Mekke Antlaşması’nın Unsurları

Ağustos ayında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, taraflardan birine yöneltilecek dış kaynaklı bir silahlı saldırının tüm üye devletlere yapılmış sayılmasını öngörüyor. NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye’nin de dahil olduğu bu pakt, tarafların egemenliklerini, bağımsızlıklarını ve toprak bütünlüklerini korumak amacıyla askeri iş birliği, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayi alanlarında ortak mekanizmalar kurmasını hedefliyor. Taraflar arasındaki stratejik iş birliğinin kurumsal bir yapıya kavuşturulması ve ortak güvenlik çıkarlarının savunulması, ABD’nin talebi doğrultusunda varıldığı belirtilen antlaşmanın metninde temel prensip olarak yer alıyor.

Kaşıkçı Cinayeti ve Türkiye-Suudi Arabistan İlişkilerinin Dönüşümü

2018 2 Ekim’de Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın Suudi Arabistan’ın İstanbul Başkonsolosluğu’nda vahşice katledilmesi iki ülke ilişkilerinde tarihin en büyük krizlerinden birine yol açmış, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan cinayetin en üst düzeyde talimatlandırıldığını belirterek Riyad yönetimini sert bir dille suçlamıştı. Bu yaklaşımlar, bir süre sonra Kaşıkcı cinayeti dosyasının Suudi makamlarına gönderilmesi ile değişmişti. Yine de iki ülke arasındaki soğukluk bir süre devam etmiş ancak son yıllarda Ankara ve Riyad arasında normalleşme süreci başlatılmıştı. Mekke Antlaşması ile en üst düzeyde sağlanan bu askeri ve stratejik mutabakat, geçmişteki derin siyasi ve hukuki gerilimlerin yerini pragmatik bir güvenlik ortaklığına bırakmıştı.

Arapların Anlaşmazlıklarına Karışmak ve İç Siyasetteki Tartışmalar

Ankara’nın Riyad ile imzaladığı savunma paktı çerçevesinde asker gönderme hazırlığı yapması, Türkiye iç siyasetinde ve dış politika kamuoyunda farklı değerlendirmeleri beraberinde getiriyor. Muhalefet çevreleri ve bazı uzmanlar, olası bir askeri konumlandırmanın Türkiye’yi Orta Doğu’daki ve İran yansılı grupların etkin olduğu Yemen sahasındaki çatışmaların tarafı haline getirebileceği yönünde endişelerini dile getirirken; iktidar kanadı ise atılan adımların bölgesel istikrarı koruma, ulusal güvenliği tahkim etme ve Türkiye’nin savunma sanayi kapasitesini uluslararası alanda güçlendirme hedefi taşıdığını savunuyor.

Düşünüp dururken, öteki yolda karar kıldım
Belki de böylesi daha iyiydi
Çünkü yol yeşildi, tam yürünmek içindi
Ve oradan gelip geçenler
Üzerlerine basıp geçmiş olsalar bile.

Böylece yürüdüm gün ve gece
Yapraklar içinde tek başıma sessizce
Günler boyu böylece yol aldım
Yolun sonunu bile bile, sordum kendime
Bir daha geri dönecek miyim, diye.

İşte bir feryatla haykırıyorum,
Çağlar ve çağlar ötesine
Ormanda yol ikiye ayrıldı
Ve ben daha az yürünenine saptım
Ve bütün olanlar da bu yüzden oldu.”

1916 tarihli bu şiir, ünlü şair Robert Frost’a ait. Gidilmeyen Yol, adından da anlaşılacağı gibi, bir yol ayrımında yapılan seçim üzerine düşündürüyor.

Aklı diğer yolda kalmak.

Robert Frost bu şiiri, İngiltere’de birlikte uzun yürüyüşler yaptığı ve kararsızlığıyla tanınan şair dostu Edward Thomas’ın arkasından yazmış.
Edward Thomas, basında edebiyat eleştirileri yaparken şair arkadaşının etkisinde kalıp şiir yazmaya başlamış. Genelde savaş üzerine şiirler yazarken İngiliz ordusuna gönüllü olarak yazılıp savaşa gitmiş. İki yıl sonra da cephede vurularak ölmüş.

Frost bu dost ölümünün ardından pek çok sorgulama yapmış olmalı ki, sonunda ortaya “Gidilmeyen Yol” şiiri çıkmış.

Frost’a göre insan, yaşamındaki yol ayrımında hangi yoldan giderse gitsin, diğerini seçmediği için ileride hayıflanmaya veya “acaba diğerini seçseydim…” demeye başlıyor.

Yol burada metafor tabii. Oradan geçenler iki yolun da farklı şekilde aşındığını görüyorlar. Nedense yolun daha fazla aşınmış olanı tercih edilmiş.

“Yol ikiye ayrıldı ve ben daha az gidilmiş olanı tercih ettim ve bu oldu bütün farkı yaratan” dizesi önemli bu yüzden.

Sonuçta gelinen noktada gerçek yaşamda hangi yolun en iyi olduğunu bilmek mümkün mü? Kararlarımızın çoğu gelişi güzel, bilinçsiz gibi duruyor. Çoğu kişi yanlış ata oynamakla nam salmıştır zaten.

