Cüneyt GÜNDOĞDU &#8211; Kent Ekranı

www.kentekrani.com 14 Mart 2023

KONUŞMAK İÇİN ÖNCE DİNLEYİN

Kent Ekranı — Mon, 27 Nov 2023 08:00:19 +0000

KONUŞMAK İÇİN ÖNCE DİNLEYİN

Millet olarak bir sıkıntımız var, sabırsızız. Oysaki göçebe kültürden gelen köklerimizde sabır kavramı çok önemlidir, zira zorlu şartlarda hayatta kalmanın ilk kuralı o şartlara sabır göstermekti. Kur’an-ı Kerim’de sabır kelimesi seksenden fazla yerde geçer.(Keza, diğer kutsal kitaplarda da geçer.) Atalarımız göçebeydi. Göçebelikte sabır çok önemli yer tutar. Tüm bunlara rağmen bu konuda milletçe acemiyiz. Kendimiz bir şey anlatırken akan sular dursun, herkes bizi dinlesin istiyoruz ama başkası konuşurken dinleme nezaketini gösteremiyoruz. Tartışma programlarını göz önüne alın. Koca koca akademisyenler, anlı şanlı gazeteciler, sanatçılar, fikir adamları, ancak söz sırası alabilmiş kişinin daha üçüncü cümlesinde “Ama” diye başlıyor itiraza. Bir şeyi dinlemeden neye itiraz ediliyor anlamak mümkün değil bu bir tarafa; aynı şey kendisine yapıldığında hiç hoş karşılamıyor. Herhangi bir şeyi onaylamak için de, itiraz etmek için de anlamak şart. Anlamak için de dinlemek şart.

Size bir şey anlatıldığında dikkatle, özenle dinleyin. Dinlediğiniz konu size sıkıcı gelebilir ama size anlatan için çok önemli olabilir. Tabii aynı konu bir saplantı hâline getirilip sabah akşam anlatılıyorsa, çözüm bulma noktasında bir sonuca ulaşılamıyorsa durum farklıdır. Bu şartlarda o kişiyi sizin değil bir uzmanın dinlemesi gerekir. Özel sorunların dışında işiniz gereği insanları çok dinlemek zorunda kalıyorsanız, gene sabır göstermeniz gerekir. Mesela bir işletmenin müşteri danışma hattında görevliyseniz birbirine benzer sorunların ve soruların gelmesi kaçınılmazdır. Bu durumda sizi arayan kişiye “Daha demin arayana açıkladım aynı şeyi” mantığıyla yaklaşmanız doğru bir hareket tarzı olmaz. Çünkü o kişi ilk defa aradığı için, sorununa çözüm beklemektedir (Burada çözüm belki yönetsel manada olabilir. Yeterli sayıda personel arasında uygulanacak sağlıklı bir rotasyon sistemi, sorunu azaltacaktır kanaatindeyim.) Yüz yüze yapılan görüşmelerde dinleyici konumundaysanız, gözlerinizi muhatabınızdan kaçırmayın. Konu dışına çıkmayın, konunun merkezinde kalın. Dinleme esnasında elinize bir obje (Kalem, masa süsü vs.) alıp, ilginizi ona yoğunlaştırmayın. Bu durum karşınızdakinde “Beni dinlemiyor, anlattıklarımla ilgilenmiyor bile” duygusu yaratır, bunu unutmayın. Dinlediğiniz kişinin gözlerine bakın (Sabit bir şekilde ve gözlerinizi hiç ayırmadan değil…Makul aralıklarla ama ilgisizmişsiniz hissi uyandırmayacak şekilde), dinlerken başınızı sağa doğru hafifçe yatırmanız ilgili olduğunuzu gösterir. (Birini ilgiyle dinlerken aklınıza bu kural geldiğinde kendinize bakın, mutlaka başınızın sağa doğru hafifçe yatmış olduğunu göreceksinizdir. Ben kendimi çok gördüm öyle). Dinlerken arada bir “Hı hı, evet, anlıyorum” diyerek ilginizin sürdüğünü gösterin. Hele telefonda konuşuyorsanız bunu mutlaka yapın. Siz ses çıkarmazsanız karşınızdaki kişi boşluğa konuşuyor gibi hissedebilir kendisini. Bu basit kuralları amirseniz memurunuza karşı, ebeynseniz çocuklarınıza karşı, dostsanız çevrenize karşı, size herhangi bir konuda danışılan biriyseniz muhatabınıza karşı nezaketle uygulayın.

