemi durumunda ise daha farklı. Covid-19’u örnek verecek olursak on binleri, yüzbinleri ve dünyanın tüm bölgelerini etkileyen bir durumdu. O nedenle de pandemi ilan edildi. Bu hastalık için henüz daha pandemiden söz edemeyiz” dedi.

Afrika koşullarında maymun çiçeği virüsünün hayvanlardan insana bulaşmasının enfekte hayvanların kan, vücut sıvıları, deri ve mukoza lezyonlarıyla doğrudan temasla veya ısırıkla meydana geldiğini kaydeden Doç. Dr. Sarı, maymunlar ve insanların tesadüfi konak olduğunu savundu. Maymun çiçeğinin doğal rezervuarının henüz tanımlanmadığını ancak kemirgenlerin büyük ölçüde rol oynadığının düşünüldüğünü kaydeden Doç. Dr. Sarı, şöyle konuştu:
“Çiğ ve az pişmiş enfekte hayvan etlerinin ve diğer hayvansal ürünlerinin yenilmesi bir risk faktörü oluşturuyor. İnsandan insana bulaşması ise çok kolay olmuyor. Hasta kişinin sekresyonlarıyla uzun süreli yakın temas, cilt lezyonları ile doğrudan bütünlüğü bozulmuş deri veya mukozalarla (göz, burun, ağız mukozaları gibi) temas ya da yakın zamanda cilt lezyonlarından kontamine olmuş nesnelerle yakın temas ile bulaşma gerçekleşebiliyor. Bu şekildeki temas ise genel olarak aynı evi paylaşan kişilerde, kapalı ortamlarda çok uzun süreli yakın mesafede bulunanlarda ve enfekte kişiyle temas eden sağlık çalışanlarında risk oluşturuyor. Literatüre yeni olarak hasta kişilerin çarşaflarını değiştirenler başta olmak üzere sağlık çalışanlarına bulaşın gerçekleştiği vakalar da girmiş durumda”

Enfekte anneden bebeğe plasenta yoluyla bulaş sonucu yenidoğanda doğuştan maymun çiçeği hastalığı bulgularına rastlanabileceğine dikkat çeken Doç. Dr. Sarı; “Çiçek hastalığı, dünya üzerinden tamamen ortadan kaldırılana kadar uygulanmış olan çiçek aşıları, maymun çiçeği hastalığına karşı da koruma sağlamaktadır. Ülkemizde 1980 yılına kadar çiçek aşısı rutin olarak uygulanmıştır. 1980 yılı öncesi doğumlular çiçek aşıları var ise maymun çiçeği hastalığına karşı yaklaşık yüzde 85 oranında korunmaktadır. Çiçek hastalığına karşı önceden aşı yapıldığının göstergesi olarak ön kol üst kısmındaki aşı izi kabul edilebilir. Bugün artık, çiçek aşıları klinik kullanıma sunulmuş durumda değildir. Modifiye edilmiş atenüe aşı virüsüne (Ankara suşu) dayalı yeni bir aşı, 2019’da maymun çiçeğinin önlenmesi amacı ile ABD Gıda ve İlaç Ajansı (FDA) ve Avrupa İlaç Ajansından (EMA) kullanım onayı almıştır. Bununla birlikte aşı kısıtlı olarak ulaşılabilir durumdadır. Klinik kullanımı iki doz şeklindedir” şeklinde konuştu.

Doç. Dr. Sarı, hastalığın ortaya çıkan yeni belirtileriyle ilgili olarak şu bilgileri paylaştı:
“Hastalığın kuluçka süresi 21 güne kadar uzayabiliyor. Eğer şüpheli bir durum var ise 21 gün boyunca kendimizi klinik semptomlar açısından takip etmemiz gerekiyor. Maymun çiçeği, çiçek hastalığından daha az bulaşıcı ve daha az ciddi hastalığa neden oluyor. Klinik bulguları 2-4 hafta süren hastalığın dünyadaki ölüm oranı yüzde 3-6 olarak tespit edilmiş durumda. Cilt lezyonları gövdeden ziyade yüz, kol ve bacaklarda yoğunlaşma eğiliminde ve aynı zamanda ağız içi, genital bölge, göz, avuç ve ayak tabanlarında da yaralar ortaya çıkabiliyor. Lezyonların sayısı ise sadece birkaç adet ile birkaç bin adete kadar değişebiliyor. Ancak son bildirilen vakalarda bazı değişikliklerin olduğunu, ateşi ve lenf bezlerinde şişmesi olmayan ya da cilt lezyonları daha önce bilinen seyrinden farklı olarak gelişim gösteren hastalar görüldü. En sık genç yaştaki erkeklerde görülen hastalık çocuklarda ya da daha önce çiçek aşısı ile aşılanmış ileri yaştaki kadınlarda da ortaya çıkabiliyor”