Ankara’da gerçekleştirilen NATO Zirvesi’nin ardından, ev sahibi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın devlet ve hükümet başkanlarına sunduğu veda hediyesi uluslararası diplomaside geniş yankı uyandırdı; batı basınında da ilgi gördü. Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirveye katılan liderlerin her birine isme özel klasik birer revolver (altıpatlar tabanca) ile birlikte gerçek mermiler hediye etti. Hediye kutusu açılmayıp ülkelerine dönen bazı liderlerin diplomatik bagajlarında silah ve mühimmat bulunması heyetler ve havalimanı güvenlik birimleri arasında şaşkınlık ve gümrük bilmecesi yarattı.
Liderler Ülkelerine Dönüşte Tabanca Bilmecesiyle Karşılaştı
Erdoğan’ın bu sıra dışı jesti, liderlerin ülkelerine varmasıyla birlikte gümrük ve güvenlik prosedürlerini harekete geçirdi. Batılı liderler sıradan vatandaşlar gibi gümrük ve güvenlik süreçlerine tabi olduklarından gümrükte ve güvenlik kontrollerinde sorunlar çıktı. Belçika Başbakanı Bart De Wever, zirve sonrası Brüksel Havalimanı’na indiğinde bagajında gerçek mühimmatlı bir tabanca olduğunu fark edince silahı derhal havalimanı polisine teslim ederek emniyetli bir kasaya aldırdı. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, İngiliz yasaları gereği silahı ülkesine sokamayacağı için hediyesini Ankara’daki İngiltere Büyükelçiliği’ne bırakmak zorunda kaldığını açıkladı.
Önceden Farkedenler Ankara’da Bıraktılar. Tabancalar İşlevsiz Hale Getiriliyor
İsveç ve Hollanda başbakanlarının hediye edilen tabancaları yine Ankara’daki büyükelçiliklerine teslim ettiği ve mekanizmalarının etkisiz hale getirilmesi için işlem başlatıldığı öğrenildi. Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin danışmanları ise silahın Varşova Havalimanı’nda gümrük onayını beklediğini ve “kesinlikle ateşlenmeyerek saygın bir diplomatik hatıra olarak saklanacağını” belirtti.
Gözler Basın Mensuplarına Açılan Hediye Çantalarında
Zirve sonrası havalimanlarına veya makam araçlarına yönelen bazı ülke heyetleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından takdim edilen şık taşıma çantalarını basın mensuplarının meraklı bakışları önünde açtı. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in sözcüsü de dahil olmak üzere pek çok heyet yetkilisi, kendi ülkelerinin gazetecilerine çantanın içindeki özel kadife kutuyu ve namlusuna kadar özenle işlenmiş detayları gösterdi.
Her Namluda Liderin İsmi Kazılı: “Türkiye Sanayisinin Tarihi Simgesi”ymiş.
Hediye edilen her bir revolverin namlusuna, teslim edilen liderin adı özel gravür tekniğiyle kazındı. Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda’nın kalemi tarafından paylaşılan görsellerde, tabancanın namlu kısmında kalın harflerle “GITANAS NAUSĖDA” yazısı dikkat çekti.
Meşhur Magnum 357’nin Türkiye Versiyonu Gümüşay
Hediye edilen silah, Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) tarafından 1990’lı yıllarda geliştirilen ve Türkiye’de üretilen ilk altıpatlar tabanca olma özelliğini taşıyan ender “Gümüşay .357 Magnum” modeli. Ahşap koruma kutusunun kapağında Türk Bayrağı ve NATO logosunun yanı sıra Türkçe ve İngilizce olarak “Ülkemizde üretilen ilk Revolver tipi tabanca olan Gümüşay…” ifadelerinin yer aldığı bilgilendirme plaketi bulunuyor. Ayrıca kabza kısmında Ankara ibaresi ile zirveye özel detaylar yer alıyor. NATO liderlerine böylesine bir hediyenin verildiğinin ortaya çıkması üzerine Ankara’daki diplomatik çevrelerde “kim bunu akıl etti?” sorusu gündeme geldi.
Erdoğan’ın NATO liderlerine hediye ettiği Magnum 357 tabanca özellikle Cint Eastwood’un polis dedektifi Dirty Harry film serisiyle “popüler” olmuştu.
NATO Liderleri İçin Bu Hediyenin Sıradışılığı
Silah ve Saldırgan Sembollerin Dışlanması: Batı diplomatik etiketinde (özellikle II. Dünya Savaşı sonrası) mühimmat veya ateşli silah hediye edilmesi son derece nadirdir ve genel kabul gören bir gelenek değildir. Silah hediyeleri tarihsel olarak Osmanlı, Orta Doğu veya Doğu blokunda bir güç/savunma göstergesi veya yerel zanaat ürünü (örneğin işlemeli hançer/tüfek) olarak sunulsa da, günümüz Batı bürokrasisinde yasal/etik engellere takılmaktadır.
Sıkı Etik ve Gümrük Kuralları: Batılı ülkelerin birçoğunda (İngiltere, Belçika, Kanada, İsveç, ABD vb.) kamu görevlilerinin belirli bir meblağın üzerindeki (genellikle 100-150 Avro/Dolar üzeri) hediyeleri kişisel mülkiyetlerine geçirmeleri yasaktır. Bu tür hediyeler doğrudan devlete devredilir, müzelere kaldırılır veya imha edilir/mekanizması dondurulur. Ayrıca tabanca gibi ürünler yerel ateşli silah yasalarını ihlal ettiği için diplomatik muafiyete rağmen ülkeye sokulamaz.