Hasadı tamamlanmış geniş tarlalar kırmızı, lacivert, bordo ve kahverenginin farklı tonlarıyla kaplanıyor. Uzaktan bakıldığında bu renklerin ne olduğunu anlamak kolay değil. Yaklaştıkça desenler belirginleşiyor ve manzaranın sırrı ortaya çıkıyor.

Tarlalara yan yana serilmiş binlerce halı var.

Killik’te yaz aylarında ortaya çıkan bu görüntü, Döşemealtı’nın en dikkat çekici manzaralarından biri. Hasadın ardından boşalan bazı tarlalar, bu kez Anadolu’nun farklı bölgelerinden getirilen halılarla doluyor.

İlk bakışta insanı etkileyen elbette renkler. Ama tarlaların arasında biraz dolaşınca, görüntünün ardındaki hikâyeyi merak etmeye başlıyorsunuz.

İlk soru da kendiliğinden geliyor:

Binlerce halı neden tarlalara seriliyor?

Bu sorunun cevabı bizi yalnızca Killik’teki halı tarlalarının sırrına değil, Döşemealtı’nın Yörük kültürüne, yüzyıllara uzanan dokuma geleneğine ve bugün giderek sessizleşen tezgâhlara götürüyor.

Güneş halıya ne yapıyor?

Killik’e getirilen halıların büyük bölümü Türkiye’nin farklı bölgelerinde yıllar önce dokunmuş eski el halıları. Köylerden ve evlerden toplanıyor, temizleniyor, gerekli bakım ve onarımları yapılıyor. Ardından güneşle buluşturuluyor.

Halıların tarlalara serilmesinin temel amaçlarından biri, renkleri güneşin etkisiyle açmak ve daha pastel tonlara ulaştırmak.

Ancak süreç yalnızca güneşten ibaret değil. Halılar uzun süre açık havada kalıyor. Gündüz güneşin, gece ise nemin etkisini görüyor. Gerektiğinde çevriliyor ve diğer yüzleri de güneşe bırakılıyor.

Bu işlem birkaç günde tamamlanmıyor. Halının durumuna ve ulaşılmak istenen tona göre haftalar, kimi zaman aylar sürebiliyor.

Killik’te konuştuğumuz halı tüccarı Ekrem Ekin, güneşin halılar üzerindeki etkisini anlatırken oldukça güzel bir cümle kurmuştu:

“Güneş halıya sürpriz yapabiliyor.”

Gerçekten de sonuç her zaman aynı olmuyor. Güneş bazen beklenmedik bir tonu ortaya çıkarıyor, bazen de yıllar içinde koyulaşmış renkleri bambaşka bir görünüme taşıyor.

İşte bu süreç, aslında ticari bir işlemin parçası olan halı tarlalarını görsel bir şölene dönüştürüyor. Fotoğrafçılar ve gezginler Killik’e bu görüntüyü görmek için geliyor. Sosyal medyada paylaşılan fotoğraflarla halı tarlalarının ünü giderek yayılıyor.

Bu sıra dışı görüntü popüler kültüre de girmiş durumda. Mabel Matiz’in “Sarmaşık” klibindeki halı tarlaları da Döşemealtı’nda çekildi.

Fakat bütün bu renklerin arasında gözden kaçan önemli bir ayrıntı var.

Tarladaki her halı Döşemealtı halısı değil

“Döşemealtı halı tarlaları” denildiğinde, insan ister istemez burada gördüğü binlerce halının yörede dokunduğunu düşünüyor.

Oysa durum farklı.

Tarlalara serilen halıların büyük bölümü Anadolu’nun farklı dokuma bölgelerinden geliyor. Gerçek Döşemealtı halıları ise bu renk denizinin içinde artık oldukça az.

Saklı İzler belgeselini çekerken Döşemealtı Belediyesi emekli Kültür Müdürü Cevat Yanar ile tarlaları gezdik. Ona, binlerce halının arasında kaç tane gerçek Döşemealtı halısı gördüğünü sorduk.

Yanıtı oldukça çarpıcıydı:

“Ben gezdim, gözüme bir iki tane ancak çarptı.”

Ardından geçmişi anlattı. Yaklaşık elli yıl önce bu çevredeki tarlaların Döşemealtı halılarıyla kaplandığını söyledi.

