X’in Küresel Hükümet İşleri, BTK’nın Metin Cihan, Artı Gerçek, Hayko Bağdat gibi 126 hesabı engelleme emrine karşı AYM’ye bireysel başvuruda bulunulduğunu bildirdi.

Kullanıcaların ifade özgürlüğünün korunması için tüm yasal yolların kullanılacağının belirtildiği açıklamada, “Dün, Türkiye Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun Türkiye sınırları içerisinde Metin Cihan, Artı Gerçek, Hayko Bağdat gibi 126 hesabı engelleme emrine karşı Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunduk. X, kullanıcılarının küresel çapta ifade özgürlüğü haklarını korumaya kararlıdır ve kullanıcılarımızın ifade özgürlüğünü savunmak için mevcut tüm yasal yolları kullanmaya devam edeceğiz” denildi.

Japonya’da 50li yıllarla 70li yıllar arasında “düşük kaliteli nesillerin doğmasını önlemek” amacıyla yaklaşık 25,000 engellinin kısırlaştırılmasıyla ilgili olarak açılan davada anayasa mahkemesi hükümetin tazminat ödemesine karar verdi.

Yüksek mahkeme 1948 yılında çıkarılan ve engelli kişilerin genellikle zorla kısırlaştırılmasını öngören öjeni yasasının anayasa aykırı olduğuna hükmetti. Yargıçlar, hükümetin 20 yıllık zaman aşımı iddiasını da reddetti.

Japonya Anayasa Mahkemesi kararında, davacılara engelli olmaları nedeniyle açık bir ayrımcılık yapıldığını, bu kişilerin onurlarının ağır şekilde ihlal edildiğini vurguladı.

Yüksek mahkemede görülen dosyada davalı olan Japon Hükümeti, zaman aşımı argümanının yanı sıra davacılara 19,800 dolar tutarında tazminat ödemeyi teklif etmişti. Japon Anayasa Mahkemesi bu tutarı yetersiz buldu.

II. Dünya Savaşı sonrası dönemde rızaları olmadan veya ağır baskı sonucu rızalarıyla kısırlaştırılan engellilerin başlattığı hukuk mücadelesi 5 alt mahkemedeki davaların ardından sonunda anayasa mahkemesi gündemine alınmıştı.

Davacılardan 81 yaşındaki Saburo Kita, 14 yaşında yetimhanede yaşarken kısırlaştırıldığını anlattı. Birkaç yıl önce karısı ölmeden önce sakladığı sırrını eşine açıkladığını başına gelen yüzünden çocuk sahibi olamadıklarını belirttiğini söyledi.

Japonya’da savaş sonrası dönemde engelli kişilerden 8,000’i ağır baskıyla kısırlaştırılmayı kabul etmişti. Ayrıca kalıtsal hastalıkları nedeniyle 60,000 kadına da kürtaj uygulanmıştı.

AYM, 5 yıldan az kıdemi bulunan gazetecilere kıdem tazminat ödenmemesi ve bir yıl içinde altı aydan az olan çalışma süresinin tazminat hesabında dikkate alınmamasını düzenleyen yasa hükmünü iptal etti.

Anayasa Mahkemesi (AYM), Ankara 21. İş Mahkemesi’nin başvurusu üzerine beş yıldan az kıdemi bulunan gazetecilere kıdem tazminat ödenmemesi ve bir yıl içinde altı aydan az olan çalışma süresinin tazminat hesabında dikkate alınmamasını düzenleyen yasa hükmünü Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.

Ankara 21. İş Mahkemesi, beş yıldan az kıdemi bulunan gazetecilere kıdem tazminat ödenmeyeceği ve bir yıl içinde altı aydan az olan çalışma süresinin tazminat hesabında dikkate alınmayacağını öngören düzenlemeleri içeren 5953 Sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştırılanlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’un 6. maddesinin birinci fıkrası ile 7. fıkrasının ikinci cümlesinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştu.

4 Mayıs’ta başvuruyu görüşen AYM, yapılan düzenlemeleri Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.

Karar, Resmi Gazete’de yayınlandıktan sonra yürürlüğe girecek.

1. Yüksek Mahkeme örgüt üyeliği kararı yerine ‘iltisak’la suçlanarak memuriyetten ihraç, pasaport ve unvan iptallerini Anayasa’ya aykırı buldu.

CHP, OHAL düzenlemesinin Anayasa’nın başlangıç kısmı ile 25 maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. 7092 sayılı OHAL KHK’sinin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un iptalini isteyen CHP’ye AYM’den olumlu yanıt geldi.

