Kenti bazı yerlerde ikiye bazı yerlerde üçe bölen Porsuk nehri bizim gençliğimizde yatağına sığmaz sağına soluna zarar verirdi, nehrin durgun hali de kentte ağır bir koku bırakırdı. Bozkır kentinin bazen dinmez yağmurları, sokakları çamur içinde bırakırken, kış aylarında da soğuğuyla ünlü Eskişehir’in  Porsuk’u da buz tutardı.

Şimdi Porsuk çok değişti. Yılmaz Büyükerşen’in vizyonu ve yerel yönetim anlayışında kentin plajı bile var. Porsuk’ta tekne ve gondollarla tura çıkılıyor. Kıyıları parklarla dolu. Sonbahar ve ilkbahar ayları Eskişehir’de bir başka oldu artık.

Porsuk bundan böyle bir de festival mekanı olacak.

Uluslararası Eskişehir Porsuk Festivali 2-6 Eylül tarihleri arasında yapıldı. Ulusal Kurtuluş Savaşı’nda  İnönü ve Sakarya savaşlarına mekan olan bu topraklar  2 Eylül 1922’de düşman işgalinden temizlenmişti. Herşey bu tarihin unutulmaması için…

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından kentin kültür, sanat ve sosyal yaşamını canlı tutmak amacıyla düzenlenen festivalin ilkine 20 ülkeden sanatçılar katıldı.

Porsuk kenarındaki sahnelerde yerel müzik gruplarının konserleri, halk oyunları ekiplerinin performansları ve akşam DJ yayınları ilgiyle izlendi.

Festival etkinlikleri  Porsuk çevresinde, Adalar, Kentpark, Sümerpark, İskele26 gibi açık hava alanlarının yanı sıra; Haldun Dormen Sahnesi ve Sanat ve Kültür Merkezi gibi kapalı mekânlarda gerçekleşti.

Öyle gözönünde olmayı sevmeyen ama gençlerin pek sevdiği müzik gruplarımızdan biridir Pinhani…Adı zaten ‘gizli saklı’ anlamına gelen Farscadan türetilmiş… Pinhani’nin Kentpark’taki konseri  çoşkulu geçti. Grubun şarkılarını biz yaştakiler bilmez ama gençler hep birlikte söyledi.

AVRUPA BAYRAĞINI ALDILAR, BAYRAĞI ZİRVEYE TAŞIYAN ŞAMPİYON KADIN VOLEYBOL MİLLİ TAKIMINI UNUTTULAR

 Uluslararası Eskişehir Porsuk Festivali’nin Kentpark’taki kapanış konseri öncesi bir ödül töreni vardı.

Festivalin son gününde, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi tarafından Eskişehir’e layık görülen “Şeref Bayrağı” ödülünün takdim töreni yapıldı. Ödül, Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce’ye teslim edilirken Ünlüce, Eskişehir’in 25 yıl belediye başkanlığını yapan, Anadolu’nun bozkırında bir Avrupa kentinin kurucusu  olan Yılmaz Büyükerşen’I sahneye davet etti.

Bu ödül, Avrupa Konseyi’nin yerel yönetimlere sunduğu Avrupa Ödülü  sürecinin ikinci aşaması sayılıyor. Eskişehir 2025 yılında da “Avrupa Diploması” almıştı.  

Büyükerşen “ Artık bu kentin Avrupa kenti olduğu telcillendi” dedi. Ünlüce ile birlikte bayrağı teslim aldı. Sonra Mor ve Ötesi’nin konser faslına geçildi. Ancak Eskişehir’de bu işler olurken, Türkiye’nin gözü İstanbul’daki voleybol şampiyonasının finalindeydi. Filenin sultanları zor da olsa; İtalya’yı yendiler ve Avrupa şampiyonu oldular. Yani bayrağımız Avrupa’nın gönderine çekilmişti.

Mor ve Ötesi bırak öteki tarafı, burnunun dibini göremedi ve voleybolcularımıza bir selam gönderip kutlamadı bile. Belediye yönetimi ve festival yetkililerinin de aklına gelmedi herhalde. Halkla İlişkiler ve medya okur yazarlığından sınıfta kaldılar, bu da böyle biline…

 Cengiz ERDİL

Daha önce Uskumru da vardı ama o bitti. Bu yazı biraz da Uskumru üzerinedir (Kolyoz ile karıştırmayalım)

Uskumru  çok değil; 50 yıl önce denizlerinin, özellikle de İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi’nin simge balıklarından biriydi. Yeni nesil bilmez ama eskiden bakkallar bile kurutulmuş uskumru; yani “çiroz” satarlardı.

