Site icon Kent Ekranı

Adaletin Bu Mu Yalan Dünya? Lahey Mahkemesi Soykırım Kararı Verdi ama Sürgün Rohingyalılar Hala Vatansızlar

Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar’da Rohingya Müslümanlarının soykırım gördüğüne hükmetti. Rohingya Müslümanları, Myanmar cuntasının 2017’de gerçekleştirdikleri katliamlar ve zulüm için açtıkları davayı kazandılar. Ancak tarihi karar, hayatta kalan yüz binlerce insanın evlerine dönebileceği anlamına gelmiyor. Bangladeş’teki mülteci kamplarında yaşayan Rohingyalar için adaletin gerçekleşmesi, yalnızca mahkeme kararıyla değil, Myanmar’daki siyasi ve toplumsal koşulların yani ırkçılığın ve yobazlığın değişmesiyle mümkün görünüyor. 

Kararın Tarihi Önemi

Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar devletini Rohingya Müslümanlarına karşı soykırım işlemekten sorumlu tuttu. Karar, Nazi Holokostu’ndan bu yana uluslararası bir mahkemenin soykırım suçunu tespit ettiği dördüncü karar oldu. Ayrıca ilk kez bir devlet doğrudan soykırımdan sorumlu tutulmuş oldu.Mahkeme, kararında güvenlik güçlerinin kitlesel infazlar gerçekleştirdiğini, yaygın cinsel şiddet uyguladığını ve yüzlerce köyü yaktığını tespit etti.  Kararın temyiz yolu bulunmuyor. 

Kararın gereğini yerine getirecek bir yönetim yok

Uluslararası Adalet Divanı’nın kararı, Myanmar’daki askeri yönetimin tutumunu değiştireceğine ilişkin güçlü bir işaret taşımıyor. Ülkeyi yöneten askeri destekli yönetim, kararı daha şimdiden adaletsiz ve oybirliğiyle alınmamış olarak nitelendirdi. Myanmar’da 2021 darbesinin ardından başlayan iç savaş da güvenli geri dönüş ihtimalini daha da zayıflatıyor. Uzmanlara göre, soykırımdan sorumlu tutulan yönetimin mültecilerin güvenli dönüşünü sağlayacak adımları atması beklenmiyor. 

Büyük Hayal Kırıklığı; Barış Ödüllü Sahibi Soykırımcıları Savundu

Uluslararasi Adalet Divanı’ndaki yargılama sürecini izleyenler akla zor gelebilecek bir çelişkiye tanık oldular. Bir zamanlar “dünyanın en cesur ve en ahlaklı insanı… insan doğası hakkında hepimizin biraz daha iyi hissetmesini sağlayan kusursuz kahraman” olarak yüceltilen Nobel Barış Ödülü sahibi Myanmarlı politikacı Aung San Suu Kyi, Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı’nda tanık kürsüsüne çıktı ve kendisine eziyet eden Myanmar cunta yönetimini soykırım suçlamalarına karşı savundu.

Toplumsal dışlanma sürüyor. Myanmar’daki Farklı Bir Budizm mi? 

Rohingyaların önündeki engel yalnızca askeri yönetim değil. Myanmar’da çoğunluğu oluşturan, dünyanın insancıl sandığı Budist toplumun önemli kesimleri, Rohingyaları ülkenin eşit haklara sahip yurttaşları olarak görmüyor. Yönetim, kuşaklar boyunca Myanmar’da yaşamış bu topluluğu komşu Bangladeş’ten gelmiş yasa dışı göçmenler olarak tanımlıyor. Vatandaşlık haklarının tanınmaması, ayrımcılık ve güvenlik kaygıları devam ettiği sürece mahkeme kararı tek başına dönüşü mümkün kılmayacak. 

Ne Olmuştu? Rohingyalara yönelik zulüm ve soykırım

Rohingya Müslümanları, Myanmar’ın batısındaki Rakhine eyaletinde kuşaklar boyunca yaşamıştı. Ancak Budist çoğunluğun önemli bir bölümü onları ülkenin asli halklarından saymamış, Bangladeş’ten gelmiş göçmenler olarak görmüştü. Myanmar yönetimi de bu yaklaşımı benimsemişti. Rohingyaların vatandaşlık hakları ellerinden alınmış, eğitim, sağlık ve çalışma olanakları kısıtlanmıştı.

2012’de Budistler ile Müslümanlar arasında yaşanan çatışmaların ardından binlerce Rohingya yerlerinden edilmişti. 100 binden fazla kişi kamplarda yaşamaya mahkûm edilmişti. Yerel Budist toplulukların bir bölümü Müslüman komşularına yönelik ayrımcılığa katılmış, diğer kesimlerin önemli bölümü ise yaşananlara sessiz kalmıştı. Müslümanlar toplumdan giderek daha fazla dışlanmıştı. 

25 Ağustos 2017’de Rohingya militanlarının güvenlik noktalarına saldırmasının ardından Myanmar ordusu geniş çaplı bir operasyon başlatmıştı. Ancak operasyon, silahlı gruplarla mücadele sınırlarını aşmıştı. Askerler köyleri yakmış, sivilleri öldürmüş, kadınlara tecavüz etmişti. Erkekler ve çocuklar da infaz edilmişti. Budist sivillerin bir bölümü de evlerin yakılmasına ve şiddet eylemlerine katılmıştı.

Birleşmiş Milletler’in incelemelerinde en az 10 bin kişinin öldürüldüğü belirtilmişti. 700 binden fazla Rohingya, canlarını kurtarmak için Bangladeş’e kaçmıştı. Daha sonra gelenlerle birlikte Bangladeş’teki mülteci sayısı yaklaşık 1,2 milyona ulaşmıştı.

Soykırım davasının açılması ve yargılama süreci

Batı Afrika ülkesi Gambiya, İslam İşbirliği Teşkilatı’nın desteğiyle Kasım 2019’da Myanmar aleyhine Uluslararası Adalet Divanı’nda dava açmıştı. Gambiya, Myanmar’ın 1948 tarihli Soykırım Sözleşmesi’ni ihlal ettiğini ileri sürmüştü. Myanmar yönetimi ise suçlamaları reddetmiş, askeri operasyonların silahlı isyana karşı yürütüldüğünü savunmuştu.

Mahkeme, Ocak 2026’da esasa ilişkin duruşmaları gerçekleştirmişti. Tarafların savunmalarını dinlemiş, tanık ve uzman ifadelerini almıştı. Yedi yıl süren yargılama, 19 Kasım 2026’da açıklanan kararla sonuçlanmıştı.

Rohingyalılara Bangladeş’te de Huzur Yok

Rohingyalıların soykırımın ardından sığındıkları Bangladeş, yaklaşık 175 milyon nüfuslu ülkede mültecilerin çalışmasına izin vermiyor. Uluslararası yardımlar da giderek azalıyor. Dolayısıyla kamplardaki yaşam koşulları ağırlaşıyor. 2026 için ihtiyaç duyulan 710 milyon dolarlık insani yardımın yüzde 69’u karşılanabildi. 

Malezya’da ise 133 bin Rohingyalı mülteci ve sığınmacı bulunuyor. Türkiye’de ise 10 bin Rohingya mülteci yapılandırılmış bir mesleki eğitim programına tabi tutuldu ve yerleştirme girişimi söz konusu.  

Exit mobile version