Sonra yobazlığın zirveye ulaştığı Anadolu’da; önce ilk Hristiyanlar heykelleri kırdılar, müzelerde kolu bacağı kopuk, yüzü delik deşik edilmiş heykelleri görürsünüz. Bunların çoğu o dönemlerden kalmadır. Bazı Anadolu nehirlerinin dibi atılmış heykellerle doluydu. Sonraki yıllarda heykel parçalarından evler inşa edildiği bile ortaya çıktı.  

 “ Böyle heykelin içine tükürürüm” veya Kars’taki İnsanlık Anıtının “ucube”  denilerek, yontucusu Mehmet Aksoy’un aşağılanması yakın dönemde heykel düşmanlığın kayıt altına alındığının tespitidir.

Anadolu’da heykel yıkıcılığı derin bir araştırmanın konusu. Bu kısa hatırlatma yazımızda ise dünyada ünlü olan bir heykel yontucu sanatçımız İlhan Koman ve pek sevdiği “AKDENİZ” heykeline değineceğiz. Koman (1921-1986)  Edirne’de doğdu, Stockholm’de öldü. Başta öldüğü kent olmak üzere 20 şehrin sokak ve meydanlarında Koman’ın heykelleri var. 

Sanatçının en sevdiği çalışması olan Akdeniz heykeli, dört ton ağırlığında ve 12 milimetre kalınlığında 112 metal levhanın yan yana getirilmesiyle oluşturulmuş.

AKDENİZ CAMDAN ZİNDANDA 

Şimdilerde bir camın arkasında ve zeminden yüksekte İstanbul’un tam ortasındaki Yapı Kredi Sanat Merkezi’nin üçüncü katındaki kuytu köşesinden İstiklal Caddesi’nin dar alanda kısa paslaşmaların olduğu Galatasaray dört yoluna   bakıyor. Uygarlıklar denizini simgeleyen heykel artık gökyüzüne bakamıyor. Suçlu olduğu için değil, Ayasofya’nın kapısını yiyip yutanlardan, heykelleri kıranlardan korunması için hapse atıldı Akdeniz.  Kollarını birilerini saracak gibi açmış olan heykel;  camdan zindanında, İstiklal Caddesi’ni gözlüyor.

Koman bu heykeli için şöyle yazmış; “Bu, bir nevi sinetik olay. Güzün yansımasından yararlanma söz konusu. O aslında biraz sertçe bir heykeldir. Yüzüne bakıldığında, o biraz sert bakar. Benim için neler düşünüyorsanız gibilerde. Yani, Akdeniz’in kirlenmesi, mahvolması var ya! Hem vakarı ile duran, hem de aynı zamanda korkutan bir kadıncağız. İşte orada hareket olayı, karşıdan bakıldığı zaman görülmez. Fakat biraz sağa sola yürümeye başlandığı zaman insan o sinetik yanılma ile hakikaten bir nevi titreşimi hisseder.

AKDENİZ’İN BAŞINA GELENLER 

Akdeniz Heykeli, İstanbul’da halkın değil de bankaların sigorta şirketlerinin ön kapılarına yakın yerlerde oradan oraya sürüldü durdu. Heykelin Köyceğiz Gölünün Akdeniz’le buluştuğu tarihsel doğal kanalın sonuna yerleştirilmesi önerildiyse de bu talep gerçekleşmedi. 

Akdeniz, Levent semtindeyken 2014 yılında İsrail’in Gazze’ye yönelik kara harekâtını protesto eden eylemciler tarafından tahrip edildi. Bu olaydan sonra Edirne halkı heykelin Edirne’ye getirilmesi için imza kampanyası başlatmış; Antalya’nın Muratpaşa ilçesi de heykelin Akdeniz’de bulunması gerektiğini öne sürerek heykele ev sahipliği için girişimde bulundu.