15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardından ilan edilen olağanüstü hal (OHAL) kapsamında yayımlanan Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) AYM önüne gelmeye devam ediyor. Yüksek mahkeme, iktidarın keyfi nitelikteki düzenlemeleri hakkında bir bir iptal kararı alıyor.
Birgün’den Hüseyin Şimşek’in haberine göre, 7092 Sayılı KHK kapsamında, “terör örgütleri ile mensubiyetleri bulunması” kişilerin memuriyetten kesin ihraçlarına gerekçe olarak gösterildi. Bu kararın yürürlüğe girmesinin ardından vatandaşların mahkeme kararı olmadan, soyut gerekçelerle memuriyetten atılmalarının önü açıldı. Aynı düzenleme kapsamında ayrıca bu kişilerin pasaportlarının iptal edileceği, varsa kaldıkları lojmanlardan çıkarılacakları, silah ve pilotluk ruhsatlarının da yok sayılacağı hüküm altına alındı. İktidar partisinin tartışmalı düzenlemeleri bunlarla da sınırlı kalmadı. Rütbesi alınan TSK personelini de hedefe alan AKP, bu kişilerin pasaportlarının iptal edileceğini hüküm altına aldı. CHP’nin bu düzenlemelere yönelik itirazlarını görüşen AYM, iptal kararı verdi.

2. AYM’nin iptal kararı verdiği bir diğer düzenleme, terör örgütleri ile “bağlantısı” bulunduğu öne sürülen kurum ve kuruluşların kapatılması hakkında oldu. AKP, kapattığı kuruluşların mallarını Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devretti. Ayrıca bu kişilerin Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden herhangi bir hak talep edemeyeceği hüküm altına alındı. AYM, bu düzenlemeyi de Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.

3. Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun, iktidarın itiraza konu KHK ile ele aldığı bir başka düzenleme oldu. Bu kapsamda, milli güvenliği karşı faaliyette bulunduğu öne sürülen kanun kapsamındaki öğrenci ve akademisyenlerin gördükleri eğitimlere ilişkin olarak denklik işlemlerinin yapılamayacağı, söz konusu eğitim kapsamındaki akademik unvan ve derecelerine bağlı haklardan yararlanamayacakları vurgulandı. AYM, bu başvuruya da olumlu yanıt vererek düzenleme hakkında iptal kararı verdi.

Arslan’ın 4 yıllık görev süresinin 13 Şubat’ta dolması nedeniyle AYM Genel Kurulunda yapılan seçimde 15 üyeden 8’inin oyunu alarak salt çoğunluğu sağlayan Arslan, üçüncü kez AYM başkanı oldu.

Diğer adaylar İrfan Fidan 5 ve Kadir Özkaya ise 2 oy aldı.

Anayasası’nın 146’ncı maddesi ile 2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 12’nci maddesi uyarınca yapılan seçimler, başkan ve üyeler arasında gizli oylamayla yapıldı.

Van’da Türkerler Holding’e ait Vangölü Elektrik Perakende A.Ş.’de (VEDAŞ) arıza onarım ve bakım personeli olarak çalışan 17 işçi sosyal medya hesaplarındaki paylaşımları nedeniyle işlerinden kovuldu.

İşçilerin, yürüttükleri hukuk mücadelesinde son aşamada başvurdurları  Anayasa Mahkemesi’ndeki dosyaya göre süreç şöyle gelişti:

Van Valiliği OHAL Bürosu 27 Mart 2018 günü çalışanların terör örgütleri ile irtibatı/iltisakı olup olmadığına yönelik yapılan araştırmaların sonucunu VEDAŞ’a gönderdi.

VEDAŞ bu yazıyı yüklenici firmalara iletti. Firmalar 17 başvurucunun da bulunduğu çok sayıda işçiyi işten attı.

İlk derece mahkemeleri ve istinaf da işçilerin açtığı davaları reddetti. İşçilerin son aşamada bireysel başvuruda bulunduğu Anayasa Mahkemesi’nin karar metninde şu tespit ve değerlendirmelere yer verildi:

“Başvurucular; sosyal medya hesaplarındaki hakaret, tehdit veya şiddet içermeyen paylaşım ve beğenileri nedeniyle haklarında herhangi bir ceza soruşturması bulunmadığı hâlde terör örgütleri ile irtibatları kurularak iş akitlerinin feshedildiğini, feshin geçerli bir nedene dayanmadığını, derece mahkemelerinin kararlarının çelişkili olduğunu ve yeterli gerekçe ihtiva etmediğini belirterek adil yargılanma, özel hayata saygı ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.”

Derece mahkemelerinin kararlarında başvurucunun paylaşımlarıyla ilgili olarak iş yerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz olarak etkilediğine ilişkin bir değerlendirmeye yer verilmemiş, işçiye somut olarak hangi sözleşme yükümlülüğünün yüklendiği ve işçinin, hangi davranışı ile hangi somut sözleşme yükümlülüğünü ihlal ettiği eksiksiz olarak tespit edilmemiş, işverenin zarar gören işletme menfaatlerinin neler olduğu açıklanmamıştır.