Kim ister ki kendisi için iyi olmayacak bir yolu seçmeyi?
Sırf başkaları bu yolu seçmedi ama ben bilinmezi tercih edeceğim demek gerçekten cesaret işi. Kahramanca bir tavır âdeta. Böyle hareket edenler bu şiiri kendine yakın hisseder doğal olarak. Az aşınmış yol, yani çoğu kişi bunu seçmemiş demek.

Konfor alanından çıkmadan yaşayınca insan sıradan ama daha güvende bir hayat yaşıyor. Fakat zorlukları göze alabilecek kapasiteniz varsa, rahat rahat kendinizi yaymayı elinizin tersiyle itebiliyorsunuz demektir.

“Yüreğinin götürdüğü yere git” zihniyetiyle bir yere kadar yani mantığın olduğu yere kadar güzel güzel gidersiniz. Sonra? Sonrasına sonra bakarım demek değişik bir rahatlık…

Her seçim bir vazgeçiştir cümlesi ne kadar doğru. Sadece eğitim, iş yaşamı değil, her ilişki de bir yol ayrımıdır. Nikâh dairelerinde her 15 dakikada bir evlenenler var; adliyelerde ise her yarım saatte bir boşananlar duruşma salonlarını dolduruyor.

Bilinçli veya değil, seçim yaparken tüm parametreleri bilmek mümkün değildir. İşte bu nedenle iki yolun da tam olarak nereye çıkacağı kestirilemez. O zaman insanlar kişisel kararlarına güvenemediklerinden mi yapay zekâya bunca akıl danışıyorlar.

Ünlü son dize.

Robert Frost’un “Karlı bir gecede orman kıyısında durmak” şiiri de hipnotize edici. Büyüleyici karlı gece manzarasını anlatırken aynı zamanda ölümün huzur verici yanı ve yaşamın sorumlulukları arasında kalan insanı yansıtıyor. Ve ünlü son dize; “Ama uyumam gereken milcahlar var, / Uyumadan önce kat etmem gereken yollar”
Verilmiş sözler, hayatın sorumlulukları ve bitirilmesi gereken görevler…

Robert Frost’u seviyorum. Onun içinde yaşama dair biraz şeytanca düşünceler hissediyorum.
İnsanlar yol ayrımında birini yeğlediklerinde bir daha diğer yola dönüp giremeyeceklerini bilirlerse bu onlarda büyük bir ruhsal çatışma yaratır.
Aslında seçmediğiniz yolun daha iyi veya daha kötü olduğunu hiçbir zaman öğrenemeyeceksiniz. Savunma mekanizmalarınız devreye girip -iyi çalışırsa- ancak öyle rahat hissedebileceksiniz. Hepsi bu.

Füsun ALTINOK

Reuters’ın sahadan ve resmi kaynaklardan aktardığı bilgilere göre, bu hamle başkent Kiev ile Washington arasındaki gerilimin en üst seviyeye çıktığı bir dönemde gerçekleşti. 

Ukrayna ordusunun uzun menzilli taarruz ve tedarik drone’ları için kritik önem taşıyan Starlink sistemlerinde yaşanan bu kısıtlamalar, Rusya’nın enerji altyapısına yönelik stratejik operasyonlarını büyük ölçüde çıkmaza soktu.

İstihbarat Tehditleri ve Uluslararası Tepkiler

Öte yandan, ABD yönetiminin Kiev’i rafineri saldırılarını askıya almaya zorlamak amacıyla füze saldırısı erken uyarı istihbaratını kesmekle tehdit ettiği rapor edildi. SpaceX’in askeri kapasiteleri kısıtlama ihtimaline en sert tepki ise Ukrayna adına Starlink aboneliklerinin finansmanını sağlayan Polonya’dan geldi. Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski sosyal medya üzerinden Elon Musk’a hitaben “Avrupalı müşterileriniz olarak sizi izliyoruz” diyerek tepkisini dile getirdi. Rus füzelerinin elektrik santrallerini hedef aldığı ve Moskova-Washington hattındaki anlaşmaların Kiev’in savunma hatlarını zayıflattığı bu kritik dönemde, Ukrayna hem sahada hem de diplomatik masada benzeri görülmemiş bir yalnızlık ve baskıyla karşı karşıya kalmakta.

“Trump Motorin İçin Ukraynayı Sattı”

ABD Başkanı Donald Trump, artan iç siyasi baskılar ve tırmanan akaryakıt maliyetleri karşısında, Rusya’dan dizel yakıtı tedarik edilmesine yönelik tartışmalı bir karar aldı. Washington yönetiminin bu hamlesi, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine düzenlediği insansız hava aracı saldırılarını durdurması için Kiev’e uyguladığı baskının bir parçası olarak devreye sokuldu. ABD’nin bu kararı, uluslararası hukukçular ve milletvekilleri tarafından Rusya’ya yaptırımların delinmesi olarak değerlendirilirken, Ukrayna cephesinde kış şartları yaklaşırken derin bir hayal kırıklığı yarattı.

