Analistler bu anlaşmayı tek bir galibi olan bir süreçten ziyade, iki tarafın da kendi iç kamuoyuna “zafer” olarak pazarlayabildiği, ancak yapısal sorunları çözmeyen taktiksel bir uzlaşı olarak görüyor.

İran Cephesi: Rejim Ayakta, Ekonomik Nefes Borusu Açıldı

Kazanımları: Yıllardır süren ekonomik ambargo altında olmasına rağmen hem ABD’nin hem de İsrail’in ağır askeri darbelerine karşı İran rejimi devrilmedi ve ayakta kalmayı başardı. Kolay lokma olmadığını bütün dünyaya gösterdi. Bundan sonra İran’la ilgili olarak atılacak her adımda bu son savaşta gösterdiği direniş akla gelecek. Anlaşmayla birlikte dondurulan milyarlarca dolarlık varlığına erişim sağlayacak, yaptırımlarda gevşeme ve yeniden yapılanma fonları elde edecek.

Taktiksel Başarı: Güvenlik analistlerine göre Tahran, nükleer programının geleceği ve vekil güçleri (Hizbullah, Husiler vb.) konusunda kesin tavizler vermeden önce bu ekonomik kaynaklara ulaşarak elini güçlendirdi.

Trump Cephesi: Hürmüz’ün Kapanmasına Neden Oldu; Sonra da Güya O Açtı

Donald Trump cephesinin pazarlaması açısından bu anlaşmanın en somut başarısı, küresel ticaretin kalbi olan ve dünya petrol/gaz trafiğinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden trafiğe açılması oldu. Trump, Amerikan ablukasını kaldırarak petrol akışını başlattı ve küresel piyasaları rahatlattı.

Siyasi Kazanım: Kasım ayındaki kongre ara seçimleri öncesinde Trump, eğer Amerikalılar inanırsa “büyük bir savaşı önleyen ve ekonomiyi rahatlatan lider” anlatısını pazarlamaya çalışacak.  Ayrıca İran’ın “asla nükleer silaha sahip olmayacağı” sözünü aldığını iddia ederek bunu bir dış politika zaferi olarak sunuyor.

ABD’nin Askeri Gerçeği

ABD İran’ı vurmak üzere harekete geçtiğinde dünyanın gözünde ağır hasar almış bir İran görüntüsü oluştu. Ancak ABD’nin akıllı füzelerle sürdüreceği bir savaşta sürdürülebilirlik sorunu olduğu ortaya çıktı. Dünyanın en büyük askeri gücünün akıllı füze stoklarının sınırlı olduğu görüldü. ABD Ordusu helikopterleri devreye soktu ama bu taktik düşürülen helikopterlerle geri tepti.

Kaybedenler: Cevap: İsrail ve Washington’daki Şahinler

Analizlerde, bu diplomatik hamleden en büyük zararı gören aktörün İsrail ve Başbakanı Benjamin Netanyahu olduğu konusunda fikir birliği var.

İsrail’in Hayal Kırıklığı: İran’ı varoluşsal bir tehdit olarak gören ve askeri olarak tamamen çökertilmesini isteyen Netanyahu yönetimi, zaten anlaşmayı “özgür dünya için bir yenilgi” olarak nitelendiriyor. İsrail, Hizbullah ile Lübnan sınırındaki çatışmaları kalıcı olarak bitirmeye niyetli olmadığını ve tampon bölgelerde kalacağını ilan etse de, Washington’ın bu hamlesiyle bölgesel stratejisinde yalnız kaldı.

Washington’daki Şahinler: ABD içindeki İran karşıtı sertlik yanlıları, Trump’ın rejim değişikliği hedefinden vazgeçip sadece “Hürmüz Boğazı pazarlığına” fit olmasını ve İran’ın bölgedeki vekil ağlarına dokunulmamasını büyük bir geri adım olarak eleştiriyor.

Bölge Aktörleri İçin Ne Anlama Geliyor?

Körfez Ülkeleri (Katar, BAE, Suudi Arabistan): En büyük rahatlamayı bu ülkeler yaşadı. Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle deniz ticareti durma noktasına gelen ve İran destekli misilleme tehdidi altında yaşayan Körfez sermayesi, derin bir nefes aldı. (Katar, Pakistan, Türkiye ve Suudi Arabistan sürecin diplomatik kolaylaştırıcısı oldu).

Dünya Neyi Yaşadı? Küresel Etkiler

Dünya, 21. yüzyılın en büyük bölgesel savaş risklerinden birinin eşiğinden dönülmesine ve “büyük güç diplomasisinin geri dönüşüne” tanıklık etti.

Ekonomik Rahatlama: Anlaşma haberinin duyulmasıyla birlikte küresel enerji piyasalarında petrol fiyatları hızla geriledi, deniz taşımacılığı sigorta primleri düştü. Trump’ın “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın” açıklaması piyasalardaki akut paniği bitirdi.

