Haberi bir kez daha okurdunuz belki.

Bu sözler başka bir yüzyıla ait gibi duruyor; mürekkep lekeli mektupların, aşk elinden alındığında yavaşça tükenen korseli kahramanların dünyasına.

Bizim yüzyılımız içinse neredeyse uygunsuz bir tınısı var.

Hastalıklar için isimlerimiz, antidepresanlarımız ve terapilerimiz var.

Sevgiyi bir yemek siparişi kadar zahmetsizce önümüze getirmeyi vaat eden flört uygulamalarımız var.

Artık kimse üzüntüden dolayı öyle kolayca ölmüyor.

Ve yine de…

Marjane Satrapi 56 yaşındaydı.

Otuz yıllık eşi bir sene önce ölmüştü.

Sosyal medyadaki son paylaşımında şu yazıyordu:

“Çünkü hayatımın aşkını kaybettim.”

Sonra sustu.

Ailesi ise Satrapi’nin ölümünü duyururken klinik bir tanı seçmedi.

Mitlerin dilini seçti: 

“Üzüntüden öldü.”

Bu ifade arkaikti — kaybı bir hastalık gibi değil, bir kader gibi anlatan, sebeplerin tıbbın değil doğrudan kalbin alanına ait olduğu zamandan kalma bir söz.

Kırık Kalp Sendromu

Üzüntüden ölmenin modern tıpta bir karşılığı olduğunu biliyor muydunuz?

Adı: Takotsubo kardiyomiyopatisi, yani kırık kalp sendromu.

Yıkıcı bir yasın, ezici bir stresin altında stres hormonları kalp kasına öylesine yüklenir ki; sol karıncık bir Japon ahtapot tuzağına — bir takotsubo’ya — benzeyecek şekilde genişler ve balonlaşır.

Kalp fiziksel olarak “şok olur.”

İşlevini yitirir.

Bazen tamamen durur.

Metafor ile kalp kası arasındaki sınır sandığımızdan çok daha incedir.

Kalp kırıklığı, bir bedeni durdurabilir.

Sevmenin Yerine Seçmek

Tıbbi bir karşılığı dahi olmasına rağmen “üzüntüden ölmek” bugün bize neden bu kadar uzak ve hatta neredeyse fantastik geliyor?

Çünkü gerçek duyguların getirdiği belirsizliği, kusursuz görünen profillerin sunduğu kontrollü güvenle değiştirdik.

Aşk, bir zamanlar insanın hayatını altüst eden en güçlü deneyimlerden biriydi.

Şimdi ise giderek bir seçme işlemine dönüştü.

Flört uygulamaları yakınlığı bir tanışma değil, bir eleme düzeni hâline getirdi.

Ekranda kaydırılan, karşılaştırılan, elenen isimler…

İnsanlar da giderek raflarda duran ve kolayca yeri değiştirilen ürünlere benzemeye başladı.

Bu yüzden birine bağlanmak yerine seçenekleri açık tutmak, kendini tam vermemek, mesafeyi korumak neredeyse bir ilişki refleksi hâline geldi.

Eros’un Istırabı

Koreli filozof Byung-Chul Han’ın modern çağda aşkın ve arzunun yaşadığı bu dönüşümü anlatmak için kullandığı çarpıcı bir kavram var:

“Eros’un Istırabı.”

Gerçek aşk Han’a göre insanın kendini savunmasız bırakmasını gerektirir.

Karşındaki kişinin seni değiştirmesine, şaşırtmasına, hatta incitmesine izin vermelisin.

Oysa biz tam da bu riskten kaçan bir kültür inşa ettik.

Artık yabancı olanı, beklenmedik olanı, zor olanı aramıyoruz.

Kendimizi arıyoruz.

Kendi zevklerimize, gelirimize, yaşam tarzımıza uyan insanları seçiyoruz.

Partner, keşfedilecek bir bilinmez olmaktan çıkıp bizi onaylayan bir aynaya dönüşüyor.

Han buna “Aynı’nın cehennemi” diyor:

İnsanın sürekli kendisiyle karşılaştığı, gerçekten yeni hiçbir şeyin içeri sızamadığı kapalı bir döngü bu.