Bugün tarlalarda yine binlerce halı var.

Ama gerçek Döşemealtı halısı çok az.

Bu çelişki, Killik’teki görüntüye başka bir gözle bakmamıza neden oluyor. Çünkü tarlalarda gördüğümüz halılarla, bu coğrafyaya adını veren geleneksel Döşemealtı halısı aynı hikâyenin parçaları değil.

Gerçek Döşemealtı halısının izini sürmek için Torosların eteklerinde yaşamış Yörüklerin dünyasına bakmak gerekiyor.

Yörüklerin ilmeklere bıraktığı iz

Döşemealtı halısı, yöredeki Yörük kültürünün en önemli miraslarından biri.

Geleneksel halılar, yörede kullanılan ıstar ya da sarma tezgâhlarda dokunuyor. Atkı ve çözgüsünde koyun yünü kullanılıyor. İlmekler ise Türk düğümü, diğer adıyla Gördes düğümü tekniğiyle atılıyor.

Bu dokuma geleneği bugün coğrafi işaretle de kayıt altında. Döşemealtı El Halısı, 8 Temmuz 2021 tarihinde 796 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak tescil edildi.

Cevat Yanar’ın da bu sürecin gerçekleşmesinde önemli emeği bulunuyor.

Ancak Döşemealtı halısını farklı kılan yalnızca kullanılan malzeme ya da düğüm tekniği değil. Onun asıl kimliği desenlerinde ortaya çıkıyor.

Halelli, Toplu, Kocasulu, Dallı, Akrepli, Dallı-Akrepli, Camili…

Her biri Döşemealtı’nın dokuma hafızasının bir parçası.

Motiflerde bazen çevrede görülen bir hayvanın, bazen bir bitkinin, bazen de günlük yaşamın içindeki bir nesnenin izi beliriyor. Yörük kadınının çevresinde gördüğü dünya, tezgâhta geometrik bir dile dönüşüyor.

Üstelik bu desenler her zaman bir kâğıda bakılarak dokunmuyordu. Motifler hafızada taşınıyor, anneden kıza aktarılıyor ve aynı desen yeni bir halıda yeniden hayat buluyordu.

Böylece halı yalnızca kullanılan bir eşya olmaktan çıkıyor; onu dokuyan insanların yaşadığı coğrafyanın da hafızasına dönüşüyor.

Ama Döşemealtı’nın geçmişini anlatan izler yalnızca yünün üzerinde değil.

Bu kez karşımıza taş çıkıyor.

Döşemealtı’nın adını veren yol

İlçenin adının izini sürdüğümüzde Torosların arasından geçen eski bir güzergâha ulaşıyoruz:

Antik Döşeme Yolu.

Derbent Boğazı’ndan geçen taş döşeli yol, Antalya kıyılarıyla Anadolu’nun iç kesimleri arasındaki eski bağlantı güzergâhlarından biriydi.

Yol yalnızca antik çağda kullanılmadı. Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de önemini korudu. Yakın zamanlara kadar Yörüklerin mevsimlik göç güzergâhlarından biri olmayı sürdürdü.

Yüzyıllar boyunca insanlar, hayvanlar ve yükler bu taşların üzerinden geçti.

Taş döşeli yol zamanla çevresindeki coğrafyanın adına da yansıdı. Yöre halkı bu güzergâha “Döşeme”, geçtiği boğaza “Döşeme Boğazı” dedi. Yolun aşağısında kalan bölge ise “Döşemealtı” olarak anılmaya başladı.

Bugünkü ilçenin adı da bu eski yolun izini taşıyor.

Antik Döşeme Yolu’nun taşlarına baktığınızda, halıyla yol arasında beklenmedik bir bağ kuruluyor.

Birinde taşlar yan yana dizilmiş.

Diğerinde ilmekler.

Biri insanların Torosları aşmasını sağlamış. Diğeri Yörüklerin yaşadığı dünyanın renklerini ve desenlerini kuşaktan kuşağa taşımış.

Biri taştan, diğeri yünden.

Ama ikisi de aynı coğrafyanın hafızası.

Bu hafızanın bir parçası bugün hâlâ yolun taşlarında duruyor. Diğer parçasının ise geleceği o kadar güvenli değil.

Tezgâhların sesi neden azaldı?