“Barış” mı, “Geçici Bir Duraklama” mı?: Asia Times ve Savaş Araştırmaları Enstitüsü ISW gibi kuruluşların analizlerine göre dünya kalıcı bir barış değil, sadece büyük bir mola (taktiksel duraklama) yaşadı. Çünkü bu mutabakat metni nihai bir barış anlaşması değil; önümüzdeki 60 gün boyunca nükleer uranyum zenginleştirme oranları, denetimler ve yaptırımların nasıl yürütüleceğine dair yapılacak çetin müzakerelerin bir “çerçevesi”niteliğinde.

Özetle; Analistler bu süreci “Kaybedeni olmayan ama kalıcı kazananı da henüz netleşmemiş bir diplomatik satranç” olarak yorumluyor. İki lider de kendi ülkelerinde zafer ilan etti; dünya şimdilik büyük bir enerji krizinden ve savaştan kurtuldu, ancak Ortadoğu’nun kronik sorunları (Lübnan, Gazze, İran’ın füzeleri) sadece ileri bir tarihe ertelenmiş durumda.

Hürmüz Boğazı Mayınlardan Temizlenecek ve Ücretsiz olacak

Anlaşmanın küresel ekonomi açısından en kritik maddesini, İran’ın aylardır abluka altında tuttuğu Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması oluşturuyor. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu hayati su yolu, Cuma günkü resmi imzaların ardından kademeli olarak açılacak.              Planlamaya göre, ilk 30 gün boyunca İran güçleri bölgedeki deniz mayınlarını temizleyecek ve bu süreçte İngiltere ile diğer Avrupa ülkelerinin donanmaları da Akdeniz’den destek verecek. Ayrıca 60 günlük geçici ateşkes süresince Hürmüz Boğazı’ndan geçecek ticari gemilerden hiçbir geçiş ücreti talep edilmeyecek. Buna karşılık ABD de İran limanlarına uyguladığı askeri ablukayı tamamen kaldıracak.

Tüm Cephelerde “Kayıtsız Şartsız” Askeri

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi ve İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi tarafından yapılan açıklamalarda, askeri operasyonların Lübnan cephesi de dahil olmak üzere tüm cephelerde “derhal ve kalıcı olarak” sonlandırılacağı vurgulandı. Özellikle İsrail ve Hizbullah arasındaki çatışmaların durdurulması, bu anlaşmanın en zorlu ama en kritik başarılarından biri olarak kayda geçti

25 Milyar Dolarlık Serbestlik ve Nükleer Kırmızı Çizgi

Reuters’a konuşan kaynakların aktardığına göre, taslak çerçeve kapsamında ABD, İran’ın yurt dışında dondurulmuş olan yaklaşık 25 milyar dolarlık varlığını 60 günlük müzakere süreci boyunca aşamalı olarak serbest bırakacak. Buna karşılık İran, nükleer programının mevcut statüsünü korumayı, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini genişletmemeyi ve elindeki yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum stokunu Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetiminde ülke içinde seyrelterek imha etmeyi taahhüt etti. Ancak kalıcı yaptırım moratoryumu ve nükleer programın geleceği gibi daha çetrefilli konular, önümüzdeki iki ay boyunca yürütülecek kapsamlı müzakerelere bırakıldı.                                 

Savaşın Arka Planı: 100 Günden Fazla Süren Küresel Kriz                                              

Kriz, bu yılın başında taraflar arasındaki gerilimin kontrolsüz şekilde tırmanmasıyla patlak vermişti. 28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail askeri güçlerinin İran hedeflerine yönelik geniş çaplı hava saldırıları başlatmasıyla iki ülke resmen savaşa tutuşmuştu

100 günü aşkın süren bu amansız çatışma döneminde İran, misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı tamamen kapatmış, Basra Körfezi’ndeki Amerikan askeri tesislerine ve ticari gemilere füzelerle saldırmıştı. Körfez’de yaklaşık 500 ticaret gemisinin mahsur kalmasına yol açan bu abluka, küresel enerji fiyatlarını fırlatarak dünya çapında devasa bir enflasyon krizini tetiklemişti.

Trump “Kayıtsız Şartsız Teslim” Demişti                                                                         
İçeride artan akaryakıt fiyatları nedeniyle Kasım ayındaki ara seçimler öncesi büyük bir siyasi baskı altına giren ABD Başkanı Donald Trump, başlangıçta İran’ın “kayıtsız şartsız teslim olmasını” talep etmiş olsa da, ekonomik realiteler ve diplomatik baskılar neticesinde Tahran yönetimiyle masaya oturmak ve bu uzlaşma zeminini kabul etmek durumunda kalmıştı.                                                 

Sektör Temsilcileri Uyardı: “Normale Dönüş Ayları Bulabilir”                            

Piyasalardaki ilk tepki olarak petrol fiyatları başaşağı çakılsa da, gemicilik ve enerji sektörü temsilcileri temkinli bir iyimserlik içinde. Uluslararası nakliye birliklerinin verilerine göre, 100 günü aşkın süredir devam eden abluka nedeniyle şu anda Basra Körfezi’nde sıkışıp kalmış yaklaşık 500 ticari yük ve tanker gemisi bulunuyor.         