Geçmişten Bugüne ABD-Rusya İlişkilerinde Trump Dönemi Çalkantıları

Ukrayna savaşının seyri boyunca Donald Trump yönetimi, Moskova ile Washington arasındaki diplomatik ve ekonomik dengelerde keskin zikzaklar çizmişti. Geçmişte Trump döneminde uygulanan bazı sert yaptırımlar ve doğrudan askeri yardım tehditleri iki süper güç arasındaki rekabeti tırmandırmışken; son dönemde enerji ticareti ve petrol akışı ekseninde şekillenen pragmatik uzlaşı arayışları, geleneksel ABD müttefiki olan Kiev yönetimini dışarıda bırakan bir pazarlık ortamını beraberinde getirmişti. Bu süreçte Beyaz Saray, Rusya ile enerji denkleminde yumuşama sinyalleri verirken, Ukrayna üzerindeki baskı katlanarak artmıştı.

Türk pop müziğinin önemli temsilcilerinden, şarkıcı ve besteci Alpay Nazikioğlu 91 yaşında yaşamını yitirdi.

Sanatçının vefatını gazeteci Nasuh Bektaş, X hesabından yaptığı paylaşımla duyurdu. Bektaş, paylaşımında “Müzik dünyasının önemli isimlerinden Alpay hayatını kaybetti. Sevenlerine başsağlığı diliyorum” ifadelerine yer verdi.

91 yaşındaki sanatçının ölüm nedenine ve cenaze törenine ilişkin henüz bilgi paylaşılmadı.

ALPAY NAZİKİOĞLU KİMDİR?

17 Temmuz 1935’te Ankara’da dünyaya gelen Alpay Nazikioğlu, Türk pop müziğinin öncü isimleri arasında yer aldı. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim gören Alpay, 1960’lı yıllarda başladığı müzik kariyerinde pop, romantik folk ve rock türlerinde çalışmalar yaptı. 1964 yılında ilk 45’lik plağını yayımlayan sanatçı, yabancı şarkılara yaptığı Türkçe uyarlamaların yanı sıra özgün yorumlarıyla da geniş bir dinleyici kitlesine ulaştı.

Alpay, özellikle “Eylül’de Gel”, “Fabrika Kızı”, “Kara Tren” ve “Bekledim Yine” gibi eserleriyle tanındı. Uzun sanat yaşamı boyunca çok sayıda albüme imza atan müzisyen, Attilâ İlhan’ın bazı şiirlerini de yorumladı. Türk pop müziğinin farklı dönemlerine tanıklık eden sanatçı, 2024 yılında verdiği röportajlarda müzik kariyerini değerlendirerek bir jübile konseri düzenlemek istediğini dile getirmişti.

Jacobs sendromu hakkında geçmişte özellikle davranış özellikleri üzerinden çeşitli yanlış ve damgalayıcı yorumlar yapılmıştır. Günümüzde ise yaklaşım çok daha farklıdır: 47,XYY bir “kişilik bozukluğu” ya da kişinin davranışlarını önceden belirleyen bir durum değil, kromozom sayısındaki farklılıktır. Her bireyde ortaya çıkan özelliklerin şiddeti ve biçimi birbirinden oldukça farklı olabilir.

Jacobs sendromunun nedeni nedir?

İnsanlarda cinsiyet kromozomları genellikle kadınlarda XX, erkeklerde ise XY şeklindedir. Jacobs sendromunda erkeğin hücrelerinde fazladan bir Y kromozomu bulunur ve yapı XYY olur.

Bu fazladan kromozom çoğunlukla hücre bölünmesi sırasında meydana gelen rastlantısal bir ayrılma hatası, yani nondisjunction sonucunda ortaya çıkar. Özellikle sperm hücrelerinin oluşumu sırasında gerçekleşen bu hata, iki Y kromozomu taşıyan bir sperm hücresinin oluşmasına neden olabilir. Bu sperm normal bir X kromozomu taşıyan yumurtayı döllerse embriyonun kromozom yapısı 47,XYY olabilir.

Burada önemli nokta, Jacobs sendromunun genellikle anne veya babadan kalıtılan bir hastalık olmamasıdır. Dolayısıyla ebeveynlerin yaptığı belirli bir davranışın, beslenmenin, stresin veya gebelikte yaşanan sıradan bir durumun doğrudan nedeni olduğu söylenemez. Kromozom farklılığı çoğunlukla rastlantısal olarak ortaya çıkar.

Bazı kişilerde ise XYY yapısı vücuttaki bütün hücrelerde değil, hücrelerin yalnızca bir bölümünde bulunabilir. Buna 46,XY/47,XYY mozaikliği adı verilir.

Fiziksel açıdan ne gibi sonuçlara yol açabilir?

Jacobs sendromunun en dikkat çekici özelliklerinden biri bazı erkeklerde ortalamanın üzerinde boy uzunluğu görülmesidir. Bununla birlikte her XYY bireyinin fiziksel görünümü belirgin biçimde farklı olmak zorunda değildir.

Bazı kişilerde büyük baş çevresi, geniş göz aralığı, düz tabanlık, beşinci parmakta içe doğru eğrilik, büyük dişler veya omurga eğriliği gibi özellikler görülebilir. Ancak bunların hiçbiri sendromun kesin göstergesi değildir ve kişiden kişiye değişir.