Killik’te binlerce halının kapladığı tarlalara bakınca, Döşemealtı’nda halıcılığın hâlâ güçlü biçimde sürdüğünü düşünmek kolay.

Oysa tarlaların yarattığı görüntü yanıltıcı.

Bir zamanlar yörede önemli bir geçim kaynağı olan geleneksel halı dokumacılığı bugün eski gücünden oldukça uzak. Birçok evde yıllarca çalışan tezgâhlar artık sessiz.

Ekrem Ekin’in anlattıkları, bu değişimin nedenini oldukça açık biçimde ortaya koyuyor.

Bugün tarlalara getirilen halıların önemli bir bölümü yeni dokunmuş halılar değil. Otuz, kırk yıl önce dokunmuş; kimi zaman anneden kıza çeyiz olarak kalmış eski halılar. Köylerden toplanıyor, temizleniyor, bakımları yapılıyor ve daha sonra Killik’teki tarlalarda güneşe seriliyor.

Yeni halı dokumak ise başka bir mesele.

Çünkü bir el halısının ortaya çıkması büyük emek gerektiriyor. Dokuyucu haftalar boyunca tezgâhın başında çalışıyor ve binlerce düğümü tek tek atıyor.

Ancak günümüz koşullarında bu emeğin ekonomik karşılığını bulması kolay değil.

Ekrem Ekin bunu tek bir soruyla özetliyor:

“Niye yapsın o zaman köylü?”

Bir zamanlar halı dokuyarak evini geçindiren, hatta çocuk okutan aileler için dokumacılık bugün aynı ekonomik karşılığı sunmuyor. Düzenli gelir ve sosyal güvence sağlayan başka işler karşısında tezgâh giderek daha az tercih ediliyor.

Bu yüzden geleneksel dokumacılığı yaşatmak, yalnızca yeniden tezgâh kurmakla mümkün değil.

Cevat Yanar’ın söylediği şu cümle, sorunun özünü belki de en açık biçimde anlatıyor:

“Bize oraya tezgâh koyun demeyin. Önce halıyı alın.”

Çünkü dokunan halıya talep yoksa ve üretici emeğinin karşılığını alamıyorsa, tezgâhı kurmak geleneği tek başına yaşatmıyor.

İşte Döşemealtı’nın bugünkü en çarpıcı çelişkisi burada ortaya çıkıyor.

Bir tarafta binlerce halıyla kaplı tarlalar, fotoğraf makineleri, sosyal medya görüntüleri ve müzik klipleri…

Diğer tarafta ise giderek daha az duyulan gerçek Döşemealtı tezgâhlarının sesi.

Korumak başka, yaşatmak başka

Döşemealtı halısının coğrafi işaretle kayıt altına alınması önemli. Kullanılan malzemeden dokuma tekniğine, motiflerden üretim alanına kadar geleneğin temel özellikleri artık resmî olarak tanımlanmış durumda.

Fakat bir kültürel mirası kayda geçirmekle onu yaşatmak aynı şey değil.

Bir motif kâğıt üzerinde korunabilir. Bir halı müzede saklanabilir.

Bir dokuma geleneğinin yaşayabilmesi için ise tezgâhın çalışması gerekir. Tezgâhın çalışması için de başına oturan insanın emeğinin karşılığını alabilmesi…

Belki Killik’teki halı tarlalarının taşıdığı fırsat da burada.

İnsanlar zaten bu görüntüyü görmek için geliyor. Fotoğraf çekiyor, sosyal medyada paylaşıyor ve Döşemealtı’nı merak ediyor.

Asıl mesele, bu merakı tarlalardaki rengârenk görüntünün biraz daha ötesine taşıyabilmek.

Gerçek Döşemealtı halısını, onun motiflerini, dokuyucusunu ve ardındaki Yörük kültürünü de anlatabilmek.

O zaman halı tarlaları yalnızca güzel fotoğrafların çekildiği bir yer olmaktan çıkar; sessizleşen bir geleneğin yeniden fark edilmesini sağlayan bir kapıya dönüşebilir.

Taş ve yün

Gün batımına doğru Killik’teki halı tarlalarının rengi değişmeye başlıyor. Güneş alçaldıkça kırmızılar koyulaşıyor, desenler birbirine karışıyor. Yakından tek tek seçilen halılar, uzaktan bakıldığında büyük bir renk denizine dönüşüyor.

