“Sen Engelliye Benzemiyorsun!”

Bu cümleyi hayatım boyunca defalarca duydum.

İlk bakışta iltifat gibi söyleniyor. Oysa altında büyük bir yanlış var. Çünkü insanlar hâlâ engelliliğin nasıl “görünmesi gerektiğine” dair kalıplarla düşünüyor. Birinin konuşmasına, gülmesine, üretmesine ya da sosyal medyada aktif olmasına bakıp engelli olup olmadığına karar verebiliyorlar.

Son zamanlarda ise beni rahatsız eden başka bir durum var.

Sosyal medyada Serebral Palsi’li olduğunu söyleyen genç bir kızın paylaşımlarını görüyorum. Açıkçası artık bunun bir farkındalık çabasından çok takipçi kazanma amacı taşıdığı izlenimine kapılıyorum. Elbette bir insanın niyetini kesin olarak bilemem. Ancak kullanılan dil ve paylaşımların biçimi bende bu düşünceyi oluşturuyor.

Beni asıl rahatsız eden ise sürekli “Serebral Palsi hastalığım var.” denilmesi.

Çünkü Serebral Palsi bir hastalık değildir.

Serebral Palsi; gebelikte, doğum sırasında ya da yaşamın ilk yıllarında gelişmekte olan beynin etkilenmesi sonucu ortaya çıkan kalıcı bir nörogelişimsel durumdur. İlerleyici değildir, bulaşıcı değildir. Dolayısıyla Serebral Palsi’li bir kişi, sürekli hasta olduğu için değil, engelli olduğu için bazı fiziksel sınırlılıklarla yaşar.

Burada çoğu kişinin karıştırdığı önemli bir nokta var.

Hastalık ile engellilik aynı şey değildir.

Hastalık; vücudun veya organların normal işleyişini bozan, teşhis ve tedavi gerektiren tıbbi bir durumdur. Grip, zatürre ya da SMA gibi genetik hastalıklar buna örnek gösterilebilir.

Engellilik ise kişinin fiziksel, zihinsel, duyusal ya da nörogelişimsel bir farklılığı nedeniyle, çevresel engellerle birlikte günlük yaşama katılımında kısıtlılık yaşaması durumudur. Bir insan engelli olabilir ama hasta olmayabilir. Aynı şekilde hasta olabilir ama engelli olmayabilir.

Bu ayrımı doğru yapmak yalnızca kelime meselesi değildir. Çünkü kullandığımız kavramlar, toplumun bakış açısını da şekillendirir.

Bugün hâlâ birçok insan, engelli bireyleri sürekli hasta olarak görüyor. Kimileri ise engelliliği sosyal medyada görünür olmanın veya takipçi kazanmanın bir aracı hâline getiriyor. Farkındalık oluşturmak elbette değerlidir. Ancak farkındalık ile mağduriyet üzerinden görünür olmaya çalışmak arasında ince ama önemli bir çizgi vardır.

Ben artık engelliliğin yanlış kavramlarla anlatılmasından da, bu tür durumların istismar edilmesinden de son derece rahatsızlık duyuyorum. Engellilik, ilgi toplamak için kullanılan bir etiket değil; doğru anlaşılması ve doğru anlatılması gereken bir yaşam gerçeğidir

İlker DUMAN

Montgomery, organizasyona 18 yaşındaki torunuyla katılmıştı.

Motor nöron hastalığı (MND) konusunda  farkındalık oluşturmak için bisiklet turlarına katılan ve 300 bin Avustralya dolarından fazla destek fonu toplayan Montgomery, 6 hafta süren son turuna katıldı.

Ülkenin batısında yer alan Western Australia eyaletindeki kasabadan yola çıkan 82 yaşındaki Montgomery, yaklaşık 5 bin 300 kilometre bisiklet sürerek 2 Ağustos’ta güneydoğudaki New South Wales eyaletinde bulunan kendi kasabasına ulaştı.

Montgomery, 6 haftalık bisiklet turunu tamamlamasını kutlamak için 3 Ağustos gecesi düzenlenen etkinlikten evine dönerken rahatsızlanarak hayatını kaybetti.

