bir söz düştü araya
kılıçtan keskin değildi
ama kalbe daha yakındı
bir mendil vardı
önce sevginin izi
sonra şüphenin gölgesi oldu
adam
savaşlardan sağ çıkmıştı
ama bir fısıltıya yenildi
kadın
ellerini açık tuttu
suçsuzluğunu anlatacak kadar değil
inanacak kadar sevmişti
gece
yavaşça büyüdü odada
kimse ışığı yakmayı düşünmedi
ve bir adam
en çok güvendiği sesin peşinden giderek
kendi karanlığına vardı
çünkü kötülük
kapıyı kırarak girmez
içerdedir daima
ve insan
en çok
inandığı yerden yıkılır…
Othello, William Shakespeare’in en çarpıcı trajedilerinden biridir. Oyun, yalnızca bir kıskançlık hikâyesi değil; insanın içindeki karanlıkla, güvenle ve aldanmayla kurduğu ilişkinin trajik bir anlatımıdır.
KARAKTERLER VE İÇ ÇATIŞMALARI
OTHELLO
Savaş meydanlarında büyümüş, cesareti ve başarılarıyla saygı kazanmış bir komutandır. Ancak dış dünyada güçlü olan bu adam, iç dünyasında kırılgandır. Bir yabancı olarak kabul görme ihtiyacı, onun en zayıf noktasıdır. Trajedisi, düşmanlarına değil; kendi içinde büyüyen kuşkuya yenilmesidir.
DESDEMONA
Sevgi dolu, cesur ve içten bir kadındır. Othello’yu dinler, anlar ve ona bağlanır. Ancak sevgisi, gerçekliği sorgulayan bir bilinçten çok, duygusal bir kabule dayanır. Bu yüzden suçsuzluğunu bile savunamayacak kadar saf bir noktada kalır.
IAGO
Oyunun en tehlikeli karakteridir çünkü kötülüğü bilinçli ve hesaplıdır. İnsanların zaaflarını görür ve onları ustalıkla kullanır. Onun silahı kılıç değil, kelimelerdir. Gerçeği çarpıtmaz; gerçeğin içine zehir damlatır.
BRABANTIO
Toplumsal önyargının temsilidir. Othello’nun değerini bilir, fakat söz konusu kendi kızı olunca ırkçılığı ağır basar. Sevgi ile önyargı arasındaki çelişkiyi taşır.
CASSIO
Onurlu ve nazik bir askerdir. Ancak deneyimsizliği ve zaafları onu Iago’nun oyununa açık hale getirir.
EMILIA
Başta sessiz gibi görünse de oyunun sonunda gerçeği dile getirerek ahlaki duruşunu ortaya koyar. Geç gelen bir vicdanın temsilidir.
RODERIGO
Karşılıksız aşkın körleştirdiği bir figürdür. Sevgi, onda bir erdem değil, bir zaafa dönüşür.
TEMALAR VE DERİNLİK
KISKANÇLIK: ZEHİR GİBİ BÜYÜYEN DUYGU
Othello’nun kıskançlığı bir anda doğmaz; Iago’nun sözleriyle yavaş yavaş beslenir. Özellikle mendil bir sembol olarak, sevginin kanıtından ihanete dönüşür. Böylece somut bir nesne, soyut bir şüphenin taşıyıcısı olur.
İYİ VE KÖTÜNÜN SAVAŞI
Othello’nun içindeki sevgi ile şüphe sürekli çatışır. Bu savaş dışarıda değil, insanın içinde yaşanır. Iago’nun zaferi, Othello’nun kötülüğe dönüşmesi değil; iyiliğin içten içe çökmesidir.
AŞK VE ACIMA ARASINDAKİ İNCE ÇİZGİ
Desdemona’nın sevgisi, Othello’nun hikâyesine duyduğu acımayla başlar. Ancak acımadan doğan sevgi, sağlam bir temele dayanmaz. Bu yüzden kolayca trajediye dönüşür.
IRKÇILIK VE YABANCILIK
Othello yalnızca toplumun gözünde değil, kendi içinde de ötekidir. Bu içsel yabancılık hissi, Iago’nun en güçlü silahı olur. Çünkü insan, kendinden şüphe etmeye başladığında her yalana açık hale gelir.
AŞIRI GÜVEN VE KÖRLEŞME
Othello’nun en büyük hatası, Iago’ya duyduğu sorgusuz güvendir. Bu güven, onu gerçeği aramaktan alıkoyar. Güven, sorgulanmadığında bir erdem değil, bir körlüktür.
TEK TARAFLI AŞK VE YIKIM
Roderigo’nun Desdemona’ya olan aşkı, onu kendi iradesinden uzaklaştırır. Sevgi, onu büyütmek yerine küçültür.
VE SEMBOLLER
Mendil: Sadakatin simgesiyken ihanete dönüşen “kanıt”
Görme ve Körlük: Gerçeği görememe, algının manipülasyonu
Dil: Iago’nun en güçlü silahı; söz, gerçeği şekillendirir
VE SON SÖZ
Iago dışarıdan gelen bir kötülük değil, insanın içinde filizlenebilen karanlığın kendisidir.
Othello’nun trajedisi aldatılmak değil, sorgulamamaktır.
Çünkü insanı yıkan yalanlar değil, kolayca inandığı sözleri hiç tartmadan kabul etmesidir.
Ve en tehlikeli düşman, yüzüne gülerek konuşandır.
Hülya Bilge GÜLTEKİN