Biraz zorlayan her şeyi bir kaydırmayla geçip gidiyoruz.

Farkında olmadan aşkın kendisini de geride bırakıyoruz böylece.

Geride Kalan

Marjane Satrapi devrim gördü, sansür gördü, sürgünün ağırlığını taşıdı.

Sonunda onu bitiren şey siyaset olmadı; aşk oldu.

Üzüntüden ölümü romantikleştirmeye gerek yok. Ama görmezden de gelemeyiz; çünkü gerçek sevginin bedelini hatırlatıyor.

Birini gerçekten sevmek, onu hayatında vazgeçilmez bir yere koymaktır.

W. H. Auden‘ın Cenaze Hüzünleri şiirindeki gibi, kimi zaman bir insan yalnızca sevilen biri değil, yönünüz, ritminiz, gününüz olur:

O benim Kuzeyim, Güneyim, Doğum ve Batımdı,
Çalışma haftam ve Pazar huzurumdu,
Öğlem, geceyarım, konuşmam, şarkımdı;
Aşk sonsuza kadar sürecek sandım: Yanılmışım.

Kalbi korunacak bir organ, aşkı rafta duran bir tüketim ürünü saydığımız bu çağda, neredeyse hiçbir şeyin kalbimizi gerçekten kıramadığı konforlu bir dünya yarattık.

Oysa üzüntüden ölmek, bu steril dünyanın dışında kalan o eski, tehlikeli ihtimali yüzümüze vuruyor:

Sevdiğin birini kaybettiğinde, geride kalan hayat onun yokluğuna uyum sağlamaz.

Sadece onun etrafında sessizleşir.

Bazense geriye yalnızca sessizlik kalır.

Ve atmayı nasıl sürdüreceğini unutmuş bir kalp.

Derya ULUSOY

MGM’nin tahmininde “Ülkemiz genelinde mevsim normallerinin üzerinde seyredecek olan hava sıcaklıklarının Cumartesi günü kuzeybatı kesimlerden başlayarak azalacağı tahmin ediliyor” ifadeleri yer aldı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Afet Koordinasyon Merkezi’nin (AKOM) paylaştığı tahminde kentte 13 Haziran Cumartesi, 14 Haziran Pazar ve 15 Haziran Pazartesi günleri yağış bekleniyor.

AKOM’un tahminine göre yağış miktarlarının cumartesi ve pazar günleri 3-7 kilogram arası, pazartesi ise 5-12 kilogram arası olması bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinde devriye görevi yapan ABD’ye ait bir Apache helikopterini düşürdüğünü açıkladı. Trump, helikopterde bulunan iki pilotun da güvende olduğunu ve kurtarıldığını belirtirken,

Yıkımın Arkasındaki Gizli Tehlike: Heyelanlar

Depremin merkez üssünün denizde olması kıyı şeridindeki şehirleri doğrudan bir enkaz yığınına çevirmekten korumuş olsa da, sarsıntının karadaki etkisi oldukça şiddetli hissedildi. İlk ulaşan resmi bilgilere göre, ortaya çıkan can kayıplarının önemli bir bölümünün depremin tetiklediği heyelanlar sonucu yaşandığı anlaşıldı. Dağlık ve engebeli kırsal bölgelerde meydana gelen toprak kaymaları, çok sayıda evi yuttu ve arama kurtarma ekiplerinin yolları kapanan köylere ulaşmasını zorlaştırdı.

Tsunami Alarmı ve Tahliye Paniği

Sarsıntının hemen ardından Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi ve yerel yetkililer, kıyı bölgeleri için tsunami alarmı verdi. Deniz seviyesinde yaşanan ani değişimler ve oluşan küçük çaplı tsunami dalgaları nedeniyle sahil şeridinde yaşayan binlerce insan panik halinde yüksek kesimlere doğru kaçtı. Yetkililer, dalga boyutlarının beklenenden küçük kalmasıyla büyük bir felaketin eşiğinden dönüldüğünü belirtirken, halka bir süre daha kıyılardan uzak durma çağrısı yaptı.