New South Wales Motor Nöron Hastalığı Derneği ise Montgomery anısına bisiklet turu düzenlemeyi ve aktiviste onur ödülü vermeyi planladığını duyurdu.

Halk arasında ise, “Afrika sıcakları” veya “çöl sıcakları” olarak da bilinir.

Eyyam-ı bahur günlerinde sıcaklıkların 40 derecenin üzerine çıkması bekleniyor.

Özellikle Güneydoğu Anadolu’da 40 derecenin üzerindeki sıcaklıklar ve İstanbul’da yüksek nemin yol açacağı bunaltıcı hava koşullarıyla karşı karşıya kalacak.

Türk Rock müziğinin arayışlarla dolu yıllarından beri sahnede bir ömür Ünal Vanii. Sadece Erkin Koray’ın bas gitaristi değil; onun zamansız dünyasının da en yakın tanığı. Ünal Vanii ile bir rüya esintisiyle arşivlerden çıkıp gelen ve efsanenin sesini bugüne taşıyan “Gözlerim Her Yerde”nin hikâyesini, Şan Tiyatrosu’nun kokusunu ve rock müziğin o dürüst, ödün vermeyen ruhunu konuştuk.

Ünal Bey, Türkiye’de rock müziğin temellerinin atıldığı, sound’un arandığı yıllardan beri sahnede ve mutfaktasınız. Erkin Koray gibi bir efsaneyle yollarınız ilk nasıl kesişti? Onunla yan yana, omuz omuza bas gitar çalmak bir müzisyen için nasıl bir okuldu?

Kasım 1979’du. Almanya’da bir barda Grup Toprak olarak sahne alıyorduk. Program sırasında Erkin Koray’ın geldiğini söylediler. O an yaşadığımız heyecanı bugün bile unutamam. Konser bittikten sonra bizimle tanışmak istediğini öğrendik ve ilk karşılaşmamız böyle gerçekleşti.Sohbetimizin sonunda bize Grup Toprak olarak birlikte çalışmayı teklif etti. Hiç düşünmeden kabul ettik ve yaklaşık bir buçuk yıl Almanya’da aynı sahneyi paylaştık. Daha sonra Türkiye’ye döndü, biz Almanya’da çalışmalarımıza devam ettik ama dostluğumuz ve bağımız hiç kopmadı. Bir gün telefonum çaldı. “Ünal kardeş, İstanbul Şan Tiyatrosu’nda konserlerim var. Sonra da Türkiye turnesine çıkacağım. Bas gitarda seni düşünüyorum. Var mısın?” dedi. Benim için cevabı zaten belliydi.

Erkin Koray’la çalışmak sadece iyi bir müzisyenle aynı sahneyi paylaşmak değildi. O, her provada, her konserde size yeni bir şey öğreten, müziği yaşayan bir insandı. Ondan disiplin, üretkenlik ve müziğe saygıyı öğrendim. Benim için gerçek anlamda büyük bir okuldu.

Erkin Koray sonrası dönemde kendi kabuğunuza çekilmek yerine üretmeye devam ettiniz. Bu süreçte hazırladığınız ancak yayınlanmayan bir albüm olduğunu biliyoruz. Bu albümün hikâyesi nedir? Neden o dönem dinleyiciyle buluşamadı?

Erkin Abi bana hep aynı şeyi söylerdi:”Sen kendi bestelerini kendin söyle. Bunları mutlaka insanlarla buluştur.” Bu sözleri benim için çok kıymetliydi. Onun desteğiyle önce 2018 yılında Yoruldum, ardından 2021 yılında Haykırdım’ı yayımladım. Bu arada Erkin Koray da benim dört bestem üzerinde çalışıyor, düzenlemelerini hazırlıyordu. Hep birlikte bunları yayımlamayı planlıyorduk. Ne yazık ki ömrü buna yetmedi. Onun vefatıyla o çalışmalar yarım kaldı.Ama üretmeyi hiç bırakmadım. 2024 yılında Özlüyorum ve Kumsalda adlı eserlerimi yayımladım. Çünkü müziğin devam etmesi gerektiğine inanıyorum.