2017’de heykel şimdiki yerinde. Başını biraz kaldırırsan demirden kollarıyla maviliğe hasret Akdeniz’i görürsün.

Cengiz ERDİL

Fransa’nın uçak gemisi Charles de Gaulle, geçtiğimiz günlerde Ege Denizi’ne demirleyerek, Yunanistan’ın Faliro Körfezi’nde stratejik bir ziyarette bulundu.

Ziyareti dikkat çekici kılan ise, Uçak Gemisi Taarruz Grubu Amirali Jacques Mallard’ın, hele ki bu dönemde anlaşılması güç olan açıklaması oldu: 

“Akdeniz’deki en iyi ortağımız Yunanistan’dır.”

Geminin ismini taşıyan Charles de Gaulle, İkinci Dünya Savaşı sonrası çökmüş bir Fransa’ya yeniden ruh kazandırmaya çalışan asker ve sonrasında unutulmaz bir politikacıydı. 

Disiplinli, ahlaklı ve demokrasiye bağlı duruşuyla, Fransızların gönlünde hala özel bir yer tutmaktadır. 1946 ve 1969 yıllarında görevlerinden kendi isteğiyle ayrılması da bunun göstergesidir.

Güvenlik politikalarında Marshall Planı’nı önemseyen De Gaulle, buna rağmen Fransa’yı NATO’nun bütünleşik askeri komuta yapısından çekmekten geri durmamıştır.

3 Nisan 2009’da Fransa NATO’ya dönmüş, ancak bu dönüş yolsuzluk ve nüfuz ticaretinden ceza alan Nicolas Sarkozy dönemine denk gelmiştir.

De Gaulle, ülkesinin güvenlik politikasının temelini şu sözleriyle özetlemiştir:

“Fransa gibi bir ulus, savaşmak zorunda kalırsa, bu onun kendi çabası olmalıdır ve Fransa, kendisini kendi içinde savunmalıdır.”

Türkiye Cumhuriyeti’nin 40. kuruluş yıldönümünde ülkemizi ziyaret eden De Gaulle, Atatürk ve Türklerden övgüyle bahsetmiş, şu ifadeleri kullanmıştır: 

“Bir büyük devlet adamının ölümünden sonra bile ülkesinde ne kadar etkili olabileceğini siz de gördünüz. Türkler, ulusal bağımsızlık duygusuna sahip büyük bir ulustur.”

Bu sözleri dönemin Fransa Büyükelçisi Roger Vaurs, şöyle yorumlamıştır:

 “De Gaulle, bu sözleriyle, Fransa için yaptıklarının Atatürk’ünkiler gibi kalıcı olduğuna inancını dile getirmek istiyor.” 

Bugünkü Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un yalnızca De Gaulle’in görüşlerini değil, 1855-1857 yılları arasında Fransa’nın Atina Büyükelçisi La Gorce’nin “Çağlar Boyunca Yunanlılar” kitabında yazılanları da dikkate alması yerinde olacaktır. 

Belki bu sayede Türkiye karşıtı politikalardan bir nebze olsun geri adım atması mümkün olabilir. 

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi daimî üyesi ve AB’nin öncü ülkelerinden biri olan Fransa’nın, Doğu Akdeniz’de havzaya yönelik tek taraflı girişimlerinin amacı açıktır. 

Bu girişimlerin içinde Suriye, Lübnan, Libya, Dağlık Karabağ ve bölücü terör örgütlerine verilen destek de bulunmaktadır.

Fransa, krizleri fırsata çevirmeye çalışmakta; Kıbrıs Rum Kesimi ve Yunanistan’a silah satarak Türkiye’yi kışkırtmakta, adeta bir savaş ortamı oluşturmaya çabalamaktadır.

Macron’un bu tek taraflı adımlarının tek bir anlamı olabilir: Pazar arayışı. 

Ve elbette hayalini kurduğu, “Genişletilmiş AB sınırlarına” ulaşma arzusu.

