Önce kafamızı kumdan çıkarıp etrafımıza bir bakalım…
Türkiye’nin çevresi ve çevresindeki jeopolitik riskler neler?
Küresel güç dengeleri bize neyi ifade ediyor?Neler olabilir, neler olmaz?
İlk sırada genişleyen Ortadoğu muharebe sahası dikkat çekiyor..
HAMAS silahsızlanmayı kabul etti, İsrail üzerindeki baskı hafifledi.
HİZBULLAH’ın silahsızlandırılması yavaş ilerliyor…
Bab-el-Mendep, Kızıldeniz ve Süveyş hattındaki Husi saldırıları arttı. Ve Mısır’a yönelik dron eylemleri başladı.
İran’ın savaşı yayma hamleleri henüz sonuç vermedi.
ABD ve Suudi Arabistan’ın Irak’taki Haşdi Şabi mevzilerini vurması çatışmayı derinleştirdi.
ABD’nin Zagros Dağları saldırıları sonuçsuz kaldı.
Belucistan bölgesine yönelen ABD, kara harekatını da kapsayacak uzun soluklu bir bölgesel savaşın ayak seslerinin işaretini veriyor. Tabii Trump durdurulmazsa…
Ve siber ve yapay zeka (Ai) ile savaş var…ABD merkezli Anthropic ve entegre askeri yapay zeka sistemlerinin savaş simülasyonları, siber saldırılar kanalıyla alttan alta küresel güç dengelerini değiştirecek bir ivmeye ulaştı.
İran’ın yanında da Çin ve Rusya zekası var.
10.Irak ve Suriye’deki gelişmeler ve o gelişmelerin bölgesel savaşa etkileri ise şimdilik sınırlı kalıyor.
GELELİM TÜRKİYE’YE…
Türkiye 3 konuda sıkıştı.
İç siyaset, çözüm süreci ve sermaye kaçışı…
ABD’nin Diyarbakır inisiyatifi dikkat çekici… Çözüm sürecinde ABD heyetinin Diyarbakır Konsolosluğu üzerinden sahaya inmesine Yeni Parti dahil muhalefetten tepki gelmemesi ilginç.
Bu adım bölgede, ABD’nin, Cumhurbaşkanı etrafında yeni bir anayasal mimari inşa etme gayreti mi var sorusunu beraberinde getiriyor.
3 . Ağustosta meclise gelmesi beklenen “Çerçeve Yasa”…..
Özgür Özel önderliğindeki Yeni Parti’ye yönelik kapatılma riski spekülasyonları….
MHP’nin muhalefeti köşeye sıkıştırma hamleleri…
Tüm bunlar Türkiye’de siyasi risk primini diri tutuyor…
Para…
Yani yerli/yabancı sermaye çelişkisi var. Yabancı girişimcilere tanınan muafiyet ve imtiyazlar sürüyor.
Yerliler de teşviklerle yurt dışı pazarlara yöneliyor. Böylece, Sermaye girişi ile çıkışı arasındaki makas, BORSA üzerindeki likidite kuraklığını besleyen ana faktörlerden biri oluyor.
Trump’ın Türkiye’ye uyguladığı vergi yaptırımları, CAATSA ve F-35 sürecindeki tıkanıklıklar borsa, kurlar ve piyasalar üzerinde negatif psikolojik baskı oluşturuyor.
Sonsöz…
Belli ki Ortadoğu’da ABD etkisi artacak.
Belli ki ABD hem çözüm sürecine hem de yabancı sermaye ile kalan milli kaynaklarımıza dokunacak.
Ve belli ki; önümüzdeki dönem yine vatandaş için…
İster çözüm süreci…
İster pazardaki fiyat artışları…
İster geçim sıkıntısı olsun….
Ya da demokratikleşme….
Ya da bu yazıda konu etmediğimiz ama ortada duran bir gerçek olarak adalet sisteminin düzeltilmesi…
Hatta Avrupa’dan Asya’ya geçerken artık parasını yabancılara ödeyeceğimiz köprülerimizi de dikkate alırsak…
Son derece sıkıntılı olacak…
Celal PİR