Burada; denizlerimizin ve balıkçılığımızın ilk kitabını yazan Karakin Deveciyan’dan bahsetmemizin tam sırası.  Bolluğundan balıkçıları şaşırtan Uskumru için Deveciyan şunları yazmış; “ Sırtındaki  koyu mavi-yeşil hareler ve gümüşi karnı ile uskumru, son derece estetik ve hareketli bir balıktır. Durmaksızın hareket eder, çok hızlı yüzer ve muazzam sürüler halinde göç eder. Sürüler Eylül-Ekim aylarında Karadeniz’den İstanbul Boğazı yoluyla Marmara Denizi’ne iner. Bu dönemde yakalanan uskumrular yağlı ve lezzetlidir; bunlara halk arasında “yağlı uskumru” denir.

ÇİROZU OLAN BALIK 

Deveciyan, İlkbaharda yumurta döken uskumruların zayıflamış, yağsız ve bitkin bir halde Karadeniz’e geri döndüğünü anlatır.  Bu dönemdeki zayıf uskumrulara “çiroz” denir ve kurutularak tüketilirdi.

Çiroz deyimi İstanbul’dan günlük hayatın  diline de yerleşir. Balıkçılık argosunda “çiroz”, fiziksel olarak çelimsiz, aslında fırlama ve ele avuca sığmaz tipler için de kullanılırdı.

Ancak 1970’lerden itibaren İstanbul Boğazı’ndaki yoğun gemi trafiği, gürültü kirliliği, aşırı yapılaşma sonrasındaki ışıklandırma ve en önemlisi kirlilik… Marmara Denizi’nin bölgenin lağım çukuru haline gelmesi uskumrunun hassas göç yolunu kırdı. 

 “Uskumru gibi akıntılı” ve “Çiroz gibi zayıf” deyimleriyle öykü yazsan gençler  suratına bakar kalır.. Günümüzde  uskumru yine var ama uzak bir diyardan, Norveç’ten geliyor ve bizim uskumrumuza göre obez(!) sayılır; üstelik çiftlik ürünü… 

Fazla değil, 10-15 yıl içinde uskumru soykırımı, lüfer ve palamutun da başına gelirse şaşırmayın…

Küresel ısınma ve krliliğin yanısıra; 1980 yılından beri sürdürülen aşırı ve kontrolsüz balık avı denizlerimizin başına bela.

Ülkemizde denizlerin av kapasitesine oranla çok büyük ve teknolojik olarak çok gelişmiş bir endüstriyel balıkçı filosu var. Ruhsatlı teknelerin sadece yaklaşık  yüzde dördünü oluşturan  gırgır tekneleri, deniz avcılığının yüzde 80’inden fazlasını gerçekleştiriyor. Sonar sistemleri ve devasa ağlar, balık sürülerinin henüz üreme olgunluğuna erişmeden yakalanmasına neden oluyor…

Aynı şeyleri yazıp duruyoruz, olay budur.

Cengiz ERDİL

Sadece ülke topraklarını yıllarca nükleer savaş tehlikesinin dibinde tutmanın yanısıra, emperyalistlerin ve işbirlikçilerinin  hedefi ; Kemalist kadronun öncülüğünde gerçekleşen devrimler, sanayi ve tarım uygulamaları ve de eğitim sistemi  oldu. Barış gönüllüleri ve uzman etiketiyle gelenler  ABD emperyalizminin kültür mühendisleriydi. Mesela ilk hedeflerinde toprak ağalarının da baskısıyla köy ensititülerin kapatılması vardı. Şunu bilin; eski ve yeni işbirlikçiler Atatürk’ün Ankara’daki Orman Çiftliğini neden kurduğunu bir türlü anlamak istemedi.

Elin barış gönüllüsü aslında savaş kışkırtıcıları  çocuklarımızın  emdiği sütü burnundan getirdi.  

Evet; günlük hayatımıza kadar girdiler, soframıza el attılar. Keçi sütü anne sütünden sonra en değerli süttü. “ Ormanları keçiler yok ediyor” yalanıyla Anadolu’da keçi üretimini bilerek engellediler. Sanki keçilerin boynunda benzin bidonu vardı, ilerleyen yıllarda ormanlara maden ve taş ocaklarıyla dalacaklardı. Şunu da belirtelim iş işten geçtikten sonra keçi üretiminin artması için devlet şimdi teşvik veriyor!

