ABD’de Kisunla markasıyla satılan Donanemab , hastalığın erken belirtilerini gösteren hastalar için mevcut olacak.

İlaç, İngiltere’nin düzenleyici kurumu olan İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Ajansı (MHRA) tarafından değerlendirmeye alındı.

Kararın önümüzdeki aylarda açıklanması bekleniyor.

Alzheimer’s Research UK’nin politika ve iletişim yöneticisi Samantha Benham-Hermetz, “ABD’deki düzenleyicilerin bugün aldığı karar, demansla mücadeleye yönelik küresel çabalarda bir başka önemli dönüm noktasını temsil ediyor.” dedi.

Uzmanlar bunun hastalığa karşı küresel mücadelede önemli bir dönüm noktası olduğunu söylüyor

İlaç şirketi Eli Lilly tarafından üretilen Donanemab , Alzheimer hastalarının beyinlerinde biriken en önemli proteinlerden biri olan amiloidi yok etmek için tasarlanmış antikor bazlı bir tedavidir .

Ayda bir kez kişinin koluna infüzyon şeklinde verilir.

Klinik deneylerde, ilacın hastaların beyinlerindeki toksik proteinleri temizlediği ve 18 ay boyunca zihinsel gerilemeyi yüzde 60’a kadar yavaşlattığı bulundu.

Alzheimer’ın ( demansın başlıca nedeni) en erken evrelerindeki kişilerde en etkili olduğu ve gerilemeyi ortalama yüzde 36 oranında yavaşlattığı görüldü.

Bilim insanları beynin sağlıklı kalmak ve nörolojik hastalıklarla mücadele etmek için atık ürünleri nasıl dışarı attığını anlamaya başlıyor.

Washington’daki iki bilim insanı ekibi, uyku sırasında beyinde titreşen yavaş bir elektrik dalgasının, Alzheimer hastalığıyla yakından ilişkili olan protein de dahil olmak üzere atık ürünleri beynin derinliklerinden yüzeye doğru ittiğine dair işaretler ortaya çıkardı.

Beynin içinden geçen bir damar daha sonra bir boru görevi görerek atık ürünleri beyni ve vücudun geri kalanını ayıran bariyerden dışarı taşır. Bu onları böbrekler tarafından filtrelenmek üzere kan dolaşımına bırakır.

Ancak yaşlanmayla, travmatik beyin hasarları ve kronik stres gibi nedenlerle atık sistemi düzgün çalışmazsa bu atık ürünler beyinde birikebilir.

Ayrıca bağışıklık hücrelerinin organa nüfuz etmesine de izin vererek   dejeneratif  beyin bozukluklarına bağlı iltihaplanmalara yol açabilir.

Çalışma fareler üzerinde yürütüldü; ancak araştırmacılar bulgularının Alzheimer hastalığı ve diğer bunama hastalıklarının olası nedenlerine ilişkin araştırmalarla örtüştüğüne inanıyor.

Şubat ayında, St Louis’deki Washington Üniversitesi’nde nörolog Dr. Jonathan Kipnis liderliğindeki bilim insanları,  beynin, vücudun sıvılarını boşaltan bir ağ olan lenf sistemini kullanmadan, katı koruyucu bariyeri aşarak atıkları nasıl dışarı attığı sorusunu yanıtladı .

Beyin bu sistemin bir parçası değildir ve onun atık imha yolu, glimfatik sistem olarak bilinir. Karbon dioksit, hasarlı proteinler ve ölü hücreler gibi, enerji tüketen metabolik süreçlerin (vücudun düzgün çalışmasını sağlamak için vücutta sürekli çalışan tüm kimyasal süreçlerin) ürettiği atıkları temizler.

Bilim insanları, atık taşıyan beyin-omurilik sıvısının, beyin ve omuriliği çevreleyen kalın zardan kan dolaşımına aktığı ve burada vücudun lenf damarlarının onu temizlemek için devreye girdiği çıkış noktalarını keşfettiler.

Birkaç hafta sonra, bu bilim insanları grubu bu bulguları daha da genişleterek, atık yüklü sıvının çıkış noktalarına nasıl ulaştığını gösterdiler.