Savaştan önce Hürmüz Boğazı’ndan günde ortalama 130 gemi güvenle geçiş yaparken, çatışmalar süresince bu trafik tamamen durma noktasına gelmişti. Enerji uzmanları, boğazdaki mayınların temizlenmesi, rotaların yeniden güvenli ilan edilmesi ve sigorta şirketlerinin bölgeyi yeniden “düşük riskli” kapsama almasının aylar sürebileceğini, bu nedenle petrol arzının fiziksel olarak normale dönmesinin zaman alacağını hatırlatıyor.

IMDb’de 6,7 puana sahip olan film, yüzeyde dini bir hikâye anlatıyor gibi görünse de özünde yalnızlık, suçluluk, aidiyet arayışı ve zihinsel çözülme üzerine kurulu güçlü bir karakter çalışması sunuyor.

Film, geçmişinde yaşadığı travmatik bir olayın ardından dine yönelen genç bakıcı Maud’un hikâyesini takip ediyor. Ölümcül bir hastalığa yakalanan Amanda’nın bakımını üstlenen Maud, zamanla onu kurtarmanın kendi görevi olduğuna inanmaya başlıyor. Ancak bu noktadan sonra film, bir insanın başkasını kurtarma çabasından çok kendi içindeki boşluğu doldurma mücadelesine dönüşüyor.

Saint Maud‘un en dikkat çekici yanı, klasik korku sinemasının alışkanlıklarını büyük ölçüde reddetmesi. Filmde seyirciyi koltuğundan sıçratacak sahneler yok denecek kadar az. Kamera sürekli olarak Maud’un dünyasına odaklanıyor ve korku, dışarıdaki bir tehditten değil, karakterin zihninde büyüyen düşüncelerden doğuyor. Bu nedenle film izlenirken hissedilen duygu korkudan çok huzursuzluk. Seyirci, Maud’un yaşadıklarının ne kadarının gerçek, ne kadarının kendi zihninin ürünü olduğunu sorgulamaya başlıyor.

Bu noktada filmin başarısında en büyük paylardan biri başrol oyuncusu Morfydd Clark’a ait. Clark, Maud karakterine yalnızca bir performans vermiyor; adeta karakterin içine yerleşiyor. Sessizliklerde, bakışlarda ve en küçük mimiklerde bile karakterin iç dünyasını hissettirebiliyor. Özellikle inancı ile gerçeklik arasındaki çizginin giderek bulanıklaştığı anlarda sergilediği oyunculuk, filmi sıradan bir psikolojik gerilim olmaktan çıkarıyor. Film boyunca yaşanan gerilimin önemli bir kısmı, Clark’ın seyirciyi karakterin zihnine ikna edebilmesinden kaynaklanıyor.

Rose Glass’ın yönetmenliği de ilk film için dikkat çekici bir olgunluk taşıyor. Dar mekânlar, yalnız kadrajlar ve kontrollü kamera kullanımı sayesinde film, Maud’un iç dünyasını görsel olarak da hissettiriyor. Yönetmen, korkuyu göstermek yerine ima etmeyi tercih ediyor. Bu tercih filmin temposunu zaman zaman ağırlaştırsa da atmosferini güçlendiriyor.

Elbette Saint Maud herkese hitap eden bir korku filmi değil. Hızlı ilerleyen hikâyelerden veya sürekli gerilim bekleyen seyirciler için fazla yavaş bulunabilir. Ancak karakter odaklı anlatıları sevenler için film oldukça doyurucu bir deneyim sunuyor. Çünkü burada korkunun kaynağı bir canavar ya da lanet değil; insan zihninin karanlıkta bıraktığı düşünceler.

Filmin finali ise uzun süre hafızadan silinmeyecek kadar etkili. Rose Glass, bütün film boyunca kurduğu gerilimi yalnızca birkaç saniyelik bir görüntüyle zirveye taşıyor ve seyirciyi film bittikten sonra da düşünmeye devam etmeye zorluyor.

Sonuç olarak Saint Maud, son yılların en dikkat çekici psikolojik korku filmlerinden biri. Klasik korku kalıplarını reddeden yapısı, güçlü atmosferi ve özellikle Morfydd Clark’ın olağanüstü performansı sayesinde türün öne çıkan örnekleri arasında yer alıyor. Korkunun bazen karanlık bir koridorda değil, insanın kendi zihninde saklandığını hatırlatan rahatsız edici ve etkileyici bir film.

İlker DUMAN

“Dünyanın en zor yarışması”

Bu cümleyi o kadar sık duyduk ki artık kimse durup şu soruyu sormuyor:

Gerçekten nedir bu kadar zor olan?