Cinsel gelişim açısından ise önemli bir ayrım vardır. XYY sendromunda testosteron üretimi çoğu erkekte normaldir ve erkek tipi cinsel gelişim genellikle normal şekilde gerçekleşir. Bu nedenle Jacobs sendromunu Klinefelter sendromuyla karıştırmamak gerekir. Klinefelter sendromu 47,XXY kromozom yapısına sahip farklı bir durumdur ve testosteron eksikliği ile infertilite çok daha belirgin olabilir.

Dil ve öğrenme gelişimi

Jacobs sendromunun sağlık açısından en önemli alanlarından biri gelişimsel ve eğitimsel özelliklerdir.

Bazı çocuklarda konuşma ve dil gelişiminde gecikme, öğrenme güçlükleri veya motor gelişimde gecikme görülebilir. Özellikle ifade edici dil, yani çocuğun bildiklerini kelimelerle ifade edebilme becerisi, çocuğun genel bilişsel kapasitesinden daha fazla zorlanabilir.

Bu nedenle XYY tanısı bulunan bir çocukta konuşma gelişiminin yakından takip edilmesi, gerekirse dil ve konuşma terapisi ile desteklenmesi önemlidir. Burada amaç çocuğu etiketlemek değil, güçlü olduğu alanlardan yararlanarak zorlandığı alanları desteklemektir.

Ayrıca bazı çocuklarda dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu, sosyal-duygusal güçlükler, kaygı veya depresyon gibi durumların görülme ihtimali genel nüfusa göre artabilir. Otizm spektrum özellikleri de XYY sendromunda toplum ortalamasına kıyasla daha sık bildirilmektedir. Ancak XYY tanısı otizm anlamına gelmez; yalnızca bazı gelişimsel özelliklerin görülme olasılığının arttığını ifade eder.

Davranış ve psikolojik özellikler

Jacobs sendromuyla ilgili en fazla yanlış anlaşılmaya yol açan konulardan biri davranıştır.

Geçmişte yapılan bazı araştırmalar, XYY erkeklerini saldırganlık veya suç davranışıyla ilişkilendirmiştir. Ancak bu çalışmaların önemli metodolojik sorunları bulunmuş ve günümüzde “XYY olan erkekler saldırgandır” şeklinde bir genelleme bilimsel olarak kabul edilmemektedir. Modern yaklaşım, bireyin davranışlarının yalnızca kromozom yapısıyla açıklanamayacağını kabul eder.

XYY bireylerinde dikkat, sosyal iletişim, duygu düzenleme ve kaygı gibi alanlarda bazı güçlüklerin görülme ihtimali artabilir; ancak bunlar kişinin karakterini veya gelecekte nasıl bir insan olacağını belirlemez.

Sağlık açısından başka hangi riskler vardır?

Jacobs sendromunda sağlık sorunlarının tamamı her bireyde ortaya çıkmaz. Bazı kişiler tamamen sağlıklı bir yaşam sürerken bazı kişilerde belirli tıbbi sorunlar görülebilir.

Araştırmalarda XYY bireylerinde astım, nöbetler, motor tikler ve bazı nörogelişimsel özelliklerin daha sık görülebildiği bildirilmiştir. Ayrıca motor gelişimde gecikme veya düşük kas tonusu bazı çocuklarda görülebilir.

Bu nedenle tanı alan bir çocuğun gelişimi yalnızca kromozom açısından değil; dil, motor beceriler, öğrenme, dikkat, sosyal iletişim ve genel sağlık açısından bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

Tanı nasıl konur?

Jacobs sendromu dış görünüşe bakılarak kesin olarak teşhis edilemez. Bir kişinin uzun boylu olması, konuşmasının gecikmesi veya davranışsal bazı özellikler göstermesi tek başına XYY sendromu olduğu anlamına gelmez.

Kesin tanı kromozom analizleri, özellikle karyotip incelemesi ve gerekli durumlarda daha ileri genetik testlerle konulabilir. Bazı bireyler herhangi belirgin bir sağlık sorunu yaşamadan erişkinlik dönemine kadar tanı almayabilir.

Tedavisi var mı?

Jacobs sendromu kromozom yapısındaki bir farklılık olduğu için fazladan Y kromozomunu ortadan kaldıran bir tedavi bulunmamaktadır. Ancak bu, tedavi edilemeyecek veya müdahale edilemeyecek bir durum olduğu anlamına gelmez.

Tedavi yaklaşımı kişinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Konuşma gecikmesi varsa dil ve konuşma terapisi, öğrenme güçlüğü varsa eğitimsel destek, motor sorunlarda fizyoterapi ve davranışsal ya da psikolojik güçlüklerde uygun uzman desteği kullanılabilir.

Asıl hedef kromozom sayısını değiştirmek değil, çocuğun veya yetişkinin sahip olduğu potansiyeli en iyi şekilde kullanmasını sağlamaktır.