Beyin uyurken nöronların senkronize, ritmik dalgalar halinde ateşlendiğini ve bunun beyin omurilik sıvısının beyinden geçerek kan-beyin bariyerini geçmesini sağlayan bir kuvvet ürettiğini bildirdiler .

Washington Üniversitesi’nden araştırmacı ve ikinci çalışmanın baş yazarı Dr. Li-Feng Jiang-Xie şunları söyledi : ‘Bu nöronlar minyatür pompalardır. Senkronize sinirsel aktivite, sıvı akışını ve beyindeki kalıntıların uzaklaştırılmasını sağlar.

‘Eğer bu süreci geliştirebilirsek, Alzheimer ve Parkinson hastalığı da dahil olmak üzere, metabolik atıklar ve hurda proteinler gibi aşırı atıkların beyinde birikerek nörodejenerasyona yol açtığı nörolojik hastalıkları geciktirme ve hatta önleme olasılığı var.’

Alzheimer hastalığı verilen fareleri test ettiler ve onları aynı beyin ritmi frekansındaki ışık titremesine ve ses tıklamasına maruz bırakmanın, beyinde BOS’u organdan dışarı çıkaran titreşimli sinyallere yol açtığına dair kanıtlar buldular.

Beyin omurilik sıvısının (BOS) Alzheimer hastalığı olan kişilerin beyinlerinde biriken amiloid proteini taşıdığı ortaya çıktı.

Dr. Jiang-Xie, “Beyin temizleme sürecinin bulaşık yıkamaya benzediğini düşünüyoruz” dedi.

‘Örneğin, tabağın üzerine sıçrayan çözünebilir atıkları temizlemek için büyük, yavaş, ritmik bir silme hareketiyle başlıyorsunuz.

‘Daha sonra hareket aralığını daraltıp bu hareketlerin hızını artırarak tabaktaki özellikle yapışkan yemek atıklarını temizleyebilirsiniz.

‘El hareketlerinizin değişkenlik ve ritmine rağmen, genel amaç tutarlı kalıyor: farklı türdeki atıkları bulaşıklardan temizlemek.

‘Belki de beyin, atıkların çeşidine ve miktarına göre temizleme yöntemini ayarlıyor.’

Ancak yaşlandıkça glifatik sistem bozulur ve bilişsel gerilemeye ve hafıza kaybına, ayrıca Alzheimer hastalığına ve bunamaya neden olan amiloid proteinleri ve tau düğümleri gibi atık ürünler birikir.

Uyku düzenindeki değişiklikler normal atık bertaraf sürecini de altüst edebilir. Uyurken CSF hücreler arasında daha serbestçe akar ve tüm glifatik süreç uyku sırasında optimize edilir.

Yeterli uyku alınamaması durumunda beyin omurilik sıvısı akışı bozulur ve nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili atık ürünlerin temizlenmesi de bozulur.

Daily Mail

University College London’dan araştırmacılar, küçük mavi hapların erkekliğin yanısıra zihni de güçlendirdiğini keşfetti.

İlaç kullanan 269.725 erkeğin tıbbi kayıtları, demansın en önemli nedeni olan Alzheimer riskinin ortalamadan yüzde 18 daha düşük olduğunu gösterdi.

Çalışma yazarı Matthew Adesuyan şunları söyledi: “Bu sonuçlar cesaret verici ve Alzheimer riskini azaltmanın yeni bir yoluna işaret edebilir.”

Nöroloji dergisinde yayınlanan çalışma, bunların beyne gidebildiğini ve beyin hücresi aktivitesini değiştirebildiğini, hayvan çalışmalarında sinirleri koruduğuna dair işaretler gösterdiğini söyledi.

İlaçları düzenli kullanan erkeklerin beş yıllık dönemde Alzheimer’a yakalanma riskinin yüzde 18 daha düşük olduğu ortaya çıktı.

İlaçları en sık kullanan erkeklerde hastalık olasılığı en fazla düştü.

Araştırmacılar, eğer kanıtlanırsa Viagra benzeri ilaçların kadınlarda hastalığa yakalanma riskini azaltmak için de kullanılabileceğini öne sürdü.