Sadece bu görüntüyü görmek için bile Killik’e gelmeye değer.

Ama buradan yalnızca güzel bir fotoğrafla dönmek, Döşemealtı’nı eksik tanımak olur.

Çünkü bu renkli tarlaların ardında çok daha uzun bir hikâye var.

Torosların arasından geçen taş döşeli eski bir yol…

O yolun altında kalan coğrafyaya verilen bir isim…

Yörüklerin yaşamı…

Istarların başında geçirilen günler…

Yüne atılan binlerce düğüm…

Ve bugün geleceğini arayan bir dokuma geleneği.

Belki de Döşemealtı’nın hikâyesini en iyi iki kelime anlatıyor:

Taş ve yün.

Taş yol, üzerinden geçen insanların izlerini yüzyıllardır taşıyor.

Halı ise onu dokuyan insanların yaşadığı dünyanın izlerini.

Biri üzerinden geçildikçe yaşadı.

Diğeri dokundukça.

Güneş gelecek yaz yine Killik’teki halıların üzerine doğacak.

Asıl soru ise şu:

Döşemealtı’nın yüzlerce yıllık halı dokuma geleneği de yarına ulaşabilecek mi?

Döşemealtı halı tarlalarını, gerçek Döşemealtı halılarının motiflerini, Antik Döşeme Yolu’nu ve bu kültürü yakından tanıyan Döşemealtı Belediyesi emekli Kültür Müdürü Cevat Yanar ile halı tüccarı Ekrem Ekin’in anlatımlarını yerinde görmek isteyenler için hazırladığım “Tarlalara Neden Binlerce Halı Seriliyor? Döşemealtı Halılarının Sırrı” belgeselini Saklı İzler YouTube kanalında izleyebilirsiniz.

Selahattin NİZAM

Sela, kentlerde artık anlamını yitirmiş olan ama kasabalarda, köylerde hüzünlü bir duyuru hâlâ. Ölümün acıklı senfonisi.

Kimi huşu içinde dinler, kiminin psikolojisi bozulur ve bu arada dirimizi umursamayan yerel yönetimler ölüm durumunda cenaze işlerini tıkır tıkır sürdürürler. İşlemlerin nasıl yürüdüğüne şaşarken evinizin kapısına yemek göndermeyi, cenaze ahalisini doyurmayı bile önerirler.

Bu acıklı durum sosyal medyada da yer buluyor. Vefat etmiş birinden sonra sanırım en çok söylenilen cümle; “Sözün bittiği yer…”

Kalıp cümleler

Doğrudur. Artık ne söylense eksik kalacaktır. Durum belli, ölen ölmüştür. Kalıp cümleler devreye girer… Fakat bazıları özellikle sosyal medyada tuhaflıklarıyla asap bozmuyor mu?

“Yıldızlar yoldaşı olsun.”
Nasıl yani?
Mevta astronot mu oldu? Samanyolu’na başarıyla giriş mi yaptı?

“Yattığı yer incitmesin!”
Ebedi istirahatgâhına konulan mevtanın rahatını bozacak bir durumla karşılaşmamasını dileyen bu ifade son yıllarda çok şiirsel ve romantik bulundu ne hikmetse. O daracık yerde ölü beden için nasıl bir incinme olabilir, hayal gücüm yetmiyor.

“Işıklar içinde uyusun.”
Nasıl yani? Led mi, güneş enerjili aydınlatmalı mı? Marjinal olayım derken tökezlemek değil mi bu? Dinsel bir yaklaşım olamaz mı ki, nurlarda yatsın denmiyor?

Bir de gidenin etnik kökenini, ideolojisini ifşalamak var;

“Devri daim olsun”

Yaşam döngüsünün ve hatırasının devamını dilemek iyi de, niyeyse bazı etnik köken ve ideolojiler için daha yaygın tercih ediliyor. Aslında genel kanı olarak Alevlilikle ilişkilendiriliyor. İnsanın kâmil olana kadar hakka yürümeyeceğine olan inanç. Diğer ifadesi de hakka yürümek zaten.
Yine de rastlayınca aydın birisinin gittiğine işaret ediyor.

“Kutlu tini uçmağa ersin”
Ruhu cennete ulaşsın temennisi. Eski Türklerde, Türk kültüründe edilen bir dua.
Şehit cenazelerinin acısını yansıtıyor daha çok. İdeolojik çağrışım ayan beyan. Tengriye dua, “emdi yürek yırtılur…” gibi.