Bölgenin Depremselliği: “Ateş Çemberi” Kuşağı

Filipinler takımyadaları, dünyada sismik hareketliliğin ve volkanik faaliyetlerin en yoğun olduğu “Pasifik Ateş Çemberi” adı verilen kuşakta yer alıyor. Bölge, tarih boyunca tektonik levhaların birbiriyle çarpışması sonucu çok sayıda yıkıcı depreme sahne oldu. Geçmişte de Mindanao ve çevresindeki adalar, benzer büyüklükteki depremlerle sarsılmış, deniz tabanındaki kırılmalar nedeniyle büyük tsunami felaketleri yaşanmıştı. Uzmanlar, bu son 7,8’lik depremin de bu aktif levha hareketlerinin kaçınılmaz bir sonucu olduğunu ifade ediyor.

Kurtarma Çalışmaları

Depremin ardından bölgede büyüklüğü 5 ve 6’yı bulan çok sayıda artçı sarsıntı kaydedilmeye devam ediyor. Hükümet yetkilileri, elektrik hatlarının koptuğu ve haberleşmenin kesildiği ücra sivil yerleşim yerlerinde hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü bildirdi. Hastanelere kaldırılan yüzlerce yaralının tedavisi devam ederken, enkaz ve toprak altında kalanlar için başlatılan arama kurtarma faaliyetlerine askeri birlikler de destek veriyor. Can kaybı sayısının, sarp bölgelere ulaşıldıkça artmasından endişe ediliyor.

28 Mayıs’ta Bodrum’da kalp yetmezliği nedeniyle hastaneye kaldırılan ve dün hayatını kaybeden Reha Muhtar’ın cenazesi İstanbul’a getirildi. Levent’teki Barbaros Hayrettin Paşa Camii’nde ikindi vakti  kılınan namazın ardından cenaze Yeniköy Mezarlığı’nda defnedildi.

Reha Muhtar’ın ‘ölürsem cenazeme gelmesin’ diye vasiyet ettiği eski hayat arkadaşı oyuncu Deniz Uğur törene katılmadı. Ancak ikiz çocukları Poyraz ve Mina, babalarını uğurladı.

Eski BJK yöneticisi olan Reha Muhtar’ın tabutuna oğlu Poyraz siyah- beyaz forma örttü. Kızı Mina da Beşiktaş formasıyla geldi.

Reha Muhtar’ın eski sevgilisi şarkıcı Nilüfer’in kızı Ayle Nazlı da ‘baba’  dediği Reha Muhtar’ı son yolculuğuna uğurladı.

Haber :Zeynep Nurten UZER

Düzenleme, Polonya’nın sekiz yıllık temel eğitim sistemindeki 1 ila 8. sınıf öğrencilerini kapsayan kamu ve özel okullarda uygulanacak. Öğretmen izniyle ders kapsamında yapılan kullanımlar, sağlık veya engellilik nedeniyle verilen özel izinler ile acil
durumlar yasağın dışında tutulacak.

Düzenleme kapsamında, liselere elektronik cihaz kullanımını tamamen yasaklama ya da kullanım koşullarını kendi tüzükleriyle belirleme yetkisi verilecek.

Garcia, “İspanyolları oldukça sıcak bir yazın beklediği” uyarısında bulunarak “Sorun, artık sadece daha sıcak olması değil, sıcak havanın her yıl daha erken gelmesi ve vücutlarımızın buna alışamaması. Fizyolojik adaptasyon ile ilgili riskler konusunda farkındalık eksikliği var.” ifadelerini kullandı.

Birleşmiş Milletler bünyesindeki Dünya Meteoroloji Örgütü,  yeni raporunu açıkladı.  Rapora göre,  2026 haziran – ağustos ayları arasında küresel sıcaklık artışına neden olan El Nino hava olayının gerçekleşme olasılığı yüzde 80’e ulaştı. Kasım ayına uzanan süreçte ise bu olasılık yüzde 90’ın üzerine çıktı. 

DMÖ İklim Tahmin Hizmetleri Başkanı Wilfran Moufouma‑Okia, El Nino’nun devrede olduğunun tespit edildiğini vurgulayarak “Ekvatoral Pasifik’te bir ısınma gözlemleniyor.  Küresel sıcaklıklarda yeni rekorlar gelebilir” dedi.