ABD’de Ph.D. Mahesh Narayan tarafından denetlenen bir ekip, kafeik asit bazlı Harcanmış kahve telvelerinden elde edilebilen Karbon Kuantum Noktaları (CACQD’ler), beyin hücrelerini çeşitli nörodejeneratif hastalıkların neden olduğu hasarlardan koruma potansiyeline sahip.

Bir fincan kahvenin atıklarıyla yapılan kafeik asit bazlı Karbon Kuantum Noktaları, nörodejeneratif bozuklukların tedavisinde umut vaat ediyor.

CACQD’ler kahvede bulunan bir tür antioksidan olan kafeik asitten türetilirler.

Teksas Üniversitesi’nden Profesör Mahesh Narayan’a göre, bileşik benzersizdir çünkü kan-beyin bariyerini aşabilir ve organı etkileyebilir.

“Amacımız, mümkün olduğu kadar çok hasta için yönetilebilir bir maliyetle, bu durumların çoğunu önleyebilecek bir çözüm bulmaktır.”

CACQD’ler , kafeik asidin karbon yapısını değiştirmek için öğütülmüş kahve numunelerinin 20°C’de dört saat pişirilmesiyle yapılır .

Araştırmacılar, ilaç adayının, Parkinson da dahil olmak üzere çeşitli rahatsızlıklarla bağlantılı vücutta bulunan serbest radikallerin (serbest radikallerin) ortadan kaldırılmasına ve bunların test tüpü deneylerinde hasara neden olmasını engellemeye yardımcı olduğunu buldu.

Araştırmacılar, aynı zamanda Alzheimer’a neden olan amiloid proteinlerinin oluşumunu da önemli bir yan etki olmaksızın önlediğini söyledi.

Uzun vadeli bir hap üretme hedefiyle Alzheimer ve Parkinson tedavisinde ne kadar etkili olduğunu görmek için ilaçları daha fazla test etmeyi umuyorlar.

He said U.S. healthcare systems will likely launch the promising new Alzheimer’s drug, Leqembi, in the next month or two, after working on payment and administrative policies and how patients will be evaluated and monitored.

Leqembi, which received full regulatory approval in the US last month, has been proven to slow the progression of the disease for people in the early stages of Alzheimer’s.

The disease affects an estimated 6.5 million people, most of whom are part of the U.S. government’s Medicare plan for people 65 and older.

Head of the Alzheimer’s research program at Miami Miller University School of Medicine, Dr. “Patients are lining up. They want treatment, but it’s hard to get started right away,” said James Galvin.

Neurologists at the Mayo Clinic in Rochester, Minnesota, Northwestern Memorial in Chicago and Cedars-Sinai in Los Angeles said they plan to launch the drug in the next few months.

İtalyan araştırmacılar, espressonun  hastalıkla bağlantılı proteinlerin beyinde dolaşmasını engelleyebileceğini buldu.

İçeceğin, protein kümelerini beyin hücreleri için toksik olmayan hale getirdiğini ve bu kümelerin  demansa yol açma olasılığını azalttığını söylediler.

Verona Üniversitesi’nden Dr Mariapina D’Onofrio şunları söyledi: “Bu sonuçlar, espresso kahvenin  nöroprotektif potansiyeline dair içgörüler ekliyor .

“Yaygın olarak tüketilen bir içecek olan Espresso kahve, faydalı özellikler gösteren doğal bileşiklerin kaynağıdır.”

Yaklaşık 944.000 İngiliz şu anda bunama ile yaşıyor ve uzmanlar on yılın sonunda sayıların 1 milyonu aşacağını tahmin ediyor.

Alzheimer, durumun en yaygın şeklidir ve beyinde tau ve amiloid de dahil olmak üzere proteinlerin birikmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Önceki araştırmalar , kahvenin Alzheimer dahil hastalıklara karşı korunmaya yardımcı olabileceğini öne sürdü .

Bir çalışma, orta yaşta günde üç ila beş bardak içmenin ileriki yıllarda riskinizi yaklaşık yüzde 65 oranında azalttığını gösterdi.