 “ Ekmeğin beyazı makbul” diyerek esmer köy ekmeklerini küçümsediler. Halkımızın kimyasal katkılı ekmek yiye yiye beyni küçüldü, beyaz ekmek her köşe başında üretilip satılır oldu.

TARHANA OSMAN

İşte buna karşı ilk direnişi gösteren veteriner hekim Osman Nuri Koçtürk idi(1918-1994)  

Türkiye’de halk sağlığı ve beslenme sorunları denince akla gelen ilk ve en önemli bilim insanlarından biriydi Koçtürk. 

Türk Veteriner Hekimleri Birliği arşivinden elde ettiğim bilgilerden derlediğim notlar şöyle; 1950’li yıllarda Amerika Birleşik Devletleri, Marshall Planı kapsamında Türkiye’ye tonlarca süt tozu, soyalık un ve margarin hibe etti. Dönemin hükümetleri bu süt tozlarını ilkokullarda çocuklara zorunlu olarak içiriyordu.Bu gıdaların ülke tarım ve hayvancılığına, aynı zamanda çocukların sağlığına zarar verdiğini savunmuş ve buna karşı tek başına savaş açmıştı. Koçtürk şöyle diyordu; 

” Bizim geleneksel tarhanamız var. Tarhana; içinde yoğurt, buğday, domates ve biber barındıran fermente bir mucizedir. Çocuğa yabancının soyasını değil, Anadolu’nun tarhanasını içirin!”

O yıllarda da çok akıllı geçinen basınımız, Koçtürk’e hemen bir lakap uydurdu; “ Tarhana Osman ”…

Oysa Koçtürk, emperyalizmin  gıda üzerine oynadığı oyunları ifşa etmiş. Yıllar önce büyük tehlikeye dikkat çekerek  “Açlık Korkusu” adlı bir kitap yazmıştı.

Doğruları söylemenin bedeli o dönemde de ağırdı. Emperyalist gıda tekellerine ve yerli işbirlikçilerine karşı açtığı savaş yüzünden çok büyük baskılar gördü.

Üniversitedeki kürsüsü elinden alındı, akademik olarak önü kesildi ve profesörlük unvanını alamadı. Hakkında davalar açıldı, “Amerikan düşmanlığı” ve “komünistlik” ile suçlandı.(neden bir suç olduğunu halkımız hiçbir zaman sorgulamadı. Günümüzde halkı kin ve düşmalığa tahrik!) Ancak o asla geri adım atmadı; sendikalarda, işçi kahvehanelerinde, köylerde halka beslenme ve gıda bağımsızlığı dersleri vermeye devam etti.

Osman Nuri Koçtürk, “Gıda Egemenliği” ve “Yerli Üretim” denince akla gelen en namuslu, en aydın bilim insanı. Günümüzde organik beslenme, fermente gıdaların (tarhana, turşu, kefir) önemi yeni yeni anlaşılırken, o bunu 70 yıl önce haykırıyordu.

Unutmayalım…

Cengiz ERDİL

Truva antik kenti 1998’den beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde…Burası Anadolu’nun kapısı… Bu kapı için verilen savaşları saymaya kalksak yerimiz yetmez. Osmanlı’nın da buradan Avrupa’ya geçtiğini, çelik alaşımlı ilk deniz savaşının  burada yapıldığını yazalım yeter…

Sadece Truva değil; Apollon Smintheion ve Assos Antik Kentlerini de unutmayalım. İlyada destanının “bin pınarlı” İda yani Kazdağları mitolojide tanrıların buluşma mekanı…

Bu bölgenin kıymetini herkes öğrendi biliyor, bir biz öğrenemedik.

Ya maden ruhsatlarıyla ya da termik ve jeo termal santral ayağıyla delik deşik ediyoruz.

İthal kömürlü termik santralin olduğu bölgede şimdi birden fazla jeo termal santralleri kurulması için çalışma yapılıyor.  

Hedefte Ayvacık ilçesine bağlı Kocaköy var.  Çevre kuruluşları ve köylüler sondaj için verilen ÇED kararının iptalini istiyorlar. 

Açılan dava kapsamında mahkeme heyeti bölgede keşif ve bilirkişi incelemesi gerçekleştirdi. Köylüler ve çevre savunucuları, projenin mera alanları, su kaynakları, tarım, hayvancılık ve kültürel miras üzerinde ciddi riskler oluşturduğunu savundu.

JEOTERMAL NASIL OLMALI? 

