Reuters’te yer alan habere göre, ABD Hazine Bakanlığı, İran’a yönelik yaptırımları kaldırma kararı aldı

ABD, İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı olduğu belirtilen üç havayolu şirketi ve iki uçağa yönelik terörle mücadele yaptırımlarını kaldırdı. 

Katar merkezli Al Jazeera’dan edinilen bilgilere göre, yaptırım listesinden çıkarılan şirketlerin Fly Baghdad Airlines Company, Iraq Express ve Fly Baghdad olduğu bildirildi. YI-BAF ve YI-BAN tescil numaralı iki uçak da yaptırım kapsamından çıkarıldı.

Montgomery, organizasyona 18 yaşındaki torunuyla katılmıştı.

Motor nöron hastalığı (MND) konusunda  farkındalık oluşturmak için bisiklet turlarına katılan ve 300 bin Avustralya dolarından fazla destek fonu toplayan Montgomery, 6 hafta süren son turuna katıldı.

Ülkenin batısında yer alan Western Australia eyaletindeki kasabadan yola çıkan 82 yaşındaki Montgomery, yaklaşık 5 bin 300 kilometre bisiklet sürerek 2 Ağustos’ta güneydoğudaki New South Wales eyaletinde bulunan kendi kasabasına ulaştı.

Montgomery, 6 haftalık bisiklet turunu tamamlamasını kutlamak için 3 Ağustos gecesi düzenlenen etkinlikten evine dönerken rahatsızlanarak hayatını kaybetti.

New South Wales Motor Nöron Hastalığı Derneği ise Montgomery anısına bisiklet turu düzenlemeyi ve aktiviste onur ödülü vermeyi planladığını duyurdu.

Singapur, yaşlanan nüfusun güvenliğini artırmak amacıyla geliştirdiği akıllı trafik sistemiyle gündemde.

Ülke genelindeki binden fazla sinyalize yaya geçidinde kullanılan Green Man Plus (GM+) uygulaması başlatıldı.

Uygulama sayesinde yaşlılar ve engelli bireyler, trafik ışıklarındaki kart okuyucuya özel kartlarını okutarak kendilerine ek geçiş süresi tanıyabiliyor. 

Sistem ise oldukça basit.

Yaya geçidindeki butonun üzerinde bulunan okuyucuya, yaşlı veya engelli bireylere ait toplu taşıma kartı okutuluyor.

Bir sonraki yeşil ışık döngüsünde sistem, yolun genişliğine bağlı olarak 3 ila 13 saniye arasında ek geçiş süresi tanıyor. Böylece yürümekte zorlanan kişilerin yolu güvenle tamamlaması amaçlanıyor. 

Singapur Ulaştırma Bakanlığı’nın verilerine göre Green Man Plus sistemi, 1.000’den fazla yaya geçidinde aktif olarak kullanılıyor.

Yetkililer, 2027 yılına kadar yaklaşık 1.500 kavşağın daha bu sisteme dahil edilmesini planlıyor.

Yayalara ihtiyaç duydukları ek zamanı tanıyan sistem, erişilebilir şehir planlamasına örnek gösterilen projeler arasında yer alıyor. 

Kaliforniya’nın Napa Vadisi’nde gerçekleştirilen bir araştırma, peçeli baykuşların tarım zararlılarıyla mücadelede etkili bir yöntem olabileceğini göstermektedir. Bu bağlarda yerleştirilen 500’den fazla yuva kutusu sayesinde, peçeli baykuşların sayısında belirgin bir artış gözlemlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, baykuşların yoğun olduğu alanlarda kemirgen popülasyonunun yüzde 52’ye kadar azaldığı tespit edilmiştir.

Araştırma, yalnızca baykuşların fareleri avlamasının değil, aynı zamanda varlıklarının bile kemirgen davranışlarını değiştirdiğini ortaya koymuştur. Napa Vadisi’ndeki bağlarda baykuşların yoğun olduğu bölgelerde farelerin daha temkinli hareket ettiği, beslenmek için daha az açık alana çıktığı ve üzüm kökleri ile bağlara verdikleri zararın azaldığı gözlemlenmiştir. Bu durum, ek zehir kullanımına gerek kalmadan doğal bir denge sağlanmasına katkıda bulunmaktadır.

