Almanya’nın doğusundaki Saksonya-Anhalt eyaletinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif’in (AfD) sandıktan açık ara birinci çıkması, Başbakan Friedrich Merz’i Berlin’de ağır bir siyasi baskıyla karşı karşıya bıraktı. AfD, eyalette yüzde 43,8 oy alarak 83 sandalyeli parlamentoda 39 milletvekilliğine ulaştı; mutlak çoğunluk için gereken 42 sandalyenin üç birim altında kaldı. Parti, Saksonya-Anhalt Anayasayı Koruma Teşkilatı tarafından “kesinleşmiş aşırı sağcı” örgütlenme olarak sınıflandırılıyor. Federal Alman istihbarat teşkilatı AfD’nin Müslüman ve azınlık karşıtı söylemlerinin anayasal demokratik düzene aykırı olduğu görüşünü taşıyor.
Küçük Eyalet Büyük Siyasi Ağırlık
Yaklaşık 2,1 milyon nüfuslu Saksonya-Anhalt, Almanya’nın en kalabalık eyaletlerinden biri değil. Buna rağmen eyalet, hem eski Doğu Almanya coğrafyasındaki siyasal eğilimlerin göstergesi olması hem de eyalet hükümetlerinin Federal Konsey’de temsil edilmesi nedeniyle Berlin siyasetinde nüfusunun çok üzerinde bir özgül ağırlığa sahip. Eğitim, iç güvenlik ve kültür gibi alanlarda eyaletlerin yetkisi, burada oluşan siyasi tablonun ulusal denkleme doğrudan yansımasına yol açıyor.
AfD’nin Oluşturduğu Tehlikesi Artık Daha Zor Savunuluyor
AfD’nin Saksonya-Anhalt’ta ulaştığı yüksek oy oranı, Berlin’deki merkez partilerin, özellikle CDU/CSU çizgisinin, AfD ile iş birliği yapmama ilkesini ifade eden “Brandmauer”ı ciddi biçimde zorluyor. AfD’nin tek başına çoğunluğu kaçırması, diğer partileri teorik olarak dışarıda bırakan bir hükümet seçeneğini açık bıraksa da, parçalı parlamento aritmetiği istikrarlı bir yönetimi zorlaştırıyor. Bu nedenle eyaletteki siyasi tablonun yönü, ulusal düzeydeki kararsız sağ siyasetin gidişatını doğrudan şekillendirecek bir test niteliği taşıyor.
Protestodan Ana Muhalefete
2013’te Euro karşıtı bir çıkışla kurulan AfD, zaman içinde göç karşıtlığı, İslam karşıtlığı, Rusya’ya daha yakın politika talepleri ve Ukrayna’ya desteğin azaltılması gibi başlıklarla Almanya siyasetinin en sert sağ aktörü haline geldi. Parti bugün Federal Meclis’te en büyük muhalefet gücü konumunda ve desteğini özellikle eski Doğu Almanya eyaletlerinde yoğunlaştırıyor. Almanya’nın Nazi geçmişi nedeniyle aşırı sağın iktidar pozisyonuna yaklaşması, yalnızca parti rekabeti değil, anayasal düzen ve savaş sonrası siyasi kültür açısından da hassas bir eşik olarak görülüyor.
Merz için ağır yenilgi
Sonuç, Şansölye Merz’in AfD’yi zayıflatma vaadinin şimdilik karşılık bulmadığını gösterdi. CDU, uzun yıllardır yönettiği Saksonya-Anhalt’ta ağır oy kaybına uğrarken AfD’nin başbakan adayı Ulrich Siegmund, sonucu “tarih yazdık” sözleriyle değerlendirdi. Katılımın çok yüksek olması, seçimin yalnızca yerel bir tepki değil, Almanya’da merkez siyasete duyulan hoşnutsuzluğun güçlü bir ifadesi olarak okunmasına yol açtı.