Sonuçta ekranda gördüğümüz şey, yetişkin insanların parkurlarda koştuğu, topları deliklerden soktuğu, bloklar taşıdığı, denge tahtalarında yürüdüğü ve günün sonunda biraz daha fazla yemek kazanmak için mücadele ettiği bir televizyon programı.

Elbette kolay değil.

Açlık var.
Yorgunluk var.
Fiziksel efor var.

Ama yine de ortada bir olimpiyat yok.

Bir bilimsel keşif yok.
Bir kutup seferi yok.
Bir savaş yok.

Bir insanın sınırlarını insanlık adına zorladığı büyük bir mücadele yok.

Buna rağmen yıllardır izleyiciye, sanki tarihin en büyük dayanıklılık sınavlarından biri izletiliyormuş gibi davranılıyor.

Oysa çoğu zaman gördüğümüz şey, yetişkin insanların çocuk parkını andıran oyun düzeneklerinde yarışmasından ibaret.

Asıl ilginç olan ise parkurlar değil.

Adada dönenler.

Çünkü Survivor’ın gerçek içeriği hiçbir zaman yarışmalar değil.

Gerçek içerik; dedikodu, ittifak, küslük, kıskançlık ve bitmek bilmeyen tartışmalar.

Her sezon aynı sahneler tekrar ediyor:

“Sen benim adımı neden yazdın?”
“Ben senin hakkında öyle demedim.”
“Sen yalancısın.”
“Hayır, asıl sen yalancısın.”

Ardından da televizyon tarihinin belki de en tuhaf savunma yöntemi devreye giriyor:

“Çocuğumun üstüne yemin ederim.”
“Annemin babamın üstüne yemin ederim.”
“Sevdiğimin ölüsünün üstüne yemin ederim.”

Bir reality show izlerken kendinizi bir anda aile meclisinin ortasında buluyorsunuz.

Yarışmacılar birbirlerine kızıyor, barışıyor, yeniden kavga ediyor, yeniden yemin ediyor.

Sonra ertesi gün yeni bir bölüm başlıyor ve aynı sirk en baştan tekrarlanıyor.

Bir süre sonra insan şu soruyu sormadan edemiyor:

Bu program gerçekten hayatta kalmakla mı ilgili, yoksa yalnızca insanların birbirlerine kurdukları entrikalarla mı?

Her ikisi de değil aslında.

Çünkü işin daha ilginç, daha düşündürücü bir yanı var:

Yarışmacıların önemli bir kısmı Survivor’a katılmayı hayatlarının en büyük hayali olarak anlatıyor.

Bir yarışmacı elenirken gözyaşları içinde:

“Çocukluğumdan beri hayalimdi.”

diyebiliyor.

Bunu küçümsemek için söylemiyorum.

Ama yine de insan düşünmeden edemiyor:

Nasıl oldu da bir kuşağın hayalleri bu kadar daraldı?

Bir zamanlar insanlar kitap yazmayı, keşif yapmayı, sanat üretmeyi, bilim insanı olmayı hayal ederdi.

Bugün milyonlarca kişinin önünde bir yarışma programında yer almak, başlı başına bir hedefe dönüşmüş durumda.

Çünkü bu formatlar yalnızca tanınma değil, dikkat ekonomisinin en basit vaadini de satıyor:

Önce görünür ol, sonra bunu paraya çevir.

Aynı şeyi başka reality showlarda da görüyoruz.

Artık birçok kişi için amaç bir işi yapmak değil, o işi televizyonda yapmak.

Yemek yapmak değil.

Yemek yarışmasına çıkmak.

Şarkı söylemek değil.

Şarkı yarışmasına çıkmak.

Hayatın kendisi değil.

Hayatın seyirlik versiyonu.

Reality televizyonun asıl marifeti de burada:

Deneyimi değil, deneyimin vitrinini satıyor.

Survivor bu yüzden sadece bir yarışma değil; çağımızın küçük bir özeti.

Peki bu özet bize ne anlatıyor?

Gerçekten hayatta mı kalmaya çalışıyoruz?

Yoksa yalnızca izlenmeye mi?

Kendi hayatımızda “görünmek” uğruna harcadıklarımız, gerçekten yaşamak için harcadıklarımızdan daha mı fazla?

Çünkü dünyanın en zor yarışması ekranda değil.

Ekran kapandıktan sonra başlıyor.

Derya ULUSOY

Masadaki Taslak Ne Diyor?

Beyaz Saray ve Cenevre kaynaklarından sızan bilgilere göre, Pazar günü imzalanması beklenen taslak metin, taraflar arasında 60 günlük yeni bir müzakere sürecinin başlatılmasını öngörüyor. Anlaşma uyarınca ABD’nin, İran’ın dondurulmuş durumdaki 24 milyar dolarlık varlığının serbest bırakılmasını ve İran petrolüne yönelik bazı yaptırımların askıya alınmasını kabul ettiği belirtiliyor. Buna karşılık ise bölgedeki çatışmaların durdurulması ve deniz ticaret yollarının güvenliğinin sağlanması amaçlanıyor.