Sanki Teşvikiye Camisi’nde “Allah rahmet eylesin dese banal olacak. Klasik duadır, edin kardeşim. Ben de taziye için ziyarete gitmişsem sabır diliyorum. Ölene de rahmet. Bazen “huzur içinde dinlensin” dediğim de oluyor. Acısı olana bir faydası olmasa da bir hüzün ifadesi işte. Ne diyeyim, isteyen istediğini söylesin.

Zarafet, nezaket.

Halide Edip Adıvar, 1935 yılında Hindistan’a gittiğinde Mahatma Gandi ile sıcak bir dostluk kurar. İşte tam o günlerde memleketten bir haber alır. Bir yakınını kaybetmiştir. Bunu öğrenen Gandi, Halide Hanıma bir taziye mesajı gönderir.

“Ölümün sizin için bir dehşet olmadığını biliyorum. Ölüm, sizin için yakın bir dost… Bu yüzden size taziyelerimi iletmiyorum. Ancak şu anda bir dosta ihtiyaç duyarsanız, acınızı, kaybınızı, ayrılığınızı sessizce paylaşmaya hazır pek çok dostunuz arasında beni de sayın.”

Zarif, insanca, duygulu. Her acı, insanın hafızasında ve anılarında derin izler bırakıyor. Acıyı paylaşanların inceliği, anlayışı, zarafeti ve olgunluğu da unutulmuyor.

Füsun ALTINOK

İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Meclisi Eylül ayı oturumunda, AKP’li meclis üyesinin, CHP’li kadın meclis üyesine söylediği “Senin kocan nerede?” sözleri salonda gergin anlara sebep oldu.

Söz konusu skandal ifadenin ardından söz alan İBB Başkanvekili Nuri Aslan, AKP’li üyenin hedef alan üslubuna sert tepki gösterdi.

İnsan onurunu ve emeğini savunmanın esas olduğunu belirten Aslan, meclis kürsüsünden şu ifadeleri kaydetti:

“Kıymetli meclis üyeleri. Hepimizin ailesi var. Cenab-ı Allah kulu zengin de yapar, fakir de. Düşürür de, kaldırır da. Birinin durumuyla alay etmek, gırgır geçmek, birini küçük düşürmeye çalışmak, ‘Eşin nerede, kocan nerede?’ diye sormak insana yakışmaz, ayıptır, ahlaksızlıktır. Ahlaksızlıktır. Ne demek ‘Kocan nerede?’ ya? Sen kimsin, böyle bir soruyu soruyorsun?”

Aslan, yaşanan cinsiyetçi tutum karşısında tüm kadınlar adına özür dileyerek konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

“Bir kadının bir kadına böyle bir konuşma yapmasını 2026 yılında etik bulmuyorum, doğru bulmuyorum tüm kadınlardan İBB Başkanvekili olarak özür diliyorum. İnsanın insana saygısı olması lazım.”

Karikatürist Kemal Gökhan Gürses’in “Geçmiş Zaman Kargaları” adlı foto-illüstrasyon sergisi Büyükada’da sanatseverlerle buluştu.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kültür ve İBB Miras tarafından düzenlenen sergi, Taş Mektep ile Büyükada Vapur İskelesi’nde görülebiliyor.

Gürses, sergide uzun ömürleri ve kent yaşamındaki süreklilikleri nedeniyle kargaları İstanbul’un geçmişine tanıklık eden gözlemciler olarak ele alıyor.

Osmanlı’nın son döneminden 20. yüzyılın ortalarına uzanan eski İstanbul fotoğraflarını kullanan sanatçı, fotoğraflardaki gündelik yaşam sahnelerine çizimleriyle kargaları dahil ediyor.

Karikatürist Kemal Gökhan Gürses’in “Geçmiş Zaman Kargaları” adlı foto-illüstrasyon sergisi Büyükada’da sanatseverlerle buluştu.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kültür ve İBB Miras tarafından düzenlenen sergi, Taş Mektep ile Büyükada Vapur İskelesi’nde görülebiliyor.

Gürses, sergide uzun ömürleri ve kent yaşamındaki süreklilikleri nedeniyle kargaları İstanbul’un geçmişine tanıklık eden gözlemciler olarak ele alıyor.

