Daha önce beynin tamamına aynı kimyasal sinyali yaydığı düşünülen bu bölgenin, fareler üzerinde yapılan yeni araştırmaya göre, öğrenmeyi, dikkati ve davranışı kontrol etmeye yardımcı olan hedefli mesajlar gönderdiği belirlendi.

Beyin sapının derinliklerinde, beynin işleyişinde çok büyük rol oynayan küçük bir sinir hücresi grubu bulunur. Locus coeruleus (LC) olarak adlandırılan bu bölge, adını Latince “mavi yer” kelimelerinden alır. Beynin nöronlarının sadece küçük bir bölümünü içermesine rağmen, dikkat, öğrenme, kalp atış hızı ve vücudun stres ve heyecana verdiği tepkileri düzenlemeye yardımcı olan kimyasal bir haberci olan norepinefrin (NE) üretir.

Allen Enstitüsü’ndeki araştırmacılar, beyin görüntüleme, sinir aktivitesi kayıtları, genetik teknikler ve fareler üzerinde yapılan davranışsal deneyler kullanarak, LC’nin birkaç farklı yol aracılığıyla iletişim kurduğunu keşfettiler. Tek bir genel mesaj yayınlamak yerine, farklı nöron gruplarının farklı deneyimlere yanıt verdiği belirli hedeflere sinyaller iletiyor.

Allen Enstitüsü’nde Sinir Dinamiği Direktörü ve çalışmanın ortak yazarı Karel Svoboda, “Bulgular, beynin norepinefrin sisteminin bir sis düdüğünden ziyade hedefli bir posta ağına çok daha fazla benzediğini gösteriyor” dedi.

Güvenlik Güçleri Paris’e Yayıldı

Fransız güvenlik güçleri, gösterilerin şiddete dönüşebileceği kaygısıyla başkent genelinde konuşlandı. Sentinelle planı kapsamındaki askerler Champs-Élysées’de devriye gezerken, polis araçları Zafer Takı çevresinde tur attı. İçişleri Bakanı Laurent Nunez, güvenlik birimlerinden provokatörlere ve yağmacılara karşı “son derece hızlı” hareket etmelerini istedi.

70 Bin Polis Sahada

Cumartesi günü düzenlenecek gösteriler için ülke genelinde 70 bin polis seferber edildi. Bu sayı, 17 Ekim’deki protestolarda görevlendirilen personelden 10 bin daha fazla. Yetkililer, radikal gruplarla genç yağmacı çetelerinin hayat pahalılığı ve kamu hizmetlerindeki sorunlara karşı düzenlenen gösterileri kaos çıkarmak için kullandığını belirtiyor.

İşyerleri Kepenk İndirdi

Paris’te çok sayıda işletme olası saldırılara karşı kapılarını kapattı. Esnaf vitrinlerini ahşap ve koruyucu panellerle örterken, lüks mağazalar özel güvenlik önlemlerini artırdı. İş dünyası örgütleri, geçen hafta sonu Fransa genelinde binlerce işyerinin zarar görmesi ya da yağmalanmasının ardından mağazalara kapalı kalmaları çağrısında bulundu.

Binalarda Barikatlı Tedbir

Kamu binaları, bankalar ve ticari yapılar çevresinde fiziksel güvenlik önlemleri sıkılaştırıldı. Özellikle geçen haftaki olayların sıcak noktalarında girişler güçlendirilip cepheler panellerle koruma altına alındı. Yetkililer, mağazaların, kamu kurumlarının ve güvenlik güçlerinin hedef alınabileceği uyarısında bulundu.

Geçen Haftadan Kalan Yağma Gölgesi

Fransa, 17-18 Ekim hafta sonunda ülkeyi sarsan vandalizm ve yağma dalgasıyla karşı karşıya kalmıştı. Büyük ölçüde barışçıl başlayan gösterilerin kıyısında maskeli gruplar mağazalara, kamu binalarına ve araçlara saldırmış; binlerce işletme zarar görmüş ya da yağmalanmıştı. Ortaya çıkan görüntüler, hükümetin kamu düzenini sağlama kapasitesinin sorgulanmasına yol açmıştı.

Protestolar Nasıl Büyümüştü?

Gösteriler, hayat pahalılığı ve yükselen akaryakıt fiyatlarına duyulan tepkiyle genişlemişti; lise ve üniversite öğrencileri, işçiler, sendikalar ve Sarı Yelekliler hareketinin destekçileri sokaklara çıkmıştı. Kamu hizmetlerindeki sıkıntılar ve eğitim koşullarına ilişkin talepler de zamanla protestoların ortak başlıkları arasına girmişti.