-6 DERECEDEN FAZLA ISINMA-

Çeşitli ülkelerdeki meteorolojik raporlara göre Pasifik’teki ısınma ‘Süper El Nino’ ihtimalini güçlendiriyor.

Sıcaklıklar ortalamadan yarım derece fazla olduğunda  El Nino veya daha serin olan kardeşi La Nina koşulları oluşuyor.

İki dereceden fazla ısınma ise  ‘Süper El Nino’ olarak adlandırılıyor.

Pasifik’te geçen aralıkta ortalamanın altında olan sıcaklık yükseldi ve halen ortalamanın 6 derece üzerinde seyrediyor.  Okyanus’taki bu devasa sıcak su  dalgası doğuya doğru ilerliyor.

-REKORA DOĞRU-

İngiltere Meteoroloji Ofisi Aylık ve On Yıllık Tahmin Başkanı Prof. Adam Scaife de büyük bir doğa olayının yaklaştığından son derece emin olduklarını ve bunun bir rekor olabileceğini bildirdi.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, El Nino koşullarının ısınan bir dünyanın yangınına körükle gideceğini, etkilerin daha sert olacağını, daha uzağa ulaşacağını ve yıkıcı bir hızla sınırları aşacağını belirtti.

Avustralya, Afrika’daki Sahel bölgesi ve Brezilya’nın kuzeyinde kuraklık, Doğu Afrika’da  ekim ve aralık aylarında büyük sel olayları öngörülüyor.

Geçmişteki El Nino olayları, tarımsal ürünleri ve tedarik zincirlerini de olumsuz etkilediğinden küresel gıda fiyatlarında artışa yol açmıştı.

-2027 DE SICAK-

ABD’deki Berkeley Earth grubundan iklim bilimci Zeke Hausfather ise  2027’nin de rekor düzeydeki en sıcak yıl olmasının çok muhtemel olduğunu bildirdi.

Zeynep Nurten UZER

Reha Muhtar, birkaç gün önce Bodrum’da yaşadığı rahatsızlığın ardından hastaneye kaldırılmıştı. Ambulansla hastaneye götürülen Muhtar’ın ilk kontrollerinin ardından kendisine kalp yetmezliği teşhisi konmuştu.

Reha Muhtar, Türk televizyon programcısı, yorumcusu ve haber sunucusudur. Aslen Kerküklü ve Irak Türkmeni olan babasının Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Arap Dili ve Edebiyatı bölümünde öğretim elemanı olarak çalışmasından dolayı, kışları Ankara’da yazları ise İstanbul’da yaşadı. İlk orta ve liseyi TED Ankara Koleji’nde bitirdi. Yüksek öğrenimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın Yayın Yüksekokulu’nda tamamladı.

1980 yılında gazeteciliğe başladı. 1981 yılında girdiği Milliyet gazetesinin Ankara bürosunda, dış politika ve siyaset alanlarında muhabirlik yaptı.TRT’ye geçen Muhtar, Atina, Yunanistan’da TRT muhabiri olarak tanındı. Atina yıllarında Yunanistan briç şampiyonu oldu. 1991 yılında CNN International ‘ın programı olan Crossfire ‘ın benzeri “Ateş Hattı” programını hazırlamaya başladı. 1993 yılında TRT’den ayrılıp Kanal D’ye geçti. 1994 yılında Kanal D’nin satılması üzerine Kanal D’den ayrıldı ve TRT’ye döndü. 1995 yılında TRT’den ayrılıp Star TV’ye geçse de kısa bir süre sonra bu kanaldan da ayrılıp Kanal D’ye döndü.