Tribute projesinin provaları sırasında Erkin Koray’ı rüyanızda görüyorsunuz. Bize o rüyayı anlatabilir misiniz? “Do majör ve Si bemolü burada yapıyoruz.” cümlesi sizin için ne ifade etti?

Erkin Koray’ın anısını yaşatmak için tribute grubunu kurmuştuk. Bir gece çok ilginç bir rüya gördüm. Aynı sahnedeydik. Üzerinde daha önce hiç görmediğim bir kıyafet vardı. Çok neşeliydik. Bir ara yanıma geldi, gülümseyerek “Burada Do majör ve Si bemol yapıyoruz.” dedi. Sonra birlikte gülmeye başladık. Uyandığımda bunun sıradan bir rüya olmadığını hissettim. Çünkü yıllarca birlikte çalıştığımız için sahnede birbirimize bakarak bile anlaşırdık. O cümle bende sanki hâlâ müziğin içinde birlikte olduğumuz hissini uyandırdı. Bu rüyayı hem Damla’ya hem de grubumdaki arkadaşlarıma anlattım.

Damla Koray’ın arşivde bulduğu “Gözlerim Her Yerde” vokalini ilk duyduğunuzda neler hissettiniz?

Rüyayı anlattıktan birkaç gün sonra Damla beni aradı. “Ünal Abi, babamın arşivini karıştırırken ‘Gözlerim Her Yerde’nin vokalini buldum.” dedi. İnanamadım. Bu sadece eski bir kayıt değildi. Sanki yıllar sonra Erkin Abi yeniden bana ulaşmıştı. Haberi grubuma anlattığımda hepimiz aynı şeyi söyledik: “Demek ki rüyadaki mesaj buymuş.” O anda bu parçayı yeniden düzenleyip düet olarak yayımlamaya karar verdik.

Bu zamansız düetin hazırlık süreci nasıl geçti?

Bizim için en önemli konu Erkin Koray’ın sesine ve yorumuna en küçük saygısızlığı bile yapmamaktı. Önce vokali merkez aldık. Ardından bütün düzenlemeyi onun etrafında şekillendirdik. Amacımız yeni bir şarkı yapmak değil, Erkin Koray’ın yıllar önce bıraktığı emaneti bugünün teknolojisiyle dinleyiciye ulaştırmaktı. Teknik olarak titiz, duygusal olarak ise tarif edilmesi zor bir süreçti. 17 Mayıs 2026’da “Gözlerim Her Yerde”yi yayımladık. Daha sonra parçanın “Çirkin” dizisinde kullanılması da bizim için çok anlamlı bir gelişme oldu.

Bundan sonra dinleyicileri neler bekliyor?

Üretmeye devam ediyorum. Masamda bekleyen yeni besteler var. Erkin Koray’ın bana en büyük vasiyeti diyebileceğim şey, kendi şarkılarımı söylemeye devam etmemdi.Ben de bunu sürdürüyorum. Yeni projelerle dinleyicilerle buluşmaya ve sahnede olmaya devam edeceğim.

Genç müzisyenlere ne tavsiye edersiniz? Bugünkü Türk rock müziğini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Öncelikle sabırlı olsunlar. Kolay yoldan başarı beklemesinler. Çok çalışsınlar, bol bol sahne alsınlar ve mutlaka kendi kimliklerini oluştursunlar. Moda olanı değil, kendilerini anlatsınlar. Rock müzik ancak samimiyetle yaşar. Gerçek duygu varsa dinleyici onu mutlaka hisseder.

Elinizde sihirli bir değnek olsaydı neyi değiştirmek isterdiniz?

Hiç düşünmeden tek bir şey söylerdim… Erkin Koray’ın yeniden aramızda olmasını isterdim. Onunla yeniden aynı stüdyoya girmek, aynı sahneyi paylaşmak, yarım kalan projelerimizi tamamlamak… Bence bundan daha büyük bir mucize olamazdı.