Tahran’dan Gelen Farklı Sesler ve Hürmüz Kırmızı Çizgisi

Trump’ın “Anlaşma tamam” çıkışına karşın İran devlet medyası ve üst düzey yetkililer temkinli bir duruş sergiliyor. Tahran, ABD ile yürütülen dolaylı görüşmelerde henüz “nihai bir karara” varılmadığının altını çiziyor. İran basınına yansıyan haberlerde, olası bir anlaşmada Tahran’ın stratejik Hürmüz Boğazı üzerindeki tam kontrolünden asla vazgeçmeyeceği ve uranyum zenginleştirme hakkını koruyacağı vurgulanıyor. ABD’nin askeri baskılarına boyun eğmeyeceklerini belirten İranlı yetkililer, Washington’ın daha önce attığı tek taraflı adımlar nedeniyle masaya oldukça şüpheci yaklaşıyor.

Bitmeyen Kısır Döngü.Trump 38 Kere “Anaştık, Anlaşıyoruz” Dedi

Aslında dünya bu filmi daha önce defalarca izlemişti. Göreve geldiği günden bu yana İran’a karşı hem sert bir askeri retorik hem de “anlaşmaya çok yakınız” söylemini bir arada yürüten Donald Trump, son iki ayda tam 38 kez İran ile bir barış anlaşmasının “an meselesi” olduğunu iddia etmişti. Hafızalarda tazeliğini koruyan en çarpıcı örnek ise henüz kısa süre önce yaşanmıştı; Trump, New York’ta katıldığı bir NBA final maçı çıkışında gazetecilere barışın “iki ya da üç gün içinde” gerçekleşeceğini müjdelemiş, ancak bu açıklamadan sadece 48 saat sonra Amerikan savaş uçakları İran topraklarını bombalamaya başlamıştı. Benzer şekilde, tarafların daha önce Cenevre’de “rehber ilkeler” üzerinde uzlaştığı açıklanmış, fakat hemen ardından gerilim yeniden tırmanarak askeri çatışmaya dönüşmüştü. Yaşanan bu geçmiş tecrübeler, Trump’ın “anlaştık” kelimesinin her an yeni bir bombardımanın habercisi olabileceğine dair mışlı geçmiş zaman hafızasını sürekli canlı tutuyor.

Tarihi Bir Dönüm Noktası mı, Yoksa Zaman Kazanma Stratejisi mi?

Peki, Pazar günü Cenevre’de atılması muhtemel imzalar bu sefer gerçekten kalıcı bir barış getirecek mi? Uluslararası analistler bu soruya oldukça temkinli yaklaşıyor. Bir taraftan, Trump’ın iç politikada bir “diplomasi zaferi” elde etmek ve küresel petrol piyasalarını rahatlatmak için bu anlaşmaya ihtiyacı olduğu değerlendiriliyor. Diğer taraftan ise bu hamlenin, tarafların askeri olarak yeniden pozisyon almak ve zaman kazanmak için başvurduğu geçici bir taktik olduğu yorumları ağırlık kazanıyor. Hürmüz Boğazı’nda savaş gemileri burun buruna beklemeye devam ederken ve tarafların kırmızı çizgileri arasında uçurumlar varken, Cenevre’den çıkacak bir imzanın sahada kalıcı bir ateşkes mi yaratacağı, yoksa dünyanın başını döndüren o bildik oyalama taktiklerinden biri mi olacağı önümüzdeki günlerde netleşecek.

Haberi bir kez daha okurdunuz belki.

Bu sözler başka bir yüzyıla ait gibi duruyor; mürekkep lekeli mektupların, aşk elinden alındığında yavaşça tükenen korseli kahramanların dünyasına.

Bizim yüzyılımız içinse neredeyse uygunsuz bir tınısı var.

Hastalıklar için isimlerimiz, antidepresanlarımız ve terapilerimiz var.

Sevgiyi bir yemek siparişi kadar zahmetsizce önümüze getirmeyi vaat eden flört uygulamalarımız var.

Artık kimse üzüntüden dolayı öyle kolayca ölmüyor.

Ve yine de…

Marjane Satrapi 56 yaşındaydı.

Otuz yıllık eşi bir sene önce ölmüştü.

Sosyal medyadaki son paylaşımında şu yazıyordu:

“Çünkü hayatımın aşkını kaybettim.”

Sonra sustu.

Ailesi ise Satrapi’nin ölümünü duyururken klinik bir tanı seçmedi.

Mitlerin dilini seçti: 

“Üzüntüden öldü.”

Bu ifade arkaikti — kaybı bir hastalık gibi değil, bir kader gibi anlatan, sebeplerin tıbbın değil doğrudan kalbin alanına ait olduğu zamandan kalma bir söz.