Bilim insanları, baykuşların kemirgenler üzerindeki etkisini incelemek amacıyla Napa Vadisi’ndeki altı farklı bağı değerlendirmiştir. Kemirgenlerin bıraktığı yem miktarı ile peçeli baykuş yuvalarındaki hareketlilik karşılaştırılarak baykuşların etkisi belirlenmiştir.

Sonuçlar, baykuşların yoğun olduğu bağlarda kemirgen sayısının yüzde 38 ila 52 arasında azaldığını göstermektedir. Ayrıca, farelerin yırtıcı korkusu nedeniyle daha dikkatli davrandığı da gözlemlenmiştir. Bitki örtüsünün yoğun olduğu bölgelerde baykuşların avlanma başarısının daha da arttığı tespit edilmiştir.

Araştırma ekibi, Kaliforniya’nın üzüm bağlarında kurulan 500’den fazla peçeli baykuş yuvasını yakından takip etmektedir. Elde edilen verilere göre, bir peçeli baykuş ailesinin yılda 3 bin ila 4 bin kemirgeni avlayabildiği belirlenmiştir. Bu durum, pestisit kullanımını azaltma potansiyeli taşırken, bağlarda biyolojik çeşitliliği destekleyen çevre dostu bir zararlı mücadele modeli sunmaktadır.

Uzmanlar, baykuşların tarım alanlarında sağladığı bu doğal dengeyi vurgulayarak, bu yöntemin hem çevre dostu hem de sürdürülebilir bir yaklaşım sunduğunu belirtmektedir. Böylece, tarım zararlılarıyla mücadelede daha az kimyasal madde kullanımı sağlanmakta ve ekosistem dengesi korunmaktadır.

Operasyonel Kapasitede Kritik Eşik

Askeri analistler, hava ve deniz unsurlarından fırlatılan uzun menzilli hassas güdümlü mühimmatın tüketim hızının öngörülen stratejik planların çok üzerinde gerçekleştiğini vurguluyor. Savunma Bakanlığı raporlarına yansıyan veriler, yüksek teknolojiye sahip hassas füzelerin karmaşık üretim süreçleri göz önüne alındığında, azalan stokların kısa sürede yeniden takviye edilmesinin mümkün olmadığını gösteriyor. Bu tablo, askeri komutanları mevcut hava savunma ve taarruz sistemlerinin kullanımında son derece kısıtlı adımlar atmaya zorlarken, kuvvet kaydırmalarının arkasında yatan lojistik gerçeklerin üstündeki perdeyi de kaldırıyor.

Üretim Hatları ve Savunma Sanayi Üzerindeki Baskı

ABD savunma sanayiinin mevcut üretim kapasitesi, yüksek yoğunluklu bir çatışma ortamında tüketilen mühimmat miktarını karşılamakta yetersiz kalıyor. Başta Tomahawk ve benzeri stratejik güdümlü füzeler olmak üzere, kritik bileşen tedarikinde yaşanan aksaklıklar füze stoklarının yenilenme sürecini aylar, hatta yıllar sürecek bir zamana yayıyor. Envanterdeki bu kritik boşluk, askeri stratejistlerin savunma önceliklerini ve çatışmanın seyrini yeniden gözden geçirmesine zemin hazırlıyor.

Füze Stoklarının Erime Süreci ve İsrail’i Koruma Çıkmazı

İran ile çatışmaların başladığı ilk günlerden itibaren ABD ordusu, bölgedeki stratejik hedeflere ve hava savunma ağlarına yönelik son derece yoğun bir füze saldırısı silsilesi başlatmıştı. Hava savunma sistemlerinin ve yüksek öncelikli askeri tesislerin bertaraf edilmesi amacıyla yüzlerce uzun menzilli hassas füze ardı ardına fırlatılmıştı. Ancak İran’ın dize getirilememesi, çatışmaların beklenenden daha uzun bir zamana yayılması ve hedeflerin karmaşıklığı, füze harcamalarının öngörülen bütçe ve stok limitlerini hızla aşmasına yol açmıştı. 

Süreç içerisinde savunma yetkilileri mühimmat harcamalarını kısıtlama kararı alsa da, çatışma sahasındaki yoğun askeri gereksinimler bu kısıtlamaların uygulanmasını imkansız kılmış.

