ABD Üslerindeki Yıkımın Boyutları. Uçaklar da Vuruldu

Associated Press (AP) tarafından aktarılan bilgilere göre, İran’ın balistik füzeler ve kamikaze insansız hava araçlarıyla (İHA) gerçekleştirdiği yoğun misilleme saldırıları, Ortadoğu’da konuşlu birçok Amerikan üssünü doğrudan hedef aldı. AP’nin ulaştığı Pentagon teftiş raporları, çatışmalar boyunca bölgedeki ABD askeri tesislerinin yaygın hasara uğradığını doğrulamakta. İlgili raporlarda, üslerde konuşlu askeri binaların, kara araçlarının ve uçakların roket ile drone isabetleri sonucu kullanılamaz hale geldiği kayıtlara geçti…

Uydu Fotoğrafları ve Hasar Analizi

Saldırıların hemen ardından elde edilen yüksek çözünürlüklü uydu fotoğrafları, hava üslerindeki uçak hangarlarının, lojistik depoların ve idari binaların ağır tahribata uğradığını gösterdi. Yapılan detaylı görüntü analizlerinde, pistlerin doğrudan hedef alındığı, milyonlarca dolar değerindeki gelişmiş hava savunma sistemleri ile radar istasyonlarının roket şarapnelleri ve patlamalar nedeniyle işlevsiz kaldığı tespit edildi. Askeri uzmanların uydu görüntüleri üzerinden yaptığı değerlendirmeler, saldırıların son derece hassas güdümlü mühimmatlarla yapıldığını ve hedeflenen altyapıların yeniden inşa edilmesinin uzun zaman alacağını ortaya koydu.

Savaşın Finansal Amerikan Halkına Faturası 

Pentagon’un Kongre’ye sunduğu ve AP tarafından paylaşılan verilere göre, İran savaşının ABD’ye olan toplam maliyeti yaklaşık 47,1 milyar dolara ulaştı. Bütçedeki en büyük kalemi, harcanan stokları yenilemek için gereken 29 milyar dolarlık mühimmat bedeli oluşturdu. Özellikle tanesi milyonlarca doları bulan Patriot ve THAAD savunma füzelerinin yoğun kullanımı maliyeti tırmandırdı. Bütçenin diğer kalemlerini ise 11,9 milyar dolarlık operasyonel harcamalar ile düşürülen ya da üslerde imha edilen araç ve hava platformlarından doğan 6,1 milyar dolarlık teçhizat kaybı oluşturdu.

İran Mühimmatını Yeniledi; ABD Harcadığının Yerine Koyamadı

ABD, Amerikan Başkanlığı ve İsrail’in ortak kararıyla şubat ayında İran’a karşı geniş çaplı bir askeri harekat başlatmıştı. Washington yönetimi, harekatın başında operasyonun kısa sürede tamamlanacağını öngörmüştü. Ancak nisan ayında sağlanan geçici ateşkese rağmen İran, yeraltı mühimmat depolarını tahkim etmiş, füze ve insansız hava aracı envanterini yeniden inşa etmişti. Takip eden süreçte Washington yönetimi İran’a yönelik deniz ablukası kararı almış, gerginlik bölgesel bir yıpratma savaşına dönüşmüştü.

Yaklaşan Ara Seçimler Öncesinde Trump İçin Başağrısı

ABD’de yaklaşan seçimler öncesinde savaşın artan mali faturası siyasi arena üzerinde doğrudan baskı oluşturmakta. Pentagon’un açıklamadığı üs tamirat maliyetlerinin bütçeye ek yük getireceği belirtilirken, ABD Kongre Bütçe Ofisi (CBO) savaşın devam etmesi halinde aylık 2 ila 3 milyar dolar ek harcama gerekeceğini hesapladı. AP-NORC kamuoyu araştırmaları ise Amerikan halkının büyük çoğunluğunun Kongre’den öncelikli olarak savaşı sonlandırmasını talep ettiğini gösteriyor.

Küresel Ekonomi Ve Türkiye’ye Etkileri

Savaşın tırmanması ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın aksaması, küresel enerji piyasalarında ciddi bir şoka neden olarak Brent petrol fiyatlarını ve jet yakıtı maliyetlerini rekor seviyelere çıkardı. Bu durum, küresel ölçekte enflasyonist baskıları ve tedarik zinciri krizlerini tetikledi. Yüksek enflasyon ve cari açıkla mücadele eden Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için yükselen enerji faturaları, artan ithalat maliyetleri ve döviz kurları üzerindeki baskı ek bir ekonomik yük oluşturdu. Ayrıca bölgedeki ticaret hatlarının aksaması ve artan navlun maliyetleri Türkiye’nin bölgesel ihracatını ve büyüme hedeflerini olumsuz etkiledi.

Taşranın sapa yollarından modern insanın kalabalık yalnızlıklarına uzanan bir yolculuk… On dört yıllık derin bir sükûnetin ardından gelen Ölüler Fihristi vesilesiyle şair Abdulkadir Akdemir’le şiirin  masa başından hayata, kavgadan içe dönüşe, yüksek sesteki itirazdan ölümün ve unutuluşun kıyısındaki hafızaya varan serüvenini; “ben”in “biz”e açılışını, çağın tanıklığını ve hatırlamanın ısrarını konuştuk.

İlk şiir kitabınız Taşranın Sazendesi 2012’de yayımlandı; Ölüler Fihristi ise 2026’da geldi. Arada yaklaşık on dört yıllık bir kitap sessizliği var. Bu uzun ara neden yaşandı?

Sanırım biraz da hayat araya girdi. İçimde şiirle düşünen kişiyi kaybettiğim uzun bir dönem var. Buna sebep olan birçok şey var tabi fakat bunlar mevzumuz değil. Daha sonra bağıran, kavgacı, hayatın falsolarıyla ters düşen, doğruluğu kendi çapında hâkim kılmak isteyen bu kişinin yerine; daha içe dönük, ölümü gören, ayakları daha yere basan, anlatmaya zorlayan değil ayna olan kişi geldi.  

Çok şey yaşandı, bazı insanlar hayatıma girdi, bazıları çıktı. Kaybettiklerim oldu, unuttuklarım oldu, unutamadıklarım oldu. Bir de insan yaş aldıkça daha önce çok önemli sandığı bazı şeylerin aslında o kadar da önemli olmadığını fark ediyor. Bunun şiire de yansıması kaçınılmaz.