Kırık Kalp Sendromu

Üzüntüden ölmenin modern tıpta bir karşılığı olduğunu biliyor muydunuz?

Adı: Takotsubo kardiyomiyopatisi, yani kırık kalp sendromu.

Yıkıcı bir yasın, ezici bir stresin altında stres hormonları kalp kasına öylesine yüklenir ki; sol karıncık bir Japon ahtapot tuzağına — bir takotsubo’ya — benzeyecek şekilde genişler ve balonlaşır.

Kalp fiziksel olarak “şok olur.”

İşlevini yitirir.

Bazen tamamen durur.

Metafor ile kalp kası arasındaki sınır sandığımızdan çok daha incedir.

Kalp kırıklığı, bir bedeni durdurabilir.

Sevmenin Yerine Seçmek

Tıbbi bir karşılığı dahi olmasına rağmen “üzüntüden ölmek” bugün bize neden bu kadar uzak ve hatta neredeyse fantastik geliyor?

Çünkü gerçek duyguların getirdiği belirsizliği, kusursuz görünen profillerin sunduğu kontrollü güvenle değiştirdik.

Aşk, bir zamanlar insanın hayatını altüst eden en güçlü deneyimlerden biriydi.

Şimdi ise giderek bir seçme işlemine dönüştü.

Flört uygulamaları yakınlığı bir tanışma değil, bir eleme düzeni hâline getirdi.

Ekranda kaydırılan, karşılaştırılan, elenen isimler…

İnsanlar da giderek raflarda duran ve kolayca yeri değiştirilen ürünlere benzemeye başladı.

Bu yüzden birine bağlanmak yerine seçenekleri açık tutmak, kendini tam vermemek, mesafeyi korumak neredeyse bir ilişki refleksi hâline geldi.

Eros’un Istırabı

Koreli filozof Byung-Chul Han’ın modern çağda aşkın ve arzunun yaşadığı bu dönüşümü anlatmak için kullandığı çarpıcı bir kavram var:

“Eros’un Istırabı.”

Gerçek aşk Han’a göre insanın kendini savunmasız bırakmasını gerektirir.

Karşındaki kişinin seni değiştirmesine, şaşırtmasına, hatta incitmesine izin vermelisin.

Oysa biz tam da bu riskten kaçan bir kültür inşa ettik.

Artık yabancı olanı, beklenmedik olanı, zor olanı aramıyoruz.

Kendimizi arıyoruz.

Kendi zevklerimize, gelirimize, yaşam tarzımıza uyan insanları seçiyoruz.

Partner, keşfedilecek bir bilinmez olmaktan çıkıp bizi onaylayan bir aynaya dönüşüyor.

Han buna “Aynı’nın cehennemi” diyor:

İnsanın sürekli kendisiyle karşılaştığı, gerçekten yeni hiçbir şeyin içeri sızamadığı kapalı bir döngü bu.

Biraz zorlayan her şeyi bir kaydırmayla geçip gidiyoruz.

Farkında olmadan aşkın kendisini de geride bırakıyoruz böylece.

Geride Kalan

Marjane Satrapi devrim gördü, sansür gördü, sürgünün ağırlığını taşıdı.

Sonunda onu bitiren şey siyaset olmadı; aşk oldu.

Üzüntüden ölümü romantikleştirmeye gerek yok. Ama görmezden de gelemeyiz; çünkü gerçek sevginin bedelini hatırlatıyor.

Birini gerçekten sevmek, onu hayatında vazgeçilmez bir yere koymaktır.

W. H. Auden‘ın Cenaze Hüzünleri şiirindeki gibi, kimi zaman bir insan yalnızca sevilen biri değil, yönünüz, ritminiz, gününüz olur:

O benim Kuzeyim, Güneyim, Doğum ve Batımdı,
Çalışma haftam ve Pazar huzurumdu,
Öğlem, geceyarım, konuşmam, şarkımdı;
Aşk sonsuza kadar sürecek sandım: Yanılmışım.

Kalbi korunacak bir organ, aşkı rafta duran bir tüketim ürünü saydığımız bu çağda, neredeyse hiçbir şeyin kalbimizi gerçekten kıramadığı konforlu bir dünya yarattık.

Oysa üzüntüden ölmek, bu steril dünyanın dışında kalan o eski, tehlikeli ihtimali yüzümüze vuruyor:

Sevdiğin birini kaybettiğinde, geride kalan hayat onun yokluğuna uyum sağlamaz.

Sadece onun etrafında sessizleşir.

Bazense geriye yalnızca sessizlik kalır.

Ve atmayı nasıl sürdüreceğini unutmuş bir kalp.

Derya ULUSOY

MGM’nin tahmininde “Ülkemiz genelinde mevsim normallerinin üzerinde seyredecek olan hava sıcaklıklarının Cumartesi günü kuzeybatı kesimlerden başlayarak azalacağı tahmin ediliyor” ifadeleri yer aldı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Afet Koordinasyon Merkezi’nin (AKOM) paylaştığı tahminde kentte 13 Haziran Cumartesi, 14 Haziran Pazar ve 15 Haziran Pazartesi günleri yağış bekleniyor.