1996 yılında Kanal D’den tekrar ayrılıp Show TV’ye geçerek ana haber sunucusu ve haber genel yayın yönetmeni oldu. 2000 yılında Akşam gazetesinde yazmaya başladı. 2002 yılında Show TV ve Akşam gazetesinden ayrılan Muhtar, Star TV’ye geri döndü. 2003 yılında Star TV’yi bırakan Muhtar, Star gazetesinde bir süre yazarlığa devam etse de aynı yıl içerisinde Star Medya Grubu’ndan ayrıldı. 2004 yılında atv’ye geçerek Akademi Türkiye jürisi oldu ve Sabah gazetesinde yazmaya başladı. 2006 yılında Ciner Medya Grubu’ndan ayrılan Reha Muhtar, Show TV’de Metin Uca ile beraber PişşTi adlı programını sundu. Ancak aynı yıl içerisinde programın bitmesiyle Show TV’den ayrılarak Vatan gazetesinde yazmaya başladı. 2007 yılında FOX’a geçerek Çapraz Ateş programını sunan Muhtar, aynı yıl programın bitmesiyle bu kanaldan ayrıldı. 3 kere Show TV’ye dönerek yarışma sunucusu oldu ve tekrar bu kanaldan ayrıldı.

2009 yılında CNN Türk’te “Çok Farklı” programını yaptıktan sonra Kanaltürk’te Erman Toroğlu ve Ahmet Çakar ile “Son Kale” adlı programları yayınlandı. 2011 yılında Çok Farkı Kanaltürk’te program yapan Muhtar, bu kanaldan ayrıldı. Muhtar son olarak, 2016 yılı Kasım ayında da Vatan gazetesinden ayrıldı.

Bu Veriler Nereden Geliyor? Araştırma Nasıl Yapıldı?

Bu kılavuz, alanında uzman nörologların (Dr. Claudia Muñoz, Dr. Ayushi Chugh, Dr. Myrna Cardiel) klinik tecrübelerine, kendi günlük yaşam pratiklerine ve nöroloji dünyasının kabul görmüş geniş çaplı literatür taramalarına dayanıyor. Metinde yer alan savunmalar; Mayo Clinic Proceedings, Nature Communications ve Amerikan Nöroloji Akademisi (AAN) gibi saygın tıp kurumlarının uzun yıllara yayılan klinik gözlem ve kohort çalışmalarından (insan gruplarının zaman içindeki takibi) elde edilen verilere dayanmaktadır.

Beyni Genç Tutan 6 Altın Alışkanlık ve Bilimsel Savunmaları

1. Hareketi Hayatınızın Merkezine Koyun

Nörologların listesinde istisnasız bir numara fiziksel aktivitedir. Spor salonunda kaslarınızı çalıştırırken aslında beyninizi de yeniden yapılandırırsınız.

Fiziksel aktivite, beynin yeni bağlantılar kurma ve adapte olma yeteneği olan nöroplastisiteyi (beyin esnekliğini) doğrudan tetikler. Mayo Clinic Proceedings’te yayımlanan geniş çaplı bir araştırma, düzenli aerobik egzersizin bilişsel gerilemeye karşı koruma sağladığını ve demans (bunama) riskini ciddi oranda düşürdüğünü gösteriyor. Ağırlık ve koordinasyon gerektiren güç antrenmanları da beyindeki sinirsel bağların filizlenmesine yardımcı olur. Uzmanlar haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz önermektedir.

2. Beyninizi Konfor Alanından Çıkarıp Zorlayın

Beyin bulmacaları (sudoku, kare bulmaca vb.) nörologların ciddiye aldığı aktivitelerdir. Ancak zihni zorlamak için pahalı uygulamalara ihtiyacınız yoktur.

Beyin, yeni bir şeyler öğrenirken devasa miktarda enerji harcar ve yeni sinir yolları inşa eder. Dişleri her zaman kullanılan elin tersiyle fırçalamak gibi basit bir değişiklik bile beyin için bir meydan okumadır. Yeni bir enstrüman çalmayı denemek, yeni bir yemek tarifi uygulamak veya Duolingo gibi uygulamalardan yeni bir dil öğrenmek, beynin yaşlanma sürecini yavaşlatan zihinsel antrenmanlardır.

3. Doğru Besin Maddelerine Öncelik Verin

Beslenme söz konusu olduğunda kendinizi aşırı kısıtlayıp strese sokmanıza gerek yok; nörologlar da ara sıra kaçamaklar yaptıklarını itiraf ediyor. Ancak ana şablon belirli besinlere dayanmalı.