Son sözse; Sağlam dostluklar, hakikatleri öğrenmekten geçer.

İsmet HERGÜNŞEN

Kandilli Rasathanesi, Akdeniz’de  deprem olduğunu açıkladı.

Depremin merkez üssü Girit Adası olaraktanımlanırken büyüklüğü 5.1 olarak duyuruldu.

Derinliği ise 28.0 km olarak kaydedildi.

WMO iklim uzmanı olarak görev yapan Silva, “Akdeniz’de, hava ve deniz sıcaklıkları, bunların ekstrem değerleri ile özellikle sıcak hava dalgaları, küresel ortalamanın üzerinde artmaya devam edecek gibi görünüyor.” dedi.

Müdürlüğünün, 2023’te ülke genelinde meydana gelen şiddetli yağışlar, fırtınalar, aşırı sıcaklar ve kontrol edilemeyen yangınlar gibi ekstrem olayları bildirdiğini belirtti.

Silva, “Türkiye’de de bazı yüksek sıcaklıklar kayıtlara geçti. Türkiye’nin Akdeniz havzasındaki konumu, Akdeniz bölgesiyle aynı iklim koşulları ve ekstrem değişikliklerden etkileneceği anlamına geliyor. Bu bölgede sıcaklıkların ve aşırı sıcakların artması, yağışların ve su mevcudiyetinin azalması bekleniyor.” dedi.

Akdeniz havzası ülkeleri dışında dünyanın birçok bölgesinde de iklim değişikliğinin yaşandığını dile getiren Silva, ısınan iklim altında ekstrem olayların çok daha fazla arttığını ve şiddetlendiğini ifade etti.

Silva, iklim değişikliğinin, bölgede can kayıplarına, altyapı hasarlarına ve ekonomik şoklara yol açan yıkıcı olaylara sebep olduğunu belirterek, “Akdeniz bölgesi iklim değişikliğinin yaşandığı sıcak nokta. Bu durum, bu bölgenin bir parçası olarak Türkiye için de endişe vericidir.” dedi.

Akdeniz’de geçen hafta ortalama yüzey sıcaklığının tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 28,4 dereceye ulaştığı açıklandı.

Tüm zamanların rekoru olarak gösterilen bu ölçüme yönelik TÜRK Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) ve European Greens uyarıda bulundu.

Geçen hafta yapılan ölçümlere ilişkin TÜDAV’dan yapılan açıklamada, “Akdeniz’in ortalama yüzey suyu sıcaklığı daha önce hiç görülmemiş bir seviye olan 28,4 dereceye çıktı. Bu durum, deniz yaşamını ciddi şekilde etkileyerek türlerin yok olmasına potansiyel olarak yol açabilir” denildi.

European Greens’den yapılan açıklamada ise “Bunun deniz yaşamı üzerinde önemli bir etkisi olacak ve türlerin kaybına yol açacaktır. Denizlerimizi ve okyanuslarımızı korumalıyız ve deniz biyoçeşitliliğini korumalıyız` ifadeleri kullandı.

TÜDAV Genel Sekreteri Dr. Sibel Sezer, Akdeniz havzasının iklim değişikliğinden en fazla etkilenen ve etkilenecek sıcak noktalardan biri olduğunu ifade ederek, “Akdeniz havzasında da Doğu Akdeniz en kırılgan niteliğe sahip. Dolayısıyla bunların hepsi ciddi risk, bu ısı artışı bize senaryolarda da gösterilen bir olaydı. Bunlara şaşırmıyoruz, her sene gittikçe bu rekor daha da kırılabilir” dedi.