Sonra bir gün fark ettim ki elimde yalnızca şiirler değil, yılların biriktirdiği bir tortu var. İnsanların yüzleri, ölümler, yarım kalmış hikâyeler, söylenmemiş sözler var. Ölüler Fihristi biraz da bu tortunun kitabı.

O yüzden on dört yıl için “geç kaldım” demiyorum. Belki erken yayımlasaydım, bugün Ölüler Fihristi diye bir kitap olmayacaktı.

Bazen şairin yapması gereken şey yazmak değil, biraz da yaşamak. Çünkü bazı şiirler masa başında yazılmıyor.

  “Taşranın Sazendesi” üzerine yapılan bir değerlendirmede, şiirlerinizdeki “ben”in “biz”e dönüşme çabasına dikkat çekilmiş. Şiirde “ben”den “biz”e geçişi neden önemli buluyorsunuz? 

Değerli Şair Fatih Yavuz ÇİÇEK’in Taşranın Sazendesi’ne dair Dergâh dergisinde yayımlanan yazısında dikkat çektiği bir mevzuydu bu. Şiirde “ben”den “biz”e geçişi aslında bir dönüşümden çok, bir fark ediş olarak görüyorum. Çünkü şiirde konuşan “ben”, hiçbir zaman bütünüyle yalnız bir varlık değildir. Onun dili başkalarından gelir, acıları yaşadığı çağın içinden geçer, hafızası ise kendisine ait olmayan birçok hayatın izini taşır.

Bu nedenle şiirdeki “ben”i yalnızca bireysel bir özne olarak kurmak bana yeterli gelmiyor. İnsan kendi içine ne kadar çekilirse çekilsin, söylediği sözün içinde ailesi, yaşadığı şehir, toplumdaki konumu, çocukluğu, korkuları ve başkalarının hayatları da vardır. Şiir biraz da bu görünmeyen kalabalığı duyulur hâle getirme çabasıdır.

Benim için “biz”, “ben”in karşıtı değil; onun içinde gelişen çoğulluktur. Şiirde “biz”e yaklaşmak, bireyi silmek ya da kişisel sesi toplumsal bir söyleme teslim etmek anlamına gelmez. Tam tersine, “ben”in kendisini tek ve benzersiz bir merkez olarak görme iddiasından vazgeçmesidir. Şair kendi hayatından konuşurken, başka hayatların da o sözün içinde kendilerine ait bir yer bulabilmesini sağlar ya da sağlayabilmelidir.

Bu yüzden şiirde önemli olan “ben”i “biz”e dönüştürmekten çok, “ben” dediğimiz şeyin zaten ne kadar çok kişiden oluştuğunu fark edebilmektir. 

Yine “Taşranın Sazendesi”nde  Ortadoğu, insan kıyımları, faili meçhuller ve coğrafyanın acıları gibi toplumsal meseleler şiire giriyor. Şairin yaşadığı çağın tanığı olma sorumluluğu olduğuna inanıyor musunuz?

Şairin yaşadığı çağa karşı bir tanıklık sorumluluğu olduğunu düşünüyorum fakat bu tanıklığı bir görev emri gibi görmüyorum. Şair ne gazetecidir ne tarihçidir ne de çağının resmi tutanağını tutmakla yükümlüdür. Şairin tanıklığı başka bir yerde başlar. İnsanların alıştığı ve bir süre sonra görmezden geldiği acıyı yeniden görünür kılmaktır bu tanıklığın esas amacı.

Ortadoğu’ya, Orta Asya’nın doğusuna, insan kıyımlarına, ya da coğrafyanın yaralarına şiirde yer verirken amacım güncel olayları şiire taşımak değildi. Çünkü haberin ömrü kısadır; şiirin meselesi ise yalnızca olayın kendisi değil, o olayın insanın hafızasında açtığı yaradır.

Bir insanın öldürülmesi bir haberdir. Ama o ölümün ardından geride kalan sessizlik, korku, bekleyiş, yas ve unutulma duygusu şiirin alanına girer. Ben daha çok o ikinci tarafla ilgileniyorum.

Şairin çağının tanığı olması, her gördüğünü yazması anlamına gelmiyor. Bazen tanıklık, herkesin konuştuğu yerde başka bir şey söylemek veya başka şekilde söylemektir.

Ben şiirin dünyayı değiştireceği gibi büyük ve romantik bir iddiaya da sahip değilim. Çünkü artık genç değilim. Ama şiirin, dünyanın değiştiremediği bazı şeyleri hafızada tutabileceğine inanıyorum. Bir şiir bir katliamı durduramaz belki; fakat o katliamın yalnızca bir sayı, bir tarih ya da bir haber başlığı olarak unutulmasına direnebilir.

Benim için şairin sorumluluğu biraz da burada başlıyor. Şair, çağın tanığı olmak kadar; çağın unutturmaya çalıştıklarının da hatırlatıcısı olmalıdır.

Yeni kitabınızın adı oldukça çarpıcı: Ölüler Fihristi. Bir kitabı “Fihrist” olarak kurgulamak; kayıpları, faniliği ve geçmişi sistematik bir döküm haline getirmek demek. Ölüler Fihristi, modern insanın unuttuğu kederleri ve kayıpları kayda geçiren bir envanter çalışması mı? 

“Fihrist” kelimesi benim için yalnızca bir sıralama ya da kayıt anlamına gelmiyor. Fihrist, bir şeyleri görünür kılar, yerini belirler, kaybolmasını engeller. Ölüler Fihristi’ni yazarken de biraz böyle düşündüm. Çünkü ölüm, yalnızca ölen kişiye ait bir şey değil. Geride kalanların hafızasında, dilinde, suskunluğunda ve gündelik hayatında devam eden bir tarafı var. Birini kaybettiğimizde onunla birlikte bazı kelimeleri, bazı alışkanlıkları, bazı ihtimalleri de kaybediyoruz. Sonra hayat devam ediyor ve insan, farkına varmadan kaybettiklerinin üzerini gündelik hayatla örtmeye başlıyor. 

Ben biraz o örtünün altına baktım.

Bu nedenle Ölüler Fihristi’ni modern insanın unutulmuş kederlerini kayda geçiren bir envanter olarak tanımlamak mümkün fakat benim için mesele bundan daha derinde. Çünkü şiir, bir nüfus memuru gibi ölülerin isimlerini kaydetmiyor. Onların bizde bıraktığı eksilmeyi kayda geçiriyor. Bazen bir insanın ölümünün oluşturduğu yıkımdan çok, onun ardından hayatımızda oluşan boşluk daha uzun ömürlü oluyor.