Antioksidan zengini yiyecekler (yaban mersini, koyu yeşil yapraklı sebzeler), anti-inflamatuar (iltihap karşıtı) etkisi olan zeytinyağı ve Omega-3 yağ asitleri içeren besinler (somon balığı, ceviz, chia tohumu) bilişsel gerileme riskini azaltır. Evde yemek hazırlamaya vakit ayırmak ve haftalık dışarıda yeme alışkanlığını azaltmak beyin sağlığına doğrudan yatırım demektir.

4. Uyku Kalitesinden Asla Taviz Vermeyin

Nörologlar uykuyu akıllı telefonların şarj edilmesine benzetiyor; geceden şarj etmediğiniz bir telefon gün ortasında nasıl tekliyorsa, uykusuz bir beyin de benzer şekilde hata verir.

Kaliteli ve kesintisiz uyku, beynin kendini yenilediği ve gün içinde öğrenilen bilgileri uzun süreli hafızaya kaydettiği (konsolide ettiği) dönemdir. Nature Communications dergisinde 2021 yılında yayımlanan bir çalışma; 50’li, 60’lı ve 70’li yaşlarda kronik olarak yetersiz uyuyan kişilerin demans geliştirme riskinin %30 oranında arttığını ortaya koymuştur. Bu nedenle her gece 7-8 saatlik, cihazlardan arındırılmış, karanlık ve serin bir odada uyku hedeflenmelidir.

5. Sosyal Bağlarınızı Güçlü Tutun

Bizler sosyal canlılarız ve izolasyon zihinsel sağlığın en büyük düşmanlarından biridir.

2023 yılında yapılan sistematik bir inceleme ve meta-analiz, sosyal izolasyonun yaşlı yetişkinlerde (demans hastası olsun veya olmasın) bilişsel işlevleri hızla kötüleştirdiğini kanıtlamıştır. Karşılıklı diyaloglar, beyindeki nöronların aktif kalmasını sağlayan harika bir zihinsel egzersizdir. Bir arkadaşla kahve içmek, bir bahçe kulübüne katılmak veya gönüllü işlerde yer almak topluluk bilincini artırarak beyni genç tutar.

6. Sağlık Kontrollerinizi İhmal Etmeyin

Beyin sağlığını korumanın yolu, genel vücut sağlığını iyi yönetmekten geçer. Bir aile hekimi veya güvendiğiniz bir doktorla ortaklık kurmak kritiktir.

Kronik hastalıkların kontrolsüz bırakılması beyne giden damarlara zarar verir. Örneğin yüksek tansiyon, hafıza kaybının arkasındaki en büyük “gizli güçtür”. Zamanla kan damarlarını daraltarak beynin kanlanmasını azaltır. Ayrıca doktor kontrolleri sayesinde beyin sağlığı için çok kritik olan B12 vitamini ve folat (folik asit) eksiklikleri kolayca tespit edilerek giderilebilir.

7.” Instagram Vitaminleri” ve Geleceğe Yatırım

Haberin arka planında kalan ve gözden kaçırılmaması gereken diğer önemli detaylar ise şunlardır:

Sosyal Medya Fulyasına Dikkat: Nörologlar, Instagram veya diğer platformlarda “beyin uçuran/hafıza güçlendiren” şeklinde pazarlanan popüler vitamin takviyelerine şüpheyle yaklaşmaktadır. Vücudunuzda klinik olarak kanıtlanmış bir vitamin eksikliği (B12 gibi) yoksa, bu tür pahalı takviyelerin bilişsel sağlığa ekstra bir katkısı bulunmamaktadır.

Kumbarada Biriken Kuruşlar Hikayesi: Beyin sağlığı için bugünden atacağınız küçük adımlar hemen yarın mucize yaratmayabilir. Ancak Dr. Muñoz’un da belirttiği gibi; bu alışkanlıklar bir banka hesabına her gün atılan kuruşlar gibidir. 20 ya da 30 yıl sonra geriye dönüp baktığınızda, elinizde zihinsel olarak devasa bir servet (sağlıklı bir zihin) kalacaktır.