Son çalışma , kahvedeki kimyasalların tau oluşumunu önleyip önleyemeyeceğini inceledi

Araştırmacılar, mağazadan satın alınan çekirdeklerden espresso çekimleri yaptılar ve bunları laboratuvarda 40 saat boyunca tau proteinlerine maruz bıraktılar.

Ayrıca tau proteinlerini, herhangi bir bağlantının arkasında olup olmadığını görmek için içecekteki iki kimyasal olan kafein ve genistein’e maruz bıraktılar.

Espresso, kafein ve genistein konsantrasyonu arttıkça tau protein düğümlerinin uzunluğu azaldı.

Proteinlerin hücreler için toksik olmadığı bulundu ve espressoya maruz kalanlar en büyük etkiyi gördü.

FDA, Leqembi isimli ilacın hastalığın hafif veya erken aşamalarında olan hastalara reçete edileceğini bildirdi.

FDA’nın kullanım için onay verdiği ilaç, hafıza ve düşünmedeki zayıflamayı yavaşlatabileceğini gösteren, türünün ilk örneği olarak gösteriliyor.

Ancak uzmanlar, ilacın bilişsel bozulmayı geciktirmesinin sadece birkaç ay süreceğini düşünüyor.

Washington Üniversitesinden nörolog Joy Snider, NBC’ye verdiği röportajda, “Bu ilaç bir tedavi değil. Hastaların kötüleşmesini engellemez, sadece hastalığın ilerlemesini ölçülebilir şekilde yavaşlatır.” ifadelerini kullandı.

Öte yandan uzmanlar, ilacın beyinde şişliklere yol açabileceği veya ayda iki kez infüzyon yoluyla tedavi ihtiyacının ortaya çıkabileceği yan etkilere dikkati çekiyor.

Japon Eisai ve ABD’li ortağı Biogen adlı şirketler tarafından üretilen Leqembi ile bir yıllık Alzheimer tedavisinin, yaklaşık 26 bin 500 dolara mal olacağı belirtiliyor.

Amerika Birleşik Devletleri’nde 65 yaş ve üzerindeki yaklaşık 5,8 milyon insan Alzheimer hastalığı ile yaşıyor. Bunların %80’i 75 yaş ve üzerinde.

Dünya çapında demansı olan yaklaşık 50 milyon kişiden %60 ila %70’inin Alzheimer hastalığına sahip olduğu tahmin ediliyor. .

Alzheimer’ı teşhis eden mevcut tanı yöntemlerinin pahalı, zaman alan ve zahmetli olmasından yola çıkan bilim insanları, Alzheimer hastalığına özgü ‘beyin kaynaklı tau’ proteini tespit edecek antikor bazlı bir kan testi üzerinde çalışmaya başladı. Alzheimer hastalığının çeşitli evrelerinde olan 600 hasta üzerinde denenen kan testi sonuçları, geleneksel tanı yöntemlerinden elde edilen sonuçlarla karşılaştırıldı.

Bilim insanları bir sonraki adımlarının kan testinin farklı ırk ve etnik kökenden gelenler ile farklı hafıza kaybı aşamalarından veya diğer potansiyel demans semptomlarından muzdarip olanlar da dahil olmak üzere daha geniş bir hasta yelpazesinde test edilmesi olduğunu vurguladı.

Japon ilaç firması duyurdu; Alzheimer semptomlarını yavaşlatan ilaç geliştirildi

Yazının başlığı bir İngiliz atasözü… “Şu ölümlü dünyada güzel bir iz bırakayım” diyen insanlar bir araya gelince; herhalde bu atasözü onların rotası oluyor.

Bizim topraklarımızda da pek çok dayanışma ve yardımlaşma öyküsü çıkıyor ve çıkacak. Hayat şartları ağırlaştıkça insanlar arasında dayanışma ve paylaşma daha da güçleniyor.

Benim örneğim, Muğla Fethiye’den… Dr. Mehdi Sadat bir beyin cerrahı; Fethiye’de görev yapıyor. Bölgede branş olarak az sayıdaki hekimden biri. Yıllarca görev yaptığı yörede, Alzheimer hastaları sayısında artış olduğunu gözlemledi. Şu verilen sayı sadece şirin turizm beldesinden.