Osmanlı’nın son döneminden 20. yüzyılın ortalarına uzanan eski İstanbul fotoğraflarını kullanan sanatçı, fotoğraflardaki gündelik yaşam sahnelerine çizimleriyle kargaları dahil ediyor.

Pera’dan Dolapdere’ye, Kadıköy’den Adalar’a

Sergide 1930’ların Pera’sındaki eğlence hayatından Dolapdere’deki otomobil tamircilerine, Adalar’daki kadınlardan deniz havası almak için Kadıköy’e gelen ailelere kadar farklı dönem ve mekanlardan gündelik yaşam sahneleri yer alıyor.

Fotoğraflarda çoğunlukla arka planda kalan kargalar, Gürses’in çizimleriyle sahnelerin merkezine taşınıyor.

“Geçmiş Zaman Kargaları”, İstanbul’un mimarisinden eğlence kültürüne, giyim kuşamdan semt yaşamına uzanan değişimini kargaların süreklilik gösteren varlığı üzerinden izliyor.

Sergi, 31 Ocak 2027’ye kadar pazartesi günleri hariç her gün 09.00-18.00 saatleri arasında Taş Mektep ve Büyükada Vapur İskelesi’nde ücretsiz ziyaret edilebilir.

Böylece Arizona, bu ürünlerle ilişkilendirilen kanser riski iddiaları nedeniyle dava açan ilk ABD eyaleti oldu.

Dava dilekçesinde, ağırlıklı olarak siyah kadınların kullandığı kimyasal saç düzleştiricilerin, yumurtalık ve rahim kanseri riskine ilişkin uyarı yapılmadan pazarlandığı öne sürüldü.

Şirketin bu yolla eyaletin tüketiciyi koruma yasalarını ihlal ettiği savunuldu.

Arizona yönetimi, para cezası ve tazminatın yanı sıra kanser riski uyarısı yapılmadığı sürece ürünlerin satışının durdurulmasını talep ediyor.

L’Oreal, ürünleri kullanan kadınların ve ailelerinin açtığı 12 binden fazla benzer davayla da karşı karşıya.

L’Oreal USA sözcüsü ise şirketin ürünlerinin güvenliğine güvendiğini, iddiaların hukuki veya bilimsel dayanağı bulunmadığını belirtti.

İçinde bulunan suyun, bitkinin uzun zaman bozulmadığı, kralın mezarına yılda iki kez güneş ışığının vurduğu ve daha nice nice müthiş gizemlerle vizyonumuzu şaşırtan yapılar.

Piramitlerden söz ederken mimarisi konusuna girersek ardından derhal ‘Antik Uzay Teorisyenleri’ devreye girer ki sonu gelmez. Köleler, gönüllüler, uzaylıların ilginç mozaiği ve de komplo teorileri…
Yıldızlar arası seyahatlerde “Şu dünyaya da bir uğrayalım bakalım” deyip tonlarca ağırlıktaki taşlarla piramitleri diktikleri iddia edilen uzaylıları ciddiye alırsak insan gücünü de hafife almış oluruz. Hoş hepimiz uzaylıyız ya…

İhtiyaçlar ve piramit.

Piramitlerin gizemlerini bir kenara bırakırsak, bu geometrik biçim pek çok bilim insanına da esin kaynağı olmuş. İçlerinde önemli bir isim Abraham Maslow.

Rusya’dan Amerika’ya göç etmiş Aşkenazi Yahudi bir ailenin oğlu. 1908 doğumlu. Aile sonradan altı çocuk daha yapmış ama bu ilk çocuğu çok önemsemiş. Ne var ki Abraham, hiç de mutlu bir çocuk değilmiş. “Ben hiç Yahudi komşuların olmadığı bir yerdeki tek Yahudi çocuktum, bu sanki beyaz çocukların okuduğu bir okulda tek siyah çocuk olmaya benziyor. İşte bu yüzden kendimi hep dışlanmış ve mutsuz hissediyordum. Ama bu sayede laboratuvarlarda ve kitapların arasında oldum” diye anlatırdı. İşte her şerde bir hayır vardır dedikleri bu.