AKOM’un tahminine göre yağış miktarlarının cumartesi ve pazar günleri 3-7 kilogram arası, pazartesi ise 5-12 kilogram arası olması bekleniyor.

İzmir’in Karşıyaka ilçesinde çıkan bıçaklı kavgada yaralanan ortaokul öğrencisi Erdem Demir (15), hastanede yaşamını yitirdi. Gözaltına alınan 2 şüpheli, tutuklandı.

Olay, önceki gün Karşıyaka sahilinde meydana geldi. Karşıyaka Fevzipaşa Ortaokulu 8’inci sınıf öğrencisi Erdem Demir ile C.C. (18) ve D.K. (19) arasında henüz belirlenemeyen nedenle kavga çıktı. Demir, kavgada bıçakla yaralandı. Hastaneye kaldırılan Demir, doktorların müdahalesine rağmen dün yaşamını yitirdi.

Polis, kavgaya karışan C.C. ve D.K.’yi gözaltına aldı. Polisteki işlemlerinin ardından dün adliyeye sevk edilen 2 şüpheli çıkarıldığı mahkemede tutuklandı.

İzmir’in Karşıyaka ilçesinde çıkan bıçaklı kavgada yaralanıp kaldırıldığı hastanede yaşamını yitiren ortaokul öğrencisi Erdem Demir’in, otopsi işlemleri tamamlandı. Demir’in cenazesi, İzmir Adli Tıp Kurumu morgundan yakınları tarafından teslim alındı. Demir’in cenazesinin Manisa’nın Salihli ilçesi Cafer Bey Mahallesi’ndeki camide ikindi vakti kılınacak cenaze namazının ardından toprağa verileceği öğrenildi.

Yıkımın Arkasındaki Gizli Tehlike: Heyelanlar

Depremin merkez üssünün denizde olması kıyı şeridindeki şehirleri doğrudan bir enkaz yığınına çevirmekten korumuş olsa da, sarsıntının karadaki etkisi oldukça şiddetli hissedildi. İlk ulaşan resmi bilgilere göre, ortaya çıkan can kayıplarının önemli bir bölümünün depremin tetiklediği heyelanlar sonucu yaşandığı anlaşıldı. Dağlık ve engebeli kırsal bölgelerde meydana gelen toprak kaymaları, çok sayıda evi yuttu ve arama kurtarma ekiplerinin yolları kapanan köylere ulaşmasını zorlaştırdı.

Tsunami Alarmı ve Tahliye Paniği

Sarsıntının hemen ardından Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi ve yerel yetkililer, kıyı bölgeleri için tsunami alarmı verdi. Deniz seviyesinde yaşanan ani değişimler ve oluşan küçük çaplı tsunami dalgaları nedeniyle sahil şeridinde yaşayan binlerce insan panik halinde yüksek kesimlere doğru kaçtı. Yetkililer, dalga boyutlarının beklenenden küçük kalmasıyla büyük bir felaketin eşiğinden dönüldüğünü belirtirken, halka bir süre daha kıyılardan uzak durma çağrısı yaptı.

Bölgenin Depremselliği: “Ateş Çemberi” Kuşağı

Filipinler takımyadaları, dünyada sismik hareketliliğin ve volkanik faaliyetlerin en yoğun olduğu “Pasifik Ateş Çemberi” adı verilen kuşakta yer alıyor. Bölge, tarih boyunca tektonik levhaların birbiriyle çarpışması sonucu çok sayıda yıkıcı depreme sahne oldu. Geçmişte de Mindanao ve çevresindeki adalar, benzer büyüklükteki depremlerle sarsılmış, deniz tabanındaki kırılmalar nedeniyle büyük tsunami felaketleri yaşanmıştı. Uzmanlar, bu son 7,8’lik depremin de bu aktif levha hareketlerinin kaçınılmaz bir sonucu olduğunu ifade ediyor.

Kurtarma Çalışmaları

Depremin ardından bölgede büyüklüğü 5 ve 6’yı bulan çok sayıda artçı sarsıntı kaydedilmeye devam ediyor. Hükümet yetkilileri, elektrik hatlarının koptuğu ve haberleşmenin kesildiği ücra sivil yerleşim yerlerinde hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü bildirdi. Hastanelere kaldırılan yüzlerce yaralının tedavisi devam ederken, enkaz ve toprak altında kalanlar için başlatılan arama kurtarma faaliyetlerine askeri birlikler de destek veriyor. Can kaybı sayısının, sarp bölgelere ulaşıldıkça artmasından endişe ediliyor.

Anayasa ve yasalarla güvence altına alınmış demokratik, laik, sosyal ve hukuk devleti kimliğiyle Avrupa Birliği standartlarına da oldukça yaklaşmıştı.

