Çeşitli bilimsel disiplinlerde bir süredir beslenmeyle genel olarak yaşlanma hızı arasındaki bağlantılara ilişkin araştırmalar yoğunlaşmış durumda. Bunlar arasında beslenmeyle beyin yaşlanması hızı arasındaki bağlantılara ilişkin araştırmalar da var.

Artık nörologlar ve diyetisyenlerin araştırmaları sayesinde beslenmenin beyin yaşlanmasında önemli rol oynadığına dair kanıtlar giderek artıyor.

ABD Illinois Üniversitesi ve Nebraska-Lincoln Üniversitesi’nden araştırmacıların çalışmasında ortaya çıkan sonuçlar beslenmeyle beyin yaşlanması arasındaki bağlantıya ilişkin yeni kanıtlar olarak kabul ediliyor. Araştırmacılar yaşları 65 ile 75 arasında değişen 100 gönüllünün besin alımlarını gözeterek beyin taramalarını haritalandırdılar ve belirli diyetler ile daha yavaş beyin yaşlanması arasındaki bağlantıları aradılar.

Deneklerdeki beyin yaşlanması hem MR taramaları hem de bilişsel ölçümlerle saptandı.

Deneklerin nasıl beslendiklerinin saptanmasında ise bu konuda katılımcıların beyanlarına güvenilmedi. Arştırmacılar, deneklerin kan örneklerindeki biyobelirteçleri araştırarak nelerle beslendiklerini saptadılar.

Sonuçta Akdeniz diyetini uygulayan deneklerdeki beyin yaşlanmasının daha yavaş olduğunu buldular. Beyin yaşlanması yavaş olan deneklerin kanlarındaki biyobelirteçler Akdeniz diyetini işaret ediyordu.

Beyin yaşlanmasını yavaşlatan biyobelirteçler arasında şunlar öne çıktı:

-Balık ve zeytinyağındakiler gibi yağ asitleri.

-Ispanak ve bademde bulunan E vitamini gibi antioksidanlar.

-Havuç ve balkabağında bulunan karotenoidler.

-Yumurta sarısında, sakatatlarda ve çiğ soya fasulyesinde yüksek konsantrasyonlarda bulunan kolin.

Beyin yaşlanmasıyla beslenme arasındaki bağlantıyı ortaya koyan ve Akdeniz diyetinin sağlığa faydasını bu konuda da öne çıkaran bu son araştırma 2023 yılında yapılan kapsamlı araştırmanın sonuçlarıyla örtüştü. Son araştırmayı dikkat çekici kılansa, beyin yaşlanmasını daha teknolojik yöntemlerle saptamak ve beslenme tarzını ise kan analiziyle tespit etmekti.

Araştırmacılar, Birleşik Krallık’ta 40 yaş üstü yaklaşık 60.300 kişiye bir günde yedikleri yiyeceklerin neler olduğu sorulduğunda onları inceledi.

Cevapları, İtalya ve İspanya gibi ülkelerde popüler olan, meyve ve sebze, baklagiller ve makul miktarda şarap içeren sağlıklı Akdeniz diyetine benzerlikleri açısından derecelendirildi  .

Bu tür yiyeceklerden en yüksek puanı alanların, diyete en az uyum gösterenlere kıyasla demans geliştirme olasılığı yüzde 23 daha azdı.

Akdeniz tarzı beslenmenin, vücutta ve beyinde demansla bağlantılı iltihaplanmayı azalttığına inanılıyor.

Belfast Queen’s Üniversitesi’nden çalışmanın ortak yazarlarından Dr. Claire McEvoy şunları söyledi: ‘Çoğu insan, sağlıklı bir diyet ve yaşam tarzı sürdürmenin yaşlanma sırasında hafızayı ve düşünme yeteneklerini koruyabileceğinin farkında değil.

‘Bu önemli çalışma, daha fazla sebze, meyve, balık ve zeytinyağı yemenin ve daha az işlenmiş gıda, şekerli gıda ve kırmızı et yemenin, Birleşik Krallık nüfusumuzda gelecekte demans riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini gösteriyor.’

Önceki çalışmalar, Akdeniz diyetinin demans riskini azaltıp azaltmadığına dair karışık sonuçlar göstermişti.

Ancak bu, ortalama dokuz yıl boyunca sağlık durumları takip edildiğinde bu durum tanısı konan 882 kişiyi kapsayan, gerçekleştirilen en büyük çalışmalardan biri.

Çalışmadaki her kişi, olağan diyetleri hakkında bir fikir vermek için, önceki 24 saat içinde ne yediklerine ilişkin farklı zamanlarda bir ila beş anket doldurdu.

200’den fazla yiyecek ve 32 içeceğin yanı sıra yedikleri porsiyonlardan oluşan listeden yaptıkları seçimlere, Akdeniz diyetine ne kadar yakın olduklarına ilişkin 13 üzerinden bir puan verildi.

Puanlanan 13 kategori arasında deniz ürünleri, baklagiller ve sert kabuklu yemişler yer alıyor; kırmızı et ve şekerli içecekler gibi belirli öğeleri çok fazla yemezlerse insanlar daha yüksek puan alıyor.

Bu puanlama sistemi altında, Akdeniz diyetine düşük, orta ve yüksek bağlılık olmak üzere üç gruba ayrıldılar.

En yüksek kategoridekilerin demans geliştirme olasılığı, en düşük puana sahip grupla karşılaştırıldığında yüzde 23 daha azdı.

400 gram sebze için bir puan almak gibi, insanların yalnızca her Akdeniz yemeğinden belirli bir miktara ulaştıklarında puan aldıkları iki biraz farklı puanlama sisteminde, demans riskinin daha düşük olduğu da görüldü.

Bu, Akdeniz diyetinde en yüksek puanı alan grup için en düşük puan alan grupla karşılaştırıldığında yüzde 14 daha düşük bir riskti.