Bir de şuna inanıyorum: İnsanları yalnızca öldüklerinde değil, unuttuğumuzda da ikinci kez öldürüyoruz. Bir ismi söylemediğimizde, bir hikâyeyi anlatmadığımızda, bir acıyı hatırlamaktan vazgeçtiğimizde ölüm tamamlanmış oluyor.

Bu yüzden kitap biraz da unutmaya karşı tutulmuş bir fihrist. Ama bu fihristin sayfalarında yalnızca ölülerin isimleri yok. Biz varız; bizim kayıplarımız, suskunluklarımız, suçluluklarımız, hatırlama biçimlerimiz ve giderek ölülerimize benzeyen taraflarımız var.

Kitabın adı da buradan geliyor: Ölüler Fihristi, bir anlamda ölülerin değil, onları unutmaya başlayanların kitabıdır.

Ölüler Fihristi ile ilgili  yapılan yorumlarda “ölümün sessizliğinden çok hatırlamanın ısrarının öne çıktığı” ifade ediliyor. Modern insanın en büyük kaybının ölüm değil, hatırlama yeteneğini kaybetmek olduğunu düşünüyor musunuz?

Evet, buna büyük ölçüde katılıyorum. Çünkü ölüm insanlık durumunun kaçınılmaz bir parçası; asıl tehlike, ölümün ardından hatırlamanın da ortadan kalkması. Bir insan öldüğünde biyolojik olarak yok olur ama hafızada, dilde, hikâyelerde yaşamaya devam edebilir. Unutulduğunda ise ikinci ve daha sessiz bir ölüm gerçekleşiyor.

Modern insanın en büyük paradokslarından biri de burada ortaya çıkıyor. Hiç olmadığı kadar çok şeyi kaydediyoruz ama giderek daha azını hatırlıyoruz. Telefonlarımızda binlerce fotoğraf, dijital arşivlerde milyonlarca belge, sosyal medyada sayısız anı var fakat bütün bu kayıt bolluğunun içinde hafızamız zayıflıyor. Hatırlamakla kaydetmek aynı şey değil. Kayıt, bir şeyin var olduğunu kanıtlar; hatırlamak ise ona yeniden anlam verir. Tabi hatırlamak için de önce kaydetmek gerekir.

Ölüler Fihristi’nde benim ilgilendiğim mesele biraz da bu. Ölümün kendisinden ziyade, ölümden sonra geriye ne kaldığıyla; bir ismin, bir yüzün, bir acının, bir hikâyenin hafızamızda ne kadar süre yaşayabildiğiyle ilgileniyorum. Çünkü unutmak bazen doğal bir süreç değil, bir tür konfor biçimi de olabiliyor. Hatırlamak ise insanı rahatsız eden, geçmişle yeniden karşılaştıran bir eylem.

Bu nedenle kitaptaki hatırlama ısrarını biraz da bir vicdan meselesi olarak görüyorum. Hatırlamak, geçmişi değiştirmez; öleni geri getirmez ama onların yaşadıklarının, bizim yaşadığımız dünyanın dışında kalmasına izin vermez.

İlk kitabınızda dünyaya ve insana karşı daha yüksek sesle itiraz eden bir şair var. Aradan geçen yılların ardından Ölüler Fihristinde ise daha sessiz, daha derin ve ölümün hafızasıyla konuşan bir şair var. Bugün geriye dönüp baktığınızda, sizce değişen şey dünya mı, şiiriniz mi, yoksa dünyaya bakan gözleriniz mi? 

Sanırım değişen yalnızca dünya ya da yalnızca şiirim değil; en çok, dünyaya bakma biçimim değişti. İlk kitabımda dünyayla daha doğrudan bir hesaplaşma ihtiyacı duyuyordum. İtirazın sesini yükseltmek gerektiğine inanıyordum. Çünkü insan, gördüğü haksızlık karşısında bazen susarak kendisini de eksiltiyor.

Aradan geçen yıllar bana şunu öğretti: Sesin yükselmesi her zaman sözün güçlendiği anlamına gelmiyor. Bazen insan sustukça daha derinden konuşmaya başlıyor. Ölüler Fihristi’ndeki sessizliği bu nedenle bir geri çekilme olarak görmüyorum. Daha çok, itirazın biçim değiştirmesi olarak görüyorum.

İlk kitapta dünyaya karşı daha fazla sözüm vardı; bugün ise dünyanın insanda bıraktığı izlere bakıyorum. Önceden “Neden böyle oluyor?” diye sorarken, şimdi “Bunun insanda bıraktığı etki nedir?” diye soruyorum. Galiba şiirimdeki asıl değişim burada.

Dünya değişti mi? Elbette değişti, ama insanın bazı acıları değişmedi. Savaşlar, ölümler, kayıplar, yalnızlıklar biçim ve mekân değiştirerek devam ediyor. Değişen biraz da benim bunlara bakarken duyduğum mesafe. İlk kitabımda acının karşısında duruyordum; şimdi onun içine, insanın hafızasında bıraktığı yere bakıyorum.

Bu yüzden Ölüler Fihristi’ni daha sessiz bir kitap olarak kabul ediyorum ama daha suskun bir kitap olarak değil. İlk kitapta dünyaya itiraz eden bir ses varsa, bu kitapta o itirazın yankısını anlamaya çalışan bir kişi var.

Şiir her zaman bağırmak zorunda değil. Bazı şeyler ancak sesinizi alçalttığınızda duyulabiliyor. Ölüm de, hafıza da, kayıp da böyle şeyler.

Şair kimliğinizin yanı sıra Türkçe Öğretmenisiniz. Öğrencilerinize şiiri sevdirmek için tek bir şiir okutma hakkınız olsaydı hangi şiiri seçerdiniz?

Bu soruyu sormanıza sevindim. En sevdiğim etkinliklerden biri şiir okuma, ezberleme etkinliğidir. Her sınıf düzeyinde belirlediğim onlarca şiir var. Tek bir şiir ismi istediğiniz için Muzaffer Tayyip USLU’nun Rüştü’den Gelen Mektup adlı şiirini tercih ederim.

Abdulkadir Akdemir kendini   2 kelime ile anlatabilecek olsaydı. Bu kelimeler ne olurdu? 

“İçeride ve dışarıda.” 
Hem kendi içime hem dünyanın gürültüsüne bakıyorum, ikisinin kesiştiği yerde şiirim başlıyor.