Ama ille de “Çok konuşacağım” diyorsanız size kimse bir şey yapamaz tabii… Bence gene de konuşma öncesinde mutlaka “Çok dinleyin.”

Cüneyt Gündoğdu/kentekrani

www.kentekrani.com 27 Kasım 2023

SAHTE İMAJ=PATİNAJ

Kent Ekranı — Wed, 11 Oct 2023 09:00:43 +0000

SAHTE İMAJ=PATİNAJ

Askere gittiğimde bir arkadaşımın da aynı yerde askerlik yaptığını gördüm. Oradan buradan konuşurken acemilik sonrası geldiği bu birlikteki ilk gününde, askerlere “iyi bir çıkıştığını”, onların “gözünü iyi bir korkuttuğunu” anlatmıştı bana…Bu “imaja” ne gerek var demiştim kendi kendime. Arkadaşıma göre saygı görmenin yolu korkutmaktan geçiyordu anlaşılan. Ben ise sevgi diliyle kazanılan şeyin saygı olduğunu bildiğimden bu yolu benimsemedim hayatım boyunca. Bence kişi önce yumuşak bir üslupla yaklaşmalı konulara ve kişilere. O yumuşak üslup sonunda istismar ediliyorsa (ki, bu da mümkün) ölçüsünce bir tedbir alınabilir. Ama baştan böyle yaklaşmak, olası tüm iyi ilişki kurma ihtimallerini yok edebilir. Saygı, korkuya dayalıysa saygı değildir, o korkudur. Saygı, sevgiden besleniyorsa kalıcı ve saygındır.

Sonra bir eğitim çavuşu tanıdım. Kendisi de bizler gibi kısa dönem er olarak askerliğini yapmak üzere gelmiş biriydi. Ama o tavırları yok muydu? Mesleği askerlik olan biri bile onun kadar sıkı sarılmıyordu eğitimlere. Bizden sadece birkaç ay önce geldiği için kısa bir süre önce çavuş olmuş bu arkadaşımız, sanki on gün sonra Yunanistan’a girecekmişiz de bizim bir an önce hazır olmamız gerekiyormuş gibi anamızdan emdiğimiz sütü burnumuzdan getiriyordu eğitim alanında. Allah’ın İstanbul’unun Ağustos sıcağını, nemini bilen bilir. Bu arkadaş o sıcakta “askercilik” oynamayı çok sevdiğinden hiçbir eğitim çavuşunun yaptırmadıklarını yaptırıyor, bizi oradan oraya koşturduğu yetmiyormuş gibi toza toprağa bulanıp o sıcakta iyice kokalım diye, yerlerde yüz üstü sırt üstü süründürüyordu. Çekik gözleri, ten rengi, yüz şekli ama en çok da ilişki kurma şeklinden dolayı kimi arkadaşların, izledikleri filmlerde gördükleri tiplemelere benzetmelerinden dolayı “Kamboçyalı” lakabını taktıkları bu arkadaşa bir gün, sosyal yönü gelişmiş bir iki arkadaş yaklaşıp sohbet etmek istedik. Önceleri o sert, taviz vermez, kraldan çok kralcı tavrı sürse de adamı çözmek çok zaman almadı. Biraz sonra bizle kahkaha atan, espriler yapan (Ama esprileri çok kötüydü ), şakalaşan ama arada da ölçüyü kaçırıp karizmayı çizdirmemek adına da yapay bir ciddiliğe bürünen bu arkadaşa dedik ki “Yahu hiç mi oyuncak tabancan olmadı küçüklüğünde? Bu sertliğin sebebi nedir?!”. Ne dedi biliyor musunuz: “Ben askerlikten sonra bürokraside çok yükselmeyi planlıyorum. Bu yüzden burada onun hazırlığını yapıyorum.” İyi de burası asker ocağı. Bir gün sonra gelen, bir gün önce gelene “mecburen” komutanım diyor. Sivil hayattaki emniyet amiri (kısa dönem yapıyorsa) kendisinden önce askere giden memuruna “Emret komutanım” diyor demek istedik ama, nafile. Arkadaş öyle inanmış ki “imaja”. Orada sert kaidelerle elde edilen göreve, daha da sert bir imaj katıştırarak bizim canımıza okuyordu. Aslında kendi hayatını da bu imaj belasına kelepçelediğinin de farkında değildi, asıl acı olan buydu. Şimdilerde o günleri yad ettiği bir askerlik arkadaşı var mıdır bilinmez…