Müzeler Ve Metro İstasyonları Kapalı

Louvre, Orsay Müzesi ve Paris Operası gibi kentin önde gelen kültür kurumları olası kargaşadan etkilenmemek için gün boyunca kapalı kalacak. Yirmiden fazla metro istasyonu da hizmet dışı bırakıldı. Paris polisi, yoğun ticari bölgelerden geçen ilan edilmiş yürüyüş güzergâhının kamu düzeni açısından ciddi risk taşıdığını belirterek organizatörleri kent merkezinin dışına yönlendirmeye çalıştı.

Ülkenin birçok kentinde gösteriler sıkı biçimde sınırlandırıldı. Marsilya’da sendika yürüyüşüne izin verilirken, Lyon merkezindeki kısıtlamalar sürdü. Strasbourg’da sendika mitinglerinin yapılması planlandı; Nancy, Metz, Besançon, Belfort, Rouen, Le Havre, Toulon ve Limoges’ta ise yasaklar yürürlükte kaldı.

Orléans’ta Aşırı Sağa Karşı Yürüyüş ve Gerilimi Artıran Saldırı

Günün ilk izinli yürüyüşü, Paris’in yaklaşık 120 kilometre güneyindeki Orléans’ta başladı. Göstericiler, Marine Le Pen’in aşırı sağcı Ulusal Birlik partisinin kentte düzenlediği kongreyi protesto etti. Fransa Boyun Eğmeyenler partisinden Saint-Denis Belediye Başkanı Bally Bagayoko, aşırı sağdan korkmadıkları mesajını verdi.

Paris’in batısında cuma günü düzenlenen silahlı saldırı da gerilimi yükseltti. İslam karşıtı nefret saikiyle hareket ettiği değerlendirilen saldırganın bir kişiyi öldürdüğü, aralarında 12 yaşında bir kız çocuğunun da bulunduğu dört kişiyi yaraladığı bildirildi.

İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, İstanbul’da 2025 ve 2026’nın eylül aylarında hava kirliliği oranına ilişkin çalışma yaptı.

Çalışma, kentteki hava kirliliğinin eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 arttığını ortaya koydu.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (İBB) hava kalitesi ölçüm istasyonlarında kaydedilen havadaki partikül madde (PM10) oranı incelendi.

Hava kirliliği oranının bir önceki yılın aynı dönemine göre en fazla arttığı istasyonlar yüzde 75,97 ile “Çatladıkapı”, yüzde 63,34 ile “Sultangazi 2” olarak belirlendi.

Hava kirliliğinin en düşük ölçüldüğü istasyon ise metreküp başına 12,96 mikrogramla “Kandilli 1” oldu.

Bunu 13,02 mikrogramla “Üsküdar 1” ve 15,17 mikrogramla “Ümraniye 1” istasyonları izledi.

Aynı dönemde partikül madde hava kirliliği oranının en fazla azaldığı istasyonun yüzde 50,2’yle “Beylikdüzü” oldu.

İstanbul’daki istasyonlarda ölçülen partikül madde ortalamaları şu şekilde:

İstasyon 2025 Ortalama 2026 Ortalama Yüzde Değişim (%)

Aksaray 33,82 30,09 -11,03

Alibeyköy 21,82 15,33 -29,77

Avcılar 24,01 23,39 -2,55

Bağcılar 30,96 21,78 -29,65

Beşiktaş 19,51 18,03 -7,59

Beylikdüzü 41,38 20,61 -50,2

Büyükada 15,16 16,07 6,04

Çatladıkapı 27,07 47,64 75,97

Esenler 21,46 21,24 -1,01

Kadıköy 31,47 23,21 -26,24

Kağıthane 1 38,5 57,89 50,39

Kandilli 1 16,99 12,96 -23,69

Kartal 20,93 17,61 -15,88

Kumköy 18,53 28,03 51,27

Sancaktepe 42,99 36,38 -15,39

Sarıyer 16,8 20,89 24,32

Selimiye 33,8 40,2 18,94

Sultangazi 1 31,44 47,43 50,84

Sultangazi 2 32,56 53,18 63,34

Sultangazi 3 54,31 61,73 13,67

Tuzla 40,7 37,83 -7,06

Ümraniye 1 17,81 15,17 -14,82

Üsküdar 1 14,21 13,02 -8,37

Yenibosna 34,83 24,23 -30,44

Peki, tarihe damga vuran ve günümüzde hâlâ geçerliliğini koruyan bu teori nereden çıktı?