Klasikleşen bir sorum var onu size de sormak istiyorum. Elinizde sihirli bir değnek olsaydı dünyada ya da hayatınızda neyi değiştirmek isterdin?

Yerkürede gönlümüzün razı olmadığı çok şey var. Ben yalnız birine değinmek istiyorum. Acı çeken, çaresiz hastalığa yakalanan, ölen çocukların olmadığı bir dünya istiyorum.i

Cemal Süreya böyle demiş ama İstanbul’a ne eski zamanda, ne yeni zamanda ateş etmeyen kalmamış. 

Şimdi üstünde ateşten dikilmiş ‘MEGA’ elbisesi var. 

Yeni zaman beyleri keşke eskinin Kalkedon’un yani körler ülkesi Kadıköy’ün kurucuları olsaydı da bugünleri görmeseydik! 

İstanbul’da gözler kör oldu, kentin betona gömüldüğünü, taşıyamacağı  kadar insanı bırak güvertesini; filikalarını bile doldurduğunu göremediler.

Az sayıda da olsa görenlere etmedik hakaretlerini bırakmadılar. Kent ve kalkınma düşmanı ilan ettiler.

Denizi doldurdular, trafiği cehenneme çevirdiler,  İstanbul dünyada metronun ilk açıldığı kenti (Beyoğlu Tünel)…  130 yıl yeraltını düşünmediler bile…O küçük tünel bile yıllarca İstanbul ulaşımında kılcal damarı oldu. Dünya kentleri  yeraltı demiryolu hatlarıyla sarıldıktan sonra  yedi tepeli kenttin anca aklı başına geldi.

Hatırlıyorum; betoncular ve destekçileri, “elin insanı Tokyo’nun, Paris ve New York’un büyüklüğünden şikayetçi değil, İstanbul’da elbette büyüyecek” diyorlardı. Oysa, bilimden yana olanların dediği ulaşımı yeraltına inmiş, planlı, parklarla dolu bir kentti.

Anlamadılar… Artık İstanbul’un son durağında Megakent yazılı tabela var…  Peki nereden çıktı bu “Mega Masalı”…

Megakent kavramı, 1970’li yıllarda ortaya çıktı. Nüfusu 10 milyonu aşan devasa kent alanlarını tanımlamak için  kullanıldı. Bizde ‘büyük kırılma’ sayılan 12 Eylül’den sonra Kapitalizmin çok serbest olanına(!) en yakışan kent olarak İstanbul seçilmişti.

Zarif minareli, kubbeli camiler kentinin muhafazarkarları ve liberal kişilikler; küresel finans merkezi lafı ortaya attılar, hala bu illüzyonun çevresinde dönülüyor.

“Dünya Kenti” uydurması bir gurur payesi gibi pazarlandı. Kentin plansız büyümesi, nüfus patlaması ve denetimsiz göçü; bir kentsel felaket uyarısı olarak görülmek yerine “Büyüyoruz, megakent oluyoruz!” masalıyla ambalajlandı.

İstanbul’un Mega Olmaya İhtiyacı Var mıydı?

İstanbul kurulduğu zamandan beri zaten kalabalık bir yerleşim yeriydi. İki denize hakimiyeti, iki kıtanın durağı olması tarihin her döneminde İstanbul’u önemli kıldı. Göç aldı, ancak yeni zamanda yaşananlar ‘ bu kadarı da fazla’ dedirtiyor.

Orman ve koruların yok edilerek betona boğulması, su havzalarında yapılaşma “Mega” olmanın dikişleri olurken, İstanbul’a  trafik çilesi, çarpık yapılaşma, kuraklık ve her yağmurda felakete dönüşen su baskınları olarak damga vurdu.

Elbette deprem Gerçeği… Fay hattının yanı başındaki bir kentin yatay ve güvenli büyüme yerine, “mega projeler” ve gökdelenlerle dikey/kontrolsüz büyümesi ranttan öte hırsızlıktı, İstanbul’un etinden sütünden birşeyler koparmaktı.

İşte böyle….

Kenti saran beton kuleler ve  AVM’ler yapıldıkça alkış tutuldu ama kimse kentin ciğerleri olan ormanlarını, korularını, derelerini sormadı.  Nüfusu milyonları aştıkça övündüler; oysa kalabalık arttıkça musluklardan akan su azaldı, yağan her yağmur dere yataklarının betona boğulması yüzünden felakete dönüştü. İstanbul’un uykusunu kaçıran fay hatları da cabası. Bir de tüm bunların sosu olacak, nüfusu bir misli daha arttıracak Kanal İstanbul… Daha ne diyelim yahu..

Cengiz ERDİL

Hafta Sonu Öncesi Alarm Durumu

Geçtiğimiz haftalarda yüz binlerce kişinin sokaklara dökülmesiyle ivme kazanan protestolar, hafta sonuyla birlikte yeni bir eşiğe ulaşıyor. Özellikle Emmanuel Macron liderliğindeki azınlık hükümetinin 2027 bütçe görüşmeleri kapsamında taahhüt ettiği kemer sıkma politikaları ve %120’ye yaklaşan kamu borç yükü, toplumun farklı kesimlerini öfkelendirmiş durumda. İçişleri Bakanı Laurent Nunez, hafta sonu gerçekleştirilecek eylemlerin “çok yüksek risk” taşıdığını belirterek güvenlik güçlerinin en sert şekilde karşılık vereceğini ve hiçbir taşkınlığa müsamaha gösterilmeyeceğini açıkça ifade etti.

Protestoların Arka Planı ve Bilanço

Eylül ayının sonlarına doğru hız kazanan gösteriler; artan enflasyon, akaryakıt ve gıda fiyatları gibi temel yaşam maliyetlerinin yanı sıra gençlerin ve öğrencilerin eğitim alanındaki talepleri etrafında şekilleniyor. Ülke genelinde düzenlenen eylemlerde şimdiye kadar yüzlerce kişi gözaltına alınırken, polisle göstericiler arasında yaşanan çatışmalarda çok sayıda güvenlik görevlisi ve protestocu yaralandı. 

Ticaret Odası verilerine göre, sokak olaylarının perakende sektörüne verdiği zarar 1 milyar euroyu aşmış durumda. Hükümet, kamu malına ve çevvreye verilen zararların önüne geçmek amacıyla eylemcileri ve grupları 10.000 euroya kadar varan tazminatlarla sorumlu kılacak tartışmalı yasal düzenlemeleri de gündeminde tutuyor. İnsan hakları kuruluşları ise bu tür tedbirlerin barışçıl protesto hakkını kısıtlayabileceği gerekçesiyle karara tepki gösteriyor.