“Fethiye en fazla Alzheimer hastasının tanılandığı ilçedir. 2021 yılı verilerine göre Muğla ilinde tanılı yaklaşık 3000 hastanın %50 ye yakını Fethiye ilçesinde yaşamaktadır.”

Muğla’da Yaşlı Hakları için dört yıl önce düzenlenen çalıştay sonrasında bir avuç gönüllü Fethiye’de Alzheimer Derneği kurulması için kolları sıvar. Dernek kısa sürede sessiz sedasız büyük bir başarıya imza atar. Bu başarıyı dostum Varol Hepgürdal ve denizci ağabeyimiz Ferit Ferhangil’den duydum.

Başarı öyküsünün ana fikri bu topraklardan 3 bin yıl önce çıkan filozof Epikür’ün şu sözüne dayanıyor; “ İnsan, dostlarının acılarına, onlarla bir olup ağlayıp sızlamakla değil, yardım ve bakım ile katılmalıdır. “

FETHİYE GÜNDÜZ YAŞAM MERKEZİ

Dünya yaşlanıyor, insanlar da eskisine göre daha çok yaşıyor. Yani yaşlı nüfus artıyor. Ülkemizde de 1950'de 45 olan ortalama yaşam süresi son 60 yılda 25-30 yıl uzadı ve 78 yaşı aştı. Uzayan ömür bir başarı olarak görülse de sorunlar var. Sorunların başında Alzheimer Hastalığı geliyor. Halk arasında bunama olarak biliniyor. Ancak son yıllarda sadece yaşlılarda değil, orta yaşlılarda hatta gençlerde bile görülüyor.

Bakımı en zor hastalıklardan sayılıyor, hasta yakınlarını adeta canından bezdiriyor. Onlarda da ruhsal sorunlara yol açıyor. En büyük endişeleri de hastanın kaybolacağı korkusu. Örnekleri çok. Alzheimer hastası eğer evden çıkıp kalabalığa karışırsa veya ormanda, yaylada kaybolursa bulunması gerçekten zor.

Bu hastalığın bakımı öncelikle tam bir göz önünde bulundurma ilkesine dayanıyor.

Ülkemizde Alzheimer hastalığının bakımını üstlenen yerlerin sayısı çok az. İşte Fethiye Alzheimer Derneği böyle bir merkezi hayata geçirdi. Belediyeler yer verdi, gerisini yardımsever yurttaşlar halletti. Fethiye Gündüz Yaşam Merkezi Dünya Alzheimer Günü olan 21 Eylül’de açılacak.

Hastalar bu merkezden ücretsiz yararlanacak. Ancak merkezin bir başka özelliği daha var.

Alzheimer Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve Muğla Üniversitesi Sıtkı Koçman Üniversitesi Yaşlı Sağlığı Bakımı Uygulama Araştırma Merkezi Müdürü, Dr Cemil Yavuz şöyle diyor; “ Sadece Alzheimer hastaları için değil, burasını bir eğitim merkezi olarak da düşünüyoruz. Hasta yakınlarına, personele, uzman doktorlara, sağlık çalışanlarına, Alzheimer hasta bakıcı gereksinimi için kurslara ev sahipliği yapacak. Kocaman bir şeyi hayal ediyoruz. Tabii bu hayal, her şey hayırseverlerin desteğiyle oluyor. Bu yüksek maliyeti olan bir iş. Ama çok şükür şu ana kadar bir maliyet sıkıntısı yaşamadık.”

Buraya bağış yapan, katkıda bulunan o kadar yardımsever yurttaş var ki; pek çoğu adının anılmasını istemiyor. Fethiye Gündüz Yaşam Merkezi henüz suda bir damla. Özellikle bazı belediyeler bu tür yaşam evleri kuruyorlar. Ancak sayıları hala az. Yaygınlaştırılmaları ve aralarında bir sistem bağının olması gerekiyor.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

CengizERDİL/kentekrani

Youtube Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 18 Eylül 2022

Yazarın Tüm Yazıları