Çanakkale,volkanik geçmişiyle ülkemizin jeotermal enerji ve termal kaynaklar açısından en yüksek potansiyele sahip. Bunu değerlendirlmesi doğaya saygı göstererek mümkün…

Şöyle ki;  bu tür santrallerde suyun sistem içinde döndürülmesi gerekiyor.(İtalya ve Fransa’da böyle)  Buna ‘Reenjeksiyon’ deniyor. Ülkemizde ise kolay para kazanma yöntemi geçerli… Bu suyu dışarıya yani doğaya bırakma yöntemi. Maliyeti düşük ama topraklar ve su kaynakları için çok zararlı..Yani çevreye  hem de insan sağlığına zarar veriyora. 

KAZDAĞLARI EKOFESTİVALİ 

Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği ilk 2014 yılında başladığı Kazdağı Ekofestivalini bu yıl da düzenleyecek. Festival 20-22 Ağustos günleri arasında Edremit Kamp alanında gerçekleştirilecek. Derneğin açıklamasında şöyle deniliyor;

“Yanıp yakılıp küllerinden doğacak yeni bir hayat, yeni bir yarın yoktur!

Yanan ormanlar geri gelmiyor. Kuruyan dereler yeniden akmıyor. Talan edilen toprak bir daha onaramıyor kendini.

Kuraklık, yangınlar, sel baskınları, salgınlar her gün biraz daha çoğalıyor. Yaşamak, soluk alıp vermek her gün biraz daha zorlaşıyor…

İklim krizi uzak ihtimal değil, artık açık bir gerçek.

Ve o gerçek, tüm çıplaklığıyla kapımızda!

O zaman, daha fazla gecikmeden, kıtlık, kıran, sel olmadan, doğa kül olup üstümüze yağmadan güle varalım, gülle tartalım, gülden terazi tutalım. Çarşı-pazar, evimiz-ocağımız, içimiz-dışımız gül olsun.

Bu yüzden, yedincisini düzenlediğimiz Kazdağı Ekofest’te bu yıl “Kül Değil, Yediveren Gül İklimi” başlığını seçtik.”

Cengiz ERDİL

Mitolojideki bu destanın bir Anadolu ürünü olduğunu belirtmiş, Homeros’un binlerce yıl önce Ege’nin bu ve karşı yakasında meydanlarda anlatılan destanı biraz da kendi abartısıyla kağıda döktüğünü yazmıştık.

Evet; abartma… Mitoloji ile mübalağa yani abartma arasında sıkı bir ilişki var.

Çok kabaca şöyle; insan “Ben Kimim”ve “Dünya Neresi” diye sorgulayıp, bunun ardına doğal afetleri ve korkularını da ekleyince; tanrılar ve doğaüstü varlıklar insanların diline dolandı.

Eskinin mitolojisi, sonranın Jules Verne’nin hayal gücü ve bilim kurgu filmleriyle romanlarının temelinde sözlü mübalağa edebiyatı vardır.

Ansiklopedi, Mübalağa Edebiyatını şöyle tanımlıyor; “mübalağa yalnızca bir edebî sanat değil, sözlü kültürün ve epik anlatım tarzının temel taşıdır. Mübalağa, yalan söylemek ya da mantığı zorlamak değil; duyguyu, kahramanlığı, acıyı veya mizahı dinleyicinin zihnine ve kalbine kazıma sanatıdır.”

Anadolu’da,Ege ve Mezopotamya’da çoğu destanın benzer yanları var.. Mesela; Odyssus’daki Tepegöz Dede Korkut masallarında da geçer.

TEYYO PEHLİVAN VE DİĞERLERİ

Ben Teyyo veya Teyo Pehlivan’ı Erzurum’da TRT Muhabiri olarak çalıştığım 12 Eylül’ün karanlık günlerinde tanıdım. Karamsarlıkta bizi güldüren ve düşündüren, kalın paltosu içinde adeta kaybolan ufak tefek bir adamdı. Okuma yazma bilmeyen Teyyo, sürekli radyo dinleyip, gazetelerdeki fotoğrafları keser toplarmış.
TRT Haber Bürosuna sık gelir; meslekteki büyüğüm eski bir edebiyat öğretmeni olan Mücahit Küleri’yi ziyaret ederdi. Erzurum’da buz gibi havada kahvehanelerde gürül gürül yanan sobanın başındaki sohbetlerini izleme fırsatı buldum. Etrafına toplananlara sözüm ona başından geçenleri anlatır; gülenlere çok kızardı. “Burada yalan atmıyoruz, ciddi hadiseleri anlatıyoruz” derdi.