İlgili ve yeterli gerekçe ortaya konulmadan uygulanan işten çıkarma yaptırımlarının amaçlanan hedeflere ulaşmak için son derece ağır olduğu hususunda şüphe yoktur.

Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında derece mahkemelerinin Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ilkelere uygun hareket etmediği kanaatine varılmıştır.

İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün İHLAL EDİLDİĞİNE,

E. Kararın birer örneğinin ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Van 1. İş Mahkemesi  ile Van 2. İş Mahkemesine  GÖNDERİLMESİNE,

Başvuruculara 13.500 TL manevi tazminatın AYRI AYRI ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 4/7/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Arslan, “Temel hak ve özgürlüklerin etkili bir şekilde korunmadığı, hakların sistematik bir şekilde ihlal edildiği bir yerde gelişme sağlanmaz” dedi.

Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Zühtü Arslan, toplumsal ve siyasal bakımdan gelişmişliğin en temel ölçütlerinden birinin temel hak ve özgürlüklerin korunması olduğunu söyleyerek, “Temel hak ve özgürlüklerin etkili bir şekilde korunmadığı, hakların sistematik bir şekilde ihlal edildiği bir yerde gelişme sağlanmaz. Medeniyetin temel kriterlerinden biri de budur” dedi.

Arslan, katıldığı bir panelde; toplumların mutluluk içinde yaşamasının şartlarından birinin hukukun üstünlüğünün sağlanması, temel hak ve özgürlüklerin korunması olduğunu vurguladı.

Arslan, “Çünkü yaşama hakkından ifade özgürlüğüne kadar hak ve özgürlüklerimizin korunmadığı yerde mutluluğun sağlanmasından bahsedemeyiz. İnsanın insan olarak varlığını devam ettirebilmesi, onun insanlık haysiyetine sahip olmasından dolayı sahip olduğu temel hak ve özgürlüklerin etkili bir şekilde korunmasına bağlıdır” dedi.

Anayasada yer alan temel hak ve hürriyetlerin korunmasına ilişkin maddeyi hatırlatan Arslan, “40’ıncı maddede, hakları veya özgürlükleri ihlal edilen herkesin etkili bir şekilde idari ve yargısal mercilere başvurma hakkının olduğunu belirtilmiştir. Buna biz ‘etkili başvuru hakkı’ diyoruz. 2010 anayasa değişikliğiyle birlikte bu etkili başvuru hakkının özel görünümlerinden biri olan bireysel başvuru hakkı hukuk sistemimize dahil edilmiştir. Bu anlamda bireysel başvuru, 2012 yılından itibaren sadece kendi başına bir hak olmanın yanında diğer hak ve özgürlüklerden etkili bir şekilde yararlanabilmenin de bir anlamda en etkili aracı haline gelmiştir dolayısıyla bireysel başvuru; belki de hukuk tarihimizin en önemli reformlarından, en önemli kazanımlardan biridir” diye konuştu.

Bireysel başvuru yoluyla insanın mutluluğunu  temin eden temel hak ve özgürlüklerin korunmasının daha da kolay hale geldiğini vurgulayan Arslan, “Toplumsal ve siyasal bakımdan gelişmişliğin en temel ölçütlerinden biri insanların temel hak ve özgürlüklerinin etkili şekilde korunmasıdır. Temel hak ve özgürlüklerin etkili bir şekilde korunmadığı, hakların sistematik bir şekilde ihlal edildiği bir yerde gelişme sağlanmaz. O yüzden medeniyetin temel kriterlerinden biri de budur. Haklarınızın korunmasını sağlamak hepimizin görevidir. Bu bağlamda 10 yıl önce hukuk sistemimize giren bireysel başvuru, temel hak ve özgürlüklerin korunmasının en etkili araçlarından biri haline gelmiştir. Toplumun her kesiminden yapılan bireysel başvurularda Anayasa Mahkemesi’nin hak eksenli bir şekilde verdiği kararlar, insanımızın mutluluğunu sağlamaya yönelik olarak çok ciddi katkılar yapmıştır ve yapmaya devam etmektedir” dedi

Sincan Cezaevi’nde gardiyanlar bir tutuklunun günlüğünü alıp, okudu. Günlüğünde gardiyanlara “Avarel” dediği için tutuklu yedi gün hücreye atıldı.

Ve devreye Anayasa Mahkemesi girdi…

Sincan Cezaevi’nde M.G.B.’nin kaldığı odaya giren gardiyanlar, tutuklunun el yazısıyla notlar aldığı günlüğe el koydu.

Günlüğü okuyan gardiyanlar, M.G.B’nin  içlerinden biri için “Avarel” dediğini okudu. Hemen Disiplin Kurulu toplandı. Tutukluya, günlüğüne yazdığı kelime nedeniyle, “kurum görevlilerine hakaret veya tehditte bulunma” eylemini gerçekleştirdiği gerekçesiyle yedi gün hücreye koyma cezası verildi.