Dünyada Hitler rüzgârı esiyor. 31 Temmuz 1932’de seçimler yapılıyor ve Nasyonal Sosyalist İşçi Partisi, yüzde 34 oyla Alman meclisinde, 230 milletvekiline sahip oluyor. Ve Adolf Hitler, Şansölye olarak atanıyor.
Aradan bir yıl bile geçmeden erken seçimlerle Hitler yüzde 91 oyla milletvekillerinin tamamını alıyor.
Artık “Tek Adam”dır.

O zamana kadar Alman ailelerinin, daha bebeklikten başlayarak iyi eğittiği çocukları varken, o donanımlı ve eğitimli halkı iki yıla varmadan kölesi haline getiriyor. Âdeta sirk maymununa çeviriyor.

Bilim, sanat, teknoloji ve kültürün merkezi denilen Almanya’da nasıl oluyor da cahil ve ruh hastası bir adam, böyle bir halkı peşinden sürükleyebiliyordu?
Bilim insanlarına, akademisyenlere, rütbeli subaylara hükmedebiliyordu.

Karanlık bir çağ başlamıştı. Masum insanların dükkanları taşlanıyor, kadınlar ve çocuklar sokak ortasında zalimce aşağılanıyordu.
Gazeteciler dövülüyordu.
Siyasi cinayetler işleniyordu.

Hitleri eleştirenler tutuklanıyordu.
Muhalif her çıkış cezalandırılıyordu.
Yargı Hitler’in sopası olmuştu.
Berlin’de artık hakim koltuğuna oturtulmuş kâtipler vardı.
Tek adam rejiminin kâtipleri…

Direnişçi bir ilahiyatçı.

İşte bu ortamda genç bir papaz olan Dietrich Bonhoeffer, yaşanan bunca zulme itiraz etti. Sen misin asilik yapan? Derhal hapse atıldı.
Ağır işkencelerden geçirildi.

Bonhoeffer, hapisteyken bu konu üzerine uzun uzun düşündü. Avrupa’nın bu aydın toplumu nasıl olmuştu da organize kötülüğün ve suçun merkezi haline gelmişti?

Sonunda Bonhoeffer bir kanıya vardı; “Sorunun kökeninde kötülük değil, aptallık yatıyor” dedi.

Hapiste kendini daha da geliştiren bu adam şuna inandı ki; kötülükle savaşılabilirdi ama ahmaklıkla asla. Hem de organize olmuş ahmaklarla…

İstediğinizi yazın, çizin, anlatın, açıklayın, kanıtları ortaya dökün, bu ahmaklara etki etmiyordu. İnanmıyorlardı, önemli bulmuyorlardı.

Aptallar sürüsünün çoğu halinden memnundu. Farklı bakış açısı istemiyorlardı. Sesini çıkartanlara kızıyor, hatta saldırıya geçiyorlardı. İşte o zaman tehlikeli oluyorlardı. Acıma duyguları körelmiş, vicdanları yok olmuştu.

Aptallık ahlaki sorun.

Bonhoeffer artık emindi ki, aptallık bir zekâ problemi değildi, aptallık ahlaki bir problemdi.
Aptallık sadece cehalet değildi. Entelektüel birikimleri, iyi eğitimleri olduğu halde insanlar aptal olabiliyorlardı.

Bazıları aptallığın doğuştan gelen bir zeka yetersizliği olduğunu düşünüyordu. Fakat bu görüş, toplumsal aptallığı açıklayamıyordu. İnsanlar bazı koşullara göre başkalarının kendilerini aptallaştırmasına izin veriyorlardı. İşte o zaman da sorun psikolojik değil sosyolojik oluyordu.

Diktatör gücünü arttırdıkça, insanlar o gücün büyüsüne kapılıyorlar, bağımsız düşünme yetilerini kaybediyorlardı.
Karşı koymak yerine aptallaşarak sürüde koyun olmayı yeğliyorlardı.
Aptallık onlar için konfor alanı oluşturuyordu. Hitler onları aptallaştırmadı, aptalların öne çıkmasını kolaylaştırdı.

Gözlerine sokulan gerçekleri inatla reddediyorlardı. Onlarla konuştuğunuzda bellenmiş klişe sloganları tekrarlıyorlardı.
Hipnotizeydiler sanki.
Peki bu insanlar nasıl bağımsız ve özgür olabileceklerdi?

Zaman ilerliyordu. Almanlar ancak İkinci Dünya Savaşı sonrası bağımsız ve özgür olabildiler. Aptallıktan kurtulabildiler.
Bedelini çok ağır ödediler.
Yirmi iki milyon Alman öldü, Almanya harabeye döndü.