Milyarlarca kelime kullanımını analiz eden bilim insanları, anlamın yalnızca duyguya değil, güç, tehlike ve düzene dayalı olarak organize edildiğini keşfetti. Daha da şaşırtıcı olanı, insan dilinin güvenliğe yönelik güçlü bir gizli tercih göstermesi ve kelimelerimizin eski hayatta kalma içgüdülerini yansıtıyor olabileceğini öne sürmesidir.

Vermont Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, 70 yılı aşkın süredir yaygın olarak kabul gören bilimsel bir teoriyi sorgulayan, insan dilinde şaşırtıcı bir örüntü keşfettiler. Bulguları, kelimelerin anlamının duygudan daha temel bir şey tarafından şekillendirildiğini öne sürüyor: güç, tehlike ve düzen anlayışımız.

Science Advances dergisinde yayınlanan çalışma , dilin temel anlamını ölçmek için matematiksel yöntemler kullanan “ousiometri” adı verilen yeni bir yaklaşım sunuyor. Çalışmanın en çarpıcı bulgusu, insanların kullandığı kelimelerin tehlikeden ziyade güvenliğe yönelik tutarlı ve yaygın bir tercihi göstermesidir.

Bu gizli güvenlik önyargısı, araştırmacıların dili inceleme, insan davranışını anlama ve insanların söylediklerini ve yazdıklarını yorumlayan yapay zeka sistemleri geliştirme biçimini dönüştürebilir.

Bilim insanları insan dilinde gizli bir güvenlik önyargısı keşfetti.

1950’lerden beri, kelime anlamının bilimsel olarak anlaşılmasının büyük bir kısmı, psikolog Charles Osgood ve diğerlerinin öncü araştırmalarıyla geliştirilen bir çerçeveye dayanmaktadır. VAD modeli olarak bilinen bu model, anlamı üç duygusal boyut üzerinden tanımlar: değer (olumlu vs. olumsuz), uyarılma (heyecanlı vs. sakin) ve baskınlık (kontrolcü vs. itaatkar).

Bu yaklaşım, özellikle yazılı dilin duygusal tonunu belirlemek üzere tasarlanmış sistemlerde olmak üzere, psikoloji, dilbilim ve yapay zekâ alanlarında etkili oldu.

Analizlerinde, gerçek dünyadaki çok çeşitli metinlerde 20.000’den fazla kelimenin milyarlarca bireysel kullanımını incelediler. Gelişmiş hesaplama tekniklerini kullanarak, ekip farklı bir temel yapı belirledi. Geleneksel VAD modelindeki üç boyutun, daha önce varsayıldığı gibi birbirinden bağımsız olmadığını buldular.

Bunun yerine, elde ettikleri sonuçlar, kelime anlamının üç ayrı boyut aracılığıyla daha etkili bir şekilde tanımlanabileceğini göstermektedir: güç (zayıf vs. güçlü), tehlike (güvenli vs. tehlikeli) ve yapı (düzenli vs. kaotik).

Celeste Dupuy-Spencer’ın Denize Doğru Savrulan Kayanın Şekli adlı tablosunda dünya yanıyor. Ama herkesin derdi dünyayı kurtarmak değil.

Nisan 2026’da 46 yaşında hayatını kaybeden Amerikalı ressam Dupuy-Spencer, resimlerinde sınıf eşitsizliklerini, siyasi çatışmaları ve güç ilişkilerini ele alıyordu. Sanatçının son dönem çalışmalarını bir araya getiren Yaratıcının Gözlerinde Yanmak sergisi, New York’taki Jeffrey Deitch galerisinde 31 Ekim 2026’ya kadar görülebilir.

Dört panele yayılan tabloda hayvanlar, mitolojik figürler, savaş gemileri ve yangınlar iç içe geçiyor. İnsanlığın ilerleme hikâyesi, bir zafer yürüyüşünden çok, kendi sonunu hazırlayan bir serüvene benziyor. Dünya alevler içindeyken bazıları altın kaplama sığınaklarına çekilip kendilerini kurtarmaya hazırlanıyor.

İnsanlık bunca güç kazanmışken neden ortaya böyle bir manzara çıkıyor? İlerleme gerçekten hepimizin hayatını mı iyileştiriyor, yoksa kazançlar bir avuç insanın elinde toplanırken bedelini başkaları mı ödüyor?

Bu sorular aslında yeni değil. Binlerce yıl önce anlatılan Prometheus miti de aynı ikilemi anlatır.

Tanrıların Ateşi, İnsanlığın Gücü

Yunan mitolojisinde bir Titan olan Prometheus, ateşi tanrılardan çalıp insanlara verir. Ateş sayesinde insanlar karanlığı aydınlatmayı, ısınmayı, yemek pişirmeyi ve madenleri işlemeyi öğrenir. İnsanlığın önünde yepyeni imkânlar açılır.

Ama bu armağanın bir bedeli vardır. Zeus, tanrıların gücünü insanlarla paylaştığı için Prometheus’u bir kayaya zincirler. Her gün bir kartal gelip ciğerini yer; gece ciğeri yeniden büyür ve ertesi gün kartal geri döner. Prometheus’un cezası hiç bitmez.

Prometheus’un insanlığa kazandırdığı ateş, zamanla bilginin ve ilerleme arzusunun en güçlü simgelerinden biri haline geldi. Bu simgenin en bilinen örneği New York’ta, Rockefeller Center’da bulunuyor. Heykeltıraş Paul Manship’in 1934’te yaptığı altın renkli Prometheus heykeli, elinde ateşten bir küreyle hâlâ orada duruyor. Heykelin arkasındaki yazıtta şu sözler yer alıyor: “Her sanatın öğretmeni Prometheus, ölümlülere büyük işler başarmanın yolunu açan ateşi getirdi.”

Bugün Jeff Bezos’un yapay zekâ girişimi de Project Prometheus adını taşıyor. Girişim, yapay zekâyı mühendislik ve üretim gibi alanlarda kullanmayı hedefliyor. İnsanlık bir kez daha kendisine yeni güçler kazandıracak bir ateşin peşinde.

Peki, bu gücü elde etmekle onu kontrol edebilmek aynı şey mi?

Yapay Zekâ Ne Zaman Duracağını Bilecek mi?