İklim değişikliğiyle birlikte ekosistem üzerindeki etkilerinin azaltılması gerektiğini söyleyen Dr. Sibel Sezer, “İklim değişikliğinin ekosistem üzerindeki etkileri Akdeniz’de olumsuz çünkü bir kere Akdeniz’deki sorunlar iklim değişikliğinin yanı sıra bir sürü yerel baskı da var. Aşırı avcılık, atıklar, kıyı dolgu alanları, dip tarama gibi hem iklim değişikliği hem de bu yerel baskılarla denizlerimiz ciddi risk altında. İklim değişikliği, sadece deniz yüzeyinde değil, derin denizi de her şeyi de etkileyen bir husus” diye konuştu.

Akdeniz havzası için küresel hesaplar olduğundan bahseden Dr. Sezer, ısının bugünkü seviyelerin üstünde çok daha artacağını söyledi.

Dr. Sezer, “Dolayısıyla bizim hazır olmamız gerekiyor. İklim değişikliği ile birlikte yaz yağışlarında azalma görülecek. Göller ve rezervuarlardaki su seviyeleri düşebilir, kuraklık artabilir. İstilacı türler, doğal alanları dışındaki bir yere girip, oradaki biyoçeşitliliği olumsuz etkiliyor. Bunlar gelince tabi bizim kendi yerel türlerimiz risk altında. Bu sıcaklık artışında yerel türlerin coğrafi dağılımı değişiyor. Yerli olmayan türler Akdeniz’e geliyor ve yerli türler risk altında oluyor. Denizanaları, aslan balığı, balon balığı her yerde görülüyor artık” ifadelerini kullandı.

İstilacı türlerden denizanalarını örnek veren Dr. Sibel Sezer, şu uyarılarda bulundu:

“Denizanası zehirli olabilir, görülünce bize hemen resim çekilip, gönderilmesini istiyoruz. Daha çok araştırma yapılması gerekiyor ve bizim veriye ihtiyacımız var. Denizanası artarsa turistleri yakar, maalesef artık Akdeniz ve Ege’de görülüyor. Denizanası yakarsa doğru tedavi edilmesi gerekiyor. Sabunlu suyla yıkamak değil. Eğer bu yabancı türlerde çok artış olursa artık denizler turistlere belki de çok cazip olmayabilir. Turizm ve balıkçılık sektörleri etkilenebilir.

Dolayısıyla acilen veri toplama olayına başlanmalıdır. İzleme ağı kurulmalı ve veri toplanmalı. Bilimsel çalışmalar artırılmalı ki olabilecek değişikliklere hazırlıklı olalım. Bizi neler bekliyor, bunu anlamalı, çalışmalı ve ona göre de tedbir almalıyız ve bu çalışmaların sonucunda bir strateji belirlememiz gerekiyor. Bunlar zaten Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca yapılan çalışmalar ama hızlandırılmalı ve denizlerin de içine katılması gerekiyor.”

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener, Kahramanmaraş merkezli meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki depremin 17 Ağustos depreminden sonra en büyük deprem olduğunu belirterek, artçıların bir yıl sürebileceği konusunda uyardı.

CNN Türk’e konuşan Prof. Dr. Haluk Özener, “Doğu Anadolu zonunda meydana gelen bir deprem, yaklaşık 180 kilometrelik bir kırığın meydana geldiği tahmin ediliyor. 17 Ağustos’tan sonra bu coğrafyada yaşanan en büyük depremden bahsediyoruz” diye konuştu.

Özener, şöyle devam etti:

“Artçı depremlerin aylarca hatta belki bir yıla kadar sürmesi beklenebilir. 5 ve 6’nın üzerinde artçı depremleri yaşayabiliriz. Bu depremin Akdeniz bölgesinde tsunamiye yol açabileceği uyarısını verdik.”

AFAD Akdeniz’de Antalya açıklarında 5.4 büyüklüğünde deprem meydana geldiğini duyurdu. Deprem, Muğla ve çevre illerde de hissedildi. Kandilli Rasathanesi ise depremin büyüklüğünü 5.7 olarak açıkladı.