PEHLİVAN ANLATIYOR
Mesela Ulusal Kurtuluş Savaşı yıllarında Kazım Karabekir Teyyo Pehlivan’dan yardım ister. Düşman Karadeniz’den kanal açmış Erzurum’u su basmıştır. Su baskın sırasında kent köpek balıklarının istilasına uğrar, Tello elinde kılıçla köpek balıklarını imha eder, Karabekir Paşa’dan ‘aferin’ alır.

Erzurum’un süpermeni(!) Teyyo güreş tuttuğunu nice pehlivanı yere indirdirdiğini ballandıra ballandıra anlatır; birgün Horasan çayırında karşısına dev gibi bir pehlivan getirirler, Teyyo hiç acımaz, bu pehlivanı yerden yere vurur… Pehlivan aman diler ve boyunduruk altındayken Teyyo’ya şöyle fısıldar; “Teyyo sırtımı yere getirme; benim adım Ahmet Ayık. Ben yakında olimpiyat ve dünya şampiyonu olacağım” Teyyo çok acır genç pehlivana, hayatında ilk kez numaradan yenilir ve Ayık’ın elini kaldırır.

Erzurum’un cirit atlarını Amerika’ya götürmek işi de Teyyo Pehlivan’a düşer; atları uçak koltuklarına oturtup kemerlerini bir güzel bağlar; ancak uçuş sırasında atlar sinirlenir, parlayıverirler. Uçağın dengesi bozulur, kaptan panik halindedir. Teyyo, kaptan koltuğuna oturur. Ve tehlikeli anı şöyle anlatır; “Sonra karanlık bir alemde uçarken, uçağın direksiyonunu aldım.Şimal’den Cenup’a çeviriverdim. ”

Teyyo Pehlivan mübalağa sanatının son temsilcilerinden mi? Edebiyat Tarihi araştırmacılarına iş düşüyor. Teyyo; 28 Aralık 1999 ‘da Erzurum Pasinler’de 86 yaşında vefat etti. Ben unutmadım; Erzurumlular da hiç unutmasınlar diyorum.

Cengiz ERDİL

Deniz ve denizciliğe bizden daha çok önem verdiği inkar edilemez Yunan halkının. Halk  bu bilinçle “Havlulular Hareketi” başlattı. Bazı yerlerde kıyılara resmen el koydu, Şezlonglar, şemsiyeler kırıldı. Otel kıyıları işgal edilince; turizmin zarar göreceğini gören devlet, kıyıları tamamen halka açtı ve denetimleri sertleştirdi. Ülkede şimdi İHA ve özel yazılımlarla plajlardaki şezlong işgalleri sıkı şekilde izleniyor.

Bu ülkede kıyılar anayasal güvence altında değildi, bizde ise devletin denetim altında. Ama yasa kağıt üzerinde kalıyor.

Anayasa’nın 43. maddesi “Kıyılar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla deniz ve göllerin kıyılarını belirleyen şeritlerden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir” der. 

Kıyı Kanunu  İlk 50 metreye yapı yasağı, ikinci 50 metreye ise sınırlı kamuya açık tesis izinleri getirir.  

Bunlara rağmen göz göre göre, yağma yapılıyor. Devlet ve yerel yönetimler görmezden geliyor. Hatta bazı yerlerde  kıyı kiralanması yapılıyor. Turizm teşvikleri ve özelleştirmeler gerekçe gösterilerek otopark-Liman düzenlemeleri ayağıyla  Kıyı Kanunu bypass ediliyor. Kaçak yapılar veya plajları kapatan tesisler, idari para cezalarıyla geçiştirilip zamanla meşrulaştırılıyor. 

İŞGAL EDİLEN YERLER

Türkiye’de  işgal edilen kıyıların miktar bile belli değil. Bu işte  kimlerin eli halkın cebinde olduğu çok iyi biliniyor ama yasalara rağmen boşluk yaratılması,  özellikle belediyelerin ve Turizm Bakanlığı’nın işine geliyor.

TBMM Dilekçe Komisyonu ve Milli Emlak tarafından turizmin yoğun olduğu Muğla, Antalya ve Aydın’da  yapılan resmi taramalarda 455 büyük haksız işgal tespit edildi.

Mesela Muğla’da 211 işgal noktası belirlendi. Bu ilimzde  tek bir işletme  tarafından halka kapatılan arazinin büyüklüğünün 42 dönüme kadar ulaştığı görüldü. 

Bu üç ilde  24 beş yıldızlı otelin tel örgüler, beton eklentiler, özel localar ve kaçak iskelelerle kıyıları işgal ettiği resmi dilekçelere girdi ve şikayet konusu oldu.