Yalnızca İslam dünyasında değil, uluslararası alanda da demokrasiye geçiş süreçlerinde “Türk demokrasisi” örnek bir model olarak anılıyordu.

Ülkemizin itibarına katkı sağlayan bu anlayış, Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Arap Baharı sürecinde de etkisini göstermiştir.

Son yıllarda ortaya çıkan gelişmeler siyasal iklimde ciddi tartışmalara ve kırılmalara yol açmıştır.

Tartışmaların odak noktasında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin uygulama alanı ve sonuçları yer almaktadır.

Karar alma süreçlerinin yasama organından yürütme organına kaymasına neden olan bu sistem, demokratik kültürde çeşitli aşınmalara ve kurumsal kırılmalara zemin hazırlamıştır. Alınan kararlar ve uygulamalar toplumun geniş kesimlerinde tartışma yaratmaya devam etmektedir.

Demokrasiyi zayıflatan bu gelişmeler, Türkiye’nin çoğulculuktan uzaklaşan, tekçi ve merkeziyetçi bir görüntü vermesine yol açmıştır.

Coğrafi koşulların etkisi ve aktif siyasette gözlenen çoğulculuk eksikliklerinin, anayasal düzen ve hukuk devleti ilkelerinde çeşitli aşınmalara yol açtığı görülmektedir.

Yargı bağımsızlığına ilişkin tartışmalar da ülkemizin uluslararası itibarına zarar verir hale gelmiştir.

Şekillendirilmeye çalışılan yeni yönetim anlayışında, radikal olmayan ancak ılımlı olarak tanımlanan siyasal İslam ekseninde farklı bir devlet yönetimi arayışının izleri görülmektedir.

Sosyal-kültürel yapıda çözümü güç tahribatlara neden olan inanç eksenli yönetim anlayışlarının ülkeleri nasıl bir çıkmaza sürüklediğini görmek için geniş İslam coğrafyasında yaşanan örneklere bakmak yeterlidir.

Avrasya ülkelerinde yaşanan “renkli devrimler” de iktidarların muhalefeti dışlama çabalarına kalıcı bir çözüm getirememiştir.

Demokratik manevra alanının daraldığı, oligarşi ve dini eğilimli yönetim anlayışlarının benimsendiği ülkelerde ortaya çıkan tablo, toplumları zor tercihler arasında bırakmıştır.

İnsan haklarından ve özgürlüklerden söz etmenin giderek zorlaştığı bu ülkelerin evrensel ölçekte demokratik kazanımlara ne zaman ulaşabileceklerini öngörmek kolay değildir.

Türkiye’nin demokratikleşme sürecinde halen kırılgan bir ülke olarak değerlendirildiği bilinmektedir.

Nitekim ülkemiz, çeşitli uluslararası değerlendirmelerde özgürlükler ve basın özgürlüğü alanlarında eleştirilere konu olmaktadır.

Demokratik kurumların olgunluk düzeyi yalnızca devlet yapısında değil, siyasi partilerin kendi iç işleyişlerinde de kendisini göstermektedir.

Çok partili sisteme geçişten bu yana yaşanan askeri müdahale dönemlerini bir kenara bırakacak olursak, ülkemizde ana muhalefet partisi etrafında şekillenen son gelişmeler dikkat çekicidir.

Ülkenin kuruluş değerlerini sahiplenen, buna karşın uzun süredir iktidar alternatifi olma konusunda çeşitli zorluklar yaşayan ana muhalefet partisi üzerinde yürütülen siyasi hesaplar yeni bir boyut kazanmıştır.

Partinin eski liderlerinden birinin yeniden siyasi alanda etkin rol üstlenme arayışı, kamuoyunda karşılık bulmamıştır. 

Daha düne kadar hak, hukuk ve adalet söylemiyle geniş kesimlerin takdirini kazanan bu siyasetçinin hangi gerekçelerle yeniden liderlik tartışmalarının merkezinde yer aldığı sorusu gündemi meşgul etmektedir.

Eski bir siyasetçinin “Dün dündür, bugün bugündür” sözünü hatırlatan bu yaklaşım, ilk bakışta siyasal pragmatizmin doğal bir sonucu gibi görünse de, siyasal tutarlılık bakımından tartışılmaya devam edecektir.

Türkiye’nin önündeki asıl mesele ise kişiler ve partiler üzerinden yürüyen tartışmaların ötesine geçerek; demokratik, laik, sosyal ve hukuk devleti, kuvvetler ayrılığı, yargı bağımsızlığı ve çoğulcu demokrasi ilkelerini yeniden güçlendirebilmektir.

Türk demokrasisinin gerçek yol ayrımı da tam olarak burada bulunmaktadır.

Unutulmamalıdır ki, baskı istikrar değil, istikrarsızlık yaratır.

Son sözse; Demokrasinin kurumsal özü, yurttaşların parlamentoya güvenidir.

İsmet HERGÜNŞEN