Jacobs sendromu, erkeklerde fazladan bir Y kromozomunun bulunmasıyla ortaya çıkan 47,XYY kromozomal farklılığıdır. Çoğunlukla kalıtsal değildir ve rastlantısal bir hücre bölünmesi hatası sonucunda oluşur. Belirtileri kişiden kişiye büyük farklılık gösterebilir; bazı bireylerde belirgin bir fiziksel özellik bulunmazken, bazı çocuklarda dil gelişimi, öğrenme, motor beceriler, dikkat veya sosyal-duygusal alanlarda destek ihtiyacı ortaya çıkabilir.

En önemli nokta, Jacobs sendromunun bir çocuğun zekâsını, karakterini veya gelecekteki yaşamını tek başına belirlemediğidir. Erken fark edilen gelişimsel ihtiyaçlar uygun şekilde desteklendiğinde çocukların eğitim, sosyal yaşam ve bağımsızlık açısından önemli ilerlemeler göstermesi mümkündür. Bu nedenle tanının kendisinden çok, bireyin hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu belirlemek ve bu ihtiyaçlara göre kişiselleştirilmiş bir takip planı oluşturmak sağlık açısından daha değerlidir.

Derya YAĞMUR 

Güvenlik Gerekçesinden Kalıcı İlhaka. Filistin Senaryosu Tekrarlanıyor

Netanyahu liderliğindeki İsrail’in Lübnan’da yürüttüğü strateji, Batı Şeria ve Gazze’de on yıllardır aşama aşama hayata geçirilen “böl-insansızlaştır-yerleş” doktrini ile birebir örtüşüyor. Sızan bilgilere göre yürütülen plan şu aşamaları içermektedir:

Askeri Koridor Kurulması: İlk etapta sınır güvenliği bahanesiyle bölge yoğun bombardımana tutulmakta ve yerel halk göçe zorlanarak alan insansızlaştırılıyor.

Kalıcı Üslenme: Boşaltılan Lübnan köylerine askeri tahkimatlar kurularak, geçici operasyonel varlık kalıcı bir sınır revizyonuna dönüştürülmektedir.

Diplomatik Kalkan Arayışı: İsrail’in bu hukuksuz yayılmacılığını uluslararası arenada yasallaştırmak ve tepkileri hafifletmek adına Washington yönetimiyle ortak bir zemin pazarlığı yürütülüyor..

İdeolojik Temel “Büyük İsrail” ve Siyonist Emeller

Bugün Lübnan sınırında yaşananlar, anlık bir savunma refleksinin değil, Siyonizm ideolojisinin temel taşı olan “Büyük İsrail Projesi” (Arz-ı Mev’ud / Vaat Edilmiş Topraklar) idealinin bir sonucu.

Teokratik temellere dayandırılan bu yayılmacı ülküye göre, Nil Nehri’nden Fırat Nehri’ne kadar uzanan geniş coğrafya üzerindeki yerel egemenlikler yok sayılmakta ve bu topraklar hedef tahtasına oturtulmaktadır. Lübnan’ın güneyi ve Litani Nehri havzası, gerek su kaynakları gerekse jeopolitik konumu sebebiyle ilk Siyonist kongrelerden bu yana bu haritanın ayrılmaz bir parçası olarak tasarlanmıştır. Filistin’in ardından namlunun Lübnan’a çevrilmesi, asırlık ideolojik ajandanın askeri güç yoluyla sahada realize edilme hırsını açıkça kanıtlamaktadır.

Bölgesel Güvenlik Fay Hatlarının Tetiklenmesi

İsrail’in Lübnan’da kalıcı bir askeri rejim kurma arayışı, Orta Doğu’daki direniş eksenini ve çevre devletleri topyekûn bir bölgesel savaş sarmalına sürükleme riski taşımakta. Lübnan devletinin egemenliğinin bu derece ağır bir ihlale uğraması, bölgedeki asimetrik güçlerin ve düzenli orduların reaksiyonunu büyüterek çatışmaları daha geniş bir coğrafyaya yayma potansiyeline sahiptir.

Uluslararası Hukukun Çöküşü ve Washington’ın Suç Ortaklığı

Birleşmiş Milletler’in (BM) Lübnan’ın toprak bütünlüğünü savunan 1701 sayılı kararı başta olmak üzere tüm uluslararası hukuk normları, Tel Aviv ve Washington arasında yürütülen bu müzakerelerle boşa çıkarılmakta. ABD’nin bu işgal planına diplomatik ve askeri lojistik destek sağlama eğilimi, küresel adalet sisteminin tarafsızlığını yitirdiğini ve güçlü devletlerin çıkarlarına göre sınırların yeniden çizilmek istendiğini bir kez daha gözler önüne sermekte.

Bugün Dünya Arı Günü.

Araştırmalara göre, 100 milyon yıldır biyolojik yapısı bozulmadan günümüze ulaşan arı ırkı mucizeler yaratıyor.

Sadece kendi bünyesinde oluşturduğu bal ve diğer ürünlerle değil bitkiler arası tozlaşma gerçekleştirerek de ekosistemi sağlıyor.

Çiçekli ya da çiçeksiz bitkilere konup nektar ve polen toplayan bal arılarının yetersiz kaldığı diğer bitkileri de yaban arıları dolaşıp tozlaşma sağlıyor.  

Böylece gıda ürünü yetişiyor, bitkilerin soyu devam ediyor. 