ABD’nin Deniz Gücü de Dünya Jandarmalığına Yetmiyor

Öte yandan, kısa bir süre önce Amerikalı üst düzey bir deniz komutanı, ABD’nin İsrail’i koruyacak ve Orta Doğu’da uzun süreli bir varlık gösterecek yeterli deniz gücüne sahip olmadığını açıkça ifade etmiş. Komutan, bölgeye sevk edilen uçak gemisi görev gruplarının ve güdümlü füze destroyerlerinin süregelen füze ve İHA saldırılarını kesintisiz biçimde önlemede yetersiz kalabileceğini, eldeki askeri deniz unsurlarının aşırı yıprandığını kamuoyuna duyurmuş.

Analiz: Bölgesel Bir Savaşta Tükenen Küresel Güç

ABD gibi dünyanın en büyük savunma bütçesine sahip bir süper gücün, küresel ölçekli devasa bir dünya savaşında değil, yalnızca bölgesel ölçekli bir çatışmada cephaneliğini ve imkanlarını bu kadar kısa sürede tüketmiş olması, modern harp konseptleri açısından tarihi bir kırılma noktası olarak değerlendiriliyor.

Analizlere göre, yıllardır küresel düzeydeki “iki farklı cephede aynı anda savaşabilme” doktrinine göre yapılanan Pentagon’un, bölgesel bir güç karşısında stratejik füzelerini tüketmesi; yüksek teknolojili mühimmat üretim süreçlerinin hantallığını ve savunma sanayii tedarik zincirindeki kırılganlığı tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Bu durum, yalnızca Washington’ın Orta Doğu’daki hareket alanını daraltmakla kalmayıp, Hint-Pasifik veya Doğu Avrupa gibi diğer kritik coğrafyalarda doğabilecek muhtemel krizlerde ABD’nin küresel caydırıcılık imajına ağır bir darbe indiriyor.

Ancak yılanların saklanma yetenekleri nedeniyle yetkililer bu yıl gözünü gelişmiş teknolojiye çevirdi.

Güney Florida Su Yönetim Bölgesi ve Florida Üniversitesi bilim insanları, istilacı pitonlarla mücadele etmek için güneş enerjili robot tavşan yemlerini devreye soktu.

Robot tavşanlar nasıl çalışıyor?

Sıradan izleme cihazlarından oldukça farklı olan bu robotlar, gerçek bir tavşanın davranışlarını ve fiziksel özelliklerini taklit ediyor.

Cihazlar, avlanırken koku ve termal algılarına güvenen pitonları çekmek için özel bir ısı imzası ve koku yayıyor.

Robotun üzerindeki kameralar çevreyi sürekli tarıyor. Yaklaşan bir piton tespit edildiğinde sistem yetkililere otomatik uyarı gönderiyor.

İhbarı alan eğitimli piton çıkarma ajanları, belirtilen noktaya hızla yönlendirilerek yılanı güvenli şekilde yakalıyor.

Birmanya pitonları neden hedefte?

Onlarca yıl önce bölgeye getirilen Birmanya pitonları, Everglades ekosisteminde baskın bir istilacı tür haline geldi. Bölgede 100 bin ile 300 bin arasında piton olduğu tahmin ediliyor.

Yetişkin bir dişi piton tek seferde 70’ten fazla yumurta bırakabiliyor ve boyları 18 fiti (yaklaşık 5,5 metre) aşabiliyor. Bu devasa sürüngenler yerli memelileri, kuşları ve diğer canlıları avlayarak Florida panteri ve vaşak gibi bölgeye özgü türlerin besin kaynaklarını tüketiyor. ABD Jeoloji Araştırması verilerine göre, pitonların yayılmasıyla Everglades’in bazı bölgelerindeki rakun ve opossum popülasyonu %99 oranında azaldı.

Aradan geçen yılların ardından Ankara’da gerçekleştirilen NATO Liderler Zirvesi ise bu tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. Peki NATO’nun “beyin ölümü” gerçekten sonlandı mı?

Son zirve, sonuçlarından çok zirve öncesi ve sırasında yaşanan gelişmelerle gündeme geldi.

Alınan olağanüstü güvenlik önlemleri, yapılan yüksek harcamalar ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik uygulamalar, Türk kamuoyunda en çok tartışılan konular arasında yer aldı.

Uluslararası diplomasi geleneğine alışkın liderlerin, yaşanan bu tabloyu kamuoyu önünde yansıtmamaya özen gösterseler de kendi aralarında farklı değerlendirmiş olmaları muhtemeldir.