Bir örnek daha. Ünlü bir aktörümüz var. Yakışıklı, bıyıklı, filmlerinde kızdı mı “ulen” diyen, sert bakışlı. Bir sert bakar içiniz titrer, bardaktaki su titrer. Rivayet odur ki, bu aktörümüze bir kamera şakası yapılır. Aktörümüz o gün de bugün olduğu gibi çok tanınan biri. Diğer yandan, o günlerde bıyıkları yeni yeni terleyen çömez bir oyuncu da boy gösteriyor filmlerde ama o kadar da meşhur değil henüz. Hele bizim sert bakışlı aktörümüz kadar asla meşhur değil. Şaka bu ya, aktörümüz bir çay bahçesinde otururken yeni yetme oyuncu da aynı mekana gelip bir masaya oturur. Biraz sonra bir grup genç kız aynı mekana gelir. Gelir gelmez de bir bakarlar ki o yeni yetme oyuncu orada. Bir sevinç rüzgârı, bir heyecan fırtınası, bir “aman bu anı ölümsüzleştirelim” telaşı…Sert bakışlı aktörümüzün yanından hızla pas geçerek büyük bir coşkuyla çok da tanınmayan oyuncuya yönelen kızların bu ilgisizliği bir tarafa, asıl bomba biraz sonra patlar. Kızlar yeni yetmeyle fotoğraf çektirmek için (Çekinmek veya çekilmek değil ) birinin yardımına ihtiyaç duymaktadırlar. Çevreye bakarlar ki yan masada haşin bakışlı bir “ağır abi” oturuyor. Haşin bakıyor ama kim bilir belki de içinde çok naif bir canlı yaşıyordur düşüncesiyle ağır abiye yönelirler ve bir ricada bulunurlar: “BEYEFENDİ, ünlü oyuncumuz …… ile bir resmimizi çeker misiniz rica etsek?”

Haşin bakışlı adam: Ulennnnnn !!!

İmaj, yaşamayan, yaşanmayan ve yaşanmayacak bir şeydir.

İmaj, hiçbir şeydir.

İmaj, kimliksizlerin kimliğidir.

İmaj, koca bir yalandır.

İmaj, gerçeklikten. özden beslenmediği müddetçe ayakları yere değmeyen bir hayalet gibidir.

İmajınız gerçekliğiniz olsun. Gerçek hâlinizden şikâyetçiyseniz o yönünüzü (yönlerinizi) törpüleyin, ihtiyaç varsa kesin.

Sahteliğe dayalı imaj sizi geliştirmez, bu yüzden ilişkilerinizi de geliştirmez, hatta zedeler.

“Ben buyum, beni böyle kabul edeceksiniz.” demek de haklı ve geçerli bir yol değildir. Biz köpek değiliz ki havlamamız, ısırmamız normal kabul edilsin. Değişmesi gereken gerçeklikleri değiştirmek elbet mümkündür. Bunu düşünün ve deneyin.

Evrensel ahlak, saygı ve nezaket kuralları çerçevesinde doğal olun, gerçek olun.

İmajınız gerçeklik olsun; gerçekliğiniz güzellik olsun.