Conrad Adenaur’un şu sözleri tarihe geçti: “Umarım bir daha İsa bile gelse tüm yetkiyi tek kişiye verecek kadar aptal olmayız…”

Bonhoeffer’in düşünceleri sisteme aykırıydı ve Naziler için kabul edilemezdi.
9 Nisan 1945 günü sabaha karşı, Bonhoeffer’i bir toplama kampının darağacına asarak öldürdüler.
Bonhoeffer, Aptallığın Teorisini yazmıştı.

Füsun ALTINOK

Sıralamada, ulaşım, eğitim ve sağlık olanakları, yeşil alanlar ve kültürel imkânlar dikkate alındı.

Yapay zekâ analizine göre İstanbul’un en yaşanabilir ilçeleri şöyle sıralandı:

Beşiktaş: Ulaşım kolaylığı, sosyal ve kültürel çeşitlilik, eğitim ve sağlık imkânlarıyla listenin ilk sırasında yer aldı.

Şişli: İş dünyası, alışveriş merkezleri, finans aksları ve modern kent yaşamına yakınlığıyla ikinci sıraya yerleşti.

Kadıköy: Kültür-sanat etkinlikleri, sahil hattı ve güçlü kent aidiyetiyle Anadolu Yakası’nın en yüksek sıradaki ilçesi oldu.

Beykoz: Orman alanları, Boğaz manzarası ve daha sakin yaşam dokusuyla dördüncü sırada yer aldı.

Sarıyer: Boğaz hattındaki semtleri, yeşil alanları ve konut projeleriyle ilk beşi tamamladı

Risk Yüzde 42 Azaldı

MSN ve Moderna’nın geliştirdiği aşının iki yıllık izlenme sürecinde aşı ile kanser ilacı Keytruda alan grupta kanserin tekrarlaması veya ölüm riski yüzde 42, uzak organlara yayılma ya da ölüm riski ise yüzde 38 daha düşük bulundu. Aşı grubundaki hastaların yüzde 82’si iki yıl sonunda tekrar kansere yakalanmadan yaşamını sürdürürdü. Uzak metastaz olmadan yaşayanların oranı aşı grubunda yüzde 88 olarak bildirildi.

Araştırmaya 1.137 Hasta Katıldı

Uluslararası araştırmaya, tümörleri ameliyatla çıkarılmış 2’inci ila 4’üncü evre melanomu bulunan 1.137 yetişkin katıldı. Katılımcıların yaklaşık üçte ikisine tümörlerinin genetik dizilimi temel alınarak hazırlanan Intismeran ile Keytruda, diğerlerine ise Keytruda ile plasebo verildi. Kişiselleştirilmiş aşı üç haftada bir, dokuz doza kadar uygulandı.

Bilim İnsanları Sonuçları Dönüm Noktası Olarak Görüyor

Araştırmacılardan Dr. Hussein Tawbi, zun süredir böyle bir başarı beklediklerini belirterek sonucu “büyük bir kazanım” olarak niteledi. Bağımsız uzmanlar da çalışmanın kişiselleştirilmiş kanser aşıları için önemli bir kanıt sunduğunu, ancak tedavinin genel sağkalıma kalıcı katkısını görmek için daha uzun izleme gerektiğini vurguladı. Bulguların ayrıntılı bilimsel değerlendirmesi ve hakemli yayını henüz tamamlanmış değil.

Kişiselleştirilmiş Kanser Aşısı Nasıl Çalışıyor?

Hazırlama Aşamaları: 1. Tümör örneği alınır. 2. Tümör ve sağlıklı hücrelerin genetik dizileri çıkarılır. 3. Kansere özgü mutasyonlar belirlenir. 4. Bağışıklık sisteminin tanıyabileceği neoantijenler seçilir. 5. Hedefleri kodlayan kişiye özel mRNA, lipid parçacıklar içinde hazırlanır. 6. Aşı, T hücrelerini kalan kanser hücrelerini tanıyıp hedefleyecek şekilde eğitir.

Bu yaklaşım, enfeksiyonu önleyen klasik aşılardan farklı olarak mevcut bir kansere karşı bağışıklık sistemini eğitmeyi amaçlıyor. Hastanın tümörü ile sağlıklı hücrelerinin genetik dizileri karşılaştırılıyor; kansere özgü mutasyonların oluşturduğu yeni antijenler belirleniyor. Intismeran, seçilen T hücrelerine kanser hücrelerini tanımayı öğretiyor. Keytruda ise bağışıklık sistemindeki biyolojik “freni” kaldırarak savunma hücrelerin tümöre saldırmasını kolaylaştırıyor.