AFAD verilerine göre saat 15:37’de Antalya Kaş’ta 5.4 büyüklüğünde deprem yaşandı. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü ise depremin büyüklüğünü 5.7 olarak açıkladı.

Deprem Muğla’nın Marmaris, Bodrum ve Ula ilçelerinde de hissedildi. Derinliği 27.77 kilometre olarak kaydedilen depremde, ilk belirlemelere göre, herhangi bir olumsuzluk yaşanmadı

Türkiye’nin itirazları ve uyarılarına rağmen ABD’li enerji şirketi ExxonMobil ve partneri Katar Petrolleri, Kıbrıs adası açıklarında sondaj çalışmalarına başladı. Bu gelişme Yunan basınında geniş yer aldı.

Bir süredir uluslararası kamuoyunun gündeminde olan doğalgaz geriliminde yeni bir gelişme yaşandı…

Güney Kıbrıs Rum Kesimi’nin Enerji, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, 23 Aralık’ta sondaj çalışmaları yürüttüğünü ve henüz bir sorun yaşanmadığını açıkladı.

İngilizce yayın yapan National Herald gazetesinin haberinde, Türk savaş gemilerinin bölgeyi korumak için tetikte olduğuna da dikkat çekilirken, iki şirketin 10. parselde çalıştığına işaret etti.

ABD’de yayın yapan National Herald gazetesi gelişmeyi, “Türk savaş gemisi yokken ExxonMobil Kıbrıs açıklarında sondaj çalışmasına başladı” başlığıyla okurlarına duyurdu.

Sondaj çalışmalarının Stena Forth isimli gemi tarafından yürütüldüğünü ve gelişmelerin Kıbrıs Hidrokarbon Şirketi tarafından ve bakanlık tarafından izlendiği de aktarıldı. Yunan gazetesi Kathimerini ise Rum bakan Natasa Pilides, Twitter’dan yaptığı açıklamada Covid-19’dan ve Türkiye ile yaşanan gerilimden beri ilk kez sondaj çalışması yapıldığına dikkat çekti.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün tahminlerine göre hava sıcaklıkları düşüşünü sürdürecek, özellikle iç ve yüksek kesimlerde kar yağışı etkisini göstermeye devam edecek. Yeni haftada Türkiye’yi soğuk ve karlı günler bekleyecek.

Meteoroloji yeni haftaya dair hava durumu tahminlerini yayınladı. Yayınlanan tahminlere göre kıyı kesimler hariç birçok şehirde kar yağışı bekleniyor. Hava sıcaklıklarındaki düşüşün sürmesi beklenirken hafta ortasında İstanbul’da hava sıcaklığı 0 dereceye kadar düşecek.

Yağışların, Akdeniz bölge geneli, Konya’nın güneyi, Karaman çevreleri, Doğu Anadolu’nun batısı ile Güneydoğu Anadolu’nun batısı ve kuzeyinde genellikle kuvvetli; Mersin, Adana, Osmaniye, Hatay ve Kahramanmaraş çevrelerinde çok kuvvetli yer yer şiddetli (51-100 kg/m2), Antalya’nın doğu kıyıları ile Hatay’ın kuzey ve kıyı kesimlerinde şiddetli (51-100 kg/m2), yer yer aşırı (100 kg/m2 üzeri) olacağı tahmin ediliyor.

Yağışların genellikle sağanak, kıyı kesimlerde yer yer gök gürültülü sağanak, Akdeniz’in rakımı 1200 metre üzeri yüksek kesimlerinde, Konya’nın güneyinin Toroslar kesiminde, Karaman çevrelerinde, Doğu Anadolu’nun batısının yüksekleri ve dağlık kesimlerinde kuvvetli yer yer yoğun kar şeklinde olması bekleniyor.

Sel, su baskını, yıldırım, ulaşımda aksamalar, yerel dolu yağışı, yüksek kesimlerde buzlanma ve don olayı ile kuvvetli rüzgar ve fırtına gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunması gerekmektedir.