Kalamış Yaz Festivali bu yıl da akustik müzikten klasik müziğe, rocktan popa, kült filmlerden özel konserlere kadar geniş bir yelpazede program sunacak.

Festival kapsamında 32 farklı etkinlik düzenlenecek.

Aydilge, Ozbi, Evrencan Gündüz, Lalalar, Niyazi Koyuncu, Kerem Görsev ile Gaye Su Akyol & Río Sur gibi isimlerin sahne alacağı festivalde, Drakula İstanbul’da ve Sevmek Zamanı gibi kült filmler de açık havada izlenebilecek.

Festival, 30 Ağustos Zafer Bayramı’nda gerçekleştirilecek özel sürpriz konserle sona erecek.

Uzin Yaşamın Sırrı İyi Su mu?

Sahibi Leslie, Millie’nin uzun yaşamasını ve sağlıklı kalmasını özel beslenmesine bağlıyor. Şişe kaynaksuyu içen Millie; karides, somon, tavuk, ton balığı ve zaman zaman Çin usulü kaburga gibi yiyeceklerle besleniyor.

Millie, ilk olarak Leslie’nin 2020 yılında COVID-19 nedeniyle hayatını kaybeden eşi Paula tarafından 1995 yılında henüz 3 aylık bir yavruyken sahiplenilmişti.

30. yaş günü için üzerine Millie’nin fotoğrafının basıldığı özel bir pasta hazırlandı. Leslie, havanın sıcak olması nedeniyle Millie’nin pastadaki kremaları yalayarak günün tadını çıkardığını belirti.

Guiness Rekorlar Kitabına Göreyse..

Leslie’nin en büyük hayali Millie’yi Guinness Rekorlar Kitabı’na sokmak. Ancak kedinin veteriner kaydı bulunmadığı ve resmi doğum belgesini doğrulayabilecek tek kişi olan eşini kaybettiği için yaşını resmi olarak kanıtlamakta zorlanıyor.

Mevcut resmi Guinness Rekorlar Kitabı verilerine göre dünyanın en yaşlı canlı kedisi unvanı, İngiltere’nin Londra şehrinde yaşayan 27 yaşındaki Flossie isimli kediye ait. Millie ve Fossie’nin renkler itibarıyle birbirlerine benzemeleri de dikkat çekiyor. 

Tarihteki bilinen en yaşlı kedi ise 38 yıl 3 gün yaşayan Creme Puff (1967–2005) olmuştu.

Yarın sabah saatlerinden itibaren etkisini artırması beklenen sağanak yağışın, kent genelinde yer yer gök gürültülü şekilde 12-18 saat boyunca etkili olacağı bildirildi.

Meteorolojik değerlendirmeye göre, bu akşam saatlerinden itibaren hava sıcaklıklarında ani düşüş yaşanacak. Cumartesi günü saat 06.00’dan itibaren ise yağışın etkisini artırarak İstanbul genelinde 12 ila 18 saat boyunca aralıklarla gök gürültülü sağanak şeklinde etkili olması bekleniyor. Kent genelinde metrekareye 10 ila 30 kilogram yağış düşeceği tahmin ediliyor.

AKOM, Karadeniz’e kıyısı bulunan Eyüpsultan, Sarıyer ve Beykoz ile Şile, Sultanbeyli, Pendik ve Tuzla’da yağışların yer yer metrekareye 30 ila 60 kilogram seviyesine ulaşabileceğini duyurdu. Yağışla birlikte kuzey yönlerden esecek rüzgarın saatte 40 ila 60 kilometre hıza ulaşarak kısa süreli fırtına şeklinde etkili olacağını bildirdi.

Siyah Tavşan , İstanbul çıkışlı alternatif/progresif rock grubu Siyah Tavşan; müziklerinde alternatif rock ögelerini sunuyor.

Doğaçlama tabanlı bir alternatif rock Dedikodu Gitar, davul ve bas müziğinin eski tınıları ve yeni soundlarını harmanlayıp, yolculuklarını hikayesel bir biçimde müziklerinde buluşturacak.