Onay Süreci Ve Yeni Araştırmalar

Şirketler ruhsatlandırma için düzenleyici kurumlarla görüşmelere başladı. Genel sağkalım verileri henüz olgunlaşmadı; maliyet, tümör analizinin süresi ve her hasta için ayrı üretim yapılması da yaygın kullanım önündeki başlıca sorular. Benzer aşı kombinasyonları akciğer, böbrek, pankreas, mide ve başka kanser türlerinde de araştırılıyor. Mevcut sonuçlar umut verici olsa da tedavi henüz deneysel ve standart bakımın yerini almış değil.

Adenomyozis, özellikle adet dönemlerinde ortaya çıkan ağrı ve kanama sorunlarıyla kendini gösterebilen, rahmin yapısını etkileyen bir kadın hastalığıdır. Her kadında aynı belirtilerle ortaya çıkmadığı için tanınması bazen gecikebilir. Kadın sağlığında farkındalığı artırmak adına adenomyozisin ne olduğunu, hangi belirtilerle ortaya çıktığını, nasıl teşhis edildiğini ve hangi tedavi seçeneklerinin bulunduğunu yakından inceleyelim.

Adenomyozis Nedir?

Adenomyozis, rahmin iç yüzeyini döşeyen endometriyum tabakasına benzer dokunun rahmin kas tabakası içerisinde bulunmasıyla ortaya çıkan iyi huylu bir hastalıktır.

Normalde rahmin iç yüzeyindeki doku, adet döngüsü boyunca hormonların etkisiyle değişir ve gebelik oluşmadığında adet kanamasıyla birlikte dökülür. Adenomyoziste ise bu dokuya benzer yapıların rahmin kas tabakası içinde bulunması, rahimde kalınlaşma, hassasiyet ve bazı kadınlarda ağrıya neden olabilir.

Hastalığın belirtileri kişiden kişiye değişir. Bazı kadınlar şiddetli adet sancıları ve yoğun kanamalar yaşarken bazı kadınlarda herhangi bir belirti görülmeyebilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak adenomyozis tanısı koymak mümkün değildir.

Adenomyozis kanser değildir ve tek başına kanserleşme anlamına gelmez. Bununla birlikte, neden olduğu belirtilerin doğru değerlendirilmesi ve uygun şekilde yönetilmesi önemlidir.

Adenomyozis Belirtileri Nelerdir?

Adenomyozisin belirtileri adet döngüsüyle ilişkili olabileceği gibi döngünün diğer dönemlerinde de görülebilir. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

1. Şiddetli adet sancıları

Adet döneminde hafif kramp ve ağrı birçok kadında görülebilir. Ancak ağrının giderek şiddetlenmesi, günlük işleri yapmayı zorlaştırması veya ağrı kesicilere rağmen devam etmesi değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Adenomyoziste adet sancıları bazı kadınlarda oldukça yoğun olabilir.

2. Yoğun ve uzun süren adet kanamaları

Normalden fazla kanama, adet döneminin uzaması veya sık aralıklarla kanama yaşanması hastalığın belirtileri arasında yer alabilir. Yoğun kanama zamanla demir eksikliğine ve kansızlığa yol açabilir.

3. Kasık ve alt karın ağrısı

Ağrı yalnızca adet günleriyle sınırlı kalmayabilir. Bazı kadınlarda adet dönemi dışında da alt karın ve pelvik bölgede ağrı hissedilebilir.

4. Cinsel ilişki sırasında ağrı

Adenomyozis, bazı kadınlarda cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrıya neden olabilir. Bu şikâyet başka jinekolojik hastalıklarda da görülebileceğinden değerlendirme sırasında diğer olasılıkların da göz önünde bulundurulması gerekir.

5. Karında şişkinlik ve dolgunluk hissi

Rahimde meydana gelen değişiklikler bazı kadınlarda alt karın bölgesinde baskı, ağırlık veya dolgunluk hissine neden olabilir.

6. Halsizlik ve yorgunluk

Özellikle yoğun adet kanaması yaşayan kadınlarda demir eksikliği ve kansızlık gelişebilir. Bunun sonucunda halsizlik, çabuk yorulma, baş dönmesi ve nefes darlığı gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına adenomyozise özgü değildir. Benzer şikâyetler miyom, endometriozis, polipler ve hormonal düzensizlikler gibi farklı durumlarda da görülebilir.

Adenomyozis Neden Olur?

Adenomyozisin kesin nedeni henüz tam olarak açıklığa kavuşturulmuş değildir. Hastalığın gelişiminde hormonal etkilerin ve rahim dokusundaki değişimlerin rol oynayabileceği düşünülmektedir.

Adenomyozis tanısı özellikle 30 yaş sonrasında ve doğum yapmış kadınlarda daha sık gündeme gelir. Bununla birlikte, daha genç kadınlarda da görülebilir. Doğum yapmış olmak veya belirli bir yaşa ulaşmak, kişinin mutlaka bu hastalığa yakalanacağı anlamına gelmez.