Cüneyt Gündoğdu/kentekrani

www.kentekrani.com 11 Ekim 2023

“EYYAMIBAHUR”

Kent Ekranı — Sun, 06 Aug 2023 13:00:02 +0000

ANLATAN

“EYYAMIBAHUR”

Değerli kentekrani.com okuyucuları, merhaba…

Bu güzel sayfaya zaman zaman yazılar yazacağım…

Bazen dille ilgili, bazen iletişimle ilgili yazacağım…Bazen bir şiir, bazen bir deneme yazacağım…

Fırsatım oldukça düzenli ama olmadıkça da bulduğum ilk fırsatta yazacağım…

Aslında yazmaktan çok anlatacağım… Çünkü anlatacak çok şey var…

Çokça şikâyet ettiğimiz konuları, bizi birleştirecekken ayrıştıran konuları veya bir kelimenin kökenini, birbiriyle alakası olduğu pek bilinmeyen ama akraba olan kelimeleri, insanlığın hakkını vermemiz için kaleme alınmış şiirleri, iletişimin temellerini kendimce yazacağım…

Bu sayfadaki ilk yazım aşırı sıcaklara denk geldi…Esmiyor, yaprak kımıldamıyor…Bu sıcaklara sadece sıcak demek yeter mi ki ?

Serinlemeye çalıştıkça terlediğimiz bugünler için “eyyamıbahur” demiş eskiler…

Dilimizde çok yaygın olmayan bu kelimeyi son günlerde haber bültenlerinde pek bir duyar olduk…

Peki acaba bu kelimeyi etimolojik açıdan incelesek ne çıkar karşımıza…Karşımıza çıkan bizi serinletir mi dersiniz…

Yevm, Arapça “gün” demektir…

Yevmiye çok bildiğimiz bir kelime, “gündelik” demektir…

Arapça’da (ve devamında Osmanlıca’da) “ef’al” kalıbı çokluk hâli üretir…( şey-eşya, varak-evrak, veled-evlad kelimeleri bu kalıbın örneklerindendir)

“Eyyam” da günler demektir…Günlük yaşamda çok kullanılmasa bile varlığı bilinen bir kelimedir…

Ayrıca “günün şartlarına göre davranan” anlamındaki “eyyamcı” kelimesi de gene bilinen kelimelerdendir…Kelimeyi biliriz, eyyamcıları da tanırız ama sevmeyiz elbette…Bize samimiyet ve netlik lazım zira…

Bir de balıkçıların ava çıkarken şarkı gibi söylediği “heyamola” kelimesi vardır…O kelime de aslen “eyyam ola!”dır biliyor musunuz…

“Eyya:mıba:hu:r” ifadesi, ağustosun ilk haftasında olan ( yani tam bugünler işte) en sıcak günler için kullanılır…( ” : ” işareti kendisinden önceki ünlünün uzun okunmasını sağlar.)

Spikerler, tiyatro sanatçıları ve ses oyuncuları (seslendirme sanatçıları) arasında kimi kelimelerin telaffuzuyla ilgili bazen antant kalınamayan durumlar ortaya çıkabiliyor…Mesela Arapça, Farsça kökenli kelimelerde hangi ünlü uzun hangi ünlü kısa okunmalı konusunda mutabık kalınamamış hususlar vardır…Bu ikircikli durumun ortadan kalkması için TRT, TDK, DT, RTÜK, AA, üniversiteler ve saygın kalemlerin katılımıyla bir çalıştayın düzenlenip üzerinde mutabık kalınamamış kelimelerin sesletiminin netleştirilip kayıt altına alınması gerekir…Yıllar önce yaptığım ve Türkçe diksiyon üzerine gerçekleştirilmiş tek akademik çalışma olan yüksek lisans tezimde bu konunun altını çizmiştim…Sorun hâlâ devam ediyor…

Bu düşünce ışığında, günün şartlarında sık kullanılan bu afili kelimenin telaffuzuna karınca kararınca bir katkım olsun istedim…

Son söz:

“Eyyamıbahur” kelimesinde birinci ve ikinci /a/ sesi ve sondaki /u/ sesi uzun sesletilmelidir…

Güzel sesler duymamız ümidiyle…

Cüneyt Gündoğdu/kentekrani

www.kentekrani.com 06 Ağustos 2023