Araştırmacılar gıdaların yüzde 30’unun arı

tozlaşmasına ihtiyaç duyan bitkilerde yetiştiğini belirtiyor. 

Dünya’da yılda arı tozlaşması ile elde edilen gıdanın değeri balın en az 50 katıymış.

–GENETİKLERİ SAĞLAM-

Dünya’da 25 bin,  ülkemizde ise 2 bin türü bulunduğu belirtilen arılar Dünya’nın önemli ihtiyacı.

Ancak her sorunda karşımıza çıkan iklim değişikliği ve küresel ısınma,  bitki çeşitleri ile arı ırkını da etkiliyor. 

Aslında 100 milyon yıl önceye uzanan tarihçeleri genetik yapılarının çevre şartlarına uyum sağlayabildiğini ortaya koysa da iklim şartlarının  kraliçe arı yönetimindeki kolonileri zayıflatacağı vurgulanıyor. 

Yine erozyon, anız ve orman yangınları, arı yuvalarının bulunduğu yerlerin yapılaşmaya açılması ya da düzensiz hayvan otlatılması gibi sorunlar sıralanıyor.

Haber :Zeynep Nurten UZER

Küresel enerji ticaretinin en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda gerilim büyüyor. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, boğazdaki gemi trafiğini yönetmek amacıyla yeni bir geçiş mekanizması hazırlandığını açıkladı. Azizi, oluşturulacak sistemden yalnızca ticari gemiler ile İran’la iş birliği yapan tarafların yararlanabileceğini belirtti. Yeni mekanizma kapsamında geçiş ve özel hizmetler için ücret alınacağı da ifade edildi.

İran devlet televizyonu ise dikkat çeken bir iddiayı gündeme taşıdı. Haberde, Çin, Japonya ve Pakistan gemilerinin geçişlerinin ardından bazı Avrupa ülkelerinin de Devrim Muhafızları donanmasıyla temas kurarak geçiş izni için müzakerelere başladığı öne sürüldü. Hangi ülkelerin görüşme yürüttüğüne ilişkin ise isim verilmedi.

Öte yandan İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla bölgede yaklaşık 2 bin gemi ile 20 bin gemi personelinin mahsur kaldığını duyurdu. Haberde, bazı gemilerin İran’ın onayıyla geçiş yaptığı ancak sigorta sorunları, güvenlik riskleri ve artan gerilim nedeniyle çok sayıda geminin boğazdan çıkamadığı belirtildi. Bazı nakliye şirketlerinin ise gemi ve personel sigortalarını iptal ettiği iddia edildi.

“Kusura bakmayın, valla ben bu lafın katliamlarla ilgili olduğunu bilmiyordum, yalnızca Kılıçdaroğlu’nun soyadına gönderme yaptım!” gibi bir şeyler söyledi.

Ancak ip kopmuştu bir kere; kamuoyu önünde söylenen ya da yazılan bir sözcük, bazen umulmayan yerlere gider, öyle kolayca “pardon” deyip geri alınamazdı !

Uzun yıllar yurt dışında aktif gazetecilik yapan, yıllardan beri de Cumhuriyette köşe yazarı olan Mine Kırıkkanat, gazetesinin “ne duruyorsun git” imalı açıklamasından sonra, öyle pardon demekle bu laf(gaf)’tan sıyrılamayacağını anlayınca yazılarına ara verdiğini duyurdu.

Ne var ki, yazılarına ara verdiğini duyurduğu açıklamasında pek öyle pişmanlık- utanma belirtileri yoktu; tersine kendi deyimiyle “yenilmeyi” hazmedemeyenlerin umutsuz öfkesinin belirtileri vardı!

Tıpkı, benzetmede hata olmaz, o uğursuz   sözü arkasına kripto diye bir şey ekleyerek suçladığı Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP genel başkanlığını kaybettikten sonraki hali gibi!

Kripto, mecazi anlamda bir kişinin gerçek kimliğini,  inancını ya da siyasal görüşünü gizleyerek başka bir kimlik altında yaşamasını ifade edermiş, yapay zeka öyle diyor! ( Yani, Mine hanım kılıç artığı kripto diye büyük bir hırs ve kinle hakaret ederek saldırmak yerine belki de yalnızca kripto deseymiş bu kadar tepki görmezmiş anlaşılan !)

Yapay zeka deyince , bildiğimden başka bir tanımı olabilir mi diye kılıç artığı deyiminin anlamını dört ayrı yapay zeka arkadaşa sordum.

Dördü de tarihteki (en çok da Alevilere yönelik)  katliamlardan geride kalanlara kılıç artığı dendiğini belirttikten sonra uyardı : “Bu söz hakaret ve aşağılama içerir, onun için  hassasiyetle kullanılmalıdır.”

Gazetecilik mesleğinde haberin ya da yazının doğru ve güvenilirliğini sağlamak için çift teyit ya da çifte doğrulama diye bir yöntem vardır.

Bu, yalnızca haber yapılacak bir olayın en az iki kaynaktan doğrulatılmadan yazılmaması ilkesidir. 

Doğal olarak, her hangi bir köşe yazısı, analiz ya da yorumda da bu ilke geçerlidir.