Thebes , Elektronik beatler üzerindeki ambient sound’u (Zülfikar Karasu) ve melodik vokal/ gitar cümlelerini (Eriç Karasu , Ali Sinan Çulhaloğlu) bir araya getiren Thebes, ilk albümü ‘’Nocturnal Ceremonies’in kayıtlarına bu yaz başlıyor.

19:00 Etkinlik alanı açılış
19:45 Eriç (Akustik açılış)
20:15 Thebes
21:15 Dedikodu
22:30 Siyah Tavşan

Çin’in lityum bataryaların kullanılmadığı yeni güneş enerjisi santrali, güneş battıktan sonra 8 saat boyunca enerji sağlayabiliyor

Çin, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde kurduğu hibrit güneş enerjisi santralini ticari deneme sürecine aldı. 1 gigavat kapasiteli tesis, klasik güneş panellerini yoğunlaştırılmış güneş enerjisi (CSP) sistemiyle bir araya getiriyor. En dikkat çeken özelliği ise lityum batarya kullanmadan, güneş battıktan sonra da saatlerce elektrik üretebilmesi.

Hami kentinin yakınındaki Gobi Çölü’nde kurulan santral, gündüz saatlerinde topladığı güneş enerjisini erimiş tuz içinde depoluyor. Daha sonra bu depolanan ısı elektriğe dönüştürülüyor ve akşam saatlerinde şebekeye enerji aktarımı devam ediyor.

Gündüz depoluyor, akşam elektriğe çeviriyor

Tesisin büyük bölümünü 900 megavat gücündeki fotovoltaik güneş panelleri oluşturuyor. Buna ek olarak sistemde 100 megavat kapasiteli bir CSP ünitesi bulunuyor. Yaklaşık 1.817 hektarlık alana kurulan projenin maliyeti 3,53 milyar yuan, yani yaklaşık 480 milyon dolar olarak açıklandı.

Güneş panelleri gündüz ürettikleri elektriği doğrudan şebekeye gönderiyor. Aynı sırada CSP sistemi, güneşi takip eden 260 bin aynayla ışınları tek noktada topluyor.

Bu yoğun ısı, erimiş tuzu yaklaşık 550 dereceye kadar ısıtıyor. Isı depolama işlemi tamamlandıktan sonra tuzun enerjisi buhar üretmek için kullanılıyor. Buhar da türbini döndürerek güneş battıktan sonra elektrik üretimini sürdürüyor.

Cambridge Üniversitesi’nden  araştırmacılar, yapay ve düşük kalorili tatlandırıcıların bağırsakta yaşayan bakterileri nasıl etkilediğini ve bu etkilerin kafein, aroma vericiler veya ilaçlarla birlikte tüketildiklerinde nasıl değiştiğini incelediler.

Şekere göre daha sağlıklı alternatifler olarak pazarlanmalarına rağmen, yiyecek ve içeceklerdeki tatlandırıcıların tip 2 diyabet , obezite ve kanser gibi hastalıklarla bağlantılı olduğuna dair giderek artan kanıtlar bulunmaktadır .

Şeker yerine kullanılan maddeler, mideden geçip doğrudan bağırsaklarda yaşayan bakterilerle etkileşime girdikleri için şekerle aynı şekilde sindirilmezler.

Araştırmacılar, yararlı, nötr ve potansiyel olarak zararlı bakteriler de dahil olmak üzere 25 bağırsak bakteri türünün her birini laboratuvarda yetiştirdiler. 

Daha sonra her bir kültürü ayrı ayrı, yaygın olarak kullanılan ve ticari olarak temin edilen, bazıları yapay, bazıları doğal 39 tatlandırıcıya maruz bıraktılar ve bakterilerin ne kadar iyi çoğaldığını ölçtüler.

Molecular Systems Biology dergisinde yayınlanan araştırma, stevia bitkisinden elde edilen bir tatlandırıcı olan izosteviolün, antidepresan duloksetin ile birlikte kullanıldığında bazı bağırsak bakterilerinin büyümesini önemli ölçüde engellediğini ortaya koydu.