ABD ile İran arasında tırmanan bölgesel savaş, Akdeniz’e ve stratejik deniz yollarına sıçrayarak küresel krizde tehlikeli bir safhaya kapı araladı. Mısır’ın Akdeniz kıyısında, Süveyş Kanalı kuzey girişine son derece yakın bir konumda yer alan Dumyat (Damietta) Limanı’nda Amerikan şirketine ait yüzer sıvılaştırılmış gaz (LNG) depolama tankeri bir insansız hava aracı (İHA) tarafından hedef alındı.
Süveyş Havzasında Gece Yarısı İnfilakı
İngiliz deniz güvenliği kuruluşu Ambrey tarafından yapılan değerlendirmelere göre, Mısır’ın Akdeniz liman kenti Dumyat’ta demirli bulunan ve ABD mülkiyetindeki yüzer gaz depolama tankerine kamikaze İHA ile saldırı düzenlendi. Saldırının ardından tesiste büyük bir yangın meydana geldi.
Mısır Petrol Bakanlığı kaynakları, liman bölgesindeki depolama ünitesinde çıkan yangını doğrularken, yangının kontrol altına alınması için bölgeye çok sayıda itfaiye ve kıyı emniyeti ekibinin sevk edildiğini duyurdu. Saldırı anında limanda yaşanan patlama ve patlamanın yarattığı panik, savaşın etki alanının Basra Körfezi ve Kızıldeniz sınırlarını aşarak Doğu Akdeniz’e dayandığını kanıtladı.
Saldırının Arkasında Kim Var? Yemen’deki Husiler mi?
Saldırıyı henüz resmi olarak üstlenen bir yapı ortaya çıkmamış olsa da askeri uzmanlar ve istihbarat kaynakları ibreyi Tahran yönetimini ve bölgedeki müttefiklerini işaret ediyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), geçtiğimiz günlerde ABD ve müttefiklerinin enerji ihracat hatlarını açıkça hedef alacaklarını belirterek, “Bölge enerji kaynakları ya herkese açık olacak ya da hiç kimseye” uyarısında bulunmuştu.
Uzmanlar hedef alınan bölgeye en yakın konumda bulunan Yemen’deki İran destekli Husi hareketine işaret ediyorlar. Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası ilan etmiş olması ve Akdeniz’e ulaşabilecek uzun menzilli kamikaze İHA teknolojisine sahip bulunması, saldırının Husi unsurları veya Irak merkezli İran yanlısı milis gruplar tarafından gerçekleştirilmiş olma olasılığını kuvvetlendiriyor. Saldırının doğrudan Süveyş Kanalı lojistik hattını hedef alması, küresel enerji tedarik zincirine vurulmuş ağır bir darbe niteliği taşıyor.
Körfez’den Irak’a Uzanan Misilleme Dalgası
Geçtiğimiz saatlerde ABD ve Suudi Arabistan hava kuvvetleri, Ortadoğu genelinde konuşlu İran Devrim Muhafızları mevzilerine ve İran yanlısı vekil gruplara yönelik tarihin en geniş kapsamlı ortak hava operasyonlarından birini gerçekleştirmişti. İki ülke silahlı kuvvetleri, Irak’ın doğusunda bulunan Haşdi Şabi üslerini hedef alarak çok sayıda lojistik tesisi ve insansız hava aracı komuta merkezini imha etmişti. Tahran yönetimi ise misilleme olarak Ürdün’deki ABD üslerine ve Suudi enerji altyapısına balistik füzeler fırlatmış, Washington yönetimi bu saldırıların hemen ardından İran içindeki komuta-kontrol merkezlerini iki saat boyunca bombalamıştı.
Mısır’ın Hassas Dengesi: Vitrindeki Tarafsızlık, Derindeki Kaygılar
Savaşın kendi karasularına ve liman altyapısına sıçraması, Mısır yönetimini son derece zorlu bir diplomatik ve güvenlik denklemine itti. Mısır, krizin başından bu yana resmi düzeyde tarafsız bir arabulucu tutumu sergilemeye çalışmış ve çatışmanın bölgeselleşmesine karşı diplomatik uyarılar yayımlamıştı. Ancak kapalı kapılar ardında Kahire yönetimi, Süveyş Kanalı geçiş ücretlerinden elde ettiği milyarlarca dolarlık geliri Kızıldeniz ve Akdeniz’deki güvensizlik nedeniyle kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştı.
Mısır ordusu bir yandan Batılı müttefikleriyle istihbarat paylaşımını sürdürürken, diğer yandan ülke topraklarının ABD veya İsrail operasyonları için bir sıçrama tahtası olarak görülmemesi adına yoğun çaba sar etmekteydi. Dumyat’taki tankerin vurulması, Mısır’ın görünmeyen güvenlik kalkanının delindiğini ve Kahire’nin istemeyerek de olsa çatışma çemberinin içine çekildiğini ortaya koyuyor.
Küresel Piyasalar ve Bölgesel Fay Hatlarında Son Durum
Süveyş Kanalı’nın hemen yanı başındaki bu saldırı haberiyle birlikte uluslararası ham petrol ve doğal gaz fiyatları ani bir yükseliş kaydetti. Brent petrolün varil fiyatı 90 dolar eşiğini aşarken, Avrupalı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) vadeli işlem sözleşmelerinde sert artışlar gözlendi.
Aynı saatlerde Ürdün Silahlı Kuvvetleri, ülke hava sahasına giren beş adet İran balistik füzesini hava savunma sistemleriyle etkisiz hale getirdiğini duyurdu. Irak Cumhurbaşkanlığı ise ABD-Suudi ortak hava saldırılarını ülke egemenliğinin ihlali olarak nitelendirerek kınadı. Süveyş ve Akdeniz hattındaki bu son tırmanma, diplomasi kanallarının tamamen tıkandığına işaret ediyor.