Bir olayı, gelişmesini, sonucunu doğrulatmak için tanıklarla konuşulur, değişik kaynaklardan bilgi alınır.

Ortada bir olay yoksa, bir araştırma, değerlendirme, adlandırma, niteleme söz konusuysa da aynı ilkeye uyma zorunluğu vardır. 

Gazeteci ya da yazar olarak kullanıp yayınladığınız her hangi bir bilgi, kavram, deyim için yayından sonra “bilmiyordum” deme hakkınız yoktur !

Bunu yaparsanız , gazeteciliğinizin, yazarlığınızın, haberciliğinizin tümünü tartışmaya açmış olursunuz.

Örneğin, kılıç artığı sözünün anlamını sözlüklerden, ansiklopedilerden, tarihi kaynaklardan öğrenebilirsiniz?( Eskiden bunun için en iyi kaynaklar Meydan Larousse ya da Ansiklopedi Britannica gibi ansiklopedilerdi. Şimdi ise cep telefonundan Google, Wikipedia gibi kaynaklara bakmak ya da yapay zekaya sormak yetiyor. Yerinden kalkmaya bile gerek yok !)

Neyse, 40- 50 yılın gazetecisi bunu yapmamış, bilmediği bir deyimi kullanınca özür dilemiş, özür yeterli bulunmayınca yazılarına ara verdiğini açıklamak zorunda kalmış!

Buraya kadarı her zaman olabilecek şeyler!

Lakin, “yazarın” yazılarına ara verdiğini duyuran açıklamasında bir tuhaflık var.

“Kazandınız kötülerBiz yenilmeyi de biliriz. Yenildim, çekiliyorum. At sizin, meydan sizin, rahat rahat  oynayın.”

Mine hanım, bu son X mesajıyla önceki tüm “bilmiyordum” bahanelerini, özürlerini, Alevileri çok sevip saydığına ilişkin sözlerini geri almış adeta !

Kendisiyle kötü dediği birileri arasında bir savaş ya da en azından mücadele olduğunu, bu mücadelede iyi olan kendisinin yenildiğini, meydanı rahatça at oynatsınlar diye kötülere bıraktığını söylüyor.

“Kötüler” artık rahatça at oynatabilirler, zira Mine hanım muhatabı pek belli olmayan kavgasında yenildi.

Ancak, Kırıkkanat’ın o uğursuz kelamı etmesinden sonra tuhaf gelişmeler oldu!

Sözün hedef aldığı Kılıçdaroğlu, doğal olarak ortaya çıkıp konuşmadı.

CHP genel başkanı Özgür Özel ise, “önceki genel başkanımızın hukuku bana emanettir” diyerek, kayyum İstanbul il başkanı ile geldiği bir cenazede elini sıkmayan Kılıçdaroğlu’na sahip çıktı.  

Özel,  Kırıkkanat’ın yalnızca Kılıçdaroğlu’nun hedef almadığını,  kendisi için de hakaretimiz sözler  söylediğini, ancak bunlara yanıt vermediğini açıkladı.

CHP yönetiminden bir çok kişi bu “densiz” sözleri kınayan açıklamalar yaptılar.

CHP kurumsal olarak tavrını net biçimde ortaya koydu.

Alevi yurttaşlar da haklı olarak tepkilerini dile getirdiler, seslerini yükselttiler?

Lakin, sonra nasıl olduysa, olayın boyutu değişti, Yavuz Sultan Selim’den bu yana tüm zamanlarda Alevilere çektirilen zulmün hesabının bugünkü CHP’den sorulmasına dönüştü.

Özünde  CHP’li olmayan ve partinin tüm politikalarına sert sözlerle karşı çıkan Kırıkkanat’ın densiz ifadesinin hesabı CHP’den sorulmaya başlandı.

Sanki, bu hesap sormaların ekseninde, mezhebi dolayısıyla “Kılıçdaroğlu fanı” olarak bilinen küçük bir kesimin, üst üste üç kurultayda onu reddeden CHP’den fırsattan istifade intikam alma çabası yatıyordu.

Bu tür davranan “fanların” amacı, parti tabanı nezdinde artık her hareketi antipati yaratmaya başlayan “Piro”ya iade-i itibar sağlamaktı!

Öte yandan, iktidar yandaşı diye bilinen medyada da, Kırıkkanat’a tepki göstermekte Özgür Özel’in geç kaldığına, bu durumun tabanda huzursuzluk yarattığına ilişkin ve benzeri haberler yer aldı.

Bir başka gelişme ise, tek tük denilebilecek bir kesimin, cumhuriyetin kuruluş yıllarında eski Osmanlı’nın Alevilere karşı tutumunun sürdürüldüğünü belirterek  CHP’nin altı ok ilkelerini bile doğrudan hedef almasıydı.

Bütün  bunlar, yalnızca CHP’nin zayıflatmak  değil  toplumda mezhepçiliğin yaygınlaşmasına yol açacak tehlikelerdi.

Aslında, her hangi bir siyasi gelişmeye din-mezhep açısından yaklaşıp ona göre tavır belirlemek, herkes için başta kendi kimliğine zarar verecek sakıncalar içeriyordu.