Ayrıca adenomyozisin yalnızca doğum, kürtaj ya da başka bir jinekolojik işlem nedeniyle ortaya çıktığını söylemek doğru değildir. Hastalığın oluşum mekanizması karmaşıktır ve tüm nedenleri henüz bilinmemektedir.

Adenomyozis ile Endometriozis Arasındaki Fark Nedir?

Adenomyozis ve endometriozis, belirtileri birbirine benzeyebilen ancak dokunun bulunduğu yer bakımından farklılık gösteren iki ayrı hastalıktır.

Adenomyoziste rahim iç tabakasına benzer doku rahmin kas tabakası içerisinde bulunur. Endometrioziste ise benzer doku rahim dışında, örneğin yumurtalıklar veya diğer pelvik yapılar üzerinde yer alabilir.

Her iki hastalık da adet sancısı, pelvik ağrı ve bazı kadınlarda doğurganlıkla ilgili sorunlarla ilişkili olabilir. Bununla birlikte, bir kadında bu hastalıklardan birinin bulunması diğerinin de mutlaka bulunduğu anlamına gelmez.

Doğru tanı için belirtilerin değerlendirilmesi ve gerekli görüldüğünde görüntüleme yöntemlerinden yararlanılması gerekir.

Adenomyozis Nasıl Teşhis Edilir?

Adenomyozis tanısında ilk adım, hastanın şikâyetlerinin ve adet öyküsünün ayrıntılı biçimde değerlendirilmesidir. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı; adet kanamasının miktarını, ağrının şiddetini, belirtilerin ne zamandır devam ettiğini ve kişinin sağlık geçmişini göz önünde bulundurur.

Tanı sürecinde şu yöntemlerden yararlanılabilir:

Jinekolojik muayene: Rahmin boyutu ve hassasiyeti değerlendirilerek diğer olası nedenler araştırılabilir.

Ultrasonografi: Özellikle transvajinal ultrason, rahmin yapısını incelemek ve adenomyozisle uyumlu bulguları değerlendirmek için sıklıkla kullanılan ilk görüntüleme yöntemidir.

Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Ultrason bulgularının yeterli olmadığı veya başka hastalıklarla ayrım yapılması gerektiği durumlarda MR istenebilir.

Kan testleri: Kan testleri adenomyozisi tek başına teşhis etmez. Ancak yoğun kanaması olan kişilerde kansızlık ve demir eksikliği açısından değerlendirme yapılmasına yardımcı olabilir.

Adenomyozis tanısı her zaman tek bir testle konulamayabilir. Bulguların birlikte değerlendirilmesi ve benzer belirtilere yol açan diğer hastalıkların dışlanması önemlidir.

Adenomyozis tedavisi, hastalığın herkeste aynı şekilde seyretmemesi nedeniyle kişiye özel planlanır. Tedavi seçiminde belirtilerin şiddeti, kişinin yaşı, genel sağlık durumu ve gelecekte gebelik isteyip istemediği dikkate alınır.

1. Ağrı kontrolü

Doktorun uygun gördüğü ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar, adet sancılarının azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak her ilaç herkes için uygun değildir. Özellikle mide, böbrek veya kanama sorunları bulunan kişilerin ilaç kullanımını hekimle değerlendirmesi gerekir.

2. Hormonal tedaviler

Hormonal tedaviler, adet kanamasını ve ağrıyı kontrol altına almak amacıyla kullanılabilir. Kişinin durumuna göre hormonal doğum kontrol yöntemleri, yalnızca progesteron etkisi gösteren ilaçlar veya hormon içeren rahim içi sistemler değerlendirilebilir.

Bu tedaviler belirtileri azaltabilir ancak her hastada aynı sonucu vermeyebilir. Uygun seçenek, kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla birlikte belirlenmelidir.

3. Yoğun kanamanın kontrol altına alınması

Bazı ilaçlar adet kanamasının miktarını azaltmak amacıyla kullanılabilir. Kan kaybına bağlı demir eksikliği gelişmişse bunun ayrıca tedavi edilmesi gerekebilir.

4. Girişimsel yöntemler ve cerrahi

İlaç tedavilerinin yeterli olmadığı seçilmiş vakalarda rahim atardamarı embolizasyonu gibi girişimsel yöntemler değerlendirilebilir. Uygunluğu, beklenen faydaları ve riskleri uzman tarafından ele alınmalıdır.

