Sanki arşın mal alan’daki aşk’lar tekrar sahneye konuldu…?

Aliyev: Size bir yumruk göstermiştim. Bu yumruk demir yumruktur ve biz bu demir yumrukla düşmanın başını eziyoruz, ezeceğiz https://t.co/W1aipWtgXB pic.twitter.com/hWGpm8WjPL

— Sputnik Türkiye (@sputnik_TR) November 8, 2020

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in  ulusa seslendiği “Şuşa” kentinin Ermenistan işgalinden kurtarıldığını açıklaması, beni hem mutlu etti hem de başka bir anlamda kültürel güzelliği tekrar anımsamama sebep oldu.Azerbaycan tarih ve kültürünün simgelerinden olan Şuşa şehri hem bölgeye hakim coğrafi konumu hem de Dağlık Karabağ’ın en büyük şehri Hankendi’ne giden yolun üzerinde bulunduğu için stratejik önem de taşıyordu ve Azerbaycanlı arkadaşlarımın ve bizim “Kafkasya’nın incisi” dediğimiz bir güzellikti.Neden mi Suşa şehri kültürel anlamda önemliydi çünkü çok önemli bir bestecinin Üzeyir Hacıbeyov’un doğduğu yerdi ve ben     ve meslekdaşım Aytaç Rzaguliyeva ile Üzeyir Hacıbeyov’un dünyaya adını duyurduğu ve Türkiyede de çok sevilen operetini “Arşın Mal Alan”ı  adlı sahneye koymak için sağlık problemi ile geçirdiğimiz günlerin bitmesini bekliyorduk…..

“Arşın Mal Alan” da o kadar harika sahneler vardır ki siz istemesenizde seyrettiğinizde, dinlediğinizde başka bir güzellik yaşarsınız..Örneğin operetin baş karakterleri Asker ile Gülçehre’nin düettleri ne güzeldir, dinlemeye doyamazsınız…

Öyrenib pürfend-ustalaşma oldum.

Görene rişhend-alay konusu oldum.

Her bir derde men doldum

Seni gördüm bend-vuruldum oldum.

Ele-öyle bend oldum, ele bend oldum,

Ele bend oldum, dilber.

Durabilmem yar sensiz diyerek sürer ve siz o zarif aşk’ı , sanki içindeymişsiniz gibi yaşarsınız.

Sonra Gülçehre’nin aryaları hüzün ve beklenti ile doludur ama ne güzeldir.”Aşıg oldum nece bir taze gülü renaye….” ile başlayıp pırıl pırıl bir ses ve  teknik ifade ile söylenen içe işleyen gözyaşı döktüren ve ” Hicran derdi felek verdi bunca cefanı layig gördü…eyyy xu da rahmet eyyy…” derken içinize başka duyguları yansıtan eserler…çok güzel yazılmış, yazıldığı günde bu günde dahi aynı duyguyu hissetirerek söyleten eserler…

ve Süleyman’ın mahnıları, Telli’nin, Asya’nın bir çok rolün muhteşem eserleri, harika….

Bu yüzden Şuşa şehri işgalden kurtulmuş denince  “Arşın Mal Alan ” operetinde ki “Aşk” yeniden yaşanmış ,kavuşulmuş gibi geldi, duygusalca…

“Arşın Mal Alan” opereti hakkında biraz bilgi verirsek..Azerbaycan ve komşu ülkelerde defalarca sahnelenmiş ve Azerbaycan’ın Bolşevikler tarafından işgalinden önce bile büyük ün kazanmış ardından Sovyetler Birliği döneminde daha da ünlenmiştir . Opera salonlarında sık sık karşılaşılan bir eser halini almıştır. Bu operet, birçok ünlü sanatçı tarafından mükemmel şekillerde yorumlanmıştır.

Üzeyir Hacıbeyov( 1885-1948)’un  “Arşın Mal Alan” eseri ilk kez 25 Ekim 1913 tarihinde Bakü’de seyirciyle buluşmuş, 1920 yılında New York’ta, 1925 yılında Londra’da ve SSCB’de birçok şehirde de sahnelenmiştir.Müslüman Doğu’nun ilk opereti «Arşın Mal Alan»  ilk kez sahnelenmesinin 100. yıl dönümünde, 2013 yılındaki UNESCO Genel Konferansında alınan karar sayesinde küresel ölçekte tanınmış.Opereti Bakü’de yazmaya başlamış 1913 yılının yazında St. Petersburg’da tamamlamıştır.

Uzmanlara göre bakıldığında  «Arşın Mal Alan»ın en öne çıkan sanatsal ve anlatımsal özelliği müziği iken  görsel içeriğinin derinliği ve hikaye gelişimi bakımından komik operaya daha yakındır. Film olarak da SSCB Azerbaycan film stüdyosu yapımcılığında çekilmiş Reşid Behbudov’un başrolde olduğu ve 1945 yılında vizyona giren yapım olarak bilinmektedir. Filme 80’den fazla dilde dublaj yapılmış ve film 150’den fazla ülkede gösterime girmiştir.Bestesi açısından baktığımızda “Arşın Mal Alan” günlük hayatı anlatan lirik bir komedidir.  Eserin odak noktası, aşkları için mücadele eden iki gençtir. Besteci, komedinin lirik çizgilerini, özellikle Gülçehre olmak üzere eserin ana karakterlerini ele aldığı bölümlerde açıkça göstermiştir.