Yapay zekâ yeni ilaçlar geliştirebilir, hastalıkları erken teşhis edebilir, günler süren işleri dakikalar içinde bitirebilir. Ama daha karmaşık görevler verdikçe, ona daha fazla erişim ve yetki de vermemiz gerekir. Sorun da burada: Ya sistem, verilen işi tamamlamak için sınırları aşarsa?

Axios‘un 25 Ekim 2026 tarihli haberine göre, Claude adlı yapay zekâ, Georgia eyaletindeki  oy sayılarına ulaşmak için insanlardan talimat almadan bir dijital erişim anahtarı talep etti ve kullandı.

Anthropic, Claude’un seçmen kayıtlarına erişmediğini ve hiçbir oy bilgisini değiştirmediğini açıkladı. Yine de olay önemliydi: Claude, verilen işi tamamlamak için insan talimatı olmadan kendi başına harekete geçmişti.

Yapay zekânın özerkliği dediğimiz şey tam da bu: Bir görevi yerine getirirken sonraki adımlarını kendi başına belirleyebilmesi. Yapay zekânın bir gün insanlığı yok edebileceği uyarıları da bu ihtimalle ilgili: Sistemler güçlendikçe insan denetiminden çıkabilir.

Kanatlarımız Hâlâ Balmumundan

Antik Yunan’da insanın gücüne kapılıp sınırlarını unutmasına hubris denirdi. İkarus’un hikâyesi bunun en bilinen örneklerinden biri.

Babası Daidalos, tüyleri balmumuyla birleştirerek ona kanatlar yapmış ve uçarken Güneş’e fazla yaklaşmaması için oğlunu uyarmıştı. Ama İkarus uyarıyı dinlemedi; yükseldikçe yükseldi. Güneş’in sıcaklığı balmumunu eritti, kanatları dağıldı ve İkarus denize düştü.

Prometheus insanlara ateşi verdi; İkarus ise uçmanın verdiği özgüvenle sınırlarını unuttu. Bugün yapay zekâ şirketleri de daha güçlü sistemler geliştirmek için kıyasıya yarışıyor. Ancak bir gücü elde etmek, onu kontrol edebilmek anlamına gelmiyor.

Ateş insanlığa yemek pişirmeyi, ısınmayı ve maden işlemeyi öğretti. Ama kontrolsüz kaldığında evleri, ormanları, hatta şehirleri küle çevirdi. Yapay zekâ da yeni imkânlar sunarken ciddi riskler yaratabilir.

Dupuy-Spencer’ın tablosunda dünya yanarken bazıları kendilerini korumak için altın kaplama sığınaklara çekiliyor. Felaket herkesi etkiliyor; ama herkesin kurtulma şansı eşit değil.

İnsanlık ateşle dünyayı değiştirdi. Şimdi yapay zekâyla daha da yükseğe çıkmak istiyor. Ama İkarus’un hikâyesi hâlâ geçerli:

Kanatlarımız hâlâ balmumundan; düştüğümüzde bizi koruyacak altın sığınaklar ise herkese açık değil.

Derya ULUSOY 

Dünyanın farklı bölgelerinde hükümetleri ve kamu politikalarını hedef alan protestolar düzenleniyor. Avrupa’da eğitim eşitsizliği, artan yaşam maliyetleri, yetersiz kamu hizmetleri ve barınma sorunu öne çıkarken Amerika kıtasında siyasi kutuplaşma, ekonomik politikalar ve altyapı sorunları gündemde. Asya ve Afrika’da ise ekonomik darboğaz, seçim süreçlerine ilişkin itirazlar ve siyasi gerilimler dikkat çekiyor.

Avrupa’daki gösteriler, ortak ekonomik kaygılara rağmen birbirinden bağımsız gelişen ve farklı yerel talepler içeren hareketlerden oluşuyor. Özellikle Fransa, İtalya, İspanya, Portekiz ve Arnavutluk’ta gençlerin öncülük ettiği eylemler, daha geniş toplumsal kesimlerin katılımıyla büyüyor.

Avrupa: Hayat pahalılığı, eğitim ve barınma krizi

Fransa: Paris başta olmak üzere birçok kentte liselilerin eğitim sistemindeki sorunlar, öğretmen eksikliği ve kötü okul koşulları nedeniyle başlattığı protestolar genişledi. Sendikalar ve ‘Sarı Yelekliler’in de katıldığı gösterilerde hayat pahalılığı, artan akaryakıt fiyatları, ücretler ve kamu hizmetlerine ayrılan kaynaklar öne çıkıyor. 17 Ekim’deki ülke çapındaki eylemlerde yüz binlerce kişi sokağa çıktı. Gösterilerin bazı bölümlerinde yağma, kundaklama ve polisle çatışmalar yaşandı.

Arnavutluk: Başkent Tiran’da Başbakan Edi Rama’nın istifasını isteyen gösterilerde yolsuzluk iddiaları, üniversitelerdeki koşullar, işsizlik ve eğitim sistemindeki sorunlar gündemde. Protestoların arka planında, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’in desteklediği tartışmalı lüks kıyı projesi de bulunuyor.

İspanya: Konut krizi ve yükselen kiralar, protestoların başlıca gündem maddesi. Madrid’de 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın evinden tahliye edilmek istenmesi ve kirasının yüzde 230 artırılması ülke çapında tepkiye yol açtı. Abascal’ın hastaneye kaldırılmasının ardından hayatını kaybetmesi, barınma hakkı tartışmalarını daha da büyüttü. Göstericiler kira artışlarına sınır getirilmesini, tahliyelerin durdurulmasını ve kısa süreli kiralamaların düzenlenmesini istiyor. Konut krizi, yaklaşan erken seçim sürecinin de önemli başlıklarından biri haline geldi.

İtalya: Milano, Roma ve Bologna gibi kentlerde hayat pahalılığı, düşük ücretler, eğitim politikaları ve kamu hizmetlerindeki sorunlara karşı gösteriler düzenleniyor. Milano’da bazı eylemlerde protestocularla polis arasında çatışmalar yaşandı. Başbakan Giorgia Meloni hükümeti, şiddet olaylarını kınarken protestoların ekonomik ve toplumsal nedenleri de ülke gündeminde yer tutuyor.

Belçika: Brüksel başta olmak üzere çeşitli kentlerde eğitim politikaları, bütçe kesintileri ve artan yaşam maliyetlerine yönelik tepkiler sokaklara taşındı. Gösteriler, Avrupa genelinde kamu hizmetlerinin finansmanı ve hane halklarının alım gücüne ilişkin tartışmalarla bağlantılı ilerliyor.