Diğer tedavilerin etkisiz kaldığı ve şikâyetlerin ciddi olduğu durumlarda rahmin alınması, yani histerektomi, kesin tedavi seçeneği olabilir. Ancak bu ameliyat sonrasında gebelik mümkün olmaz. Bu nedenle karar, kişinin beklentileri ve sağlık durumu dikkate alınarak verilmelidir.

Önemli bir nokta şudur: Adenomyozis tanısı alan her kadının ameliyat olması gerekmez. Pek çok kişide belirtiler ilaçlarla veya uygun takip ve tedavi yaklaşımlarıyla kontrol altına alınabilir.

Adenomyozis Gebeliğe Engel Olur mu?

Adenomyozis ile doğurganlık arasında bir ilişki bulunabilir. Bazı araştırmalar, hastalığın gebelik elde etme ve gebeliğin devamı üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, adenomyozis tanısı alan her kadının kısırlık yaşayacağı söylenemez.

Gebelik planlayan kadınlarda tedavi seçenekleri ayrıca değerlendirilmelidir. Bazı hormonal tedaviler gebelik sırasında kullanılmaya uygun olmadığından tedavi planının gebelik hedefiyle uyumlu olması gerekir.

Gebelikte güçlük yaşayan veya tekrarlayan gebelik kaybı öyküsü bulunan kişilerin bireysel değerlendirme için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurması önemlidir.

Adenomyozis Kansere Dönüşür mü?

Adenomyozis iyi huylu bir rahim hastalığıdır ve kanser olarak kabul edilmez. Adenomyozis tanısı konulması, kişinin rahim kanseri olacağı anlamına gelmez.

Bununla birlikte, yoğun veya düzensiz kanama gibi belirtiler farklı hastalıklarla da ilişkili olabileceğinden, özellikle yeni başlayan, giderek artan veya alışılmışın dışında seyreden şikâyetlerin yalnızca adenomyozise bağlanmaması gerekir.

Menopoz sonrasında ortaya çıkan vajinal kanama da mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Adenomyozis ile Yaşam: Nelere Dikkat Edilmeli?

Adenomyozisle yaşayan kadınlar için belirtilerin takip edilmesi ve yaşam kalitesini korumaya yönelik adımlar önemlidir.

Adet başlangıç ve bitiş tarihlerini, kanama miktarını ve ağrının şiddetini kaydedin.

Ağrı ve kramp durumunda karın bölgesine cildi yakmayacak şekilde uygulanan ılık sıcaklık rahatlama sağlayabilir.

Yoğun kanama veya sürekli yorgunluk varsa kansızlık açısından değerlendirme isteyin.

Şikâyetlerinizin günlük yaşamınızı etkilemesine rağmen yardım almayı ertelemeyin.

Doktor önerisi olmadan hormon ilaçlarına veya uzun süreli ağrı kesici kullanımına başlamayın.

Beslenme, uyku ve düzenli fiziksel aktivite genel sağlığı destekleyebilir. Ancak belirli bir diyetin veya bitkisel ürünün adenomyozisi ortadan kaldırdığına dair yeterli kanıt bulunmadığından, bu yöntemler tıbbi tedavinin yerine geçirilmemelidir.

Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalı?

Adet sancılarının her ay günlük yaşamı aksatması, kanamanın belirgin şekilde artması, adet dönemleri arasında kanama görülmesi veya cinsel ilişki sırasında ağrı yaşanması durumunda jinekolojik değerlendirme yapılmalıdır.

Çok yoğun kanamayla birlikte baş dönmesi, bayılma, belirgin nefes darlığı ya da ani ve şiddetli karın ağrısı ortaya çıkarsa acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Unutulmamalıdır ki şiddetli adet ağrısı, kadın olmanın kaçınılmaz bir parçası değildir. Ağrıya alışmak veya her ay aynı sıkıntıları yaşamak zorunda olduğunuzu düşünmek yerine, belirtilerin nedenini araştırmak sağlığınız için önemli bir adımdır.

 Kadın Sağlığında Farkındalık Erken Değerlendirmeyle Başlar

Adenomyozis, bazı kadınlarda yoğun adet kanaması, şiddetli sancılar ve kronik pelvik ağrıyla yaşam kalitesini düşürebilen bir hastalıktır. Belirtilerin kişiden kişiye değişmesi, tanı sürecinin bazen uzamasına neden olabilir. Ancak günümüzde ultrasonografi, gerektiğinde MR ve kişiye özel tedavi seçenekleri sayesinde hastalığın yönetilmesi mümkündür.

Kadın sağlığına ilişkin farkındalığın artması, şikâyetlerin normalleştirilmemesi ve gerektiğinde uzman desteği alınması büyük önem taşır. Çünkü sağlıklı bir yaşam, bedenin verdiği sinyalleri fark etmek ve bu sinyalleri ciddiye almakla başlar.