 Otellerin sahil kapatabilmesinin arkasında “Ecrimisil” (Haksız İşgal Tazminatı) adı verilen yasal boşluk yatıyor. Devlet/Milli Emlak durumu tespit edip oteli tahliye etmek yerine otele ecrimisil (haksız kullanım cezası) kesiyor. 

Oteller için bu ceza tutarları müşteri gelirine kıyasla son derece düşük kaldığından, oteller bu parayı adeta bir “sahil kiralama bedeli” gibi ödeyerek kıyıyı işgal etmeyi sürdürüyor.

İki yıl önce devletin başlattığı “Denizler Halkındır” projesi kapsamında kaçak iskeleler, çitler ve barikatların kaldırılacağı ve denetimlerin artırılacağı duyuruldu ama nafile.. 

Bu işle başa çıkılması zor. 70’li yıllardnıa kıyıları betona boğan İspanya  en zor kararı vermiş, otelllerin yıkılması için yasa çıkarmış. Şimdi İspanya’da miladı dolan oteller yıkılıyor ve yerine yenisi yapılmıyor. Artık bu ülkede butik otel modası var.. 

Bakalım bizde sorun nasıl çözülecek? 

Cengiz ERDİL

Yönetmen:Christoher Nolan

Kral Odiseus 10 yıl boyunca ülkesine dönmek için acılar çeker, devlerle falan savaşır. 

Truva savaşının 3 bin 600 yıl önce olduğu, savaşı içeren İlyada ve Odyssseia destanlarının ise savaştan 800 yıl sonra yazıldığı biliniyor.  Dünya edebiyatının köşetaşı kabul edilen ve pekçok yazarı etkileyen bu destanları Homeros yazmış.  Homeros, Anadolu’nun Ege kıyılarında bire bin  katılarak anlatılan sözlü edebiyatının bu destanlarını geyik ve koyun derilerine yazmış, tanrıları dikkate alarak(!) O da gerekli abartmaları yapmış. Ortaya eskinin ‘Yüzyıllık Yalnızlık’ gibi bir destanı ortaya çıkıvermiş.

Kökeni Anadolu olan bu destanlar elbette sinema endüstrisinin de ilgisi çekmiş, çok sayıda film yapılmış. 

Ancak biri var ki bizi de ilgilendiyor.

BİZİM FİGÜRANLAR İTTAKA YOLUNDA 

Şimdi buraya bir yönetmenin adını yazacağım,  mesleki anlamda Nolan’ı suya götürüp susuz getirir. Andrei Konchalovsky…

The Odyssey adlı TV dizisinin yönetmeniliği yapan Konchalocsky Rus yönetmenlerinin önde gelenlerinden. Sinema tarihinde bir ekoldür kendileri… Sovyet döneminin yetiştirmesi olan yönetmen Holivud’un da dikkatini çekmişti.  Amerika’da da oscarlı filmleri var, ancak kendisine hiçbir zaman yüksek bütçeler verilmedi. Başrolünde Armand Assante’nin yer aldığı iki bölümlük 1997 yapımı Odyyseia adlı mini dizi, görsel efektleri ve kadrosuyla (Emmy Ödülü kazanmıştı.

Yönetmen ;Andrei Konchalovsky

DİZİ TÜRKİYE’DE ÇEKİLDİ

Dizinin çekimleri Muğla Fethiye’nin Kelebekler Vadisi ve Gemile Koyunda yapıldı. O vakitler ATV’de çalışıyordum.(Ali Kırca’lı ATV) Bu koylarda kurulan platolarda dizinin TV haberini hazırlamıştım.

Filmin uyanık yapımcısı yöredeki köylerden delikanlıları (askerleri !) toplamış, ya kralın askeri ya da yaratıkların yandaşı yapmıştı. Fena da para vermemişti doğrusu. Köylüler pek memnundu, bir destanın figüranı olmaktan…Bazıları üzerinde amerikan bezinden çullar vardı. Bazıları uyduruk kostümler giymişti. Tahtadan ve köpükten yapılmış silahları da kuşanmışlardı.  

Aslında Truva savaşının kahramanlarını  destanlaştıran bu topraklardır. Homeros sözlü edebiyatı yazıya dökmüştü sadece. Anadolu’nun her yerinde eskinin meydanlarında abartıcılar vardı, binlerce yıl geçti yine varlar. Erzurum’da köpek balıklarıyla savaşan Tello Pehlivan unutulur mu?   