Laik- demokratik yaklaşım, Sünniler için de Aleviler için de en çok,  mezhepsel yaklaşımlardan uzak, ülkenin pek çok yerinde çoktan başarılan birarada yaşama kültürüne ihtiyaç duymakta.

Bu ülkenin etnik ya da mezhepsel sorunlarının tarihe gömülmesinin tek yolu, her yurttaşın laik, demokratik ilkeler ışığında “birlikte” davranabilmesinden geçiyor.

Laiklik ve demokrasi için!

Kendine güvenli toplum bu birlikteliklerden oluşur.

O zaman, çirkefçe ortaya atılabilecek densizce sözler hiçbir kesimde ciddiye alınmaz,kimseyi etkilemez.

Tek sütunluk gazete haberi bile olmaz!

COŞKUN KARTAL

İşte Roma’nın nizamından Selçuklu’nun stratejisine, terk edilmişlikten küllerinden doğuşa uzanan o büyüleyici yolculuğun öyküsü…

Akseki yamaçlarında sabahın ilk ışıklarıyla birlikte yola koyulduğunuzda, taşların arasından süzülen rüzgâr size binlerce yıllık bir belleği anlatır. Adımlarınızın altında ezilen toprak, aslında bu kadim yolun size fısıldadığı küçük bir hoş geldin mesajıdır.

İmparatorlukların nizamı: Roma’dan Selçuklu’ya

Tarihçiler bu yolu sıradan bir geçit değil, bir mühendislik harikası olarak tanımlar. Milattan Sonra 2. yüzyılda, Roma İmparatorluk Çağı’nda Alanya’yı (Coracesium) Konya’ya (Iconium) bağlamak için açılan bu damar, meşhur Via Sebaste ağının bir parçasıydı. Roma’nın nizamı ile şekillenen yol, Selçuklu döneminde onarılıp; Belenalan ve Sarıhacılar üzerinden geçen hayati bir menzil hattına, yani “İpek Yolu”nun Toroslar’daki en canlı damarına dönüşmüş.

3.650 metrelik taş senfonisi

Akseki girişinden başlayıp Büyük Dağ’ın eteklerinden kıvrılarak Ağlayan Boğazı’na uzanan bu yol, tam 3.650 metre uzunluğunda Yöre halkının İpek Yolu adıyla yaşattığı bu güzergâh, amorf taşların kusursuz bir işçilikle birleşmesinden doğmuş. 

Coğrafyanın sertliği karşısında yol bazen zikzaklar çizer, bazen ise sarp yamaçları aşmak için kademeli taş merdiven formuna bürünür.
Başlangıç ve bitiş noktalarındaki su sarnıçları, bu yolun sadece ticaret değil, bir yaşam mücadelesi olduğunun en büyük kanıtıdır.

Sarıhacılar: 800 yıllık sığınak ve yeniden doğuş

Bu antik sınavın sonunda sizi Sarıhacılar köyü karşılar. Selçuklu’dan bugüne tam 800 yıldır bu dağlara tutunan köy, bölgenin mimari imzası olan “Düğmeli Evler”**i de barındırır. Sadece taş ve sedir ağacının sadakatiyle yükselen bu yapılar, kervan yolunun sunduğu zenginliğin mirasıdır.
Modern yollarla kervanlar sustuğunda köy bir dönem “hayalet köy” sessizliğine gömülmüştü. Ancak 2011’de sit alanı ilan edilen köy, 2021 yılında başlayan büyük restorasyon hamlesiyle yeniden nefes almaya başladı.

Gezginler için 5 altın öneri

Ayakkabı seçimi: Yolun zemini, binlerce yıldır yerinden oynamamış düzensiz taşlarla kaplıdır. Bu parkuru konforlu hale getirmek için mutlaka bileği saran bir yürüyüş botu tercih etmelisiniz.
Işığın ruhunu yakalayın: Fotoğraf çekmek için sabahın ilk ışıklarını veya gün batımı saatlerini tercih edin. Akseki yamaçlarına vuran o ilk ışıklar, taşlardaki bin yıllık dokuyu en çıplak haliyle ortaya çıkarır.
Tarihi sarnıçları atlamayın: Yol boyunca karşınıza çıkan sarnıçları inceleyin. Her sarnıç, antik çağın yolcuları için bir hayat pınarıydı.
Sarıhacılar’da sessizliği dinleyin: Yürüyüşün sonunda vardığınız köyde, Düğmeli Evler’in arasında kaybolun ve 800 yıllık vakur caminin avlusunda tarihin fısıltısını dinleyin.
Hazırlıklı olun: Toroslar’ın sert coğrafyası sizi bekliyor olacak. Kademeli merdivenler ve sarp yamaçlar için çantanızda yeterli su ve hafif atıştırmalıklar bulundurmayı unutmayın.

Akseki’ye nasıl ulaşılır?

Antalya merkezden yaklaşık 150 km mesafede bulunan Akseki’ye, Antalya-Konya karayolu (D695) üzerinden Manavgat sapağını takip ederek yaklaşık 2 saatte ulaşabilirsiniz. Akseki’nin girişinde tabelalar sizi 3 bin 650 metrelik antik yolun başlangıcına yönlendirecek.

Selahattin NİZAM