Hindistan’da işsiz gençlerin ve aktivistlerin maruz kaldığı ağır bir benzetme, dünyanın en kalabalık demokrasisinde dijital bir devrime dönüştü. Yüksek Mahkeme Başkanı’nın gençleri “toplumun parazitleri ve hamamböcekleri” olarak nitelendirmesinin ardından internet ayağa kalktı. Hakareti gurur vesilesi yapan Z kuşağı, ironi ve mizahı silah olarak kullanarak “Hamamböceği Halk Partisi”ni (Cockroach Janta Party – CJP) kurdu. Sanal alemde doğan bu hiciv hareketi, günler içinde milyonlarca takipçiye ulaşarak ülkenin devasa siyasi partilerini gölgede bırakmayı başardı.
Bir Hakaretten Doğan Küllerinden Doğma Hikayesi
Her şey, Hindistan Yüksek Mahkemesi Başkanı Surya Kant’ın açık mahkeme duruşmasında sarf ettiği tartışmalı sözlerle başladı. Baş Yargıç Kant, iş bulamayan ve sesini duyurmak için sosyal medyaya, medyaya ya da hak savunuculuğuna yönelen gençleri “mesleği ve istihdamı olmayan, sisteme saldıran hamamböcekleri” olarak tanımladı. Bu sözler ülkede infial yaratırken, dijital dünyada ters tepki doğurması gecikmedi.
Boston Üniversitesi’nde halkla ilişkiler eğitimi alan 30 yaşındaki siyasi iletişim stratejisti Abhijeet Dipke, bu duruma öfkelenmek yerine dahiyane bir mizahla yaklaşmaya karar verdi. Dipke, internet üzerinden basit bir üyelik formu açarak hiciv amaçlı “Hamamböceği Halk Partisi”ni başlattı. Hareketin manifestosu ise oldukça cesurdu: “Gençlerin, gençler tarafından, gençler için kurulan siyasi cephesi: Laik, Sosyalist, Demokratik ve Tembel!” Partiye üye olmanın şartları ise internette viral oldu: İşsiz olmak, tembel olmak, kronik olarak çevrimiçi yaşamak ve profesyonel düzeyde dert yanabilmek.
Milyonlarca Genç “Ben de Hamamböceğiyim” Dedi
Dünyanın en kalabalık genç nüfusuna sahip olan Hindistan’da bu absürt hareket, derin bir sosyo-ekonomik yaraya parmak bastığı için adeta patlama yaşadı. Gençler, işsizlik ve eğitim sistemindeki sızıntılar (NEET sınavı skandalları gibi) karşısında biriken öfkelerini bu hareketle dışa vurdu. #MainBhiCockroach (Ben de Hamamböceğiyim) etiketiyle milyonlarca paylaşım yapıldı.
Kısa süre içinde Hamam Böceği Halk Partisi CJP’nin Instagram hesabı 10 milyon takipçiyi aşarak, ülkeyi yöneten iktidar partisi BJP’nin (Bharatiya Janata Party) resmi hesabını geride bıraktı. Yapay zeka ile hamamböceği şarkıları bestelendi, internet üzerinden kitlesel dijital buluşmalar düzenlendi. Gençlerin tepkisi sadece ekran arkasında da kalmadı; sokak temizliği etkinliklerine ve protestolara dev hamamböceği kostümleri giyerek katılan gönüllüler, kendilerine yöneltilen hakareti sisteme karşı tiyatral bir protesto aracına dönüştürdü. Analistler, gençlerin “Hamamböcekleri dayanıklıdır, her koşulda hayatta kalır ve şimdi de sisteminizin üzerinde yürüyorlar” mesajı verdiğini belirtiyor.
Sanal Hicvin Gerçek Siyaset Üzerindeki Sarsıcı Etkisi
Halkın ve özellikle Z kuşağının bu yoğun ilgisi üzerine hareket, Hindistan’ın Bihar, Madhya Pradesh, Uttar Pradesh gibi pek çok eyaletine hızla yayıldı. Hatta partinin önümüzdeki yerel ara seçimlerde bağımsız adaylar göstermesi bile tartışılmaya başlandı. Ancak hareketin bu kadar hızlı büyümesi, geleneksel siyasi otoriteleri de rahatsız etti. Hareketin X (Twitter) hesabı, gelen yasal talepler doğrultusunda Hindistan sınırları içinde erişime engellendi.
Uzmanlara göre, aslında var olmayan sanal bir partinin bu denli sahiplenilmesi, Hindistan’daki mevcut siyasi partilere verilmiş devasa bir ders niteliğinde. Gençler, acı gerçeklerle dolu siyasi iklimdense, kendileriyle dalga geçen ama sorunlarını ironiyle haykıran bu sanal “hamamböceği” kimliğini çok daha gerçekçi ve samimi bir alternatif olarak görüyor.