Önce ailesini memnun etmek için hukuk eğitimi almış fakat yüreğinin sesini dinleyip psikolojiyi seçmiş. Bu kariyer sırasında önemli hocalarla çalışmış. Alfred Adler, Wertheimer, Benedict gibi. Bu arada ailesinin hiç onaylamadığı bir evlilik yapmış kuzeni Bertha ile.

İşte en önemli çalışmasına o zamanlar başlamış. Muhteşem insan doğasını anlama yolunda ‘ihtiyaçlar hiyerarşisi teorisi’ ortaya çıkmış. 50’li, 60’lı yıllarda yazdıklarıyla psikolojide hümanistlik ekolünün sembolü olmuş.

Piramit formülü.

Maslow, ilk olarak ihtiyaçlar hiyerarşisi teorisiyle ünleniyor.
Hiyerarşik olarak genellikle ‘en altta güvenlik, sığınma, beslenme gibi basit ihtiyaçlar oluyor. Daha sonra para kazanma, bir işe yarama, sevme, sevilme geliyor. En üstte ise başarı isteği yer alıyor.
Güvenlik konusu önemli, seksten de önce geliyor.

Bu hiyerarşiye göre kişiler üst düzey ihtiyaçları için önce daha alt düzeydeki ihtiyaçlarını karşılamalıdır.
Maslow, piramidin zirvesi olan kendini gerçekleştirmeyi, çoğu kişinin başaramadığını söylüyor.

Maslow’un bu piramidi psikolojide ve yönetimde çok popüler oluyor.
Günümüzde çoğu kişi için böyle piramit şemalı anlatımlarda en çok diyetisyenler dikkati çekiyor. Besin piramidi, yemek severler ve obezler için çok sıkıntılı. Tahıllar, karbonhidratlar, sebzelerin katmanları iştahlı kişiler için iç açıcı değil…

Moslow’dan cümleler.

Profesörün aaltın çekici meşhur;

Diyor ki; eğer kişinin elinde sadece çekiç varsa her şeyi çivi olarak görür.

Açlığı gidermek için çalışırken gdo’lu gıdalar üretimi yapan kimyagerin hastalıklara neden olması da bu çerçeveye giriyor. Çekiç meselesi.

Ayrıca diyor ki; Sevgi açlığı, tuz eksikliği ya da vitamin eksikliği gibi bir eksiklik hastalığıdır.

Korku ve cesaret arasındaki çatışmanın yarattığı bir ileri, bir geri gidip gelen diyalektik bir ilişkide savrulup duruyoruz.

insanın gözünü kör eden sevgiden dem vuran o basmakalıp söze karşılık asıl kör edicinin sevgisizlik olduğuna her geçen gün daha çok inanıyorum.

• insan kurallara sığmaz.

Bu bilge hocanın piramidini yanlış uygulayınca ne olur? Kişi kendini bulmak için dağa çıksa karnı acıkınca geri döner. Bu kadar basit…
(Açken sen, sen değilsin örneği…)

Profesör Maslow, zirve deneyimler, yaratıcılık ve mutluluğun doğası gibi konuları araştırdı. 1970’te vefat etti. Ancak çalışmaları psikoloji alanında etkili olmaya devam ediyor. Özellikle hümanist psikolojiye katkıları da kalıcı bir etkiye sahip.

Video
Mizaha Giriş
@lisedenbirarkadas

Füsun ALTINOK

Araştırmacılar , The Office dizisindeki David Brent gibi kötü yöneticilerden en fazla baskı gören erkeklerin , ereksiyon sorunu yaşama olasılığının önemli ölçüde daha yüksek olduğunu buldu.

Ofiste en çok sıkıntı yaşayanların yarısından fazlası (%54) ereksiyon sorunu yaşarken, patron tarafından en kolay şekilde ilişki kuranlarda bu oran sadece %8’di.

Çalışma, 2022 ile 2024 yılları arasında Çin’de 22 ila 40 yaş arası 826 tam zamanlı erkek çalışanın stres düzeylerini ve cinsel işlevlerini takip etti.

Zhenjiang’daki Jiangsu Tıp Fakültesi’ndeki uzmanlar, en çok tacize uğrayan erkeklerde testosteron hormonu seviyesinin yüzde 41 daha düşük olduğunu tespit etti.

Gerginlik sınırında olan gruptakilerin sabah uyandıklarında stres hormonu kortizol seviyeleri de yüzde 74 daha yüksekti.