Esaret altında hiç birşey yaşam bulamaz, insanlar mutlu olamaz, nefes alırda, alamaz…

Şuşa kurtuldu bütün aşk’lar yeniden kavuştu, ne güzel…

Sevgi ile kalın ….

Doç.Dr.Tülün MALKOÇ/Akademisyen

Tülün MALKOÇ/kentekrani

Youtue Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 08 Kasım 2020

EZGİLERLE VAROLMAK…

Bir melodi duymak yüreğinde, notalarını hemen çizeceğiniz beş paralel çizgiye yazmak…

Bir melodi almak diline, en güzel şarkıları oluşturmak…

Bir melodi hayal etmek,herhangi bir çalgının güzel tınısında buluşturmak onu…

Kolay gözükse de esasında zor olan, notalar ve matematiksel oranlar arasında gidip gelinen, güzeli yaratmak için uğraşılan bir sanat; bir müzik, müzik eğitimi…

Porte’de notalar arasındaki aralıklar güzel oluşturulduğunda akılda kalacak ezgilere sebep olmak;  aksi durumda ezgide yaratılan hoşnutsuzluğun nedeni olmak…

Neden melodilerden bahsediyorum; çünkü, şu an birçok minik ve genç yürek konservatuar ve  müzik eğitimi bölümlerinin sınavlarına giriyor, hatta girdiler bile.

Seçtikleri meslek Onlar’ı hayatı boyunca bir gölge gibi takip edecek; hatta bazen o gölge öne geçecek “ben bu muyum, ben bu durumdayım” dedirtecek…

Yetenekler, okullarda biçimden biçime girecek ve gerçekten düzenli ve iyi çalışan güzel şeyler konacak ortaya.

Geçmişten bugüne baktığımızda, müzik alanında çok güzel bir gelişim içinde olduğumuzu görebiliriz.

Varolan konservatuarların müzik eğitimi bölümlerinin yanı sıra sanat liselerinin açılması, her geçen gün çoğalması gençlerimize ve sanata verdiğimiz desteği ifade ediyor.

Sanat eğer gerçek anlamda desteklenirse; güzeli; insanın yüreğindeki güzel’i ortaya koyar, birçok duyguyu analiz eder.

Hayallerle varolan içimizdekileri; çizgileri, notaları,armonileri, renkleri, dizeler arasındaki duyguları, birçok şeyi somuta dönüştürür.

Sanat ile uğraşan ve sanat’ını iyi kullanan kişi kendini, çevresini, kültürünü, milletini yüceltir.

İnsanlar, dolayısıyla toplumlar arasında bağ kurar.

Yaşamımızın kalitesini arttırır ve yaşamı önemli kılar.

Mustafa Kemal Atatürk’ün dilinde ve yüreğinde devleşen, “Efendiler… Hepiniz milletvekili olabilirsiniz, bakan olabilirsiniz; hattâ cumhurbaşkanı olabilirsiniz; fakat, sanatçı olamazsınız” sözü bize sanata ve sanatçıya ne kadar önem verdiğini anlatıyor.

Düşünün bakalım; istediğiniz zaman bir şarkıyı seslendirebilme, bir eseri çalabilme yeteneğine sahip misiniz?

Herkes her yeteneğe belirli ölçülerde sahip olabilir ama müzik yeteneği başka bir beceri ister…

O halde var mısınız ? Geleceğimizi oluşturmak için destek vermeye; çocuklarımızı, gençlerimizi hatta -geç kaldık, diyenleri; kısaca yaşı ne olursa olsun ulaşabildiğimiz herkesi müzikle, sanatla ilgili bir uğraşı işine sokmaya, bu alanda meslek edindirmeye.

Biz gençlerimize sahip çıkarsak geleceğimize; bizi ‘öteler’e götürecek kültürümüze sahip çıkarız.

Biz şu anki kültürümüze sahip çıkarsak, geçmişimizdeki kültürel değerleri korur, yok olmalarına müsade etmeyiz; kültür içinde var olur,kültürle kendimizi de var ederiz.

Kültür, dünyayı anlayıp yorumlama araçlarından biriyse  “dünyaya” hakim oluruz.

Çocuklarımıza, gençlerimize müzik ve sanat yolunda başarılar diliyor; destekleyen ailelerine teşekkür ediyorum.

Unutmamak gerekir ki,sanat ve müzikle uğraşmak bir gösteriş değil; temel diyebileceğimiz bir ihtiyaç, bir toplumsal güçlenme aracı;başarıya giden yolda en donanımlı mevzidir.

Doç.Dr.Tülün MALKOÇ/Akademisyen

Tülün MALKOÇ/kentekrani

Abone Olmak İçin Tıklayınız

www.kentekrani.com 7 Eylül 2020