Homeros sadece bir birleşticiydi, öyküleri kağıda döktü. Bu eserleri Türkçeye çeviren Mavi Yolculuğun mucitlerinden Azra Erhat şöyle diyor; “İlyada bir olayın, Odysseia bir kişinin destanıdır. Çağdaş okuyucu destan da demez Odyssiea’ya. Onu daha çok bir romana, bir filme benzetir. Gerçekten de konusuyla romanı, kuruluşuyla filmi andırır Odysseia.”

Cengiz ERDİL

Sadece ithal kömürle çalışan bu işletme için kapasite artışında bulunuldu. Termik Santrali ile ilgili Haziran ayında Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatıldı. 

Santral halen 2 bin 926 MWt kurulu güce sahip ve yıllık ortalama dokuz milyar kWh elektrik üretiyor. Ana yakıt olarak yıllık yaklaşık 2 milyon 65 bin ton ithal kömür kullanıyor.

Planlanan Artış ile  tesise bin 50 MWe gücünde ilave bir ünite yeni bir kazan ve baca eklenmesi planlanıyor. Ek ünitenin inşaat aşamasının dört yıl sürmesi ve tesisin işletme ömrünün 30 yıl olması öngörülüyor. İnşaat sürecinde bölgeye geçici bir beton santrali kurulması da planlanıyor.

ASLINDA İKİNCİ BİR TERMİK SANTRAL YAPILACAK

Kapasite artışının planlandığı alan; orman, tarım arazileri ve su yüzeyleri içerisinde kalıyor. Tesisin soğutma ve içme suyu  da deniz suyundan karşılanıyor. Kapasite artışıyla birlikte tesiste saatte 152 bin 500 metreküp deniz suyu kullanılacak. Çevre örgütleri, bu devasa miktardaki su sirkülasyonunun ve denize geri deşarj edilecek sıcak suyun Karabiga deniz ekosistemine ciddi zararlar vereceğini savunuyor. Ayrıca yeni bir kazan ve baca açılacak olması, fiilen ikinci bir termik santral kurulmasıyla aynı. Bu durum bölgedeki hava kirliliğini ikiye katlayacak.

İTHAL KÖMÜRLE YOLA DEVAM 

Burada işlenecek kömür yerli ve milli değil; ithal ediliyor ve edilmeye devam edilecek. ‘Termik santrallerde topraklarımızdan çıkarılan kömürü kullanıyoruz’ sözleri de koskoca bir yalan….

Türkiye, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) başkanlığına aday ülkelerden biri. Fosil yakıtlardan vazgeçilmesi dünyanın gündemindeyken böylesine  termik santral genişlemesine izin verilmesi bir çelişki.

Ancak biz bu çelişkilere, saçmalıklara alışığız. Cengiz Holding malum; taş üstüne taş koymanın(!) uzmanı sayılır. Bu santralde ortak olan, Alarko gibi çevreci ve doğasever geçinen şirketin yaptığına ne demeli? Yanıtı çok basit ve dünyanın her yanında aynı…bunların kitabında yazılıdır;  kar- rant varsa ne doğa tanır, ne de çevre…Koydu mu oturtur…

Cengiz ERDİL

Çiçeğe çok meraklı Japonlar gelincikler için şöyle demiş; ’Gelincik insan ömrü gibidir. Dünü vardır, yaşamıştır. Bugünü vardır, yaşıyordur. Ama yarını belli değildir’

Eskişehir’de de Haziran, Temmuz ayları gelincik zamanı. İstanbul’da bir zamanlar böyleydi. Şimdi gelinciklerin hayat bulacağı alan kalmadı. Kalanları da piknikçiler eziyor zaten…

Eskişehir’de bir tepeye çıktığınızda, kentin sınırlarını kolayca saptayabilirsiniz. Dağlar, ormanlar sanki elinizle tutacakmış gibi yakındır. İstanbul’da betonun sonu yoktur ama Anadolu kentlerinde olduğu gibi Eskişehir’de betona bir sınır vardır.  Kentler biter, toprak başlar… İstanbul’da güzelim boğazın rüzgarını kesen apartman ve gökdelenler tv dizilerinin ayracı olurken, Anadolu’da kent yakınlarındaki doğa parçaları bir senfoninin notalarını oluşturur. Notalara insan çabası olmadan sızanlar ise gelinciklerdir.