Dr. Yang Zhou şunları söyledi: “Genç erkeklerde ereksiyon bozukluğu vakalarında son yıllarda artış eğilimi gözlemlenmektedir.”

“Psikolojik faktörler, özellikle de işyeri stresi, giderek daha fazla ilgi görüyor.”

Dr. Zhou, çalışmanın normal erkek biyolojisinde “ciddi bozulma” gösterdiğini ve bunun penisin düzgün çalışmasını engelleyebileceğini söyledi.

Uyku yoksunluğu, yorgunluk ve uzun çalışma saatlerinin de yakınlık için ayrılan zamanı sınırladığını sözlerine ekledi .

A Milli Kadın Voleybol Takımı, Avrupa Şampiyonası finalinde İtalya ile karşı karşıya geldi. Büyük çekişmeye sahne olan mücadelede Filenin Sultanları, rakibini mağlup ederek Avrupa Şampiyonası’nda şampiyonluğa ulaştı ve altın madalyanın sahibi oldu.

Karşılaşmaya etkili başlayan İtalya, ilk set boyunca üstünlüğünü korudu. Filenin Sultanları karşısında 25-16’lık skorla seti kazanan İtalya, final mücadelesinde 1-0 öne geçti.

İkinci sette oyunun kontrolünü eline alan Türkiye, rakibine karşı üstün bir performans sergiledi. Milliler, seti 25-22 kazanarak skoru 1-1’e getirdi ve mücadeleye yeniden ortak oldu.

Üçüncü sette yeniden oyunun kontrolünü ele geçiren İtalya, Filenin Sultanları’na üstünlük kurdu. İtalyanlar, seti 25-12 kazanarak karşılaşmada 2-1 öne geçti.

Dördüncü sette büyük bir mücadele ortaya koyan A Milli Kadın Voleybol Takımı, kritik anlarda üstünlüğünü korumayı başardı. Filenin Sultanları, seti 25-21 kazanarak maçta durumu 2-2’ye getirdi ve şampiyonluk mücadelesini karar setine taşıdı.

Taraftar desteğini arkasına alan Türkiye, dördüncü setin başlarında Zehra Güneş’in bloğuyla 3-0’lık seri yakaladı: 1-6. Ay-yıldızlı ekip, sonrasında Eda Erdem Dündar’ın smacıyla aradaki farkı 7’ye kadar çıkardı: 5-12. Milli takım, setin sonlarına 21-18’lik üstünlükle girdi. Milliler, Vargas’ın plasesiyle dördüncü seti 25-21 üstün bitirdi.

Milli takım, baştan sona üstün götürdüğü karar setini 15-10 kazanarak rakibini 3-2 yendi ve şampiyonluğa ulaştı.

A Milli Kadın Voleybol Takımımız, Trendyol 2026 CEV Kadınlar Avrupa Voleybol Şampiyonası’nın finalinde İtalya ile karşılaşacak.

Türkiye – İtalya finali, saat 19.00’da başlayacak. Sinan Erdem Spor Salonu’nda oynanacak final TRT 1’den canlı yayınlanacak.

Ay-yıldızlılarımız, 2026 Kadınlar Avrupa Voleybol Şampiyonası yarı finalinde Sırbistan’ı 3-0 mağlup etti ve adını bir kez daha finale yazdırmayı başardı.

Turnuvanın son şampiyonu Filenin Sultanları, İtalya’yı yenerek üst üste ikinci kez Avrupa’nın en büyüğü olmayı hedefliyor.

Millilerimiz, bu sezon FIVB Milletler Ligi’ni şampiyon bitirmişti.

Rakibimiz İtalya ise Polonya’yı 3-1 mağlup ederek 2026 CEV Kadınlar Avrupa Voleybol Şampiyonası’nda adını finale yazdırdı.

İstanbul Sinan Erdem Spor Salonu’nda oynanan dev maçta rakibine set şansı tanımayan Filenin Sultanları, turnuvadaki muhteşem yürüyüşünü şampiyonluk kapısına kadar taşıdı.

Maçın set sonuçları şu şekilde sonuçlandı:

1. Set: Türkiye 25 – 20 Sırbistan

2. Set: Türkiye 25 – 19 Sırbistan

3. Set: Türkiye 25 – 20 Sırbistan