Derya YAĞMUR 

31 Ekim’de kadar sürecek Festival, film gösterimleri ve çeşitli etkinliklerle sinemacıları, sektör temsilcilerini ve sinemaseverleri bir araya getirecek.

Festival kapsamında sinemaya uzun yıllar emek veren ve katkıda bulunan isimlere ödüller verilecek.

Menderes Samancılar ve Tilbe Saran, Onur Ödülü’ne layık görülürken Abdurrahman Keskiner ve Suzan Kardeş’e Sinema Emek Ödülü sunulacak.

Genç oyuncular Cem Yiğit Üzümoğlu ve Leyla Smyrna Cabas ise Genç Başarı Ödülleri’nin sahibi olacak. Sinemaya Katkı Özel Ödülü de Beşiktaş Kültür Merkezi’ne (BKM) verilecek.

İBB Kültür tarafından düzenlenen İstanbul Çerkes Buluşması, geleneksel kültürel birikimle bugünün sanatçılarını, üreticilerini ve gençlerini buluşturacak.

Programda ziyaretçiler yalnızca gösterileri izlemekle kalmayacak; atölyelere katılabilecek, söyleşileri dinleyebilecek, farklı lezzetleri tadabilecek ve gün boyunca düzenlenen etkinliklere eşlik edebilecek.

Müze Gazhane’nin ana sahnesi, iki gün boyunca Kafkas müziği ve danslarına ev sahipliği yapacak. Her gün beş farklı topluluk sahne alarak geleneksel ezgileri ve dansları izleyicilerle buluşturacak. Programın en hareketli bölümlerinden biri ise geleneksel Çerkes düğünü (CEUG) olacak. İstanbul Kafkas Kültür Derneği öncülüğünde düzenlenen etkinlikte, Çerkes düğünlerinin kendine özgü ritmi ve birlikte eğlenme geleneği Müze Gazhane’ye taşınacak.

Akademisyenler, araştırmacılar, yazarlar ve sanatçıların bir araya geleceği söyleşilerde kimlik, aidiyet, kültürel hafıza, Xabze, müzik, dans ve edebiyat gibi başlıklar, geçmişle bugünü buluşturan farklı bakış açılarıyla ele alınacak. Gündelik yaşamdan kuşaklar arası ilişkilere uzanan sohbetlerde Çerkes olmanın bugün ne ifade ettiği de konuşulacak.

Bu keşif, hücrelerin nasıl gençleştiğini araştırmak için yeni bir yol sunuyor ve araştırmacıların Alzheimer gibi yaşa bağlı hastalıkları daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir.

Bonn Üniversitesi Hastanesi ve Bonn Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, olgunlaşmamış kırmızı kan hücrelerini, sonunda beyin hücrelerine dönüşebilen nöral kök hücrelere yeniden programlayarak bu olağanüstü dönüşümü gerçekleştirdiler. Bu süreçte, yaşlanmayla ilişkili moleküler belirteçler etkili bir şekilde sıfırlandı ve hücreler moleküler düzeyde 60 yıldan fazla gençleşti.

İnsan vücudu, tamamı tek bir döllenmiş yumurtadan kaynaklanan ve esasen aynı genetik talimatları taşıyan yüzlerce özelleşmiş hücre tipi içerir. Ancak hücreler geliştikçe belirli roller üstlenirler. Normal şartlar altında, bir deri hücresi karaciğer hücresine dönüşemez ve bir kan hücresi sinir hücresi olamaz.

Modern laboratuvar teknikleri, bu biyolojik kısıtlamaların üstesinden gelmeyi mümkün kılmıştır. Bilim insanları artık belirli olgun hücreleri tamamen farklı kimlikler kazanacak şekilde yeniden programlayabiliyorlar. Örneğin, deri hücreleri sinir dokusu üretebilen hücrelere dönüştürülebiliyor; bu yaklaşım, nörodejeneratif hastalıkların tedavisine katkıda bulunabilir.

Bonn Üniversitesi’ndeki Disiplinlerarası Araştırma Alanı (TRA) Yaşam ve Sağlık üyesi olan Brüstle, “Ancak mevcut çalışmamızda farklı bir olguya odaklandık: yani, hücrelerin yeniden programlama sırasında önemli ölçüde gençleştiği gözlemine,” diye vurguluyor.

80 yaşındaki bir bireyden alınan hücreler, 20 yaşından daha genç birine ait moleküler yaş belirteçleri sergiledi. Başka bir deyişle, bu süreç altmış yıldan fazla süren hücresel yaşlanmayı tersine çevirmişti.