 HAŞHAŞLI EKMEK 

Aslında vatanı Afyon ilimizdir ama Eskişehir, Uşak ve Kütahya’da da yetiştirilir ve hamur işlerinde tohumu çok kullanılır haşhaş bitkisinin…Bir zamanlar “uyuşturucuyu ekmeğe katıyorlar “diye bir haber çıkmış Amerikan basınında…ABD’deki Türkler Bu asparagasın kavgasını yapmışlar 70’li yıllarda. Ancak dönem ‘Geceyarısı Ekspresi’ yıllları…Türkiye Afyon cenneti olarak anıldı uzun süre.. Uzun hikayedir; Türkiye ABD’nin baskısına rağmen afyon üretime devam etti ve dünya ilaç sanayi Türk Afyonuna muhtaç… Şunu da belirtelim; her önüne  gelen afyon ekemez, bu sıkı kontrole bağlı…

Bilindiği gibi haşhaş bitkisi , uyuşturucu yapımında kullanılan morfin ve kodein gibi alkaloidleri barındırıyor.. Ancak bu maddeler bitkinin kapsülünün içindeki sütünde bulunuyor. Ekmek ve çöreklerde kullandığımız haşhaş tohumları ise bu sıvıya sahip değil… Kısaca; güvenle ve afiyetle yiyebilirsiniz. Haşhaşlı ekmeğin yapacağı tek şey, yanına güzel bir çay demlendiğinde gelen o tatlı huzur ve mutluluk… Biraz keçi peyniriyle tavsiye ederim…

ESKİŞEHİR’İN DİJİTAL ELÇİLERİ

Eskişehir, sosyal medyada adı en çok geçen Anadolu kentlerinden. İstanbul ve Ankara’ya da çok yakın. Bu yakınlık hızlı trenle daha da arttı. Kent özellikle tur otobüslerinden geçilmiyor. Eskişehir  “Öğrenci Kenti” denildiğinde akla gelen ilk kent…

Öğrencilerin Eskişehir’in kent tanıtımına katkısı çok büyük. Onların yaptığını ne devlet kurumları ne de yerel yönetimler başarıyor. Onlara “dijital elçi” deniyor.  Bir lokanta veya cafenin,konserin, festivalin ve  Porsuk kıyısında bir fotoğrafın  dünyanın dört bir yanında takipçisi var… Bundan daha ucuz, daha hızlı ve de daha anlamlı tanıtım olur mu? 

Cengiz ERDİL

Şimdi Ankara Nato zirvesi dolayısıyla  acayip günler yaşıyor, kişiye özel havaalanı yapıldı bitti bile, gecekondularının önüne panolar asıldı en çok badanacı takımı kazandı, yol güzergahındaki evler devlet katkısıyla boyanıyor.  

Ve büyük operasyonlar var. Terör örgütlerinin tepesine tepesine vuruluyor. Gizli örgütler adeta Nato zirvesi bekleniyormuşcasına darbe üstüne darbe alıyor.

Bunlardan en tehlikesi ise ülkemizde erozyon tehlikesine dikkat çeken TEMA idi. Demek erozyondan kasıt başka bir amaçları olmasıymış. Ankara siyasetinin erozyona uğradığını ifşa ettikleri; çok derin olan devletin gizli belgelerinde yazılıymış. Ben Ankara kulislerin yalancısıyım. 

NATO tarihinde çok önemli bir yeri olacak ve asla unutulmayacak ve kuruluşundan bu yana karşılaştığı en sinsi, en organize tehditle karşılaşmıştı. 

TEMAYA ŞAFAK OPERASYONU

Polisin aldığı güçlü ve güvenilir istihbarata göre; NATO Liderler Zirvesi öncesinde, TEMA  örgütü mensupları  arazi taraması yapıyorlardı.Üstelik bunlar çok deneyimli teröristlerdi, yaş ortalaması 60 civarındaydı.

Arazide lojistik destek arayışında olan TEMACI grubun bir başka direnişçi grup maden işçileriyle karşılaşmaları asıl büyük tehlikeydi. TEMA  ve  işçiler güçlerini birleştirirse asıl kıyamet  o zaman kopardı. Devlet aklı bunu hemen önledi ve Temacılar  bir şafak vakti evlerinden tek tek toplandı.

Yapılan aramalarda  dürbünler ve büyüteçler ele geçiridi. Ayrıca ev yapımı börek ve poğacaların stoklandığı tesbit edildi.

TEMA’ya çok ağır bir suçlama var; gözlemledikleri kuşları hipnotize ederek; NATO liderlerine saldırı düzenleyecekleri iddia ediliyor! Bu durum NATO’yu da harekete geçirdi. Brüksel’deki kaynaklara göre, kuşlar, çiçekler ve ağaçlara karşı yeni savunma projelerini hayata geçireceklermiş.

Nato zirvesini, özellikle Trump’ın gelmesini kıskanan iç ve dış mihrakların gözleri çıksın diyorum, devletime saygılarımı sunuyorum efendim…

Cengiz ERDİL