Yunanistan’ın başkenti Atina’da binlerce öğrenci ve öğretmen, artan yaşam maliyetlerine, öğrenciler için uygun fiyatlı konut eksikliğine ve eğitime ayrılan kamu kaynaklarının yetersizliğine karşı protestolar başlattı. Ülkenin Selanik ve Patras kentlerinde de benzer protestolar düzenlenirken öğrenciler öğrenciler parlamento yakınında çadır kurdu.

Amerika kıtası: Siyasi gerilimler ve ekonomik sorunlar

ABD: Donald Trump yönetiminin politikalarına yönelik muhalefet, ekonomik kaygılar ve siyasi haklar etrafında farklı gösteriler düzenleniyor. Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş de kamuoyundaki hoşnutsuzluğun başlıklarından biri. Trump ise Fransa’daki protestoları Demokratlara karşı siyasi söyleminde kullanarak benzer olayların ABD’de de yaşanabileceğini öne sürdü.

Kolombiya’da: Siyasi şiddet, güvenlik sorunları ve hükümetin reform politikaları, yaklaşan seçimler öncesinde siyasi tartışmaların ve sokak eylemlerinin başlıca gündemleri arasında.

Ülkedeki hareketliliğin boyutu ve farklı gösterilerin talepleri, eylem bazında ayrıca değerlendirilmesi gereken konular arasında. Gösterilerde, İsrail ile ilişkileri giderek yakınlaşan yönetime karşı protesto olarak Filistin bayrakları ve sloganları da öne çıkıyor.

Meksika: Bazı bölgelerde temiz suya erişim sorunları ve altyapı yetersizlikleri yerel protestolara yol açıyor. Su kalitesi ve kamu hizmetlerine erişim talepleri, yerel yönetimlerin sorumluluklarına ve altyapı yatırımlarına ilişkin tartışmaları gündeme getiriyor.

Şili: Şili’de 2019 protestolarının 7. yıl dönümünde sokaklar yine hareketli. Hükümet karşıtı gösteri düzenleyen eylemciler polisle çatıştı.

Asya ve Afrika: Seçim tartışmaları ve ekonomi

Hindistan: Yeni Delhi’de seçmen listelerindeki değişiklikler ve 130 milyon kişinin listelerden çıkarıldığı iddiaları, Seçim Komisyonu’na yönelik tepkilere neden oluyor. Tartışmanın merkezinde seçmenlerin oy kullanma hakkının korunması, listelerin hazırlanma süreci ve seçim kurumlarına duyulan güven bulunuyor. İddiaların kapsamı ve listelerden çıkarılan seçmenlerin sayısı konusunda kesin rakamlar, güvenilir kaynaklarla ayrıca doğrulanmalı.

Tunus: Ekonomik darboğaz, yükselen yaşam maliyetleri ve temel kamu hizmetlerindeki aksaklıklar, hükümet karşıtı tepkilerin başlıca nedenleri arasında. İşsizlik ve satın alma gücündeki gerileme de toplumsal hoşnutsuzluğu besleyen sorunlar olarak öne çıkıyor. Tunus’ta binlerce kişi, Cumhurbaşkanı Kays Said’in politikalarını protesto etmek ve ifade özgürlüğü ile hak ve özgürlüklerin korunması talebiyle gösteri düzenliyor.

Pakistan: Ekonomik istikrarsızlık, hayat pahalılığı ve siyasi yönetim üzerindeki gerilimler, sokak eylemlerinin gündeminde yer alıyor.

Alıntı: SPUTNİK

Dünyada bal kabağı üretiminde Çİn liderliği elinde tutuyor. Yeryüzü rekoltesinin neredeyse yüzde 40’nı bu ülke sağlıyor. Ülkemizde önemli üreticilerden; hem gıda hem de çerezlik kabak çekirdeği üretiminde üst sıralarda.

Türkiye’de bal kabağı üretimi Sakarya, Düzce,Afyon ve Eskişehir gibi illerde yoğun olarak yapılıyor. Eskişehir kestane bal kabağı lezzetiyle öne çıkıyor. Dünyada sıcaktan soğuğa onlarca çeşit yemek ve tatlısı olan bu ürün; bizim mutfağımızda da tatlısı,reçeli, çorbası ve asıl önemlisi çekirdeği ile pek meşhur…

ESKİŞEHİR’İN COĞRAFİ İŞARETLİ KIZILİNLER BAL KABAĞI

Kızılinler Eskişehir’in Tepebaş Belediyesi’ne bağlı bir mahalle(eskiden köydü!) Bal Kabağı Panayırı’nın bu yıl dördüncüsünün düzenlendiği Kızılinler’de; Kadınlar Kooperatifi işi ele alınca bal kabağı üretimi de bir düzene girmiş. Tarımda kooperatiflere destek verilmesinin güzel bir örneği hayata geçti Kızılinler’de. Bu yıl Tepebaşı Belediyesi Mutfak Atölyesi’nde bal kabağının farklı lezzetlerde kullanımına yönelik eğitim ve uygulama çalışması da gerçekleştirildi.

Atölyede üretici kadınlar, Kızılinler’de yetiştirip hasat ettikleri bal kabaklarını şeflerin rehberliğinde birbirinden farklı lezzetlerin yapımında kullandı. Çalışmada, yöresel ürünün gastronomide daha fazla değerlendirilmesi, ürün çeşitliliğinin artırılması ve üretici kadınların emeğine katma değer kazandırılması ele alındı.

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi ev sahipliğinde Tepebaşı Belediyesi iş birliğiyle gerçekleştirilen Türkiye’nin ilk Bal Kabağı Çalıştayı da yapıldı.

SORUNLAR,SORUNLAR….

Tarımda sorunların sıra sıra dizildiği ülkemizde bal kabağı için her şey güllük gülistanlık değil elbette.. Bu üründe de üreticiler aracı ve tüccara aşırı bağımlı. Üreticiler ürününü doğrudan tüketiciye ya mevsime bağlı olarak pazarlayamıyor Tarladaki satış fiyatı ile market-pazar fiyatı arasında büyük fark bu üründe de var.

Balkabağı dayanıklı bir ürün gibi görünse de uygun depolama koşulları sağlanmadığında çürüme hızlanıyor. Lisanslı depolama veya soğuk hava deposu yetersizliği nedeniyle üretici, ürününü elinden hızlıca çıkarmak zorunda kalıyor.