Zirvenin Türkiye açısından en önemli olumlu yönü, Cumhuriyet’in başkenti Ankara’da gerçekleştirilmiş olması ve savunma sanayimizin ulaştığı seviyenin üye ülkelere tanıtılmasına imkan sağlamasıdır.

Konuk edildikleri mekanlardan , “Yurtta Barış, Dünyada Barış” ilkesiyle yalnızca kendi dönemine değil, tüm insanlığa kalıcı bir miras bırakan Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün düşünce dünyasını daha yakından tanıma fırsatı bulmuş olabilirler.

Ne var ki zirvenin sonunda yayımlanan bildirge, Atatürk’ün evrensel barış anlayışından çok caydırıcılığı öne çıkaran ve askeri hazırlıkları artırmayı hedefleyen bir yaklaşımı yansıtmaktadır.

Her NATO zirvesinde olduğu gibi Vashington Antlaşması’nın 5. maddesine bağlılık ve savunma ile caydırıcılıkta “360 derece yaklaşımı” bir kez daha teyit edilmiştir.

2025 yılında Lahey’de alınan kararlara atıf yapılarak Rusya Federasyonu, Avrupa-Atlantik bölgesinin güvenliği ve istikrarı açısından uzun vadeli bir tehdit olarak tanımlanmıştır.

Ülkelerin savunma harcamalarındaki artış ve yaklaşık 150 milyar dolarlık yatırım hacmi vurgulanırken, savunma sanayi üretim kapasitesini geliştirmek amacıyla 50 milyar dolarlık yeni bir fon oluşturulacağı açıklanmıştır.

Beklendiği üzere zirvenin gündem maddelerinden biri de Ukrayna’ydı. Önümüzdeki yıl bu ülkeye yaklaşık 70 milyar dolarlık destek sağlanmasına yönelik karar da bildirgede yer almıştır.

Bir diğer dikkat çekici başlık ise İran’dır.

İran’a ilişkin maddenin önceki zirvelere göre daha operasyonel bir içerikle kaleme alınması, NATO’nun artık sadece Avrupa’ya değil Körfez’e de baktığını gösteriyor.

ABD’nin elini güçlendirmesi beklenen İran’ın nükleer silaha sahip olmaması ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer serbestisine ilişkin ifadeler ilk kez bu kadar açık biçimde NATO bildirgesine yansımıştır.

ABD Başkanı’nın Ankara’dan İran’a yönelik operasyon kararı; zirvede katılımcılar ve ev sahibi ülke açısından beklenmedik bir güç gösterisiydi.

Peki Türkiye yeni mimaride ne hedeflemeli?

Hiç kuşkusuz zirve, Türkiye’nin dış politika ve güvenlik stratejisinde yeni bir dönemin habercisi olacaktır.

Ancak bu süreç, ne İran ve Rusya ile ilişkileri gereksiz biçimde geren ne de Mavi Vatan’daki hak ve menfaatlerimizin zedelenmesine yol açan bir anlayış üzerine inşa edilmelidir.

Zirve öncesinde gündeme gelen Konya ve İstanbul’da kurulacak NATO komutanlıkları, Türkiye’nin yeni bölgesel güvenlik mimarisinde daha fazla sorumluluk üstleneceğini göstermektedir.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin hilafına herhangi bir oluşuma gidilmemesi, Türkiye’nin temel güvenlik önceliklerinden biri olmalıdır. Ayrıca asıl önem taşıyan husus, bu yeni oluşumda siyasi ve askeri karar alma mekanizmalarının nasıl şekilleneceği ve kimler tarafından yönlendirileceğidir.

Sonuç olarak Ankara Zirvesi, NATO’nun askeri reflekslerini yeniden güçlendirdiğini gösterirken, barış söylemi ile güvenlik politikaları arasındaki gerilimi de gözler önüne sermiştir.

Belki de bugün sorulması gereken asıl soru şudur: NATO’nun beyin ölümü gerçekten sona mı erdi, yoksa sadece farklı bir güvenlik anlayışıyla yeniden mi şekilleniyor?

Son sözse; belki de siyaset, doğal düzeni altüst etme sanatıdır.

İsmet HERGÜNŞEN

Halk arasında ise, “Afrika sıcakları” veya “çöl sıcakları” olarak da bilinir.