Disiplin Kurulu, M.G.B.’nin personeli “Avarel” adındaki çizgi film karakteri ile özdeşleştirdiğini, “Avarel”in Daltonlar adı verilen ve bir hırsızlık çetesi olan grubun en aptal üyesi olarak bilindiği, personeli “Avarel” olarak nitelendirerek aptal imasında bulunduğu ve böylelikle Kurum personeline hakaret ettiği, bunun yanında yargılandığı davadaki savcı ve hâkimlere yönelik olarak beddua ettiğini kaydetti.

M.G.B. cezaya itiraz etti. İnfaz hakimliği cezanın mevzuata uygun olduğunu belirterek talebi reddetti. Ağır ceza mahkemesi de itirazı reddedince M.G.B. Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu.

Başvuru yazısında, günlüğünün okunmasının dahi hukuka aykırı olduğunu, yazılanları kimseyle paylaşmadığını ayrıca sözlerin ifade özgürlüğü kapsamında kaldığını vurguladı.

Yüksek Mahkeme, yaptığı incelemede şu tespit ve değerlendirmelerde bulundu:

Günlük; kişinin yaşadıklarını, duygu ve izlenimlerini tarih belirterek günü gününe anlatmasıyla oluşan yazı türüdür.

Ceza İnfaz Kurumunun dokümanın günlük olmadığı yönünde bir tespiti yoktur.

Hakaret fiilinin disiplin cezasına konu edilebilmesi söz konusu hakaret fiilini başkalarının öğrenmesini gerektirir.

Başvurucunun ifade özgürlüğüne hücre cezası vermek suretiyle yapılan gerekçesiz bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olduğu söylenemez.

Anayasa Mahkemesi şu hükmü kurdu:

İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün İHLAL EDİLDİĞİNE,

Kararın bir örneğinin ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara Batı İnfaz Hâkimliğine GÖNDERİLMESİNE,

Başvurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 26/7/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Canan Karatay’ın meslekten geçici men kararı ifade özgürlüğünün ihlali sayıldı

Anayasa Mahkemesi (AYM), İç Hastalıkları ve Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Canan Karatay hakkındaki ‘meslekten geçici alıkoyma’ kararını ifade özgürlüğü ihlali saydı.

Canan Karatay, 2014 ve 2015 yıllarında katıldığı televizyon programlarında hamilelere şeker yükleme testi yapılmamasının, anne karnındaki bebeklere zarar verdiğini söylemiş ve yapan doktorları da eleştirmişti.

Karatay’ın eleştirisinin ardından İstanbul Tabip Odası, Karatay hakkında disiplin soruşturması başlattı. Soruşturma sonucunda Karatay’a 15 gün süreyle geçici olarak meslekten men cezası verildi.

Olay sonrası Canan Karatay, AYM’ye bireysel başvuruda bulundu.

AYM, kararında anayasanın 26’ncı maddesine göre herkesin ifade özgürlüğünün bulunduğunu, bunun ancak kanunda belirtilen şartlarda sınırlandırılabileceğini, Karatay’ın açıklamaları nedeniyle cezalandırılmasının da ifade özgürlüğüne müdahale anlamı taşıdığını açıkladı.

Mahkeme, yeniden yargılama yapılmak üzere kararın Ankara 12. İdare Mahkemesine gönderilmesini de kararlaştırdı.

Kolombiya’da Anayasa Mahkemesi, tedavisi olanaksız hastalar için “yardımlı intihara” izin verilmesini onayladı.

Ülkede “tarihi” olarak adlandırılan bu gelişme, Anayasa Mahkemesinde tartışılan kararla 6 “lehte”, 3 “aleyhte” oyla kabul edildi.

Yasa kapsamında, hastaya ciddi bedensel bir yaralanma veya tedavisi mümkün olmayan bir hastalık teşhisi konulduğunda, “doktorların vereceği kararla yaşamına son verebileceği” belirtildi.

Sağlık Bakanlığından yapılan açıklamada, “Bazı insanlar ötenaziyi tercih edebilir. Diğer durumlarda ise insanlar kendi yaşamlarına son vermeyi tercih eder ve bunu yaparken de yardım alır. Bunun güvenli ve refakatle olması için prosedür yasallaştı” ifadesine yer verdi.

Büyük tartışmalara yol açan yasa, bazı çevrelerce hastanın yoğun fiziksel ve dayanılmaz zihinsel acılar çekmesi nedeniyle desteklenirken, karşı çıkanlar ise bu yolla intiharların artacağını savunuyor.

Sağlık Bakanlığı ise yasanın Anayasa Mahkemesinden önce Kongrede tartışılması gerektiğini belirtiyor.