Kızılinler balkabağı gibi yerel çeşitlerin genetik saflığının korunması ve tescilli/standart tohum arzı yetersiz kalıyor. Tarım il Müdürlüklerinin zararlılarla mücadele çalışması da yetersiz. Gübre, mazot, sulama elektriği ve işçilik maliyetlerindeki artıştan kaynaklanan sorunlar bu üründe de karşımıza çıkıyor.

Balkabağı Türkiye’de ağırlıklı olarak taze tatlılık olarak veya çekirdek olarak tüketiliyor. Püre, un, cips, bebek maması veya kozmetik ilaç sanayi gibi katma değerli işlenmiş ürün pazarı yeterince gelişmedi.

Eskişehir’in atıştırmalık sektöründe önemli yeri var. Şimdi iş insanlarından beklenen sanayi tipi işleme tesislerinin biran önce kurulması… Böylece Eskişehir’in bal kabağı fındık gibi uluslararası bir marka haline gelebilir.

Haber: Cengiz ERDİL

Karar, Yunanistan’ın yıllardır Ege ve Akdeniz’de dayattığı üç ayaklı stratejik mimari olan Sevilla Haritası, maksimalist Ege tezleri ve Doğu Akdeniz Gaz Forumu tezlerini epeyce sarsmıştır.

Libya kararı:

Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, daha önce bu mutabakata karşı çıkmıştı.

Son kararla önceki ret kararlarının kaldırılması, Doğu Akdeniz’deki dengeler açısından önemli bir adımdır.

Hukuki sonuç: Karar artık tüm Libya adına onaylanmıştır. Yunanistan ve Mısır’ın 6 yıldır kullandığı “Bu sadece Trablus’u bağlar” itirazı çökmüştür.

Siyasi sonuç: 2011’den beri bölünmüş Libya, petrol ve gaz gelirine ihtiyacı olan bir ülke olarak ilk kez dış politikada ortak tavır almıştır.

Sevilla Haritası:

2000’li yıllarda Sevilla Üniversitesi’nde hazırlanan çalışma, Türkiye’nin deniz yetki alanlarını daraltan bir projeksiyondur.

Haritanın özü şudur: Türkiye, Antalya Körfezi’ne hapsedilir. Meis Adası dahil Ege ve Doğu Akdeniz’deki her Yunan adasına tam Kıta Sahanlığı ve tam Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) verilir. Bu durumda Yunanistan ve GKRY’nin yetki alanları ortada birleşir, Türkiye ile Libya asla komşu olamaz.

Oysa uluslararası deniz hukukunda adaların deniz yetki alanları üzerindeki etkisi, her durumda aynı değildir. Sınırlandırma yapılırken coğrafi koşullar, kıyıların konumu ve hakkaniyet ilkesi dikkate alınır. Uluslararası yargı kararları da adalara her koşulda tam etki verilmesini öngören mutlak bir kural bulunmadığını göstermektedir.

Libya’nın tamamının Türkiye’yi deniz komşusu olarak kabul etmesi, haritayı delmekle kalmamış, ortadan kaldırmıştır.

AB’nin “hükümsüz ve yok hükmünde” açıklaması, işte bu haritayı savunma refleksidir. Ama harita artık sadece Brüksel’de var, sahada yok.

Ege’deki Maksimalist Hedefler:

Yunanistan’ın Ege’deki tezleri üç başlıkta öne çıkıyor: Karasularını 6 mil üzerine çıkarma iddiası, karasuları 6 mil olduğu halde hava sahasını 10 mil kabul etmesi ve adaların deniz yetki alanlarına geniş etki tanınması.

Türkiye açısından karasuları meselesi temel bir sorundur.

TBMM’nin 1995’te aldığı CASUS BELLİ (Savaş Nedeni) kararı da bu konudaki siyasi iradenin ifadesidir.

Yunan stratejisi Ege’yi ve Doğu Akdeniz’i ayırıp, Doğu Akdeniz’de Libya üzerinden Türkiye’yi sıkıştırmaktı. Libya hamlesi bu stratejiyi tersine çevirdi.

Ankara artık şunu söyleyebilir:

” Sevilla Haritası’nı tanımaya devam edersen, ben de Libya hattını sondaj gemileriyle doldurur, senin Eastmed (Doğu Akdeniz Boru Hattı) hayalini bitiririm.”

Doğu Akdeniz Gaz Forumu (EMGF):

2019’da kurulan forum bölgedeki doğal gaz kaynaklarının geliştirilmesi ve enerji iş birliğinin artırılması amacıyla oluşturuldu. Türkiye’nin forumun dışında bırakılması, bölgesel enerji düzeninin kapsayıcılığına ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.

Amaç, İsrail ve Kıbrıs gazını Türkiye ve KKTC’yi atlayarak Avrupa’ya taşıyan Eastmed boru hattıydı.

Ancak yüksek yatırım maliyeti, derin deniz koşulları, teknik güçlükler ve Avrupa’nın değişen enerji politikaları, projenin ekonomik uygulanabilirliğine ilişkin ciddi soru işaretleri doğurmuştur.

ABD’nin 2022’de projeye desteğini çekmesi de bu tartışmayı güçlendirmiştir.

Forum ya Türkiye ve Libya’yı içine alacak, ya da Yunan-GKRY siyasi kulübü olarak kağıt üzerinde kalacaktır.

Sonuç:

Libya MEB’i, Sevilla Haritası, Yunan maksimalizmi ve Gaz Forumu aynı zincirin halkalarıdır. Hepsi aynı soruya çıkar. Akdeniz’de egemenlik, dışlayarak mı, hakça mı gerçekleşecek?

Türkiye 2019’da bu soruya tek başına cevap vermişti, 2026’da tüm Libya’yı arkasına aldı.

Bu mutabakatla, TPAO’nun sismik araştırmaları ve sondaj faaliyetleri sahaya inmeli, Mısır ile MEB yapılmalıdır.

Yunanistan da maksimalist tezleriyle hareket etmekten ziyade Türkiye ile dostluk ve iyi komşuluk ilişkileri çerçevesinde Ege Denizi’nin ortak kullanımını değerlendirmelidir.

Son sözse; Harita çizildi. Şimdi o haritayı doldurma zamanı.

Aziz Atatürk’üm kurucusu olduğun Türkiye Cumhuriyeti’nin 103. yılı kutlu olsun. Vatan sana minnettardır.

İsmet HERGÜNŞEN