Eyyam-ı bahur günlerinde sıcaklıkların 40 derecenin üzerine çıkması bekleniyor.

Özellikle Güneydoğu Anadolu’da 40 derecenin üzerindeki sıcaklıklar ve İstanbul’da yüksek nemin yol açacağı bunaltıcı hava koşullarıyla karşı karşıya kalacak.

ENAG da Temmuz 2026 enflasyon oranını açıkladı

ENAG verilerine göre; enflasyon aylık yüzde 3,07 arttı.

İlk sırada genişleyen Ortadoğu muharebe sahası dikkat çekiyor..

HAMAS silahsızlanmayı kabul etti, İsrail üzerindeki baskı hafifledi.

HİZBULLAH’ın silahsızlandırılması yavaş ilerliyor…

Bab-el-Mendep, Kızıldeniz ve Süveyş hattındaki Husi saldırıları arttı. Ve Mısır’a yönelik dron eylemleri başladı.

İran’ın savaşı yayma hamleleri henüz sonuç vermedi.

ABD ve Suudi Arabistan’ın Irak’taki Haşdi Şabi mevzilerini vurması çatışmayı derinleştirdi.

ABD’nin Zagros Dağları saldırıları sonuçsuz kaldı.

Belucistan bölgesine yönelen ABD, kara harekatını da kapsayacak uzun soluklu bir bölgesel savaşın ayak seslerinin işaretini veriyor. Tabii Trump durdurulmazsa…

Ve siber ve yapay zeka (Ai) ile savaş var…ABD merkezli Anthropic ve entegre askeri yapay zeka sistemlerinin savaş simülasyonları, siber saldırılar kanalıyla alttan alta küresel güç dengelerini değiştirecek bir ivmeye ulaştı.

İran’ın yanında da Çin ve Rusya zekası var.
10.Irak ve Suriye’deki gelişmeler ve o gelişmelerin bölgesel savaşa etkileri ise şimdilik sınırlı kalıyor.

GELELİM TÜRKİYE’YE…
Türkiye 3 konuda sıkıştı.
İç siyaset, çözüm süreci ve sermaye kaçışı…

ABD’nin Diyarbakır inisiyatifi dikkat çekici… Çözüm sürecinde ABD heyetinin Diyarbakır Konsolosluğu üzerinden sahaya inmesine Yeni Parti dahil muhalefetten tepki gelmemesi ilginç.

Bu adım bölgede, ABD’nin, Cumhurbaşkanı etrafında yeni bir anayasal mimari inşa etme gayreti mi var sorusunu beraberinde getiriyor.

3 . Ağustosta meclise gelmesi beklenen “Çerçeve Yasa”…..

Özgür Özel önderliğindeki Yeni Parti’ye yönelik kapatılma riski spekülasyonları….

MHP’nin muhalefeti köşeye sıkıştırma hamleleri…

Tüm bunlar Türkiye’de siyasi risk primini diri tutuyor…

Para…

Yani yerli/yabancı sermaye çelişkisi var. Yabancı girişimcilere tanınan muafiyet ve imtiyazlar sürüyor.

Yerliler de teşviklerle yurt dışı pazarlara yöneliyor. Böylece, Sermaye girişi ile çıkışı arasındaki makas, BORSA üzerindeki likidite kuraklığını besleyen ana faktörlerden biri oluyor.

Trump’ın Türkiye’ye uyguladığı vergi yaptırımları, CAATSA ve F-35 sürecindeki tıkanıklıklar borsa, kurlar ve piyasalar üzerinde negatif psikolojik baskı oluşturuyor.

Sonsöz…

Belli ki Ortadoğu’da ABD etkisi artacak.

Belli ki ABD hem çözüm sürecine hem de yabancı sermaye ile kalan milli kaynaklarımıza dokunacak.

Ve belli ki; önümüzdeki dönem yine vatandaş için…

İster çözüm süreci…

İster pazardaki fiyat artışları…

İster geçim sıkıntısı olsun….

Ya da demokratikleşme….

Ya da bu yazıda konu etmediğimiz ama ortada duran bir gerçek olarak adalet sisteminin düzeltilmesi…

Hatta Avrupa’dan Asya’ya geçerken artık parasını yabancılara ödeyeceğimiz köprülerimizi de dikkate alırsak…

Son derece sıkıntılı olacak…

Celal PİR